HASTALIK

Kaşıntı

Kaşıntı (prurit), cildi kaşıma isteği uyandıran rahatsız edici bir histir. Çoğunlukla kuru cilt, egzama ya da alerjiye bağlıdır, bazen karaciğer, böbrek, tiroid veya kan hastalıklarının belirtisi olabilir.

Son güncelleme: 17.11.2026

Özet

Kaşıntı, tıbbi adıyla prurit, cildi kaşıma ya da ovma isteği uyandıran rahatsız edici bir histir. Belirli bir bölgede olabileceği gibi tüm vücutta da hissedilebilir. Yanma, karıncalanma ya da sızlama gibi hislerle birlikte görülebilir. Hafif kaşıntı çoğu zaman zararsızdır ve kendiliğinden geçer. Ancak şiddetli, uzun süren kaşıntı uykuyu, günlük yaşamı ve ruh halini bozabilir.

En sık nedenler cilt kuruluğu, egzama (atopik dermatit), alerjik reaksiyonlar, tahriş edici maddeler, böcek ısırıkları, uyuz ve mantar enfeksiyonlarıdır. Daha az sıklıkla karaciğer ve safra yolu hastalıkları, kronik böbrek yetmezliği, tiroid hastalıkları, demir eksikliği, diyabet, bazı kan hastalıkları, sinir sistemi hastalıkları, kullanılan ilaçlar ve gebelik de kaşıntıya yol açabilir. Ciltte döküntü olmaksızın tüm vücutta süren kaşıntı, altta yatan bir iç hastalığın ipucu olabileceği için mutlaka değerlendirilmelidir.

Tedavi nedene göre yapılır. Cilt kuruluğunda ılık su ile kısa duş ve düzenli nemlendirici temel adımdır. Alerjik ve iltihabi cilt hastalıklarında hekimin önerdiği kremler ve ilaçlar kullanılır. İç hastalıklarda asıl hastalığın tedavisi gerekir. Kaşıntı altı haftadan uzun sürüyorsa, uykuyu bozuyor, tüm vücuda yayılıyorsa ya da sarılık, ateş, kilo kaybı gibi belirtiler eşlik ediyorsa bir hekime başvurulmalıdır.

Hakkında

Kaşıntı Nedir?

Kaşıntı, ciltteki özel sinir uçlarının uyarılmasıyla beyne iletilen bir histir. Ağrıdan farklı sinir yolakları ile taşınır, ancak ikisi birbirini etkiler. Kaşıma kısa süreli rahatlama sağlasa da cildi tahriş eder ve kaşıntıyı artırabilir. Buna "kaşıntı-kaşıma döngüsü" denir.

Altı haftadan kısa süren kaşıntı akut, altı haftadan uzun süren kaşıntı kronik olarak adlandırılır. Kronik kaşıntı nedenin araştırılmasını gerektirir. Kaşıntı yalnız cildin hastalıklarında değil, sinir sistemi ve iç organ hastalıklarında da görülebilir.

Kaşıntıya Neden Olan Durumlar

  • Cilt hastalıkları: Egzama, ürtiker (kurdeşen), sedef hastalığı, liken planus, uyuz, saç biti, mantar enfeksiyonları ve suçiçeği gibi döküntülü enfeksiyonlar.
  • Kuru cilt: Yaşlılarda ve soğuk mevsimlerde çok sık görülür.
  • Alerji ve tahriş: Sabun, şampuan, deterjan, kozmetik ürünler, yün ve sentetik kumaşlar, bitki ve böcek temasları.
  • İç hastalıkları: Safra akışını bozan karaciğer hastalıkları (kolestaz), kronik böbrek yetmezliği (üremik kaşıntı), tiroid hastalıkları, demir eksikliği, diyabet, bazı kan hastalıkları ve lenfoma.
  • İlaçlar: Bazı ağrı kesici (özellikle morfin türevleri), antibiyotik ve tansiyon ilaçları kaşıntı yapabilir. İlacı kendi kendinize bırakmayın, hekiminize bildirin.
  • Gebelik: Karın ve uyluk derisinde gerilmeye bağlı kaşıntı sık ve çoğunlukla zararsızdır. Ancak özellikle son üç ayda el ayası ve ayak tabanında başlayan şiddetli kaşıntı gebelik kolestazını düşündürür ve acil değerlendirme gerektirir.
  • Sinir sistemi ve psikolojik nedenler: İnme, multipl skleroz, sinir sıkışmaları ve zona sonrası ağrı gibi durumlar, ayrıca stres ve kaygı kaşıntıyı artırabilir.

Bölgesel Kaşıntılar

Saçlı deri: Kepeklenme ve seboreik dermatit en sık nedendir. Bit, sedef, mantar ve alerjik temas da görülebilir. Kepek için antifungal şampuanlar ve gerektiğinde kısa süreli steroidli losyonlar hekim önerisiyle kullanılır.

Anal bölge: Nem, terleme, ishal, hemoroid, mantar, cilt hastalıkları ve çocuklarda kıl kurdu nedendir. Bölge yumuşak şekilde yıkanıp kurulanmalı, parfümlü ürünlerden ve sert sabundan kaçınılmalıdır.

Genital bölge: Maya (kandida) enfeksiyonu, bakteriyel vajinoz, trikomonas, liken, egzama, menopoz sonrası kuruluk ve alerjik temas nedendir. Kendi kendinize ilaç kullanmadan önce muayene olmak doğru tanıyı sağlar.

Bacaklar: Toplardamar yetmezliğine bağlı şişlik, kızarıklık, kahverengileşme ve kaşıntı (staz dermatiti) görülebilir. Bu durumda damar değerlendirmesi gerekir.

Kaşıntı Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi nedene göre planlanır. Genel önlemler ve seçenekler şunlardır.

  • Cilt bakımı: Kokusuz nemlendirici ve emolyent kremler banyodan sonra bir iki dakika içinde ve gün içinde tekrar sürülür. Soğuk kompres geçici rahatlama sağlar.
  • Tetikleyicilerden kaçınma: Sıcak su, sert sabun, yün ve sentetik giysiler, alkollü kolonya ve jeller ile alerjen ya da tahriş edici ürünlerden uzak durulmalıdır.
  • Topikal ilaçlar: Steroid kremler egzama ve alerjik dermatitte kısa süreli, hekimin söylediği bölgede ve sürede kullanılır. Yüz, genital bölge ve çocuklarda özellikle dikkat edilmelidir. Başka ilaç kremleri (örneğin kalsinörin inhibitörleri) hekim kararıyla kullanılır.
  • Antihistaminikler: Ürtiker ve alerjik kaşıntıda yararlıdır. Diğer kaşıntı nedenlerinde etkisi sınırlıdır. Sedatif (uyutucu) antihistaminikler yaşlılarda düşme ve kafa karışıklığı riskini artırabilir. Hekime ya da eczacıya danışmadan kullanmayınız.
  • Altta yatan hastalığın tedavisi: Uyuz, mantar, kolestaz, böbrek ya da tiroid hastalıklarında nedene yönelik tedavi yapılır.
  • Fototerapi: Dirençli kronik kaşıntıda seçilmiş hastalarda dermatolog gözetiminde dar bant UVB ışık tedavisi semptomu azaltabilir.
  • Psikolojik destek: Stres ve kaygı kaşıntıyı artırıyorsa gevşeme egzersizleri, uyku düzeni ve gerektiğinde uzman desteği yardımcı olur. Psikolojik neden ancak diğer nedenler dışlandıktan sonra düşünülmelidir.

Bitkisel ya da evde hazırlanan karışımların kaşıntıyı giderdiğine dair bilimsel kanıt sınırlıdır ve bazıları cilt tahrişine yol açabilir. Doktorunuza danışınız.

Nedenleri

Kaşıntının tek bir nedeni yoktur. Cilt hücrelerinin ya da ciltteki sinir uçlarının tahriş olması, iltihabi maddelerin (histamin gibi) salınması ya da sinir sistemi ve kandaki bazı maddelerin dengesinin bozulması kaşıntı oluşturur. En sık görülen nedenler kuru cilt, egzama ve alerjik reaksiyonlardır.

Kuru Cilt

Kaşıntının en sık nedenidir ve yaşlılarda daha yaygındır. Yaşla birlikte cildin su tutma ve yağ üretimi azalır. Sıcak su, sık yıkanma, liflenme ve keselenme, sert alkali sabunlar, kuru ve ısıtılmış ortamlar cildin koruyucu yağ tabakasını bozar ve kaşıntıyı artırır.

Cilt Hastalıkları

Egzama, ürtiker, sedef, liken planus, uyuz, saç biti ve mantar enfeksiyonları kaşıntı ve döküntü ile seyreder. Cilt hastalığı tedavi edilmedikçe kaşıntı geçmez. Çocuklarda atopik dermatit ve kıl kurdu sıktır.

Tahriş ve Alerjik Reaksiyonlar

Sabun, şampuan, deterjan, parfüm, kozmetik ürünler, yün, nikel gibi maddeler tahriş ya da temas alerjisi yapabilir. Besin, polen, böcek ısırığı ve güneş ışığına bağlı alerjik reaksiyonlarda kaşıntı hızla başlar. Dudak ve yüz şişmesi, nefes darlığı, bayılma gibi belirtiler birlikte ise acil bir alerji (anafilaksi) olabilir.

İlaçlar

Bazı antibiyotikler, ağrı kesiciler, tansiyon ilaçları, doğum kontrol hapları ve morfin türevleri kaşıntıya neden olabilir. İlaç alerjisinde döküntü olabilir ya da olmayabilir. Şüpheli ilacı kendi kendinize bırakmayın, hekiminize bildirin.

İç Hastalıkları

Karaciğer ve safra yolu hastalıklarında safra asitleri ve benzeri maddelerin birikmesi (kolestaz) kaşıntı yapar. Kronik böbrek yetmezliğinde, özellikle diyaliz hastalarında üremik kaşıntı sık görülür. Tiroid hastalıkları, demir eksikliği, diyabet, polisitemi gibi kan hastalıkları ve lenfoma da kaşıntıya yol açabilir. Bu tür kaşıntı genellikle tüm vücudu etkiler ve döküntü olmayabilir.

Sinir Sistemi Hastalıkları

İnme, multipl skleroz, sinir sıkışmaları ve zona sonrası sinir ağrısı gibi sinir hasarına yol açan hastalıklar, ciltte belirgin bir değişiklik olmadan kaşıntıya neden olabilir.

Gebelik

Gebelikte karın ve uyluk derisindeki kaşıntı çoğunlukla zararsızdır. Gebelik kolestazı ise karaciğerden safra asitlerinin yeterince atılamaması sonucu gelişir, genellikle son üç ayda el ayası ve ayak tabanında başlar, geceleri artar ve bebek açısından erken doğum ve ölü doğum riskini artırabilir. Bu nedenle gebelikte şiddetli ve yaygın kaşıntı hemen doğum uzmanına bildirilmelidir.

Psikolojik Etkenler

Stres ve kaygı kaşıntıyı başlatabilir ya da kötüleştirebilir. Psikojenik kaşıntı bir dışlama tanısıdır ve diğer nedenler araştırıldıktan sonra düşünülür.

Belirtileri

Kaşıntının kendisi asıl belirtidir. Kaşıntının yeri, şiddeti, ne zaman arttığı ve yanında başka belirtilerin olup olmadığı altta yatan nedene ışık tutar. Hekime anlatılması gereken önemli ayrıntılar bunlardır.

Ciltte Görünen Değişiklikler

Egzama, ürtiker, uyuz ya da mantar gibi cilt hastalıklarında kaşıntıya kızarıklık, kabarıklık, pullanma, kabuklanma ya da kabarcıklar eşlik eder. Uzun süre kaşınan bölgede cilt kalınlaşıp kahverengileşebilir (likenifikasyon). Sürekli kaşımaya bağlı çizikler ve yaralar enfeksiyona yol açabilir.

Döküntüsüz Yaygın Kaşıntı

Ciltte belirgin bir değişiklik olmadan tüm vücutta süren kaşıntı, kuru cilde bağlı olabilir. Ancak iç hastalıkları, ilaçlar ve sinir sistemi hastalıkları da bu şekilde kendini gösterebilir. Bu durumda tahlil ve detaylı değerlendirme gerekir.

Gece Artan Kaşıntı

Uyuz, kuru cilt, egzama ve çocuklarda kıl kurdu gece kaşıntısını artırabilir. Uykuyu bölen kaşıntı yaşam kalitesini belirgin düşürür.

Eşlik Eden Uyarıcı Belirtiler

  • Sarılık (gözlerde ve ciltte sararma), koyu idrar, açık renkli dışkı: karaciğer ve safra yolu hastalığı.
  • Ateş, gece terlemesi, açıklanamayan kilo kaybı, ense, koltuk altı ya da kasıkta şişlik: kan hastalıkları ve enfeksiyonlar.
  • Aşırı susama, sık idrara çıkma: diyabet.
  • Yorgunluk, çarpıntı, sıcak intoleransı ya da üşüme: tiroid hastalıkları.
  • İdrar miktarında azalma, bacakta şişlik: böbrek hastalığı.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Kaşıntı altı haftadan uzun sürüyor, uykuyu ve günlük yaşamı bozuyor, tüm vücuda yayılıyor, ev bakımına rağmen geçmiyor ya da yukarıdaki uyarıcı belirtilerden biri eşlik ediyorsa bir hekime (dermatoloji ya da dahiliye) başvurulmalıdır. Gebelikte el ayası ve ayak tabanında şiddetli kaşıntı aynı gün doktora bildirilmelidir. Kaşıntı ile birlikte yüz ve dudak şişmesi, nefes darlığı, baş dönmesi ya da bayılma varsa acil servise başvurulmalıdır.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Kaşıntının nedenini bulmak tedavinin en önemli adımıdır. Ciltte belirgin bulgu varsa genellikle muayene ile cilt hastalığı tanınır. Cilt normal görünüyor ve kaşıntı sürüyorsa iç hastalıkları ve diğer nedenler araştırılır.

Öykü ve Fiziki Muayene

Hekim kaşıntının ne zaman başladığını, yerini, gece artıp artmadığını, kullanılan ilaç, kozmetik ve temizlik ürünlerini, evde ya da çevrede benzer yakınması olan kişileri, seyahat ve meslek öyküsünü sorar. Cilt, saçlı deri, tırnak, lenf bezleri, karın muayenesi yapılır.

Kan ve İdrar Tetkikleri

Tam kan sayımı anemi ve kan hastalıkları, ferritin ve demir testleri demir eksikliği için, kan şekeri diyabet için, tiroid fonksiyon testleri tiroid hastalıkları için kullanılır. Karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri kolestaz ve böbrek yetmezliği açısından bilgi verir. Gerekirse idrar ve dışkı incelemesi (kıl kurdu, parazit) de yapılır.

Cilt Testleri

Mantar ya da uyuz şüphesinde cilt kazıntısı, temas alerjisi için yama testi, bazı hastalıklarda cilt biyopsisi yapılabilir.

Görüntüleme

Şüphe halinde (örneğin lenf bezi büyümesi ya da kan hastalığı) akciğer grafisi, karın ultrasonu ya da bilgisayarlı tomografi istenebilir.

İlaç Gözden Geçirme

Kaşıntının başlangıcı ile başlanan ilaç arasındaki ilişki de değerlendirilir. Şüpheli ilaç hekimin kararıyla değiştirilir ya da kesilir.

Risk Faktörleri

Kaşıntı herkesi etkileyebilir, ancak bazı durumlar kaşıntı riskini artırır.

İleri Yaş

Yaşla birlikte cildin su tutma kapasitesi ve yağ üretimi azalır, bu da kuruluk ve kaşıntıya yol açar. Yaşlılarda birden fazla ilaç kullanımı ve eşlik eden hastalıklar da riski artırır.

Alerjik Yapı ve Egzama

Astım, saman nezlesi, egzama ya da mevsimsel alerjisi olanlarda kaşıntı daha sık görülür. Alerjik reaksiyonlar ani gelişebilir. Dudak ve yüz şişmesi, nefes darlığı varsa acil başvuru gerekir.

Kronik Hastalıklar

Kronik böbrek yetmezliği (özellikle diyaliz), karaciğer ve safra yolu hastalıkları, tiroid hastalıkları, demir eksikliği ve kan hastalıkları kaşıntı riskini artırır. Diyabetli kişilerde cilt kuruluğu ve enfeksiyonlar kaşıntıya yol açabilir, ancak kaşıntı diyabetin erken ya da özgül bir belirtisi değildir.

Bağışıklığı Baskılayan Durumlar

HIV enfeksiyonu ve bağışıklığı baskılayan ilaçlar bazı cilt hastalıkları ve enfeksiyonlar nedeniyle kaşıntıya yatkınlık oluşturabilir.

Gebelik

Hormonal değişiklikler ve karnın gerilmesi nedeniyle gebelikte kaşıntı sıktır. Gebelik kolestazı özellikle son üç ayda görülür ve ailede öykü varsa ya da çoğul gebelikte daha sık olabilir.

Çevresel ve Davranışsal Faktörler

Sık ve sıcak su ile yıkanma, sert sabun, keselenme, kuru iklim, klima ve merkezi ısıtma, yün ya da sentetik giysiler, kalabalık ve bulaşıcı hastalık (uyuz, bit) olan ortamlarda yaşamak kaşıntı riskini artırır.

Komplikasyonları

Kaşıntının kendisi kadar, sürekli kaşımanın yol açtığı sorunlar da önemlidir. Zamanında nedene yönelik tedavi başlanırsa çoğu komplikasyon önlenebilir.

Cilt Hasarı ve Enfeksiyon

Sürekli kaşıma çizik, kabuk ve yaralara neden olur. Bu yaralar bakteriler (impetigo, selülit gibi) tarafından enfekte olabilir. Kızarıklık, ağrı, irin, ateş ya da yayılan kırmızılık varsa hekime başvurulmalıdır.

Cildin Kalınlaşması ve Lekeler

Aynı bölgenin uzun süre kaşınması deride kalınlaşmaya (liken simpleks kronikus) ve kahverengi lekelere, bazen sert nodüllere (prürigo nodülaris) yol açar. Bunlar daha da kaşıntı yaparak kısır döngüyü sürdürür ve tedavisi zordur.

Uyku Bozukluğu ve Yorgunluk

Gece artan kaşıntı uykuyu böler. Uykusuzluk gündüz yorgunluğuna, dikkat dağınıklığına ve iş/okul performansında düşmeye yol açar.

Psikolojik ve Sosyal Etkiler

Kronik kaşıntı kaygı, depresyon ve sosyal ortamlardan kaçınmaya neden olabilir. Kaşıntı yaşam kalitesini belirgin düşürebilir. Psikolojik destek tedavinin parçası olabilir.

Altta Yatan Hastalığın Gecikmesi

Uzun süren kaşıntı bazen karaciğer, böbrek ya da kan hastalığı gibi ciddi bir durumun ilk işaretidir. Kaşıntıya sadece krem sürmekle yetinip nedeni araştırmamak tanıyı geciktirebilir.

Gebelikte Bebeğe Yönelik Riskler

Tedavi edilmeyen gebelik kolestazında erken doğum ve ölü doğum riski artabilir. Bu nedenle gebelikte şiddetli ve yaygın kaşıntıda gecikmeden doğum uzmanına başvurulmalıdır.

Nasıl Önlenir

Kaşıntının tüm nedenlerini önlemek mümkün olmasa da cilt kuruluğuna ve tahrişe bağlı kaşıntıların çoğu basit önlemlerle azaltılabilir.

Ilık ve Kısa Duş

Sıcak su cildin yağ tabakasını bozar. Günlük ya da gün aşırı, 5-10 dakikalık ılık duş tercih edilmelidir. Lif ve kese gibi cildi tahriş eden araçlardan kaçınılmalı, yumuşak bir havlu ile cilt ovmadan kurulanmalıdır.

Uygun Temizlik Ürünleri

Kokusuz, sert olmayan, cildin pH değerini bozmayan sabun ve şampuanlar tercih edilmelidir. Alkollü kolonya ve jeller ile parfümlü ürünler cildi kurutur.

Düzenli Nemlendirme

Banyodan hemen sonra, cilt hâlâ nemliyken kokusuz nemlendirici sürülmelidir. Kuru ve yaşlı ciltte nemlendirici günde birkaç kez uygulanabilir. Kış aylarında ve klimalı ortamlarda ortam nemini artırmak yararlı olabilir.

Uygun Giysi Seçimi

Yün ve sentetik giysiler yerine pamuklu, rahat kıyafetler giyilmelidir. Yeni giysiler ilk kez giyilmeden önce yıkanmalıdır. Çamaşır deterjanı hassas ciltlere uygun, az kalıntı bırakan türden seçilebilir.

Tetikleyicileri ve Alerjenleri Tanımak

Kaşıntıyı artıran besin, bitki, kozmetik ya da ilaçlar tespit edilip uzak durulmalıdır. Alerjisi olan kişiler alerji uzmanıyla takip edilmelidir. Besin ve alkolün her kişide kaşıntı yaptığı kanıtlanmamıştır, kişisel gözleme göre tetikleyici ise sınırlanabilir.

Hijyen ve Bulaşıcı Nedenlerden Korunma

El ve vücut hijyenine dikkat edilmeli, tırnaklar kısa tutulmalı, havlu ve yatak takımları ortak kullanılmamalıdır. Uyuz ya da bit tespit edilen kişinin yakın temaslıları ile birlikte tedavi edilmesi gerekir. Genital bölgede vajinal duş ve parfümlü ürünler kullanılmamalıdır.

Stres Yönetimi ve Düzenli Kontroller

Stres kaşıntıyı artırabilir. Düzenli uyku, egzersiz ve gevşeme teknikleri yardımcı olur. Diyabet, tiroid, karaciğer ve böbrek hastalarının düzenli kontrol ve tedavi takibi, bu hastalıklara bağlı kaşıntıyı da azaltır.

Tedavi Seçenekleri

İlgili tedaviler

Sık Sorulan Sorular

Kaşıntı nedir, neden olur?

Kaşıntı, ciltteki sinir uçlarının uyarılmasıyla ortaya çıkan, kaşıma isteği uyandıran bir histir. En sık nedenleri kuru cilt, egzama, alerji, tahriş, böcek ısırığı, uyuz ve mantardır. Daha az sıklıkla karaciğer, böbrek, tiroid ve kan hastalıkları ile ilaçlar da kaşıntıya yol açabilir.

Kaşıntı ne zaman doktora gitmeyi gerektirir?

Kaşıntı altı haftadan uzun sürüyor, uykuyu bozuyor, tüm vücuda yayılıyor ya da kuru cilt bakımı ile geçmiyorsa doktora başvurulmalıdır. Sarılık, koyu idrar, ateş, gece terlemesi, açıklanamayan kilo kaybı ya da şişmiş lenf bezleri eşlik ediyorsa gecikmeden değerlendirilmelidir. Yüz ve dudak şişmesi ya da nefes darlığı ile birlikte ani kaşıntı acildir.

Kaşıntı için hangi bölüme gidilmelidir?

Cilt kızarıklığı, döküntü ya da saçlı deri ve genital bölge yakınması varsa ilk olarak dermatoloji (cildiye) uzmanına başvurulabilir. Ciltte belirgin bir bulgu yokken yaygın kaşıntı sürüyorsa dahiliye değerlendirmesi ve kan tetkikleri gerekebilir. Gebelerde kadın doğum uzmanı, çocuklarda çocuk hekimi tercih edilir.

Kaşıntı kanser belirtisi olabilir mi?

Nadiren olabilir. Kaşıntı çoğunlukla cilt kuruluğu, egzama ve alerji gibi zararsız nedenlerle ortaya çıkar. Hodgkin lenfoma ve bazı kan hastalıklarında görülebilir ve genellikle ateş, gece terlemesi, kilo kaybı ya da lenf bezi büyümesi gibi başka belirtiler eşlik eder. Böyle bir tablo varsa bir hekime başvurulmalıdır.

Karaciğer ve böbrek hastalıkları neden kaşıntı yapar?

Karaciğer ve safra yolu hastalıklarında safra asitleri ve benzer maddeler kanda birikir, bu da özellikle el ayası ve ayak tabanında şiddetli kaşıntıya neden olabilir. Kronik böbrek yetmezliğinde, özellikle diyaliz hastalarında, kandaki atık maddelerin birikmesi ve cilt kuruluğu kaşıntıya yol açar. Bu tür kaşıntıda asıl hastalığın tedavisi ve hekim önerisiyle uygun ilaçlar gerekir.

Gebelikte kaşıntı normal midir, ne zaman tehlikelidir?

Gebelikte karın ve uyluk derisinde hafif kaşıntı sık görülür ve çoğunlukla zararsızdır. Ancak özellikle son üç ayda el ayası ve ayak tabanında başlayan, geceleri artan, döküntüsüz yaygın kaşıntı gebelik kolestazını düşündürür. Bu durum erken doğum ve ölü doğum riskini artırabilir, bu yüzden aynı gün doğum uzmanına başvurulmalı, karaciğer testleri ve safra asitleri bakılmalıdır.

Kaşıntı psikolojik olarak gelişebilir mi?

Stres, kaygı ve depresyon kaşıntıyı başlatabilir ya da artırabilir. Ancak psikolojik kaşıntı tanısı, deri ve iç hastalıkları gibi diğer nedenler dışlandıktan sonra konur. Bu nedenle ilk adım dermatoloji ya da dahiliye değerlendirmesidir, gerekirse psikiyatri desteği eklenir.

Kaşıntıyı gidermek için ne yapılabilir?

Nedene yönelik tedavi esastır. Kısa ve ılık duş, kokusuz nemlendirici, soğuk kompres, tırnakları kısa tutma ve cildi tahriş eden ürünlerden kaçınma geçici rahatlama sağlar. Steroid krem ya da antihistaminik gibi ilaçlar, özellikle uyutucu olanlar, hekime ya da eczacıya danışmadan kullanılmamalıdır.

Kaşıntı için evde ne yapılabilir?

Cilt kuruluğuna bağlı kaşıntıda kısa ılık duş, banyodan hemen sonra nemlendirici, pamuklu giysi ve kokusuz deterjan kullanmak yararlıdır. Kaşımak yerine cilde hafifçe vurmak ya da soğuk bez koymak rahatlatabilir. Bitkisel karışımların kaşıntıya etkisi kanıtlanmamıştır ve cildi tahriş edebilir. Kaşıntı birkaç gün içinde geçmezse doktora danışılmalıdır.

Gece kaşıntısı neden artar?

Geceleri cilt ısısı yükselir, cilt daha çok su kaybeder ve dikkat dağıtan uyaranlar azaldığı için kaşıntı daha belirgin hissedilir. Kuru cilt, egzama, uyuz ve çocuklarda kıl kurdu gece kaşıntısının sık nedenleridir. Aile bireylerinde de benzer yakınma varsa uyuz açısından hekime başvurulmalıdır.

Döküntüsüz yaygın kaşıntıda hangi tetkikler yapılır?

Hekim önce öykü alır ve muayene eder. Sonra tam kan sayımı, ferritin, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, tiroid testleri ve kan şekeri gibi tetkikler isteyebilir. İlaç kullanımı da gözden geçirilir. Bulgu çıkmazsa ek görüntüleme ya da uzman değerlendirmesi planlanır.

Yaşlılarda kaşıntı neden sık görülür?

Yaşla birlikte cildin yağ ve su dengesi bozulur, bu da kuruluk ve kaşıntıya yol açar. Kısa ılık duş, banyodan hemen sonra kokusuz nemlendirici ve pamuklu giysi ilk adımdır. Kaşıntı geçmezse kullanılan ilaçlar ile böbrek, karaciğer ve tiroid durumu hekim tarafından kontrol edilmelidir.

Kaşıntı kaşıyınca neden artar, kaşımak zararlı mıdır?

Kaşıma kısa süreli rahatlık verir ancak cildi tahriş eder, bu da kaşıntıyı artırır ("kaşıntı-kaşıma döngüsü"). Sürekli kaşıma yara, enfeksiyon ve cildin kalınlaşmasına neden olabilir. Tırnakları kısa tutmak, soğuk kompres, nemlendirici kullanmak ve kaşımak yerine cilde hafifçe bastırmak yardımcı olur.

Çocuklarda kaşıntının yaygın nedenleri nelerdir?

Atopik dermatit (egzama), kuru cilt, böcek ısırığı, uyuz, saç biti ve kıl kurdu çocuklarda sıktır. Geceleri artan kaşıntıda ve ailede benzer yakınması olanlarda uyuz ve kıl kurdu düşünülmelidir. Çocuk hekimi ya da dermatolog muayenesi gerekir. Bulaşıcı nedenlerde tüm aile birlikte tedavi edilir.

Saçlı deride kaşıntı neden olur?

Kepek ve seboreik dermatit, saç biti, sedef hastalığı, mantar enfeksiyonları, alerjik temas (şampuan ve boyalar) ve stres en sık nedenlerdir. Antifungal şampuan ve hekimin önerdiği losyonlar yararlı olabilir. Bit temiz saçlarda da görülür ve hijyen eksikliği anlamına gelmez.

Anal bölge kaşıntısı neden olur?

Nem ve terleme, aşırı ya da yetersiz temizlik, hemoroid, ishal, mantar, cilt hastalıkları ve çocuklarda kıl kurdu nedenler arasındadır. Parfümlü ıslak mendillerden ve sert sabundan kaçınılmalı, bölge yumuşak şekilde yıkanıp kurulanmalı ve pamuklu iç çamaşırı tercih edilmelidir. Geçmeyen ya da kanamanın eşlik ettiği kaşıntıda hekime başvurulmalıdır.

Genital bölge (vajinal) kaşıntısının nedenleri nelerdir?

Maya (kandida) enfeksiyonu en sık nedendir. Bakteriyel vajinoz, trikomonas gibi cinsel yolla geçebilen enfeksiyonlar, menopoz sonrası kuruluk, egzama, liken ve kimyasal tahriş de neden olabilir. Parfümlü ürünlerden ve vajinal duştan kaçınılmalı, geçmeyen yakınma için kadın doğum ya da dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır. Kendi kendine antifungal başlamak yanlış tanı riskini artırır.

Kaşıntı bulaşıcı mıdır?

Kaşıntının kendisi bulaşıcı değildir. Ancak uyuz, bit, mantar ve bazı döküntülü enfeksiyonlar gibi nedenleri bulaşıcı olabilir ve yakın temas ile geçer. Kaşınan birini görünce kaşınma isteği duymak ise davranışsal bir olaydır.

Kaynaklar

  1. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Itchy skin
  2. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Itching
  3. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Itching
  4. Ankara Medical Journal (DergiPark). Birinci Basamakta Pruritusa Yaklaşım
  5. Nefroloji Hemşireliği Dergisi (DergiPark). Üremik Kaşıntıda Kullanılan Tamamlayıcı Sağlık Yaklaşımları
İlgili Tedaviler 1İlgili Ameliyatlar 0