Bilek Ameliyatı
Bilek ameliyatı, el bileği kırıkları, skafoid kırığı, ganglion kisti, bağ yırtıkları ve tendon yaralanmaları gibi sorunlarda bileğin yapısını ve işlevini düzeltmek için yapılır. Çoğu ameliyattan sonra hastalar aynı gün taburcu olur, tam iyileşme ise birkaç ay sürebilir.

Özet
El bileği, önkoldaki iki kemiğin (radius ve ulna) alt uçları ile sekiz küçük bilek kemiğinin (karpal kemikler) bağlar ve tendonlarla bir araya geldiği karmaşık bir eklemdir. Bilek ameliyatı; kırıklar, bağ yırtıkları, ganglion kisti, tendon yaralanmaları ve kireçlenme gibi sorunlarda bileğin yapısını ve işlevini düzeltmek için yapılır. Bu yazı el bileği ameliyatlarını anlatır; ayak bileği kırıkları ve ameliyatları farklı bir konudur.
En sık yapılan bilek ameliyatı, önkol kemiği radiusun bilek ucundaki kırığın (distal radius kırığı) plak ve vidalarla ya da tellerle sabitlenmesidir. Ameliyat genel anestezi ya da kolun tamamını uyuşturan bölgesel anestezi ile yapılır; ameliyatın türüne göre 30 dakika ile 2 saat arasında sürer. Hastaların çoğu aynı gün taburcu olur. Masa başı işe genellikle 1-2 haftada, el gücü gerektiren işlere 6-12 haftada dönülür. Bilek kırıklarının tam iyileşmesi ve kuvvetin geri gelmesi birkaç ay, bazen bir yıla kadar sürebilir.
Hakkında
Bilek Ameliyatı Hangi Durumlarda Yapılır?
- Distal radius kırığı: El bileğinin en sık kırığıdır. Çoğunlukla elin üzerine düşmeyle olur. Gençlerde genellikle yüksek enerjili kazalarla, ileri yaşta ise kemik erimesi (osteoporoz) nedeniyle basit düşmelerle görülür. Ulnanın uç kısmı da çoğu zaman bu kırığa eşlik eder.
- Skafoid kırığı: Bilek kemikleri arasında en sık kırılan kemiktir. Başparmak kökünde ağrı ve hassasiyet yapar; ilk röntgende görülmeyebilir. Kanlanması zayıf olduğu için kaynamama riski vardır.
- Ganglion kisti: Halk arasında bilek fıtığı da denir. Eklem ya da tendon kılıfından kaynaklanan, içi koyu sıvı dolu, yumuşak bir şişliktir. Çoğu zaman ağrısızdır ya da hafif ağrı yapar.
- Bağ yırtıkları: Bilek kemiklerini birbirine bağlayan bağların (örneğin skafolunat bağ) ya da bileğin serçe parmağı tarafındaki kıkırdak ve bağ yapısının (TFCC) yırtılması ağrı, klik sesi ve güçsüzlük yapabilir.
- Bilek çıkıkları: Bilek kemiklerinin yerinden çıkması (perilunat çıkık) ciddi bir yaralanmadır ve çoğunlukla acil ameliyat gerektirir.
- Tendon yaralanmaları: Kesici alet yaralanmalarında kopan tendonlar kendiliğinden iyileşmez ve dikilmeleri gerekir.
- Bilek kireçlenmesi (artroz): Kaynamamış ya da yanlış kaynamış eski kırıklar ve bağ yaralanmaları zamanla bileğin kireçlenmesine yol açabilir. İleri durumlarda bazı bilek kemiklerinin çıkarılması ya da eklemin dondurulması (artrodez) gibi ameliyatlar yapılabilir.
- Sinir sıkışması ve tendon kılıfı iltihabı: Karpal tünel sendromu ve de Quervain tenosinoviti de bilek bölgesinde ameliyat gerektirebilen sorunlardır; ayrı başlıklar olarak ele alınır.
Tanı Nasıl Konur?
- Muayene: Ağrının yeri, şişlik, şekil bozukluğu, hareket açıklığı ve el parmaklarındaki his ve dolaşım değerlendirilir.
- Röntgen: Kırıkların tanısında ilk ve temel tetkiktir.
- Bilgisayarlı tomografi: Eklemin içine uzanan ya da çok parçalı kırıkların planlanmasında kullanılır.
- MR: Röntgende görülmeyen skafoid kırıklarını, bağ ve kıkırdak yırtıklarını ve görünmeyen ganglion kistlerini göstermede yararlıdır.
- Ultrason: Kistlerin ve tendonların değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Ameliyatsız Tedavi Seçenekleri
- Alçı ya da atel: Yer değiştirmemiş ya da kapalı yöntemle düzeltildikten sonra yerinde duran (stabil) distal radius kırıklarının çoğu alçı ya da atelle tedavi edilir. Alçıda kalma süresi genellikle 4-6 haftadır.
- Kapalı düzeltme (redüksiyon): Yer değiştirmiş kırıklar, uyuşturma altında elle yerine oturtulup alçıya alınabilir. Kırığın alçı içinde kayıp kaymadığı kontrol röntgenleriyle izlenir.
- Skafoid kırığında alçı: Yer değiştirmemiş skafoid bel kırıklarının çoğu alçıyla kaynar; ancak bu süre genellikle 6-12 hafta kadar uzundur.
- Ganglion kistinde izlem ya da iğneyle boşaltma: Kistlerin bir kısmı kendiliğinden küçülür. Şikâyet yapmayan kistler izlenebilir. İğneyle içinin boşaltılması bir seçenektir ancak kist sık tekrarlar. Kisti sert bir cisimle vurarak patlatmaya çalışmak önerilmez.
- Bağ ve kıkırdak yaralanmalarında: Atel, istirahat, ağrı kesiciler ve el terapisi ile birçok hastanın şikâyeti azalır.
Hangi Kırıklarda Ameliyat Gerekir?
Kırığın ameliyatla tedavi edilip edilmeyeceğine; kırığın ne kadar yer değiştirdiğine, eklem yüzeyine uzanıp uzanmadığına, kaç parçalı olduğuna, alçı içinde yerinde kalıp kalmayacağına, hastanın yaşına, el kullanım ihtiyacına ve genel sağlık durumuna göre karar verilir. Genel olarak şu durumlarda ameliyat önerilir:
- Yerine oturtulamayan ya da alçı içinde yeniden kayan kırıklar
- Eklem yüzeyinde basamak oluşturan ya da çok parçalı kırıklar
- Kemiğin deriden dışarı çıktığı açık kırıklar (acil ameliyat gerektirir)
- Sinir ya da damar yaralanmasının eşlik ettiği kırıklar
- Yer değiştirmiş ya da kemiğin üst ucundaki skafoid kırıkları
Yaşlı ve az hareketli hastalarda bileğin hafif bir açıyla kaynaması günlük işlevi her zaman bozmaz; bu nedenle bazı yaşlı hastalarda ameliyatsız tedavi tercih edilebilir. Çocuklarda kemikler hızlı kaynar ve şekil bozukluğunun bir kısmı büyümeyle düzelebilir; ancak yer değiştirmiş kırıklarda çocuklarda da kapalı düzeltme, tel ya da ameliyat gerekebilir.
Ameliyat Yöntemleri
- Plak ve vida ile tespit (açık redüksiyon ve iç tespit): Bileğin iç (avuç) yüzünden yapılan bir kesiyle kırık yerine oturtulur ve kemiğe kilitli bir plak ve vidalarla sabitlenir. Distal radius kırıklarında en sık kullanılan yöntemdir ve bileğin daha erken hareket ettirilmesine olanak verir.
- Tel ile tespit (K-teli): Kırık yerine oturtulduktan sonra deriden geçirilen ince tellerle sabitlenir. Teller genellikle birkaç hafta sonra çıkarılır ve bu sürede alçı ya da atel kullanılır.
- Dış tespit (eksternal fiksatör): Ağır, çok parçalı ya da açık kırıklarda kemiğe deriden takılan çiviler dışarıdaki bir çerçeveye bağlanır.
- Skafoid vidası: Skafoid kırıklarında kemiğin içine, çoğunlukla röntgen (skopi) eşliğinde küçük bir kesiden, özel bir vida yerleştirilir. Kaynamamış skafoid kırıklarında genellikle başka bir bölgeden alınan kemik grefti ile birlikte tespit yapılır.
- Bilek artroskopisi: Birkaç küçük delikten kamera ve ince aletlerle eklemin içine girilir. Bağ ve kıkırdak yırtıklarının tanısı ve tedavisi, bazı kistlerin çıkarılması ve eklem içi kırıkların yerine oturtulmasına yardım için kullanılır.
- Ganglion kisti ameliyatı: Kist, kaynaklandığı eklem kapsülü ya da tendon kılıfı bölümüyle birlikte açık ya da artroskopik yöntemle çıkarılır.
Ameliyat Adım Adım Nasıl Yapılır?
- Anestezi: Ameliyat genel anestezi ya da koltuk altı veya köprücük kemiği çevresinden yapılan ve kolun tamamını uyuşturan bölgesel anestezi (sinir bloğu) ile yapılır. Ganglion gibi küçük ameliyatlar yalnızca ameliyat bölgesine yapılan lokal anestezi ile de yapılabilir.
- Kansız alan: Kanamayı azaltmak için kola bir süre turnike (sıkı manşon) uygulanabilir.
- Kırığın düzeltilmesi ve sabitlenmesi: Kırık parçalar yerine oturtulur, röntgen (skopi) ile kontrol edilir ve seçilen yöntemle sabitlenir.
- Kapanış: Kesi dikilir, steril bir pansuman yapılır ve bilek bir atel ya da alçıyla korunur.
Riskler ve Komplikasyonlar
- Bilek ve parmak sertliği: En sık sorunlardan biridir. Parmakların erken hareket ettirilmesi ve el terapisi bu riski azaltır.
- Sinir sorunları: Ameliyat ya da kırık sırasında el bileğindeki sinirler etkilenebilir; parmaklarda uyuşma, karıncalanma görülebilir. Bu şikâyet çoğunlukla geçicidir, nadiren karpal tünel ameliyatı gerekebilir.
- Tendon tahrişi ya da kopması: Plak ve vidalar ya da kırığın kendisi tendonları tahriş edebilir; özellikle başparmağı kaldıran tendon nadiren kopabilir.
- Kaynamama ya da yanlış kaynama: Skafoid kırıklarında, sigara içenlerde ve kemik kanlanmasının bozuk olduğu durumlarda daha sıktır ve yeniden ameliyat gerektirebilir.
- Kompleks bölgesel ağrı sendromu: Seyrek görülen bu durumda elde orantısız ağrı, şişlik, renk ve ısı değişiklikleri ve sertlik gelişir. Erken fark edilip tedavi edilmesi önemlidir.
- Enfeksiyon: Nadir görülür, ancak tel ya da plakların çıkarılmasını gerektirebilir.
- Plak ve vidaların çıkarılması ihtiyacı: Rahatsızlık yaparlarsa kemik kaynadıktan sonra ikinci bir ameliyatla çıkarılabilirler.
- Kireçlenme: Eklem yüzeyine uzanan kırıklarda ilerleyen yıllarda bilek kireçlenmesi gelişebilir.
- İz: Her kesi iz bırakır; izler zamanla soluklaşır.
- Anestezi riskleri: Bulantı, boğaz ağrısı gibi genellikle geçici yan etkiler görülebilir; ciddi anestezi komplikasyonları nadirdir.
Ameliyat Öncesi
Ameliyatın Zamanlaması
Açık kırıklar, sinir ya da damar yaralanması olan kırıklar ve bilek çıkıkları acil olarak ameliyat edilir. Diğer kırıklar genellikle şişliğin bir miktar inmesi beklenerek ilk birkaç gün ile iki hafta içinde ameliyat edilir; çok geciken kırıklarda kırığın yerine oturtulması zorlaşır. Bu sürede bilek atel içinde ve kalp seviyesinin üzerinde tutulmalıdır.
Tetkikler
- Görüntüleme: Röntgen ve gerekiyorsa tomografi ya da MR ile ameliyat planlanır. Daha önce çekilen filmleri ve raporları ameliyat günü yanınızda getirin.
- Kan tahlilleri: Kan sayımı ve pıhtılaşma değerleri gibi temel testler yapılır.
- Anestezi değerlendirmesi: Anestezi uzmanı genel sağlık durumunuzu, alerjilerinizi, önceki ameliyatlarınızı ve kullandığınız ilaçları değerlendirir; size uygun anestezi yöntemini sizinle birlikte belirler. Kalp ya da akciğer hastalığı olanlarda ek tetkikler istenebilir.
İlaçlar
Kullandığınız tüm ilaçları ve bitkisel ürünleri doktorunuza bildirin. Kan sulandırıcı ilaçları doktorunuza danışmadan bırakmayın; bu ilaçların ameliyattan önce kesilip kesilmeyeceğine, ilacı yazan hekiminizle birlikte ameliyatı yapacak ekip karar verir. Şeker ve tansiyon ilaçlarının ameliyat sabahı nasıl alınacağını anestezi ekibine sorun.
Açlık
Katı yiyecekler genellikle ameliyattan 6 saat önce kesilir; su gibi berrak sıvılar ameliyattan 2 saat öncesine kadar içilebilir. Gereksiz uzun açlık önerilmez. Kesin süreyi anestezi ekibi size söyler; onların talimatına uyun ve kurala uyamadıysanız ekibe mutlaka bildirin.
Sigara
Sigara kemik kaynamasını ve yara iyileşmesini geciktirir, kaynamama ve enfeksiyon riskini artırır. Ameliyattan önce ve kemik kaynayana kadar sigara içilmemesi önerilir.
Hazırlık
- Ameliyat olacak eldeki yüzük, bilezik ve saatleri çıkarın; şişlik nedeniyle yüzük sıkışabilir.
- Ameliyat bölgesinde yara, sıyrık ya da enfeksiyon varsa doktorunuza söyleyin.
- Önden düğmeli, bol kollu giysiler hazırlayın.
- Taburculukta sizi eve götürecek ve ilk günlerde yardımcı olacak birini ayarlayın; anestezi aldığınız gün araç kullanmayın.
Ameliyat Sonrası
İlk Günler
Hastaların çoğu ameliyat günü taburcu olur. Bölgesel anestezi yapıldıysa kol birkaç saat, bazen bir günden uzun süre uyuşuk kalabilir; bu sürede kolunuzu sıcak, soğuk ve darbelere karşı koruyun. Bilek bir atel ya da alçı içinde olur. İlk günlerde kolu kalp seviyesinin üzerinde tutmak şişliği ve ağrıyı azaltır. Kol askısı kısa süre kullanılabilir, ancak omuz ve dirsek sertleşmemesi için bu eklemleri de düzenli hareket ettirin.
Parmak Hareketleri
Hekiminiz aksini söylemedikçe parmaklarınızı ameliyattan sonraki ilk günden itibaren düzenli olarak tam açıp yumruk yapın. Bu egzersiz şişliği azaltır ve parmak sertliğini önler.
Ağrı
Ağrı genellikle ilk birkaç günde en belirgindir ve doktorunuzun önerdiği ağrı kesicilerle kontrol edilir. Bölgesel anestezinin etkisi geçmeden ağrı kesiciye başlamanız önerilebilir. Ağrı kesiciye rağmen giderek artan ağrı normal değildir.
Yara ve Alçı Bakımı
Yarayı ve alçıyı temiz ve kuru tutun; duş alırken su geçirmez bir kılıf kullanın. Islanan alçı yumuşar ve cilt sorunlarına yol açar; alçınız ıslanırsa doktorunuza başvurun. Alçının içine kalem gibi cisimler sokarak kaşımayın. Dikişler genellikle 10-14 gün içinde alınır. Pansuman sıklığını ekibiniz söyler; kapalı ve kuru bir pansumanın her gün değiştirilmesi gerekmez.
İyileşme Takvimi
Süreler yapılan ameliyata ve kırığın tipine göre değişir; aşağıdaki takvim distal radius kırığı ameliyatı için genel bir yol göstericidir:
- 0-2. hafta: Atel ya da alçı, kolu yüksekte tutma, parmak, dirsek ve omuz hareketleri. Dikişlerin alınması.
- 2-6. hafta: Plakla tespit yapılan hastalarda hekimin önerisiyle çıkarılabilir atel ve hafif bilek hareketleri. Telle tespit ya da alçı uygulanan hastalarda alçı genellikle 4-6. haftada çıkarılır.
- 6-12. hafta: Kemik kaynamaya başladıkça el terapisi ya da fizik tedavi eşliğinde hareket açıklığı ve güçlendirme egzersizleri. Günlük işlerin çoğuna dönüş.
- 3-12. ay: Kuvvetin ve hareketin kademeli olarak geri gelmesi. Bazı hastalarda hafif sertlik ya da hava değişimlerinde ağrı kalıcı olabilir.
Skafoid vidası takılan hastalarda kaynama genellikle birkaç ay sürer ve kaynama röntgen ya da tomografiyle kontrol edilir. Ganglion kisti ameliyatından sonra iyileşme daha kısadır; çoğu hasta 2-6 hafta içinde normal işlerine döner.
Fizik Tedavi ve El Terapisi
Her hastada fizik tedavi gerekmez; birçok hasta kendisine gösterilen ev egzersizleriyle iyileşir. Hareket kısıtlılığı ya da şişlik devam eden hastalarda el terapisi ya da fizik tedavi önerilir. Egzersizleri ağrıyı zorlamadan ve doktorunuzun ya da fizyoterapistinizin verdiği programa göre yapın; aşırı zorlamak da hiç hareket etmemek de iyileşmeyi geciktirir.
Beslenme
Kemik kaynaması için dengeli beslenme, yeterli protein, kalsiyum ve D vitamini önemlidir. Süt ürünleri, yumurta, balık, baklagiller ve yeşil sebzeler bu açıdan yararlıdır. Belirli bir yiyeceğin kırığı hızla kaynattığına dair bilimsel kanıt yoktur. Alkol ilaçlarla etkileşebileceği ve düşme riskini artırabileceği için iyileşme döneminde önerilmez.
Kemik Sağlığı
Basit bir düşmeyle bilek kırığı geçiren, özellikle 50 yaş üstü kişilerde kemik erimesi olabilir. Bu hastalara kemik yoğunluğu ölçümü ve gerekiyorsa kemik erimesi tedavisi önerilir; böylece ileride kalça ya da omurga kırığı riski azaltılabilir.
İşe Dönüş
Masa başı işlere genellikle 1-2 hafta, el gücü gerektiren ve ağır bedensel işlere ise çoğunlukla 6-12 hafta sonra dönülür. Gerekli istirahat raporu hastaneden verilir; süresi yaptığınız işe ve iyileşmenize göre belirlenir.
Araç Kullanma
Alçı ya da atel takılıyken araç kullanmanız önerilmez. Direksiyonu iki elle güvenle tutabildiğinizde, ani manevra yapabildiğinizde ve uyku yapan ağrı kesici kullanmadığınızda araç kullanmaya başlayabilirsiniz. Kesin zamanı doktorunuza danışın.
Spora Dönüş
Yürüyüş gibi hafif aktivitelere erken dönemde başlanabilir. Bileğe yük bindiren sporlara (ağırlık çalışması, şınav, raket sporları) ve düşme riski olan sporlara genellikle kemik kaynadıktan ve kuvvet yeterince geri geldikten sonra, çoğunlukla 3 aydan sonra dönülür. Kesin zamanı doktorunuz belirler.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
- Ağrı kesiciye rağmen giderek artan ağrı
- Parmaklarda uyuşma, karıncalanma, morarma, solukluk ya da parmakları hareket ettirememe (hemen başvurun)
- Alçının çok sıkı gelmesi, kırılması ya da ıslanması
- Ateş, yarada artan kızarıklık, akıntı ya da kötü koku
- Elde orantısız ağrı, şişlik, renk ve ısı değişikliği
- Ani nefes darlığı ya da göğüs ağrısı (hemen acile başvurun)
İlgili tedaviler ve ameliyatlar
İlgili tedaviler
İlgili ameliyatlar
Sık Sorulan Sorular
Bilek kırığında ameliyat şart mı?
Hayır, her bilek kırığında ameliyat gerekmez. Yer değiştirmemiş ya da yerine oturtulduktan sonra alçı içinde yerinde duran kırıkların çoğu 4-6 hafta alçıyla tedavi edilir. Yerine oturtulamayan, alçıda kayan, eklem yüzeyini bozan, çok parçalı ya da açık kırıklarda ise genellikle ameliyat önerilir.
El bileğinde en sık hangi kemik kırılır?
El bileğinde en sık kırılan kemik, önkolun başparmak tarafındaki radius kemiğinin bilek ucudur (distal radius kırığı). Bu kırık çoğunlukla elin üzerine düşmeyle olur. Bilek kemikleri arasında ise en sık skafoid kemiği kırılır.
Skafoid kırığı neden önemlidir?
Skafoid kırığı ilk röntgende görülmeyebilir ve basit bir burkulma sanılarak gözden kaçabilir. Skafoidin kanlanması zayıf olduğu için kırık kaynamayabilir ve tedavi edilmezse yıllar içinde bilekte kireçlenmeye yol açabilir. Düşmeden sonra başparmak kökünde ağrı ve hassasiyet devam ediyorsa röntgen normal olsa bile kontrol muayenesi ve gerekirse MR yapılmalıdır.
Skafoid kırığında alçı mı ameliyat mı?
Yer değiştirmemiş skafoid bel kırıklarının çoğu alçıyla kaynar, ancak alçı süresi genellikle 6-12 hafta kadar uzundur. Yer değiştirmiş, kemiğin üst ucundaki ya da geç fark edilen kırıklarda vida ile ameliyat önerilir. Daha hızlı işe ya da spora dönmesi gereken bazı hastalarda yer değiştirmemiş kırıklarda da ameliyat bir seçenek olabilir.
Bilek ameliyatı nasıl yapılır?
Bilek kırıklarında en sık yöntem, bileğin avuç tarafından yapılan bir kesiyle kırığın yerine oturtulup kilitli bir plak ve vidalarla sabitlenmesidir. Bazı kırıklarda deriden geçirilen tellerle ya da dışarıdan takılan bir çerçeveyle (eksternal fiksatör) tespit yapılır. Bağ ve kıkırdak yırtıklarında ise küçük deliklerden kamera ile yapılan bilek artroskopisi kullanılabilir.
Bilek ameliyatı kaç saat sürer?
Süre yapılan ameliyata göre değişir. Ganglion kisti ameliyatı genellikle 30-60 dakika, distal radius kırığı ameliyatı çoğunlukla 1-2 saat sürer. Çok parçalı kırıklarda ya da birden fazla işlem yapıldığında süre uzayabilir.
Bilek ameliyatında hangi anestezi uygulanır?
Ameliyat genel anestezi ya da koltuk altı veya köprücük kemiği çevresinden yapılan ve kolun tamamını uyuşturan bölgesel anestezi (sinir bloğu) ile yapılabilir. Ganglion gibi küçük ameliyatlar yalnızca ameliyat bölgesine yapılan lokal anestezi ile de yapılabilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna anestezi uzmanı sizinle birlikte karar verir.
Bilek ameliyatından sonra hastanede kaç gün kalınır?
Hastaların çoğu ameliyatın yapıldığı gün taburcu olur. Genel sağlık sorunu olan, ağrısı kontrol altına alınamayan ya da birden fazla yaralanması olan hastalar bir gece hastanede kalabilir. Açık kırıklarda antibiyotik tedavisi nedeniyle yatış daha uzun sürebilir.
Ameliyat ağrılı mıdır? Ağrılar ne zaman geçer?
Ameliyat sırasında anestezi nedeniyle ağrı hissedilmez. Anestezinin etkisi geçtikten sonra ilk birkaç gün ağrı belirgin olabilir ve ağrı kesicilerle kontrol edilir; ağrı genellikle ilk 1-2 haftada belirgin şekilde azalır. Egzersizler sırasında haftalarca hafif ağrı olabilir.
Ameliyattan sonra parmaklarımı oynatmalı mıyım?
Evet. Hekiminiz aksini söylemedikçe parmaklarınızı ve dirseğinizi ameliyattan sonraki ilk günden itibaren düzenli olarak hareket ettirmeniz önerilir. Bu, şişliği azaltır ve parmak ile omuz sertliğini önler. Parmakları hareket ettirmek ağrıyı belirgin şekilde artırıyorsa ya da hiç hareket ettiremiyorsanız doktorunuza başvurun.
Bilek ameliyatından sonra alçı kullanılacak mı?
Bu, yapılan ameliyata göre değişir. Plak ve vidayla tespit yapılan kırıklarda genellikle kısa süreli bir atel kullanılır ve bilek birkaç hafta içinde hareket ettirilmeye başlanır. Telle tespit yapılan ya da sabitlemenin daha zayıf olduğu kırıklarda alçı ya da atel çoğunlukla 4-6 hafta kalır.
Bilek ameliyatından sonra şişlik ve morarma olur mu?
Evet, ameliyattan sonra elde ve bilekte şişlik ve morarma olması normaldir. Morluklar genellikle 1-2 haftada, şişlik ise birkaç haftada azalır; hafif şişlik aylarca sürebilir. Kolu yüksekte tutmak ve parmakları hareket ettirmek şişliği azaltır; giderek artan şişlik ve ağrı varsa doktorunuza başvurun.
Alçı ya da sargı içindeyken hangi belirtilerde hemen doktora başvurmalıyım?
Ağrı kesiciye rağmen giderek artan ağrı, parmaklarda uyuşma, karıncalanma, morarma ya da solukluk, parmakları hareket ettirememe ve alçının çok sıkı gelmesi acil değerlendirme gerektirir. Ateş, yaradan akıntı ya da kötü koku enfeksiyon belirtisi olabilir. Bu durumlarda beklemeden hekiminize ya da acil servise başvurun.
Alçılı kolla duş alabilir miyim?
Alçı ya da pansuman su geçirmez bir kılıfla korunarak duş alınabilir. Islanan alçı yumuşar ve altındaki ciltte tahriş ya da yaraya yol açabilir; alçınız ıslanırsa doktorunuza başvurun. Dikişler alınıp yara tamamen kapanana kadar yarayı suya sokmayın.
Dikişler ne zaman alınır?
Dikişler genellikle ameliyattan 10-14 gün sonra alınır. Bazı ameliyatlarda kendiliğinden eriyen dikişler kullanılır ve alınması gerekmez. Dikişler alınana kadar yarayı temiz ve kuru tutmalısınız.
Bilek ameliyatından sonra fizik tedavi gerekli mi?
Her hastada gerekmez; birçok hasta kendisine öğretilen ev egzersizleriyle iyileşir. Alçı ya da atel çıktıktan sonra hareket kısıtlılığı, şişlik ya da güçsüzlük devam eden hastalarda el terapisi ya da fizik tedavi önerilir. Program genellikle birkaç hafta ile birkaç ay sürer.
Bilek ameliyatı ne kadar sürede iyileşir?
Kemik genellikle 6-8 haftada günlük işlere yetecek kadar kaynar ve çoğu hasta bu dönemde günlük işlerine döner. Bileğin hareketinin ve kuvvetinin tam olarak geri gelmesi ise birkaç ay, bazen bir yıla kadar sürebilir. İyileşme süresi kırığın tipine, yaşa, kemik kalitesine, sigara kullanımına ve egzersizlerin düzenli yapılmasına göre değişir.
Ameliyattan sonra işe ne zaman dönebilirim?
Masa başı işlere genellikle 1-2 hafta, el gücü gerektiren ve ağır bedensel işlere ise çoğunlukla 6-12 hafta sonra dönülür. Gerekli istirahat raporu hastaneden verilir; süresi yaptığınız işe ve iyileşmenize göre belirlenir.
Bilek ameliyatından sonra ne zaman araba kullanabilirim?
Alçı ya da atel takılıyken araç kullanmanız önerilmez. Direksiyonu iki elle güvenle tutabildiğinizde, ani manevra yapabildiğinizde ve ağrı kesici kullanmadığınızda araç kullanmaya başlayabilirsiniz; bu çoğu hastada birkaç hafta sürer. Kesin zamanı doktorunuza danışın.
Bilek ameliyatından sonra ne zaman spor yapabilirim?
Yürüyüş gibi hafif aktivitelere erken dönemde başlanabilir. Ağırlık çalışması, şınav, raket sporları gibi bileğe yük bindiren ve düşme riski olan sporlara genellikle kemik kaynadıktan ve kuvvet yeterince geri geldikten sonra, çoğunlukla 3 aydan sonra dönülür. Kesin zamanı doktorunuz belirler.
Bilek kırığında takılan plak ve vidalar çıkarılmalı mı?
Plak ve vidaların çoğu sorun çıkarmadıkça ömür boyu yerinde kalabilir. Tendonlarda tahriş, ağrı ya da hareket kısıtlılığı yaparsa kemik kaynadıktan sonra, genellikle birkaç ay ya da bir yıl sonra, daha küçük bir ameliyatla çıkarılabilir. Karar cerrahınızla birlikte verilir.
Bilek ameliyatının riskleri nelerdir?
Başlıca riskler bilek ve parmak sertliği, parmaklarda uyuşma yapan sinir sorunları, tendon tahrişi ya da kopması, kırığın kaynamaması ya da yanlış kaynaması, enfeksiyon ve kompleks bölgesel ağrı sendromudur. Eklem yüzeyine uzanan kırıklarda yıllar içinde kireçlenme gelişebilir. Parmakların erken hareket ettirilmesi ve sigaranın bırakılması bazı riskleri azaltır.
Bilek ameliyatından sonra iz kalır mı?
Her kesi iz bırakır; açık ameliyatlarda iz, artroskopi ya da tel uygulamasına göre daha belirgindir. İzler zamanla soluklaşır ve belirginliği azalır. Yarayı ilk aylarda güneşten korumak izin daha iyi görünmesine yardımcı olur.
Ganglion kisti (bilek fıtığı) ameliyatsız geçer mi?
Ganglion kistlerinin bir kısmı zaman içinde kendiliğinden küçülür ya da kaybolur. Ağrı ya da hareket kısıtlılığı yapmayan kistler izlenebilir; iğneyle içinin boşaltılması da bir seçenektir ancak kist sık tekrarlar. Ağrı, uyuşma ya da belirgin şikâyet varsa ameliyat önerilebilir; ameliyattan sonra da kist tekrarlayabilir.
Bilek çıkığı ya da tendon kesisinde ameliyat gerekir mi?
Bilek kemiklerinin çıkığı (perilunat çıkık) ciddi bir yaralanmadır ve çoğunlukla acil ameliyat gerektirir; geç kalınırsa kalıcı hasar bırakabilir. Kesici alet yaralanmalarında kopan tendonlar kendiliğinden iyileşmez ve dikilmeleri gerekir. Her iki durumda da ameliyattan sonra el terapisi iyi sonuç için önemlidir.
Beslenme kırığın kaynamasını etkiler mi?
Dengeli beslenme, yeterli protein, kalsiyum ve D vitamini kemik kaynamasını destekler. Paça çorbası gibi belirli bir yiyeceğin kırığı hızla kaynattığına dair bilimsel kanıt yoktur. Kaynamayı en çok olumsuz etkileyen alışkanlık sigaradır; kemik kaynayana kadar sigara içilmemesi önerilir.
Kaynaklar
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Broken arm or wrist
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Ganglion cyst
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Wrist Injuries and Disorders
- Cleveland Clinic. Broken Wrist (Wrist Fracture): Symptoms & Recovery Time
- Dicle Tıp Dergisi (DergiPark). Cerrahi Olarak Tedavi Edilen Distal Radius Kırıklarının Klinik Profili
- Acta Orthopaedica et Traumatologica Turcica (DergiPark). Results of surgical treatment in distal radius fractures