HASTALIK

Burun Eğriliği (Deviasyon)

Burun eğriliği (septum deviasyonu), burun boşluğunu ikiye bölen duvarın (septumun) bir yana kaymasıdır. En sık burun tıkanıklığına yol açar; şikâyet yaşam kalitesini bozuyorsa septoplasti ameliyatı ile düzeltilebilir.

Tıbbi olarak kontrol eden: Op. Dr. Serkan SabancıoğullarındanKontrol tarihi: 08.11.2026 · Son güncelleme: 15.11.2026
Burun Eğriliği (Deviasyon)

Özet

Burun eğriliği, tıbbi adıyla septum deviasyonu, burun boşluğunu sağ ve sol olarak ikiye bölen duvarın (septumun) bir yana ya da iki yana kaymasıdır. Septumun ön kısmı kıkırdak, arka kısmı kemikten oluşur. Çoğu insanda septum tam ortada değildir ve hafif bir eğrilik sık görülür. Hafif eğrilikler çoğunlukla şikâyet yapmaz ve tedavi gerektirmez.

Eğrilik belirginse en sık belirti burun tıkanıklığıdır. Tıkanıklık tek ya da iki taraflı olabilir, geceleri artabilir. Horlama, ağızdan nefes alma, ağız kuruluğu, tekrarlayan sinüs şikâyetleri, burun kanaması ve baş ağrısı da eşlik edebilir. Burun tıkanıklığının başka nedenleri de çok olduğundan (alerji, burun eti büyümesi, nezle, polip) tanıyı kulak burun boğaz (KBB) uzmanı koyar.

Şikâyetler hafifse tuzlu su ve doktor önerisiyle kullanılan burun spreyleri yardımcı olabilir. İlaç tedavisine rağmen tıkanıklık yaşam kalitesini bozuyorsa eğriliği düzelten septoplasti ameliyatı düşünülür. Ameliyat burnun içinden yapılır; dış görünüm için ayrıca rinoplasti gerekebilir. Her ameliyatta olduğu gibi riskleri vardır ve sonuç kişiye göre değişir.

Hakkında

Burun Eğriliği Nedir?

Burun eğriliği, septumun burun boşluğunu eşit iki parçaya bölmemesi durumudur. Septum, burnun içindeki ince bir bölmedir; önde kıkırdak, arkada kemik dokudan oluşur. Eğrilik C ya da S biçiminde olabilir, tek bir noktada çıkıntı (spur) yapabilir. Eğriliğin yeri ve derecesi şikâyetin şiddetini belirler. Burun girişine yakın bir eğrilik hava geçişini daha çok engeller; geride kalan hafif bir eğrilik hiç fark edilmeyebilir.

Septum deviasyonu ile dıştan eğri görünen burun aynı şey değildir. Septum deviasyonu burun içindedir ve dışarıdan görünmeyebilir. Dıştan eğri burun ise burun kemiği ve kıkırdaklarının şekliyle ilgilidir ve genellikle burun içi eğrilikle birlikte bulunabilir. Septoplasti burunun iç yapısını düzeltir ve dış görünümü belirgin şekilde değiştirmez.

Burunun Görevi ve Burun Tıkanıklığı

Burun, soluduğumuz havayı ısıtır, nemlendirir ve süzer; koku duyusunu sağlar. Burun tıkanıklığı olduğunda kişi ağızdan nefes almaya başlar, bu da ağız ve boğaz kuruluğu, horlama ve uyku kalitesinde bozulma yapabilir. Septum eğriliği burun tıkanıklığının önemli bir nedenidir, ancak tek nedeni değildir.

Tedavi Seçenekleri

Her burun eğriliği tedavi gerektirmez. Şikâyeti olmayan kişilerde takip yeterlidir. Tedavi, şikâyetin şiddetine göre planlanır:

  • İlaç tedavisi: Tuzlu su ile burun yıkama, doktorun önerdiği steroidli burun spreyleri ve alerji varsa alerji tedavisi şikâyetleri azaltabilir. Bu tedaviler eğriliği düzeltmez. Burun dekonjestan spreyleri doktor önerisi dışında 3-5 günden uzun kullanılmamalıdır; uzun kullanım tıkanıklığı artırabilir.
  • Septoplasti: İlaç tedavisine rağmen yaşam kalitesini bozan tıkanıklıkta uygulanan ameliyattır. Eğri kıkırdak ve kemik bölümleri düzeltilir, gerekirse bir kısmı alınır ya da yeniden yerleştirilir; burnun desteği için gerekli yapılar korunur.
  • Konka küçültme: Burun etleri (konkalar) büyükse septoplastiye eklenebilir.
  • Septorinoplasti: Dış görünüm de düzeltilmek isteniyorsa septoplasti ile rinoplasti birlikte yapılır.

Septoplasti Nasıl Yapılır?

Ameliyat çoğunlukla genel anestezi altında yapılır; bazı olgularda lokal anestezi ve sedasyon da kullanılabilir. Kesi burun içinden yapılır, dışarıda iz kalmaz. Septumu örten zar kaldırılır, eğri kıkırdak ve kemik düzeltilir ve zar yerine yatırılır. Dikişler genellikle kendiliğinden erir. Ameliyat süresi genellikle 30 ile 90 dakikadır. Burun içine silikon atel ya da tampon konabilir; çoğu zaman birkaç gün içinde çıkarılır. Hastalar çoğunlukla aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur.

Ameliyat sonrasında günlük yaşama genellikle bir hafta içinde dönülür. Ağır spor ve burna darbe riski taşıyan etkinlikler cerrahın önerdiği süre (çoğu zaman birkaç hafta) boyunca bekletilir. Şişlik ve burun içi iyileşmesi aylar sürebilir. Ağrı kesici ve diğer ilaçlar doktorun önerdiği dozlarda kullanılmalı, doktora danışmadan ilaç başlanmamalıdır.

Nedenleri

Septum anne karnında gelişmeye başlar ve çocukluk ile ergenlik boyunca büyür. Burun gelişimi genellikle kızlarda 15-16, erkeklerde 17-18 yaş civarında tamamlanır. Eğrilik doğuştan olabileceği gibi sonradan da gelişebilir.

Doğuştan (Gelişimsel) Nedenler

Septumun gelişimi sırasında kıkırdak ve kemik bölümlerinin eşit büyümemesiyle eğrilik oluşabilir. Aile öyküsü olması yatkınlığı artırabilir. Hafif eğrilik büyümeyle birlikte belirginleşebilir. Doğum sırasında burnun maruz kaldığı baskının da eğriliğe katkıda bulunabileceği düşünülür, ancak bu her olguda kesin değildir.

Burun Travması

Çocukluk ya da erişkinlikte düşme, çarpma, spor ve trafik kazası gibi burna alınan darbeler septumu yerinden oynatabilir ya da kırabilir. Çocuklukta alınan darbeler büyüme ile birlikte daha belirgin eğriliğe yol açabilir.

Diğer Etkenler

Daha önce geçirilmiş burun ameliyatı, burun içi yapı bozuklukları ve bağ doku hastalıkları da septumun şeklini etkileyebilir. Yetişkinlerde eğriliğin zamanla çok artması beklenmez; tıkanıklık artıyorsa burun etlerinin şişmesi, alerji ya da başka nedenler düşünülmelidir.

Belirtileri

Belirtiler eğriliğin derecesine ve yerine göre değişir. Hafif eğriliklerde hiç belirti olmayabilir. Sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Burun tıkanıklığı: Tek ya da iki taraflı olabilir. Tıkanıklık sıklıkla eğriliğin olduğu tarafta hissedilir ve gece yatınca artabilir. Nezle ve alerji dönemlerinde kötüleşir.
  • Ağızdan nefes alma ve ağız kuruluğu: Özellikle geceleri; sabah boğaz kuruluğu ve ağız kokusu görülebilir.
  • Horlama ve uyku bozukluğu: Uyku kalitesi düşebilir, gün içinde yorgunluk ve dikkat dağınıklığı olabilir.
  • Burun kanaması ve kabuklanma: Hava akımının bozulması ve burun içinin kurumasına bağlı olarak görülebilir.
  • Tekrarlayan sinüzit ve geniz akıntısı: Tıkanıklık sinüslerin havalanmasını zorlaştırabilir.
  • Yüzün ortasında ya da burun çevresinde baskı ve ağrı hissi, baş ağrısı.
  • Koku duyusunda azalma.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Burun tıkanıklığı aylarca sürüyor, uykunuzu ve günlük yaşamınızı etkiliyor, tekrarlayan sinüs enfeksiyonları ya da sık burun kanamaları oluyorsa KBB uzmanına başvurun. Burna darbeden sonra şişlik, kanama, burun içinde tıkanıklık ve şekil bozukluğu varsa gecikmeden başvurun; burun içinde septum hematomu (kan toplanması) acil müdahale gerektirir. Yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, boyun sertliği, görme değişikliği, burundan berrak sıvı akıntısı ya da durmayan kanama gibi durumlarda acile başvurun.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Tanı, KBB uzmanının muayenesi ile konur. Burun tıkanıklığının tek nedeni septum olmayabileceği için burun içi yapıların tümü değerlendirilir.

  • Öykü: Tıkanıklığın ne zamandır var olduğu, hangi tarafta olduğu, burun travması, geçirilmiş burun ameliyatı, alerji, horlama ve koku sorunları sorulur.
  • Ön burun muayenesi (rinoskopi): Burun içine ışık ve özel aletlerle bakılarak septumun yeri, burun etlerinin durumu ve mukoza değerlendirilir.
  • Nazal endoskopi: İnce, ışıklı bir endoskopla burun içi daha ayrıntılı görülür. Septum eğriliği, burun etleri, polip ve geniz bölgesi incelenir.
  • Burun valfi değerlendirmesi: Burunun dar bölgesindeki yetersizlik (valf daralması) tıkanıklığı artırabilir; muayene sırasında bu bölge ayrıca değerlendirilir.
  • Anketler ve ölçümler: Tıkanıklığın şiddetini ölçmek için sorgu formları (örneğin NOSE ölçeği) kullanılabilir. Bazı merkezlerde rinomanometri ve akustik rinometri gibi burun hava akımını ya da genişliğini ölçen testler yapılabilir. Bunlar rutin değildir.
  • Bilgisayarlı tomografi (BT): Sinüs hastalığı şüphesinde ya da ameliyat planlamasında istenebilir. Manyetik rezonans (MR) rutin tanıda kullanılmaz.

Dıştan eğri görünen burun varsa yüz ve burun analizi yapılır ve septoplasti ile birlikte rinoplasti gerekip gerekmediğine karar verilir.

Risk Faktörleri

Burun eğriliği gelişme ya da şikâyet yapma olasılığını artıran durumlar şunlardır:

  • Burun travması: Çocukluk ya da erişkinlikte düşme, çarpma, spor yaralanmaları ve kazalar.
  • Aile öyküsü: Yakın akrabalarda burun şekli bozukluğu ve eğrilik olması.
  • Doğumsal ve gelişimsel etkenler: Septumun gelişimindeki dengesizlikler.
  • Temaslı sporlar: Boks, dövüş sporları, futbol ve basketbol gibi burna darbe riski yüksek sporlar.
  • Tıkanıklığı artıran eşlik eden durumlar: Alerjik rinit, burun etlerinin büyümesi, nezle ve geniz eti. Bunlar eğriliğe neden olmaz, ancak eğriliğin yarattığı tıkanıklığı daha belirgin hale getirir.

Septum deviasyonu çok yaygındır ve çoğu kişide şikâyet yapmaz. Bu nedenle bir risk faktörünün varlığı mutlaka tedavi gerektiren bir eğriliğin geliştiği anlamına gelmez.

Komplikasyonları

Burun eğriliğinin kendisinin sebep olabileceği sorunlar ve tedavi edilmesi halinde (septoplasti) ortaya çıkabilecek komplikasyonlar ayrı ele alınmalıdır.

Burun Eğriliğine Bağlı Sorunlar

  • Kronik burun tıkanıklığı ve ağızdan nefes alma: Ağız ve boğaz kuruluğu, ağız kokusu.
  • Horlama ve uyku kalitesinde bozulma: Gün içi yorgunluk ve dikkat azalması olabilir. Uyku apnesine katkıda bulunabilir; uyku durması şüphesi varsa uyku testi gerekebilir.
  • Tekrarlayan sinüs enfeksiyonları, geniz akıntısı ve burun kanaması.
  • Koku duyusunda azalma.
  • Yaşam kalitesinin düşmesi.

Hafif ve şikâyetsiz eğriliklerde bu sorunlar beklenmez. Burun eğriliğinin kalp ve akciğer hastalığına yol açtığı kanıtlanmamıştır.

Septoplasti Komplikasyonları

  • Kanama, enfeksiyon.
  • Septum hematomu (septum içinde kan birikmesi) ve apse; acil tedavi gerektirir.
  • Septumda delik (perforasyon): Kabuklanma, kanama ve hırıltılı nefese yol açabilir.
  • Burun içi yapışıklıklar (sineşi).
  • Koku duyusunda geçici ya da nadiren kalıcı değişiklik, üst dişlerde ve damakta geçici uyuşukluk.
  • Burun sırtında çökme (semer burun) ve dış görünümde değişiklik, nadiren.
  • Tıkanıklığın tamamen geçmemesi ya da eğriliğin tekrarlaması.
  • Çok nadiren beyin-omurilik sıvısı sızıntısı gibi ciddi komplikasyonlar.

Ameliyat sonrası durmayan ya da yoğun kanama, yüksek ateş, burunda şiddetli ağrı ve şişlik, burundan berrak sıvı akıntısı, şiddetli baş ağrısı, boyun sertliği ya da görme değişikliği varsa gecikmeden doktorunuza veya acile başvurun.

Nasıl Önlenir

Doğuştan ve gelişimsel eğrilikleri önlemek mümkün değildir. Ancak travmaya bağlı eğrilikler ve mevcut eğriliğin şikâyetlerinin artması için bazı önlemler alınabilir:

  • Burnu darbelerden korumak: Temaslı sporlarda uygun koruyucu ekipman (maske, kask) kullanmak, araçta emniyet kemeri takmak, çocuklarda düşme ve çarpma risklerini azaltmak.
  • Burun travmasında erken başvuru: Darbe sonrası şişlik, kanama ve tıkanıklık varsa KBB uzmanına başvurmak; septum hematomu erken tedavi edilmelidir.
  • Tıkanıklığı artıran durumları kontrol altında tutmak: Alerji, nezle ve burun eti şişmesinde doktor önerisiyle tedavi almak, tuzlu su kullanmak, sigara dumanından ve toz gibi tahriş edicilerden uzak durmak.
  • Dekonjestan spreyleri kontrollü kullanmak: Uzun süreli kullanımda tıkanıklık artar; doktor önerisi dışında 3-5 günden fazla kullanılmamalıdır.
  • Ameliyattan sonra: Cerrahın önerdiği süre boyunca burna darbe riski taşıyan aktivitelerden kaçınmak, kontrol muayenelerine gitmek ve burnu zorla silmemek eğriliğin yeniden oluşmasını ve komplikasyonları azaltabilir.

Tedavi Seçenekleri

Sık Sorulan Sorular

Burun eğriliği (septum deviasyonu) nedir, her eğrilik ameliyat gerektirir mi?

Septum deviasyonu, burun boşluğunu ikiye bölen duvarın (septumun) bir yana kaymasıdır ve çoğu insanda hafif düzeyde bulunur. Şikâyet yapmayan ya da hafif eğriliklerin tedavisi gerekmez. Ameliyat, yaşam kalitesini bozan burun tıkanıklığında ve ilaç tedavisine rağmen şikâyet sürerse düşünülür.

Burun eğriliği tedavisi nasıl yapılır?

Şikâyetler hafifse tuzlu su ve doktorun önerdiği burun spreyleri kullanılabilir. İlaç tedavisi yetersiz kalırsa eğriliği düzelten septoplasti ameliyatı yapılır. Ameliyat burun içinden yapılır, dışarıda iz kalmaz ve genellikle 30-90 dakika sürer.

Septoplasti ile rinoplasti arasındaki fark nedir?

Septoplasti, burun içindeki eğri septumu düzelterek nefes almayı rahatlatmayı amaçlar ve burunun dış görünümünü değiştirmez. Rinoplasti ise burnun dış şeklini düzeltmek için yapılır. Gerekirse ikisi aynı ameliyatta birlikte yapılabilir; buna septorinoplasti denir.

Her burun eğriliği estetik operasyon gerektirir mi?

Hayır. Burun içindeki eğrilik yalnızca tıkanıklık yapıyorsa septoplasti yeterli olur. Dıştan da eğri görünen bir burun varsa ve kişi görünümünü de düzeltmek istiyorsa, doktor septoplasti ile rinoplastiyi birlikte planlayabilir.

Burun tıkanıklığı için ameliyat dışında ne yapılabilir?

Tuzlu su spreyi, doktorun önerdiği steroidli burun spreyleri ve alerji varsa alerji tedavisi şikâyetleri azaltabilir. Bu tedaviler eğriliği düzeltmez. Burun dekonjestan spreyleri doktor önerisi dışında 3-5 günden uzun kullanılmamalıdır, çünkü uzun kullanımda tıkanıklığı artırabilir.

Çocuklarda burun eğriliği ameliyatı ne zaman yapılmalıdır?

Çocuklarda burun gelişimi tamamlanana kadar (kızlarda yaklaşık 15-16, erkeklerde 17-18 yaş) ameliyat genellikle ertelenir. Ciddi tıkanıklık ve uyku sorunları varsa ya da kaza sonrası belirgin yapı bozukluğu oluşmuşsa KBB uzmanı daha erken karar verebilir. Karar mutlaka çocuğu muayene eden uzman tarafından verilir.

Burun eğriliği ameliyat sonrası tekrar oluşur mu?

Septoplasti ile eğrilik düzeltilir, ancak sonradan burna alınan darbeler ya da iyileşme sürecindeki değişiklikler nedeniyle eğrilik tekrar gelişebilir. Bu nedenle ameliyattan sonra burnun darbelerden korunması önemlidir. Şikâyetler tekrarlarsa KBB uzmanına başvurulmalıdır.

Burun eğriliği sinüzite neden olur mu?

Burun tıkanıklığı sinüslerin havalanmasını ve boşalmasını zorlaştırabilir ve bu durum sinüs enfeksiyonu riskini artırabilir. Ancak sinüzitin birçok başka nedeni de vardır. Tekrarlayan sinüzitte KBB uzmanı muayenesi gerekir.

Burun eğriliği hangi sorunlara yol açabilir?

Burun tıkanıklığı, ağızdan nefes alma, ağız kuruluğu, horlama, uyku kalitesinde bozulma, burun kanaması, tekrarlayan sinüs sorunları ve koku azalması görülebilir. Burun eğriliğinin kalp ve akciğer hastalığına yol açtığı kanıtlanmamıştır. Horlama ve uyku durması varsa uyku değerlendirmesi gerekebilir.

Burun eğriliği tedavi edilmezse ne olur?

Hafif ve şikâyet yapmayan eğriliklerde tedavi gerekmez; kişiler yaşamlarına sorunsuz devam eder. Tıkanıklık belirgin ise ağızdan nefes alma, uyku bozukluğu ve tekrarlayan sinüs sorunları sürebilir. Şikâyetiniz yaşam kalitesini bozuyorsa KBB uzmanına başvurun.

Burun eğriliği kilo artışına neden olur mu?

Burun eğriliğinin doğrudan kilo artışına yol açtığı bilimsel olarak gösterilmemiştir. Ancak kötü uyku ve yorgunluk kişinin hareketini azaltabilir. Kilo sorununuz varsa ayrıca doktorunuza danışın.

Burun eğriliği için hangi bölüme gidilir?

Burun eğriliği için Kulak Burun Boğaz (KBB) kliniğine başvurulur. Septoplasti KBB uzmanları tarafından yapılır. Dış görünüm de düzeltilecekse estetik ameliyat KBB ya da plastik cerrahi uzmanları tarafından yapılabilir.

Burun eğriliği ameliyatsız düzeltilebilir mi?

Eğrilik yalnızca ameliyatla düzeltilebilir; ilaçlar ve burun spreyleri tıkanıklığı azaltabilir ancak eğriliği düzeltmez. Dolgu uygulamaları burnun dış görünümünü geçici olarak etkileyebilir ama iç tıkanıklığı çözmez ve nadiren ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Standart ve kanıtlanmış bir ameliyatsız yöntem yoktur.

Septoplasti ameliyatı ağrılı mıdır?

Ameliyat genel anestezi ya da bazı olgularda lokal anestezi ile yapıldığından ameliyat sırasında ağrı hissedilmez. Sonrasında burunda dolgunluk, baskı hissi ve hafif ağrı olabilir; bu genellikle doktorun önerdiği ağrı kesicilerle kontrol edilir. İlaçları doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Septoplasti sonrası nasıl bakım yapılmalı?

Ameliyat sonrası ilk günlerde başı yüksekte uyumak, burnu karıştırmamak ve burnu kuvvetle silmemek önerilir. Doktorun verdiği tuzlu su spreyi ve kontrol muayenelerine uyulmalı, ağır spor ve burna darbe riski olan aktivitelerden birkaç hafta uzak durulmalıdır. Kesin süreler cerraha göre değişir.

Septoplasti sonrası ne zaman rahat nefes alınır?

İlk günlerde şişlik ve atel nedeniyle burun tıkalı olabilir. Atel çıkarılıp şişlik azaldıkça nefes almak genellikle belirgin rahatlar; şişliğin tamamen inmesi birkaç ay sürebilir. Sonuç kişiden kişiye değişir.

Septoplasti riskleri nelerdir?

Kanama, enfeksiyon, septumda delik, burun içi yapışıklıklar, koku duyusunda geçici ya da nadiren kalıcı değişiklik, üst dişlerde uyuşukluk ve şikâyetin tamamen geçmemesi görülebilir. Septum hematomu (septum içinde kan toplanması) nadir ama acil müdahale gerektirir. Bu riskler ameliyat öncesi cerrahla konuşulmalıdır.

Ameliyat sonrası hangi durumlarda hemen doktora başvurmalıyım?

Durmayan ya da yoğun kanama, yüksek ateş, burunda şiddetli ağrı ve şişlik, burundan berrak sıvı akıntısı, görme değişikliği, şiddetli baş ağrısı ya da boyun sertliği varsa gecikmeden doktorunuza ya da acile başvurmalısınız. Bu belirtiler komplikasyon işareti olabilir.

Kaynaklar

  1. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Nose Injuries and Disorders
  2. Cleveland Clinic. Septoplasty: Procedure & Recovery
  3. Cleveland Clinic. Mouth Breathing: Symptoms, Complications & Treatment
  4. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (DergiPark). The effect of nasal septal deviation on maxillary sinus volume in patients undergoing septoplasty surgery
  5. Sakarya Tıp Dergisi (DergiPark). Septoplasti Sonrası Uygulanan İki Farklı Nazal Tamponun Mukosiliyer Klirens Ve Ameliyat Sonrası Ağrı Üzerine Etkisi
İlgili Tedaviler 1İlgili Ameliyatlar 3