TEDAVİ

Varis Tedavisi

Varis tedavisi, bacaklardaki yüzeyel toplardamar yetmezliğinin belirtilerini azaltmayı ve komplikasyonları önlemeyi amaçlar. Kompresyon çorabı, skleroterapi, endovenöz ablasyon ve cerrahi yöntemleri içerir; seçim damarın yapısına ve belirtilere göre yapılır.

Son güncelleme: 18.11.2026
Varis Tedavisi

Özet

Varis, bacaklardaki yüzeyel toplardamarların kapakçıklarının yetersiz kalması sonucu kanın geri kaçması ve damarın genişleyip kıvrımlı hale gelmesidir. Her varis tedavi gerektirmez. Belirti vermeyen ya da yalnızca estetik açıdan rahatsız eden varislerde tedavi, hastanın tercihine ve doktorun değerlendirmesine göre planlanır. Ağrı, ağırlık, şişlik, cilt değişiklikleri, tekrarlayan damar iltihabı, kanama ya da bacak yarası varsa tedavi önerilir.

Tedavi seçenekleri başlıca altı grupta toplanır: yaşam tarzı düzenlemeleri ve kompresyon çorabı, venoaktif ilaçlar, köpük (sıvı) skleroterapi, endovenöz termal ablasyon (lazer ya da radyofrekans), yapıştırıcı ya da mekanokimyasal kapatma yöntemleri ve cerrahi (damarın bağlanıp çıkarılması, flebektomi). Güncel kılavuzlar, belirtili safen ven yetmezliğinde ilk seçenek olarak endovenöz ablasyonu önerir.

Hangi yöntemin uygulanacağı, ayakta yapılan dupleks (renkli doppler) ultrason sonucuna, damarın çapına ve kıvrımlılığına, hastanın yaşına ve eşlik eden hastalıklarına göre belirlenir. Çoğu girişimsel yöntem günübirlik yapılır. Tek bacakta ani şişlik, ağrı ve kızarıklık, nefes darlığı ya da göğüs ağrısı olursa acil başvuru gerekir.

Hakkında

Tedavinin Amacı

Varis tedavisinin amacı belirtileri (ağrı, ağırlık, şişlik, kramp, kaşıntı) azaltmak, cilt değişikliği ve bacak yarası gibi komplikasyonları önlemek ya da iyileştirmek ve gerekirse görünümü düzeltmektir. Varisler kronik venöz yetmezliğin bir parçasıdır; tedavi altta yatan eğilimi tamamen ortadan kaldırmaz, bu nedenle hangi yöntem seçilirse seçilsin zamanla yeni varisler oluşabilir.

Varis Çeşitleri ve Tedavi Yaklaşımı

  • Kılcal damar varisleri (telenjiektazi): Yaklaşık 1 mm ve altındaki, örümcek ağı görünümlü damarlardır; çoğunlukla estetik sorundur. Skleroterapi ya da seçili hastalarda dermatolojik lazer uygulanabilir.
  • Retiküler varisler: Cilt altında mavi renkli, yaklaşık 1-3 mm çapında damarlardır; çoğunlukla skleroterapi ile tedavi edilir.
  • Safen ven kaynaklı (büyük) varisler: Büyük ya da küçük safen venin yetmezliğine bağlı, belirgin kabarık damarlardır. Çoğunlukla ablasyon ya da cerrahi gerekir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Bacaklarda ağırlık, ağrı, akşamları artan şişlik, gece krampları, ciltte koyulaşma, kaşıntı ya da egzama benzeri değişiklikler varsa damar hastalıkları ya da kalp ve damar cerrahisi uzmanına başvurmak gerekir. Varisli damar üzerinde sertlik ve kızarıklık (yüzeyel toplardamar iltihabı), varisten kanama ya da iyileşmeyen yara bulunduğunda da en kısa sürede değerlendirme gerekir.

Acil Uyarı Belirtileri

  • Tek bacakta ani şişlik, ısı artışı, ağrı ve kızarıklık (derin ven trombozu şüphesi).
  • Nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da kanlı öksürük (akciğer embolisi şüphesi); acil servise başvurun.
  • Varisten kanama: bacağı yukarı kaldırıp temiz bir bezle bastırın, durmuyorsa acile gidin.

Tedavi Türleri

Yaşam Tarzı Düzenlemeleri ve Kompresyon Tedavisi

Kompresyon çorabı ya da bandajı, bacaktaki toplardamarlara dışarıdan kademeli basınç uygulayarak şişlik, ağrı ve ağırlık hissini azaltır. Venöz bacak yarası olan hastalarda yara iyileşmesinde önemli bir yeri vardır. Varisleri ortadan kaldırmaz ve hastalığın ilerlemesini durdurduğu kanıtlanmamıştır. Çorap ölçüye göre seçilir ve genellikle 20-30 mmHg basınçlı çoraplar kullanılır; sabah kalkınca giyilir. Atardamar hastalığı olanlarda doktor onayı olmadan kullanılmamalıdır.

Düzenli yürüyüş, uzun süre sabit durmaktan kaçınma, ayakları yukarı kaldırarak dinlenme ve fazla kiloların verilmesi belirtileri hafifletmeye yardımcı olabilir. Bu önlemler varisi tamamen önlemez ya da geçirmez.

İlaç Tedavisi (Venoaktif İlaçlar)

Diosmin ya da mikronize flavonoid fraksiyonu gibi venoaktif ilaçlar bazı hastalarda ağırlık, şişlik ve ağrı belirtilerini hafifletebilir. Kanıt düzeyi düşük ile orta arasındadır, varisleri ortadan kaldırmaz ve yardımcı tedavi olarak değerlendirilir. Yaygın kullanılan formlarda günlük toplam doz çoğunlukla 1000 mg düzeyindedir, ancak doz ve süreyi hekim belirler. Doktora danışmadan ilaç başlamayın ya da bırakmayın; mide yakınmaları olabilir.

Skleroterapi (Sıvı ve Köpük)

Varisli damara ince iğne ile sklerozan bir ilaç (örneğin polidokanol) verilir; damar iç duvarı tahriş olup kapanır ve zamanla lifli dokuya dönüşür. Kılcal ve retiküler varislerde ilk basamak tedavidir. Köpük hali, ultrason eşliğinde safen ven ve daha büyük damarlarda da kullanılabilir. Anestezi gerekmez, günübirlik yapılır. Avantajı hızlı ve az invaziv olmasıdır. Riskleri arasında morarma, lekelenme (hiperpigmentasyon), ağrı, yüzeyel damar iltihabı, nadiren derin ven trombozu ve çok nadiren alerjik reaksiyon ya da görme ve beyinle ilgili geçici belirtiler vardır. Büyük damarlarda damarın yeniden açılma ve tekrar tedavi oranı ısıyla ablasyondan yüksektir.

Endovenöz Termal Ablasyon (Lazer ve Radyofrekans)

Ultrason eşliğinde yetmezliği olan safen vene kateter yerleştirilir, damar çevresine tümesan (yerel) anestezi verilir ve damar lazer ya da radyofrekans enerjisinin ısısıyla kapatılır. Lazer ve radyofrekans birbirinin alternatifidir, birlikte kullanılmaz. Günübirlik uygulanır, hasta aynı gün yürüyerek taburcu olur. Randomize çalışmalarda cerrahiye benzer ya da daha iyi kısa dönem sonuçlar, daha az ağrı ve daha hızlı günlük hayata dönüş bildirilmiştir; bu nedenle belirtili safen yetmezliğinde güçlü kanıt düzeyiyle ilk seçenek olarak önerilir. Riskleri arasında morarma, ağrı, uyuşukluk (sinir hasarı), cilt yanığı, ısıya bağlı damar trombüsü, derin ven trombozu ve nadiren damarın yeniden açılması sayılabilir. Çok kıvrımlı ya da çok geniş damarlarda uygun olmayabilir.

Yapıştırıcı ve Mekanokimyasal Yöntemler

Siyanoakrilat tabanlı yapıştırıcı ile damarın kapatılması ve mekanokimyasal ablasyon (dönen bir tel ile sklerozan ilacın birlikte kullanılması) ısı ve geniş anestezi gerektirmez. Bu yöntemler kılavuzlarda alternatif olarak yer alır; kısa ve orta dönem sonuçları umut vericidir, uzun dönem verileri termal ablasyona göre daha sınırlıdır. Alerjik reaksiyon ve yüzeyel damar iltihabı görülebilir.

Cerrahi Tedavi

Safen venin kasığın ya da diz arkasının birleşim yerinden bağlanıp çıkarılması (yüksek bağlama ve stripping) ve çevre varislerin küçük kesilerle alınması (ambülatuvar flebektomi) en eski ve en uzun süreli verisi olan yöntemdir. Genel, spinal ya da tümesan anestezi ile yapılır; çoğu hasta günübirlik ya da bir gece yatışla taburcu olur. Ablasyona göre daha çok ağrı, morarma ve daha uzun iyileşme süresi beklenir; sinir hasarı, yara enfeksiyonu, kanama, lenf akıntısı ve derin ven trombozu riskleri vardır. Yeni damar oluşumuna bağlı nüks oranı ablasyondan yüksek bulunabilir. Ablasyon uygun olmadığında ya da çok geniş ve kıvrımlı damarlarda hâlâ gerekli bir seçenektir. Küçük varis dalları için çoğu zaman ablasyonla birlikte flebektomi yapılır.

Kanıt Düzeyine Kısa Bakış

  • Kompresyon: Belirti ve ülser iyileşmesi için güçlü kanıt; ilerlemeyi durdurduğuna dair kanıt yok.
  • Termal ablasyon: Safen yetmezliğinde yüksek kanıt düzeyi; ilk seçenek.
  • Köpük skleroterapi: Ablasyon uygun değilse orta kanıt düzeyi; küçük damarlarda standart.
  • Cerrahi: Güçlü uzun dönem verisi; ablasyondan sonra ikinci basamak.
  • Venoaktif ilaçlar: Düşük ile orta kanıt; yalnız belirti hafifletme.

Hiçbir tedavi yöntemini doktora danışmadan uygulamayın. Bitkisel kremler ya da halk tedavileri varisi tedavi etmez; yararlarına dair bilimsel kanıt sınırlıdır, doktorunuza danışın.

Tedavi Öncesi

Muayene ve Tetkikler

Muayenede bacaklar ayakta incelenir; varisin yeri, cilt değişiklikleri, şişlik ve nabızlar değerlendirilir. Tedavi planı için ayakta yapılan dupleks (renkli doppler) ultrason standarttır: kapakçıklardaki geri kaçışı, damarın çapını ve derin damarların açık olup olmadığını gösterir. Atardamar dolaşımından şüphelenilirse ayak bileği-kol kan basıncı oranı ölçülür.

Yöntem Seçimi ve Bilgilendirme

Doktor yöntemi varisin tipine, damar çapına, belirtilere, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna göre önerir. Yararlar, riskler, olası alternatifler ve yeni varis oluşabileceği konuşulur; yazılı onam alınır. Önceden derin ven trombozu geçirmiş, kan sulandırıcı kullanan, gebe olan ya da emziren hastaların bunu mutlaka bildirmesi gerekir.

Hasta Ne Yapmalı?

  • Kullandığınız tüm ilaçları (özellikle kan sulandırıcılar ve hormon içeren ilaçlar), alerjilerinizi ve geçirdiğiniz hastalıkları doktorunuza bildirin. İlaçları kendi kararınızla kesmeyin.
  • İşlem günü rahat kıyafet ve ayakkabı giyin; işlemden önce bacağınıza yağ ya da nemlendirici sürmeyin.
  • Tümesan anestezi için genellikle aç kalmak gerekmez; genel ya da spinal anestezi planlandıysa açlık talimatlarına uyun.
  • İşlem sonrası kompresyon çorabı verilecekse önceden ölçü alınır; yanınızda getirin.
  • Dönüşte araç kullanmak yerine yanınızda biri olmasını planlayın.

Tedavi Sonrası

İşlem Sonrası İlk Günler

Skleroterapi, ablasyon ve flebektomi sonrası hasta genellikle hemen yürümeye teşvik edilir; uzun süre hareketsiz kalmak yerine günde birkaç kez yürüyüş önerilir. Doktorunuzun önerdiği süre boyunca (çoğunlukla bir-iki hafta, bazı yöntemlerde daha kısa) kompresyon çorabı ya da bandajı kullanılır. Cerrahi sonrası kesi yerleri temiz ve kuru tutulur, pansuman talimatlarına uyulur. Ağrı için doktorun önerdiği ağrı kesiciler kullanılabilir; kendi başınıza antibiyotik ya da ilaç başlamayın.

Beklenen Yakınmalar

  • Bacakta morarma, hassasiyet, çekilme hissi ve damar yolunda sertlik; çoğu zaman haftalar içinde azalır.
  • Skleroterapi sonrası geçici koyu lekeler (hiperpigmentasyon) aylar sürebilir.
  • Kesi bölgelerinde uyuşukluk, kaşıntı ya da iz; çoğu zamanla azalır, ancak her hastada tamamen kaybolmayabilir.

İyileşme ve Günlük Hayata Dönüş

Endovenöz yöntemlerde çoğu hasta ertesi gün ya da birkaç gün içinde işine dönebilir. Cerrahi sonrası süre kesilerin sayısına ve işin ağırlığına göre bir-iki haftayı bulabilir. Ağır egzersiz, sauna ve uzun uçak yolculuğu konusunda doktorunuzun önerdiği süreye uyun. Kontrol muayenesi ve gerekirse ultrason genellikle işlemden bir ila birkaç ay sonra yapılır.

Uzun Dönem Bakım

Kilo kontrolü, düzenli yürüyüş, uzun süre ayakta ya da oturarak kalmamak ve gerekli durumlarda kompresyon çorabı yeni varis oluşumunu azaltmaya yardımcı olur, ama tamamen engellemez. Aile öyküsü, hormonlar ve gebelikler riski artırabilir.

Ne Zaman Doktora ya da Acile Başvurulmalı?

  • Tek bacakta ani şişlik, artan ağrı, ısı artışı ve kızarıklık.
  • Nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da kanlı öksürük (acil servis).
  • Yaradan kanama, akıntı, artan kızarıklık ya da ateş.
  • Bacakta soğukluk, solukluk, ileri uyuşukluk ya da hareket kaybı.
  • İşlem sonrası şiddetli ve geçmeyen ağrı.

İlgili tedaviler ve ameliyatlar

İlgili ameliyatlar

Sık Sorulan Sorular

Varis tedavisi mutlaka gerekli midir?

Her varis tedavi gerektirmez. Belirtisi olmayan ya da yalnızca estetik açıdan rahatsız eden varislerde tedavi, hastanın kararına ve doktorun değerlendirmesine bağlıdır. Ağrı, ağırlık, şişlik, cilt değişikliği, tekrarlayan damar iltihabı, kanama ya da bacak yarası varsa tedavi önerilir. Karar için muayene ve ultrason gerekir.

Varis tedavisi hangi yöntemlerle yapılır?

Başlıca yöntemler yaşam tarzı düzenlemeleri ve kompresyon çorabı, venoaktif ilaçlar, skleroterapi (sıvı ya da köpük), endovenöz lazer ve radyofrekans ablasyon, yapıştırıcı ya da mekanokimyasal kapatma ve cerrahidir. Hangisinin uygulanacağı damarın yapısına ve belirtilere göre doktor tarafından belirlenir.

Varis tedavisinde ilk seçenek hangi yöntemdir?

Belirtili safen ven yetmezliğinde güncel kılavuzlar ilk seçenek olarak lazer ya da radyofrekans ablasyonunu önerir. Ablasyon uygun değilse köpük skleroterapi, o da uygun değilse cerrahi düşünülür. Küçük ve kılcal varislerde ilk basamak skleroterapidir. Kompresyon çorabı ve yaşam tarzı düzenlemeleri tüm hastalarda destekleyici olarak kullanılır.

Kompresyon çorabı varisi geçirir mi?

Hayır, varisleri ortadan kaldırmaz. Şişlik, ağrı ve ağırlık hissini azaltabilir ve bacak yarası tedavisinde önemlidir. Varisin ilerlemesini durdurduğu kanıtlanmamıştır. Ölçüye uygun çorap seçimi için doktorunuza danışın; atardamar hastalığı varsa kullanım için mutlaka onay alın.

Varis tedavisi ameliyatsız yapılabilir mi?

Evet, birçok hastada skleroterapi, lazer ve radyofrekans ablasyon ile yapıştırıcı yöntemler kullanılarak cerrahi yapılmadan tedavi edilebilir. Bu yöntemler genellikle günübirlik ve yerel anestezi ile uygulanır, iyileşme çoğu zaman daha hızlıdır. Ancak her damar bu yöntemlere uygun değildir ve ağrısız ya da risksiz olduğu söylenemez.

Lazer mi radyofrekans mı, hangisi daha iyi?

Her iki yöntem de safen ven yetmezliğinde benzer başarı oranlarına sahiptir; ikisi de damarı ısıyla kapatır. Seçim damarın yapısına, ekipmana ve hekimin deneyimine bağlıdır. Hangisinin size uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Skleroterapi nasıl yapılır, kaç seans sürer?

İnce iğne ile varisli damara sklerozan bir ilaç verilir; damar kapanır ve zamanla kaybolur. Seans genellikle 15-45 dakika sürer ve birkaç hafta aralıkla birkaç seans gerekebilir. Uygulama sonrası morarma ve geçici koyu lekeler olabilir. Kaç seans gerektiği varis sayısına ve damar çapına göre değişir.

Lazer ya da radyofrekans ablasyon kaç seans sürer?

Genellikle tek bacak için tek seans yeterlidir; işlem yaklaşık 30-60 dakika sürer. İki bacakta varis varsa işlemler aynı gün ya da birkaç gün ara ile yapılabilir. Küçük kalan varisler için sonradan skleroterapi ya da flebektomi gerekebilir.

Varis ameliyatı kaç saat sürer, risk taşır mı?

Cerrahi işlem varisin yaygınlığına göre genellikle 45-90 dakika sürer. Kanama, morarma, enfeksiyon, sinir hasarı (uyuşukluk), yara iyileşme sorunu, derin ven trombozu ve nüks gibi riskler vardır. Ciddi komplikasyonlar nadirdir ve tecrübeli merkezlerde risk düşüktür, ancak sıfır değildir.

Tedaviden sonra ne zaman işe dönebilir, spor yapabilirim?

Endovenöz yöntemlerde çoğu hasta ertesi gün ya da birkaç gün içinde işe dönebilir; yürüyüş hemen önerilir. Ağır egzersiz, sauna ve uzun uçak yolculuğu için genellikle bir-iki hafta beklenir. Cerrahi sonrasında süre daha uzun olabilir; süreyi doktorunuz belirler.

Tedaviden sonra varis tekrar eder mi?

Evet, hangi yöntem uygulanırsa uygulansın zamanla yeni varisler oluşabilir, çünkü altta yatan eğilim devam eder. Düzenli kontrol, kilo kontrolü, hareket ve gerektiğinde kompresyon çorabı riski azaltabilir ama tamamen önlemez. Nüks varsa yeniden değerlendirme ve tekrar tedavi gerekebilir.

Varis tedavisinde hangi ilaçlar kullanılır?

Diosmin ya da mikronize flavonoid fraksiyonu gibi venoaktif ilaçlar bazı hastalarda ağırlık, şişlik ve ağrıyı hafifletebilir. Varisi ortadan kaldırmazlar ve kanıt düzeyleri sınırlıdır. İlaç kullanımı, dozu ve süresi doktor kararıyla olmalı; doktora danışmadan başlamayın ya da bırakmayın.

Varis tedavi edilmezse ne olur?

Birçok varis uzun yıllar ağır bir sorun yaratmadan kalır. Bazı hastalarda ağrı, şişlik, cilt koyulaşması, egzama, yüzeyel damar iltihabı, kanama ve bacak yarası gelişebilir; ender olarak derin ven trombozu görülebilir. Bu nedenle belirtiler artıyorsa ya da komplikasyon belirtisi varsa gecikmeden hekime başvurulmalıdır.

Hangi belirtilerde hemen doktora ya da acile gitmeliyim?

Tek bacakta ani şişlik, ağrı, ısı artışı ve kızarıklık, nefes darlığı ya da göğüs ağrısı, durmayan varis kanaması ve iyileşmeyen yara acil değerlendirme gerektirir. Bu belirtiler derin ven trombozu ya da akciğer embolisi işareti olabilir. Beklemeden acil servise başvurun.

Gebelikte varis tedavi edilir mi?

Gebelikte varisler hormonal ve mekanik nedenlerle artabilir ve çoğu zaman doğumdan sonra azalır. Bu dönemde genellikle kompresyon çorabı, hareket ve bacakları yükseltme önerilir; girişimsel tedaviler çoğunlukla doğum sonrasına bırakılır. Karar doktorunuzla birlikte verilmelidir.

Örümcek ağı (kılcal) damarlar için ne yapılır?

Küçük, örümcek ağı görünümündeki damarlar çoğunlukla estetik sorundur. En sık uygulanan tedavi skleroterapi ya da seçili hastalarda dermatolojik lazerdir. Birkaç seans gerekebilir ve geçici morarma, lekelenme görülebilir. Belirtisi yoksa tedavi zorunlu değildir.

Varisi önlemek için neler yapılabilir?

Varis tamamen önlenemez, çünkü aile öyküsü, cinsiyet, yaş ve gebelik gibi etkenler büyük rol oynar. Fazla kiloyu vermek, düzenli yürüyüş, uzun süre aynı pozisyonda kalmamak, aralıklarla ayakları yükseltmek ve gerektiğinde kompresyon çorabı kullanmak riski azaltmaya ve belirtileri hafifletmeye yardımcı olabilir.

Varis tedavisinde alternatif ya da bitkisel yöntemler işe yarar mı?

Bitkisel kremler, kaplıca ya da masaj varisi tedavi etmez; yararlarına dair bilimsel kanıt sınırlıdır. Bazı bitkisel içerikli ilaçlar belirtileri hafifletebilir ancak varis ortadan kalkmaz. Herhangi bir ürüne başlamadan önce doktorunuza danışın.

Kaynaklar

  1. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Varicose veins
  2. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Varicose Veins | Spider Veins
  3. Cleveland Clinic. Venous Disease Treatment: Options & Details
  4. Cleveland Clinic. Endovenous Ablation: Procedure Details and Recovery
  5. Ortadoğu Tıp Dergisi (DergiPark). Kronik venöz yetmezlik ve güncel tedavi seçenekleri
  6. Maltepe Tıp Dergisi (DergiPark). Kronik venöz yetersizlik tedavisinde lale uçlu fiber ile endovenöz lazer ablasyon