HASTALIK

Kulak Zarı İltihabı

Kulak zarı iltihabı, günlük dilde çoğunlukla orta kulak enfeksiyonu (otitis media) sırasında zarın kızarıp şişmesini ve arkasında sıvı ya da irin birikmesini anlatır. Kulak ağrısı, ateş ve işitme azalması yapar; çocuklarda daha sık görülür ve çoğu zaman uygun takip ve tedaviyle…

Son güncelleme: 16.11.2026

Özet

Kulak zarı (kulak davulu), dış kulak yolu ile orta kulak arasında bulunan ince bir zardır ve sesi orta kulaktaki kemikçiklere iletir. Halk arasında "kulak zarı iltihabı" denildiğinde çoğunlukla orta kulak enfeksiyonu (akut otitis media) kastedilir: zarın arkasındaki boşlukta iltihap ve sıvı birikir, zar kızarır ve dışarı doğru şişebilir. Daha az sıklıkla zarın yüzeyindeki iltihap (bullöz miringit) ya da dış kulak yolu enfeksiyonunun zara yayılması söz konusudur.

Başlıca belirtiler kulak ağrısı, ateş, işitmede azalma ve kulaktan akıntıdır. Bebek ve küçük çocuklarda ağlama, kulağı çekiştirme, huzursuzluk ve iştahsızlık görülebilir. Hastalık en çok 6 ay ile 3 yaş arasındaki çocuklarda görülür, ancak her yaşta ortaya çıkabilir.

Birçok vaka 2-3 gün içinde düzelmeye başlar. Tedavi hastanın yaşına, belirtilerin şiddetine ve süresine göre doktor tarafından planlanır. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; kulak ağrısı olan bir kişi, özellikle de bebek ya da küçük çocuk, bir hekim tarafından muayene edilmelidir.

Hakkında

Kulak Zarı İltihabı Nedir?

Kulak üç bölümden oluşur: dış kulak (kulak kepçesi ve kulak yolu), orta kulak (zarın arkasındaki hava dolu boşluk ve üç küçük kemikçik) ve iç kulak. Kulak zarı dış ve orta kulağı ayırır. Kulak zarında iltihap tek başına nadir görülür; çoğu zaman orta kulaktaki enfeksiyona ya da dış kulak yolundaki enfeksiyona eşlik eder.

Görülebilen Durumlar

  • Akut otitis media (orta kulak enfeksiyonu): Zarın arkasında irin ya da sıvı birikir, zar kızarık ve şiş görünür. En sık görülen türdür.
  • Efüzyonlu (seröz) otitis media: Enfeksiyon belirtileri olmadan orta kulakta sıvı kalır; işitme azalabilir, ağrı genellikle yoktur.
  • Bullöz miringit: Zarın yüzeyinde sıvı dolu kabarcıklar oluşur ve ağrı belirgindir.
  • Dış kulak yolu iltihabı (otitis eksterna): Kulak yolunun cildi iltihaplanır; kulak kepçesini çekmekle ağrı artar.
  • Kulak zarı delinmesi: Enfeksiyon, yaralanma, yüksek ses ya da ani basınç değişikliği nedeniyle zarda delik oluşur.

Tedavi Yaklaşımı

Tedavi, enfeksiyonun türüne ve hastanın durumuna göre değişir. Hafif belirtili, 2 yaş üstü çocuklarda ve erişkinlerde doktorlar bazen 48-72 saat izlem önerir; bu sürede ağrıyı kontrol etmek yeterli olabilir. Ateşi yüksek olanlarda, belirtileri iki günden uzun sürenlerde, iki kulağı birden etkilenenlerde, kulaktan akıntı gelenlerde ve özellikle 6 aydan küçük bebeklerde doktor genellikle antibiyotik başlar.

  • Ağrı ve ateş kontrolü: Parasetamol ya da ibuprofen gibi ağrı kesiciler kullanılabilir. Doz çocuğun kilosuna göre belirlenir ve ibuprofen genellikle 6 aydan küçük bebeklerde kullanılmaz. İlaçlar doktora ya da eczacıya danışmadan, özellikle çocuklarda, kullanılmamalıdır.
  • Antibiyotik: Etken çoğu zaman virüs de olabileceği için her kulak ağrısında gerekmez. Gerekli olduğunda doktorun belirlediği ilaç, doz ve süre eksiksiz uygulanmalı, belirtiler geçse bile kendi başına yarıda bırakılmamalıdır.
  • Kulak damlası: Zar delinmişse ya da delik şüphesi varsa doktor onayı olmadan hiçbir damla damlatılmamalıdır.
  • Tüp (timpanostomi) uygulaması: Sık tekrarlayan enfeksiyonlarda ya da aylarca süren sıvı birikiminde kulak burun boğaz uzmanı küçük bir cerrahi işlemle zardan hava tüpü yerleştirmeyi önerebilir.

Soğan suyu, sarımsak yağı ya da benzeri bitkisel uygulamaların etkinliği bilimsel olarak gösterilmemiştir ve kulağa bir şey damlatmak zarar verebilir; bu konuda mutlaka doktorunuza danışın.

Nedenleri

Orta kulak enfeksiyonlarının büyük bölümü, soğuk algınlığı, grip ya da üst solunum yolu enfeksiyonu sonrasında gelişir. Burun ve boğazdaki iltihap, orta kulağı boğaza bağlayan Östaki borusunu şişirerek tıkar. Havalanamayan orta kulakta sıvı birikir ve bu sıvıda virüsler ya da bakteriler çoğalabilir.

Etkenler

  • Virüsler: Soğuk algınlığı virüsleri, grip ve RSV gibi etkenler hem enfeksiyonu başlatır hem de tek başına orta kulak iltihabına yol açabilir.
  • Bakteriler: Pnömokok, Haemophilus influenzae ve Moraxella catarrhalis en sık görülen bakteriyel etkenlerdir.

Çocuklarda Neden Daha Sık?

Çocuklarda Östaki borusu kısa, dar ve yataya yakın seyreder; bu nedenle kolay tıkanır ve sıvı zor boşalır. Bağışıklık sistemi de gelişmekte olduğu için enfeksiyonlara daha yatkındır. Büyümüş geniz eti (adenoid) de borunun açılmasını zorlaştırabilir.

Zarın Doğrudan Etkilendiği Durumlar

  • Dış kulak yolu enfeksiyonunun (yüzücü kulağı) zara yayılması
  • Bullöz miringit: Genellikle viral ya da Mycoplasma gibi etkenlerle ilişkilidir
  • Kulak temizlemek için pamuklu çubuk, saç tokası gibi nesnelerle zarın zedelenmesi

Belirtileri

Erişkin ve Büyük Çocuklarda

  • Kulak ağrısı (genellikle bir kulakta, gece artabilir)
  • Kulakta tıkanıklık ya da doluluk hissi
  • İşitme azalması
  • Ateş ve genel halsizlik
  • Kulaktan sarı, kanlı ya da iltihaplı akıntı
  • Kulak çınlaması ya da baş dönmesi hissi

Bebek ve Küçük Çocuklarda

  • Sürekli ağlama, huzursuzluk, uykuda düzensizlik
  • Kulağını çekiştirme veya elini kulağına götürme
  • Ateş, kusma, ishal
  • İştahsızlık, emmekte güçlük
  • Sesler karşısında tepkisizlik ya da dengesizlik

Zar Delinirse Ne Olur?

Zar delindiğinde kulaktaki baskı azaldığı için ağrı çoğu zaman aniden hafifler ve kulaktan akıntı (sıvı, irin ya da kan) gelir. Bu durumda işitme geçici olarak azalabilir. Delik çoğu kişide birkaç hafta içinde kendiliğinden kapanır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

  • Kulak ağrısı 2-3 günden uzun sürüyorsa ya da hızla şiddetleniyorsa
  • Kulaktan akıntı geliyorsa
  • İşitme ani ya da belirgin şekilde azaldıysa
  • 6 aydan küçük bir bebekte ya da ateşi 39 derece üzerinde olan bir çocukta kulak şikayeti varsa

Acil başvuru gerektiren durumlar: Kulağın arkasında kızarıklık, şişlik ve ağrı; yüz kaslarında kayma; şiddetli baş ağrısı, ense sertliği; şiddetli baş dönmesi ya da kusma; bilinç bulanıklığı ya da çok yüksek ateş. Bunlar enfeksiyonun çevre dokulara yayıldığını gösterebilir.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Tanı çoğunlukla hastanın öyküsü ve kulak muayenesiyle konur. Doktor otoskop adı verilen ışıklı büyüteçle dış kulak yolunu ve kulak zarını inceler.

Otoskopik Muayenede Bakılanlar

  • Zarın rengi (kızarıklık, matlık) ve şekli (dışa doğru şişkinlik)
  • Zarın arkasında sıvı ya da irin birikimi
  • Zarın hareketliliği
  • Zarda delik, kabarcık ya da kulak yolunda akıntı bulunup bulunmadığı

Ek Testler

  • Pnömatik otoskopi: Kulağa hafif hava üflenerek zarın hareketi değerlendirilir; sıvı varsa hareket azalır.
  • Timpanometri: Orta kulaktaki sıvıyı ve zarın hareketini ölçen basit bir testtir.
  • Odyometri (işitme testi): İşitme kaybının derecesini göstermek için kullanılır; özellikle sıvı uzun süre kalırsa istenir.
  • Kulak akıntısı kültürü: Tedaviye yanıt vermeyen ya da tekrarlayan olgularda etkeni belirlemek için gerekebilir.
  • Görüntüleme (BT, MR): Yalnızca komplikasyon düşünüldüğünde, örneğin kulak arkasında şişlik ya da sinirsel belirtiler olduğunda istenir.

Risk Faktörleri

  • Yaş: En sık 6 ay ile 3 yaş arasında görülür.
  • Çocuk bakım yuvası ve kreş: Kalabalık ortamlarda solunum yolu enfeksiyonlarının sık geçirilmesi riski artırır.
  • Sigara dumanına maruz kalmak: Pasif içicilik çocuklarda kulak enfeksiyonu riskini artırır.
  • Biberonla yatarak beslenme: Yatar pozisyonda biberonla beslemek ve emzik kullanımı, bazı çalışmalarda risk artışıyla ilişkilendirilmiştir.
  • Anne sütü almamak: Anne sütü bağışıklık açısından koruyucudur.
  • Alerjik rinit ve geniz eti büyümesi: Östaki borusunun işlevini bozar.
  • Doğumsal yapı farklılıkları: Damak yarığı ve Down sendromu gibi durumlarda enfeksiyon sıklığı artar.
  • Ailede sık kulak enfeksiyonu öyküsü
  • Mevsim ve iklim: Soğuk algınlığının arttığı sonbahar ve kış aylarında daha sık görülür.
  • Uçak yolculuğu ve ani yükseklik değişimi: Nezle varken Östaki borusunun açılmasını zorlaştırabilir.

Erişkinlerde sık tekrarlayan orta kulak sıvısı, burun ve geniz bölgesinin (nazofarenks) incelenmesini gerektirebilir; bu nedenle tekrarlayan yakınmalarda kulak burun boğaz uzmanı değerlendirmesi önerilir.

Komplikasyonları

Çoğu kulak zarı ve orta kulak iltihabı kalıcı bir sorun bırakmadan geçer. Ancak tedavi gecikirse ya da enfeksiyon tekrarlarsa komplikasyonlar gelişebilir.

Kulak Çevresinde Görülebilen Komplikasyonlar

  • Kulak zarı delinmesi: Çoğunlukla birkaç hafta içinde kendiliğinden kapanır. Kapanmazsa miringoplasti adlı cerrahi onarım gerekebilir. Çoğu delik yaklaşık 2 ay içinde iyileşir.
  • Geçici işitme azalması: Orta kulakta sıvı varken olabilir. Sıvı aylarca kalırsa çocuğun konuşma ve dil gelişimi etkilenebilir.
  • Kronik kulak iltihabı: Zarın delik kalması ve kulaktan tekrarlayan akıntı ile seyreder.
  • Kolesteatom: Orta kulakta cilt benzeri dokunun birikip kemikçiklere ve çevre yapılara zarar verebildiği, cerrahi tedavi gerektiren bir durumdur.
  • Mastoidit: Kulak arkasındaki kemikteki hücrelere enfeksiyonun yayılmasıdır; kulak arkasında kızarıklık, şişlik ve ağrıyla belli olur.

Nadir ama Ciddi Komplikasyonlar

  • İç kulak iltihabı (labirentit), baş dönmesi ve işitme kaybı
  • Yüz sinirinde felç
  • Menenjit ya da beyin apsesi

Yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, kulak arkasında şişlik, yüzde kayma, şiddetli baş dönmesi veya bilinç değişikliği varsa gecikmeden acil servise başvurulmalıdır.

Nasıl Önlenir

Kulak enfeksiyonlarını tümüyle önlemek mümkün olmasa da riski azaltmaya yardımcı olabilecek önlemler vardır.

  • Sigara dumanından uzak durun: Çocukların bulunduğu ortamda sigara içilmemelidir.
  • Anne sütü: Mümkünse ilk 6 ay yalnız anne sütü ile beslenmek bağışıklık açısından yararlıdır.
  • Yatarken biberon vermeyin: Bebek beslenirken başı gövdesinden yüksekte tutulmalıdır.
  • Aşılar: Pnömokok aşısı ve yıllık grip aşısı dahil önerilen aşıları zamanında yaptırın. Bu aşılar kulak enfeksiyonu sıklığını azaltabilir.
  • El hijyeni: Sık el yıkamak soğuk algınlığı ve grip yayılımını azaltır.
  • Alerji ve burun tıkanıklığı: Alerjisi olan çocuklarda doktorun önerdiği tedaviler uygulanmalıdır.
  • Kulağı doğru temizleyin: Pamuklu çubuk, tokalar ya da başka cisimlerle kulak içi temizlenmemelidir; kulak kiri çoğunlukla kendiliğinden dışarı çıkar.
  • Kulakları sudan koruyun: Zar delikse ya da tüp takılıysa yüzme ve banyoda doktorun önerilerine uyun.
  • Burun temizliği: Bebeklerde serum fizyolojikle burun temizliği rahatlama sağlayabilir.

Tedavi Seçenekleri

İlgili ameliyatlar

Sık Sorulan Sorular

Kulak zarı iltihabı nedir?

Kulak zarı iltihabı, günlük dilde çoğunlukla orta kulak enfeksiyonunu (otitis media) anlatır. Zarın arkasında sıvı ya da irin birikir, zar kızarır ve ağrıya neden olur. Daha nadir olarak zarın yüzeyindeki iltihap (bullöz miringit) kastedilir.

Kulak zarı iltihabının belirtileri nelerdir?

Kulak ağrısı, ateş, kulakta dolgunluk, işitme azalması ve bazen kulaktan akıntı görülür. Küçük çocuklarda ağlama, kulağı çekiştirme, huzursuzluk ve iştahsızlık dikkat çeker. Belirtiler sürerse ya da şiddetlenirse doktora başvurulmalıdır.

Kulak zarı iltihabı neden olur?

Çoğu zaman soğuk algınlığı ya da grip sonrasında Östaki borusunun tıkanmasıyla orta kulakta sıvı birikir ve virüs ya da bakteriler çoğalır. Alerji, büyümüş geniz eti ve sigara dumanı da riski artırır.

Kulak zarı iltihabı bulaşıcı mıdır?

Kulak enfeksiyonunun kendisi bulaşıcı değildir, ancak buna yol açan soğuk algınlığı ve grip gibi virüsler bulaşıcıdır. Bu nedenle çocuklar arasında salgın gibi sık görülebilir. El hijyeni korunmanın en kolay yoludur.

Kulak zarı iltihabı kendiliğinden geçer mi?

Birçok orta kulak enfeksiyonu 2-3 gün içinde düzelmeye başlar ve bir hafta içinde geçebilir. Ancak ateş yüksekse, ağrı sürüyorsa ya da bebek 6 aydan küçükse doktor değerlendirmesi gerekir. Kendiliğinden geçmesini beklemek kararı hekime bırakılmalıdır.

Kulak zarı iltihabında antibiyotik şart mı?

Her kulak enfeksiyonunda antibiyotik gerekmez, çünkü etken virüs olabilir. Hafif vakalarda doktor 48-72 saat izlem önerebilir. Küçük bebeklerde, ateşi yüksek olanlarda ve ağır belirtilerde antibiyotik başlanır; ilaç yalnız hekim önerisiyle ve belirtilen sürece uygun kullanılmalıdır.

Evde ağrıyı azaltmak için ne yapılabilir?

Doktorun uygun gördüğü yaşa ve kiloya göre doz ayarlı ağrı kesici (parasetamol gibi) kullanılabilir. Ağrılı kulağa ılık bir bez ya da kompres konulması rahatlatabilir. Doktora danışmadan kulağa damla ya da yağ damlatılmamalıdır.

Kulak zarı delinirse ne olur?

Zar delinince ağrı çoğunlukla azalır ve kulaktan sıvı, irin ya da kan gelebilir. İşitme geçici olarak azalabilir. Çoğu delik birkaç hafta ile iki ay içinde kendiliğinden kapanır, ancak mutlaka bir kulak burun boğaz doktoruna görünmek gerekir.

Kulak zarı delikken kulağa su kaçarsa ne olur?

Delik varken kulağa su kaçması enfeksiyon riskini artırır. Banyo ve duşta kulak koruyucu kullanımı ve yüzmekten kaçınma konusunda doktorun önerilerine uyulmalıdır. Kulak yıkamaları da doktor onayı olmadan yapılmamalıdır.

Kulak zarı iltihabı işitmeyi etkiler mi?

Enfeksiyon sırasında orta kulaktaki sıvı nedeniyle işitme geçici olarak azalır. Sıvı haftalarca kalırsa ya da enfeksiyon sık tekrarlarsa işitme testi yapılmalıdır. Çocuklarda uzun süren işitme azlığı konuşma gelişimini etkileyebilir.

Çocuklarda kulak enfeksiyonu neden sık tekrarlar?

Çocuklarda Östaki borusu kısa ve yataya yakındır, bu yüzden kolay tıkanır. Kreş ortamı, pasif sigara içiciliği, alerji ve büyümüş geniz eti tekrarı artırabilir. Sık tekrarlarda kulak burun boğaz uzmanı değerlendirmesi önerilir.

Kulak tüpü ne zaman gerekir?

Tekrarlayan enfeksiyonlar ya da aylarca süren orta kulak sıvısı olduğunda doktor küçük bir işlemle zara hava tüpü yerleştirmeyi önerebilir. Tüp, orta kulağın havalanmasını sağlar. Karar çocuğun işitmesi ve şikayetlerine göre kulak burun boğaz uzmanınca verilir.

Kulak zarı iltihabı için hangi doktora gidilir?

İlk başvuru genellikle aile hekimine, çocuk doktoruna ya da kulak burun boğaz uzmanına yapılır. Kulaktan akıntı, işitme azalması, tekrarlayan enfeksiyon ya da komplikasyon şüphesinde kulak burun boğaz uzmanı değerlendirir.

Kulak zarı iltihabında uçağa binilebilir mi?

Aktif enfeksiyon ve belirgin tıkanıklık varken uçak yolculuğu ağrıyı artırabilir ve zar delinme riskini yükseltebilir. Yolculuk planlanıyorsa önce doktora danışmak gerekir. Bebeklerde yutkunma ve emme basıncı dengelemeye yardımcı olabilir.

Kulak zarı iltihabında kulak temizlenir mi?

Pamuklu çubuk ya da sivri nesnelerle kulak içi temizlenmemelidir, çünkü zarın delinmesine ve enfeksiyonun artmasına neden olabilir. Akıntı varsa yalnız dış kısımdaki akıntı temiz bir bezle silinebilir. Kulak içi temizlik doktor tarafından yapılır.

Kulak ağrısı için ne zaman acile gidilmelidir?

Kulak arkasında şişlik ve kızarıklık, yüzde kayma, şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, şiddetli baş dönmesi, kusma ya da bilinç bulanıklığı varsa hemen acil servise başvurulmalıdır. Çok yüksek ateş ve bebeklerde uykuya meyil de uyarı işaretidir.

Kaynaklar

  1. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Ear infections
  2. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Perforated eardrum
  3. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Ear Infections | Otitis Media
  4. Cleveland Clinic. Ear Infection (Otitis Media): Symptoms, Causes & Treatment
  5. The Turkish Journal of Ear Nose and Throat (DergiPark). The effectiveness of nasal decongestants, oral decongestants and oral decongestant-antihistamines in the treatment of acute otitis media in children
İlgili Tedaviler 1İlgili Ameliyatlar 1