TEDAVİ

UPJ Darlığı Tedavisi

UPJ darlığı tedavisi, böbrek havuzu ile üreter arasındaki darlığın izlenmesini ya da endoskopik girişim veya pyeloplasti ameliyatıyla giderilmesini kapsar. Yöntem hastanın yaşına, böbrek işlevine ve darlığın özelliklerine göre seçilir.

Tıbbi olarak kontrol eden: Prof. Dr. Temuçin ŞenkulKontrol tarihi: 08.11.2026 · Son güncelleme: 18.11.2026
UPJ Darlığı Tedavisi

Özet

UPJ (üreteropelvik bileşke) darlığı, böbreğin idrarı toplayan kısmı olan böbrek havuzu ile idrar kanalı (üreter) arasındaki bağlantıda idrar akışının yavaşlamasıdır. İdrar böbrekte birikir, böbrek genişler (hidronefroz) ve tedavi edilmezse zamanla böbrek işlevi azalabilir. Çocuklarda daha sık görülür ve çoğu zaman doğum öncesi ultrasonda saptanır; yetişkinlerde de görülebilir.

Tedavinin amacı idrar akışını düzeltmek, ağrı ve enfeksiyonları önlemek ve böbrek işlevini korumaktır. Her hastada ameliyat gerekmez: hafif darlıkta, özellikle bebeklerde, ultrason ve böbrek sintigrafisi ile düzenli izlem yapılabilir. Böbrek işlevi azalıyorsa, genişleme artıyorsa ya da ağrı ve enfeksiyonlar tekrarlıyorsa ameliyat önerilir.

Tedavi seçenekleri izlem, endoskopik girişim ve pyeloplasti ameliyatıdır. Pyeloplasti açık, laparoskopik (kapalı) ya da robotik yöntemle yapılabilir ve darlıklı bölge çıkarılarak idrar yolu yeniden birleştirilir. Yöntemi hastanın yaşı, böbrek işlevi ve darlığın özellikleri doğrultusunda üroloji ya da çocuk ürolojisi uzmanı belirler.

Hakkında

UPJ Darlığı Nedir?

Böbrekte üretilen idrar, böbrek havuzundan üretere ve oradan mesaneye akar. Havuz ile üreter arasındaki bileşkede doğuştan darlık ya da kasılma bozukluğu, bu bölgeyi çaprazlayan anormal bir damar ya da sonradan oluşan skar dokusu idrar akışını engelleyebilir. Yetişkinlerde taş, enfeksiyon ya da geçirilmiş girişimler de darlığa yol açabilir. Bu sayfa darlığın nedenlerinden çok tedavisine odaklanır.

Tedavinin Hedefi

Amaç böbreğin idrarı rahat boşaltmasını sağlamak, ağrıyı ve enfeksiyonları önlemek ve böbrek dokusunu korumaktır. Hafif ve böbrek işlevini bozmayan darlıklar ameliyat gerektirmeden izlenebilir. İzlemde ultrason ve gerektiğinde diüretikli böbrek sintigrafisi kullanılır.

Tanı Nasıl Konur?

Ultrason böbrekteki genişlemeyi gösterir ancak darlığın işlevsel olarak önemli olup olmadığını tek başına söyleyemez. Bunun için diüretikli böbrek sintigrafisi (MAG-3 ya da DTPA) idrar akışını ve her iki böbreğin işlevini değerlendirir. Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi ürografisi, MR ürografi ya da mesane görüntülemesi (voiding sistoüretrografi) eklenebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Tekrarlayan yan ya da bel ağrısı, kanlı idrar, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, çocukta gelişme geriliği, karında kitle ya da doğum öncesi ultrasonda böbrekte genişleme saptanması durumunda bir üroloji ya da çocuk ürolojisi uzmanına başvurulmalıdır. Ağrı, su ya da kafeinli ve alkollü içeceklerden sonra artabilir.

Ne Zaman Acile Başvurulmalı?

  • Ateş ve titremeyle birlikte yan ağrısı.
  • Geçmeyen şiddetli yan ağrısı ve kusma.
  • İdrar yapamama ya da idrar miktarının belirgin azalması.
  • Bebek ve çocuklarda açıklanamayan yüksek ateş, beslenmeyi reddetme ya da çok halsizlik.

Bu belirtilerde beklemeden en yakın acile başvurulmalıdır.

Tedavi Türleri

Tedavi seçimi hastanın yaşına, böbrek işlevine, darlığın uzunluğuna, çapraz damar varlığına ve daha önceki girişimlere göre yapılır. Her yöntemin avantajı ve riski vardır; karar hekimle birlikte verilmelidir. İlaçları doktora danışmadan başlamayın ya da bırakmayın.

Gözlem ve Düzenli İzlem

Doğum öncesi saptanan ve hafif seyreden darlıklarda bir bölümü kendiliğinden düzelir. Bu hastalarda ultrason ve belirli aralıklarla böbrek sintigrafisi ile böbrek işlevi ve genişleme izlenir. İdrar yolu enfeksiyonu riskine karşı bazı bebeklerde hekim koruyucu antibiyotik önerebilir. İşlev azalır, genişleme artar ya da enfeksiyon ve ağrı tekrarlarsa ameliyata geçilir. UPJ darlığının kendisini ortadan kaldıran bir ilaç tedavisi yoktur.

Endoskopik Girişim (Endopyelotomi)

Darlıklı bölge idrar yolu içinden kesilerek genişletilir. Retrograd yöntemde ince bir optik aletle idrar deliği (üretra) ve mesane yoluyla darlığa ulaşılır; antegrad yöntemde ise böğürden açılan küçük bir yoldan böbreğe girilir. Genellikle ameliyat sonrası geçici bir çift J stent bırakılır.

Avantajı kesinin ve iyileşme süresinin daha küçük olmasıdır. Dezavantajı başarı oranının pyeloplastiden düşük olması ve darlığın tekrarlama olasılığının daha yüksek olmasıdır. Özellikle çapraz damar, uzun darlık, belirgin genişleme ve düşük böbrek işlevi varsa başarı şansı daha da azalır. Bu nedenle seçilmiş hastalarda tercih edilir.

Pyeloplasti Ameliyatı

Pyeloplasti, darlıklı bölgenin çıkarılması ve böbrek havuzu ile üreterin sağlıklı kısımlarının yeniden birleştirilmesidir (Anderson-Hynes yöntemi). Genel anestezi altında yapılır ve ameliyat sonrası genellikle birkaç hafta kalan bir çift J stent takılır. Başarı oranı yüksektir; yaklaşık %90-95 ve üzeri olarak bildirilir. Üç yöntemle yapılabilir.

Açık Pyeloplasti

Böğürden ya da karından açılan tek bir kesiden yapılır. Özellikle bebek ve küçük çocuklarda, önceki ameliyatı olanlarda ya da karmaşık anatomide tercih edilebilir. Başarı oranı yüksektir. Kesi daha büyük olduğu için ağrı ve iz laparoskopik yöntemlere göre fazla olabilir; iyileşme biraz daha uzun sürebilir.

Laparoskopik (Kapalı) Pyeloplasti

Karın duvarında açılan üç ya da dört küçük kesiden kamera ve ince aletlerle ameliyat yapılır. Açık ameliyata göre daha az ağrı, daha küçük iz ve daha hızlı günlük yaşama dönüş sağlayabilir; başarı oranı açık ameliyatla benzerdir. Cerrahi deneyim ve laparoskopik beceri gerektirir. Kanama, organ yaralanması, idrar kaçağı, enfeksiyon, darlığın tekrarı ve gerektiğinde açık ameliyata geçme gibi riskleri vardır. Bağırsak tıkanıklığı, karın içine yayılmış enfeksiyon ya da kanserler gibi durumlarda uygun olmayabilir; aşırı şişmanlık ya da önceki karın ameliyatları ise zorlaştırıcı olabilir.

Robot Yardımlı Pyeloplasti

Laparoskopik yönteme benzer biçimde küçük kesilerle, cerrahın konsoldan yönettiği robotik kollarla yapılır. Üç boyutlu görüntü ve esnek aletler dikiş atmayı kolaylaştırabilir. Başarı ve yatış süresi açısından laparoskopik pyeloplastiyle benzer sonuçlar bildirilmiştir; belirgin bir üstünlüğü kanıtlanmış değildir. Her merkezde bulunmaz ve cerrahın deneyimine bağlıdır. Riskleri laparoskopik yöntemle benzerdir.

Hangi Yöntem Seçilir?

Yöntem; hastanın yaşı, vücut yapısı, darlığın özellikleri, böbrek işlevi, önceki girişimler ve cerrahın deneyimine göre belirlenir. Tedavi öncesi hekimle yöntemin avantaj ve risklerini konuşmak, sorularınızı sormak önemlidir.

Tedavi Öncesi

Muayene ve Tetkikler

Hekim yakınmaları, geçirilmiş idrar yolu enfeksiyonlarını, taş öyküsünü, kullanılan ilaçları ve önceki ameliyatları sorgular. Tetkikler hastanın durumuna göre seçilir:

  • Ultrason: Böbrekteki genişlemeyi ve böbrek dokusunun kalınlığını gösterir; ağrısızdır ve ışın içermez.
  • Diüretikli böbrek sintigrafisi (MAG-3 ya da DTPA): Her böbreğin işlevini ve idrar akışını gösteren en önemli işlevsel testtir. Çok az miktarda radyoaktif madde kullanılır.
  • Kan ve idrar tetkikleri: Kreatinin ve üre gibi böbrek işlevi testleri, tam idrar tahlili ve idrar kültürü. İdrar yolu enfeksiyonu varsa ameliyattan önce tedavi edilir.
  • Bilgisayarlı tomografi ya da MR ürografi: Darlığın yerini, çapraz damarı ve taş varlığını göstermek için gerektiğinde istenir. İntravenöz piyelografi günümüzde daha seyrek kullanılır.
  • Voiding sistoüretrografi: Özellikle çocuklarda idrarın mesaneden böbreğe geri kaçıp kaçmadığını (reflü) araştırmak için yapılabilir.

Anestezi Değerlendirmesi

Ameliyat genel anestezi altında yapıldığı için anestezi uzmanı tarafından muayene edilir, kan sayımı, kan grubu ve gerektiğinde akciğer filmi ya da EKG gibi tetkikler istenir. Kronik hastalıklarınızı ve alerjilerinizi mutlaka bildirin.

İlaçlar ve Hazırlık

  • Kullandığınız tüm ilaçları, bitkisel ürünleri ve takviyeleri hekime bildirin.
  • Kan sulandırıcı (aspirin, varfarin, yeni nesil antikoagülanlar) kullanıyorsanız ne zaman bırakılacağına hekim karar verir; kendi başınıza bırakmayın, çünkü kalp ya da damar hastalığı olanlarda bırakmak risklidir.
  • İdrar yolu enfeksiyonunuz varsa hekimin yazdığı antibiyotiği bırakmayın; ameliyat sırasında koruyucu antibiyotik de verilebilir.
  • Diğer düzenli ilaçlarınızın ameliyat sabahı alınıp alınmayacağını anestezi ve üroloji ekibine sorun.
  • Sigara ve alkolü bırakmak ya da azaltmak anestezi ve yara iyileşmesi için yararlıdır.
  • Hekimin söylediği süre kadar aç kalın; çocuklarda açlık süresi yaşa göre değişir.

Hasta ve Aile Ne Yapmalı?

Ameliyat yöntemini, olası riskleri ve iyileşme sürecini hekimle konuşun, bilgilendirilmiş onam formunu okuyun. Çocuklarda ebeveynlerin ameliyat sonrası stent, ağrı ve kontrollerle ilgili bilgilendirilmesi önemlidir. Ateş, idrar yolu enfeksiyonu ya da yeni bir hastalık belirtisi olursa ameliyattan önce ekibe haber verin.

Tedavi Sonrası

Hastanede ve İlk Günlerde

Pyeloplasti sonrası çoğu hasta bir ile birkaç gün hastanede kalır; süre yönteme, yaşa ve genel duruma göre değişir. İdrar sondası, böbrek çevresinde dren ve çift J stent bulunabilir; bunlar hekimin belirlediği zamanda çıkarılır. Ağrı, ağrı kesicilerle kontrol edilir. Erken hareket etmek (hekim izin verdikten sonra yürümek) pıhtı ve kabızlık riskini azaltır; tam yatak istirahati önerilmez.

Çift J Stent

Stent, üreterin iyileşirken açık kalmasını sağlar ve genellikle birkaç hafta sonra çıkarılır; süreyi hekim belirler. Çıkarma çoğunlukla sistoskopi ile yapılır, çocuklarda kısa anestezi gerekebilir. Stent takılıyken yan ağrısı, sık idrara çıkma, idrar yaparken rahatsızlık ve hafif kanlı idrar olabilir. Bunlar genellikle stent çıkınca geçer. Stentin unutulmaması için çıkarma tarihini yazılı olarak takip edin.

Beslenme ve Günlük Yaşam

  • Hekim izin verdikten sonra normal beslenmeye dönülür; ıkınmayı ve kabızlığı önlemek için bol su ve lifli gıda tüketilmelidir.
  • Hafif yürüyüşler ilk günlerden itibaren yapılabilir.
  • Ağır spor ve ağırlık kaldırma için genellikle 4-6 hafta hekim onayı beklenir; masa başı işe dönüş çoğunlukla birkaç hafta içinde mümkündür. Süreler yönteme ve kişiye göre değişir.
  • Yara yerini temiz ve kuru tutun; banyo ve yüzme için hekimin önerisini bekleyin.
  • Ağrı kesicileri ve antibiyotikleri hekimin önerdiği şekilde kullanın.

Kontroller ve Başarının Değerlendirilmesi

Kontroller genellikle ameliyattan sonraki ilk haftalarda yapılır; stent çıkarıldıktan sonra ultrason ve gerektiğinde birkaç ay içinde böbrek sintigrafisi ile böbrekteki genişleme ve işlev değerlendirilir. Darlığın tekrarı nadir olmakla birlikte yıllar sonra da olabileceğinden, hekimin önerdiği düzenli kontroller aksatılmamalıdır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Ateş ve titreme, giderek artan yan ya da karın ağrısı, kusma, idrar yapamama, pıhtılı ya da çok kanlı idrar, yara yerinde kızarıklık, şişlik ya da akıntı, bacakta şişlik ve ağrı ya da nefes darlığı durumunda hemen hekime başvurulmalıdır. Ağır belirtilerde beklemeden 112 aranmalı ya da en yakın acile gidilmelidir.

Bu tedaviyi yapan doktorlar

İlgili tedaviler ve ameliyatlar

Sık Sorulan Sorular

UPJ darlığı nedir?

UPJ darlığı, böbrek havuzu ile üreterin birleştiği noktada idrar akışının yavaşlaması ya da engellenmesidir. İdrar böbrekte birikir ve böbrek genişler. Çocuklarda daha sık görülür; çoğu doğum öncesi ultrasonda saptanır.

UPJ darlığı tedavi edilmezse ne olur?

Önemli bir darlık tedavi edilmezse tekrarlayan ağrı ve idrar yolu enfeksiyonları, böbrek taşı ve zamanla geri dönüşü olmayan böbrek işlevi kaybı gelişebilir. Hafif darlıklarda ise düzenli izlem yeterli olabilir. Hangisinin gerektiğini ultrason ve böbrek sintigrafisi sonuçlarına göre hekim belirler.

UPJ darlığı kendiliğinden geçer mi?

Bir bölümü geçebilir. Özellikle bebeklerde ve doğum öncesi saptanan hafif darlıklarda genişleme zamanla kendiliğinden azalabilir; bu hastalar ultrason ve gerektiğinde sintigrafi ile izlenir. Böbrek işlevi azalıyor, genişleme artıyor ya da enfeksiyon ve ağrı tekrarlıyorsa ameliyat gerekir.

Her UPJ darlığında ameliyat gerekir mi?

Hayır. Hafif darlıkta ve böbrek işlevi korunmuşsa, özellikle bebeklerde izlem yapılabilir. Böbrek işlevinde azalma, genişlemede artış, tekrarlayan enfeksiyon, taş ya da ağrı varsa ameliyat önerilir. Karar üroloji ya da çocuk ürolojisi uzmanı tarafından verilir.

UPJ darlığı ilaçla tedavi edilir mi?

Hayır; darlığı ortadan kaldıran bir ilaç yoktur. İlaçlar enfeksiyonu önlemek (örneğin bazı bebeklerde koruyucu antibiyotik) ya da ağrıyı hafifletmek için kullanılır. Yapısal darlığın tedavisi izlem ya da girişim ve ameliyattır.

UPJ darlığı için bitkisel tedavi var mıdır?

UPJ darlığı yapısal bir sorundur ve bitkisel ürünlerin ya da takviyelerin darlığı düzelttiği gösterilmemiştir. Bilimsel kanıtı sınırlıdır ve bazı ürünler böbreğe zarar verebilir. Herhangi bir ürün kullanmadan önce doktorunuza danışın.

UPJ darlığı nasıl tedavi edilir?

Seçenekler izlem, endoskopik girişim ve pyeloplasti ameliyatıdır. Pyeloplasti açık, laparoskopik ya da robotik yöntemle yapılabilir; darlıklı bölge çıkarılır ve üreter böbrek havuzuna yeniden bağlanır. Yöntemi hastanın yaşı, böbrek işlevi ve darlığın özelliklerine göre hekim seçer.

En çok tercih edilen yöntem hangisidir?

Pyeloplasti, endoskopik girişime göre başarı oranı daha yüksek olduğu için çoğu merkezde tercih edilir. Pyeloplastinin açık, laparoskopik ya da robotik türlerinin başarı oranları benzerdir; seçim hastaya ve merkezin deneyimine göre değişir. En iyi yöntem herkes için aynı değildir.

Endoskopik tedavinin avantaj ve dezavantajları nelerdir?

Avantajı kesinin ve iyileşme süresinin daha küçük olmasıdır. Dezavantajı başarı oranının pyeloplastiden düşük, tekrarlama ihtimalinin daha yüksek olmasıdır. Çapraz damar ve uzun darlık varlığında başarı şansı daha da azalır, bu nedenle seçilmiş hastalarda tercih edilir.

Robotik pyeloplasti diğer yöntemlerden daha mı başarılıdır?

Hayır; açık, laparoskopik ve robotik pyeloplastinin başarı oranları benzerdir. Robotik yöntemin avantajı cerraha üç boyutlu görüntü ve hareket kolaylığı sağlamasıdır; belirgin bir üstünlüğü gösterilmemiştir. Seçim hasta ve cerrahın deneyimine bağlıdır.

Pyeloplasti ameliyatı ne kadar sürer?

Süre yönteme, hastanın yaşına ve anatomiye göre değişir; genellikle birkaç saat sürer. Hazırlık ve uyanma dönemi bu süreye dahil değildir. Kesin süreyi cerrahi ekip hastaya göre bildirir.

Pyeloplasti ameliyatından sonra kaç gün hastanede kalınır?

Çoğu hasta ameliyattan sonra bir ile birkaç gün hastanede kalır. Süre yönteme, hastanın yaşına ve ağrı, idrar ve beslenmenin kontrolüne göre değişir. Taburculuktan sonra kontrol tarihleri ve stent çıkarma zamanı hekimle netleştirilir.

Çift J stent nedir, ne zaman çıkarılır?

Çift J stent, üreterin iyileşirken açık kalmasını sağlayan ince, esnek bir borudur. Genellikle birkaç hafta sonra, çoğunlukla sistoskopi ile çıkarılır; süreyi hekim belirler. Takılıyken yan ağrısı, sık idrara çıkma ve hafif kanlı idrar olabilir; ateş ya da şiddetli ağrıda hekime başvurulmalıdır.

Pyeloplasti sonrası ne zaman spor yapılır ve işe dönülür?

Hafif yürüyüş ilk günlerden itibaren yapılabilir. Masa başı işlere çoğunlukla birkaç hafta içinde dönülür. Ağır spor ve ağırlık kaldırma için genellikle 4-6 hafta ve hekim onayı beklenir; süreler yönteme ve kişiye göre değişir.

UPJ darlığı ameliyatının riskleri nelerdir?

Anestezi riskleri, kanama, enfeksiyon, idrar kaçağı, stent kaynaklı yakınmalar ve nadiren darlığın tekrarı sayılabilir. Laparoskopik ve robotik ameliyatlarda açık ameliyata geçme olasılığı da vardır. Bu riskleri ameliyat öncesinde hekimle konuşmak gerekir.

Tedaviden sonra UPJ darlığı tekrarlayabilir mi?

Tekrarlama nadirdir, ancak ameliyattan aylar ya da yıllar sonra bile olabilir. Ameliyat sonrası ultrason ve gerektiğinde böbrek sintigrafisi ile kontrol önemlidir. Yan ağrısı, ateş ya da idrar yolu enfeksiyonu yeniden başlarsa hekime başvurulmalıdır.

Ameliyat sonrası başarı nasıl değerlendirilir?

Ultrasonla böbrekteki genişlemenin azalması ve gerektiğinde böbrek sintigrafisi ile idrar akışı ve böbrek işlevi kontrol edilir. Bu kontroller genellikle ameliyattan sonraki haftalar ve aylar içinde planlanır. Yakınmalar yeniden başlarsa kontrolü beklemeden başvurulmalıdır.

Doğumdan önce böbrekte genişleme saptanırsa ne yapılır?

Doğum öncesi saptanan hidronefrozun önemli bir bölümü hafiftir ve kendiliğinden düzelir. Bebek doğumdan sonra ultrasonla değerlendirilir, gerekirse sintigrafi yapılır ve bazı bebeklere enfeksiyonu önlemek için koruyucu antibiyotik önerilebilir. Takip çocuk ürolojisi ya da çocuk nefrolojisi ile yürütülür.

UPJ darlığı tedavisini hangi bölüm yapar?

Üroloji bölümü ilgilenir; çocuklarda çocuk ürolojisi ya da çocuk cerrahisi uzmanları süreci yürütür. İzlem sürecinde ise çocuk nefrolojisi de yer alabilir. Cerrahi girişimi deneyimli bir üroloji ya da çocuk cerrahisi ekibi yapar.

Kaynaklar

  1. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Ureteropelvic junction obstruction
  2. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Hydronephrosis
  3. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi (DergiPark). Piyeloplasti Yapılan Ureteropelvik Bileşke Darlıklı Hastaların Epidemiyolojik Verileri: Tek Merkez Deneyimi
  4. Osmangazi Tıp Dergisi (DergiPark). Pediatrik Üreteropelvik Bileşke Darlığı Yönetiminde Tek Merkez Deneyimi