Pyeloplasti (UPJ Darlığı) Ameliyatı
Pyeloplasti, böbrek havuzu ile üreterin birleştiği yerdeki darlığın (UPJ darlığı) daralmış bölümün çıkarılıp sağlıklı uçların yeniden birleştirilmesiyle onarıldığı ameliyattır. Çoğunlukla laparoskopik ya da robotik yöntemle genel anestezi altında yapılır, hastalar genellikle…

Özet
Böbrekte üretilen idrar, böbreğin ortasındaki huni şeklindeki böbrek havuzunda (renal pelvis) toplanır ve üreter adı verilen ince kanalla mesaneye taşınır. Böbrek havuzu ile üreterin birleştiği noktaya üreteropelvik bileşke (UPJ) denir. Bu bölgede bir darlık olduğunda idrar böbrekten yeterince boşalamaz, böbrek havuzunda birikir ve böbrekte genişlemeye (hidronefroz) yol açar. Bu duruma UPJ darlığı ya da üreteropelvik bileşke darlığı denir. Çoğunlukla doğuştandır ve sıklıkla gebelik ultrasonunda saptanır; erkeklerde ve sol böbrekte daha sık görülür.
Pyeloplasti, UPJ darlığını onaran ameliyattır: daralmış bölüm çıkarılır ve üreter böbrek havuzuna geniş bir ağızla yeniden dikilir. Ameliyat genel anestezi altında açık, laparoskopik ya da robotik yöntemle yapılır ve genellikle 2-3 saat sürer. Kapalı yöntemlerde hastalar çoğunlukla 1-2 gün içinde taburcu olur; onarılan bölgenin iyileşmesi için takılan stent birkaç hafta sonra çıkarılır. Başarı oranı yüksektir (çoğu seride yaklaşık yüzde 90-95), ancak darlık az sayıda hastada tekrarlayabilir. Hidronefrozun UPJ darlığı dışındaki nedenleri ve diğer tedavi seçenekleri hidronefroz yazımızda anlatılmıştır.
Hakkında
UPJ Darlığı Neden Olur?
- Doğuştan daralmış üreter bölümü: En sık nedendir. Üreterin böbrek havuzuna bağlandığı kısa bölümün kas yapısı gelişimsel olarak farklıdır ve idrarı ileten dalgalı kasılmaları yapamaz; bu bölüm idrar akışına direnç oluşturur.
- Çapraz geçen damar: Bazı hastalarda böbreğin alt kısmına giden bir damar üreterin önünden geçerek idrar akışına engel olur. Bu durum daha çok büyük çocuk ve erişkinlerde görülür ve çoğu zaman doğuştan darlıkla birlikte bulunur.
- Sonradan gelişen darlık: Erişkinlerde nadiren böbrek taşı, tekrarlayan böbrek enfeksiyonları ya da bölgede geçirilmiş ameliyatlar sonrasında gelişen iz dokusu darlığa yol açabilir.
Belirtileri
Anne karnında ya da bebeklikte saptanan UPJ darlığı genellikle belirti vermez. Belirti olduğunda bunlar şunlardır:
- Yan ve karın ağrısı: Büyük çocuk ve erişkinlerde sık görülür; çok sıvı ya da çay, kahve, alkol gibi idrar söktürücü içecekler alındıktan sonra ortaya çıkan ya da artan yan ağrısı tipiktir.
- Bulantı ve kusma: Ağrı ataklarına eşlik edebilir.
- Ateşli idrar yolu enfeksiyonu: Özellikle çocuklarda ilk belirti olabilir.
- İdrarda kan ve böbrek taşı: İdrarın böbrekte durağan kalması taş oluşumunu kolaylaştırabilir.
- Karında ele gelen şişlik: Belirgin genişlemiş böbrek bebeklerde nadiren ele gelebilir.
Tanı Nasıl Konur?
- Ultrason: Böbrek havuzu ve kalikslerin genişlemesini, böbrek dokusunun kalınlığını ve üreterin genişleyip genişlemediğini gösterir. Genişleme yalnız böbrek havuzundaysa ve üreter normalse UPJ darlığı düşünülür. Takipte de en sık kullanılan tetkiktir.
- Diüretikli böbrek sintigrafisi (renogram, çoğunlukla MAG3): Damardan verilen az miktarda işaretli madde ve idrar söktürücü ilaçla her böbreğin ayrı ayrı işlevi ölçülür ve idrarın böbrekten ne kadar iyi boşaldığı izlenir. Ameliyat kararında ve ameliyat sonrasında başarının değerlendirilmesinde temel tetkiktir.
- MR ürografi ya da BT: Gerektiğinde böbrek ve üreterin yapısını ayrıntılı gösterir. Erişkinlerde BT anjiyografi çapraz geçen damarı göstermek için kullanılabilir.
- İşeme sistografisi: Bazı çocuklarda idrarın mesaneden böbreğe geri kaçışının (reflü) eşlik edip etmediğini anlamak için yapılır.
- Kan ve idrar tahlilleri: Kreatinin böbreklerin toplam işlevini, idrar tahlili ve kültürü enfeksiyonu gösterir.
Ameliyatsız Takip
Bebeklerde saptanan UPJ darlığına bağlı hidronefrozun bir kısmı zamanla düzelir ya da böbreğe zarar vermeden aynı düzeyde kalır. Bu nedenle böbrek işlevi korunan ve şikâyeti olmayan bebekler genellikle ilk yıllarda düzenli ultrason ve gerekirse sintigrafiyle izlenir; bazılarına enfeksiyonu önlemek için koruyucu antibiyotik önerilebilir. Şikâyeti olmayan ve böbrek işlevi korunan erişkinler de takip edilebilir. İlaçlar darlığı açmaz; enfeksiyon gelişirse tedavi eder.
Pyeloplasti Kimlere Önerilir?
- Sintigrafide etkilenen böbreğin işlevinin azaldığı ya da takipte azalmaya devam ettiği hastalar
- Ultrason takibinde genişlemenin belirgin olarak arttığı hastalar
- Tekrarlayan ateşli idrar yolu enfeksiyonu geçirenler
- Yan ağrısı, bulantı ve kusma gibi şikâyetleri olan çocuk ve erişkinler
- Darlığa bağlı böbrek taşı gelişenler
- Tek böbreğinde ya da her iki böbreğinde darlık olanlar
Bebeklerde takip süresi ve ameliyat zamanı tetkik sonuçlarına göre belirlenir; böbrek işlevi azalıyorsa ya da enfeksiyon ve ağrı varsa ilk aylarda bile ameliyat gerekebilir. Karar hasta, aile ve hekim tarafından birlikte verilir.
Ameliyat Yöntemleri
- Açık pyeloplasti: Böğürden ya da karından yapılan bir kesiyle uygulanır. Özellikle küçük bebeklerde, kesi küçük tutularak sık ve başarıyla kullanılır.
- Laparoskopik pyeloplasti: Karına açılan 3-4 küçük delikten kamera ve ince aletlerle yapılır. Açık yönteme göre ağrı genellikle daha az, hastanede kalış daha kısa ve iz daha küçüktür; başarı oranları benzerdir. Ameliyat süresi daha uzun olabilir ve cerrahın deneyimini gerektirir.
- Robotik pyeloplasti: Laparoskopiye benzer küçük deliklerden, cerrahın bir konsoldan yönettiği robot kollarıyla yapılır. Üç boyutlu görüntü ve hassas hareket kabiliyeti ince dikişi kolaylaştırır; başarı oranları laparoskopik ve açık yöntemlerle benzerdir. Her merkezde bulunmaz ve maliyeti daha yüksektir.
- Endopyelotomi: Pyeloplasti değil, kesisiz bir alternatiftir. İdrar kanalından ya da sırttan küçük bir delikle böbreğe girilerek darlık içeriden kesilir ve stent yerleştirilir. Daha çok erişkinlerde, özellikle daha önce ameliyat olmuş ve darlığı tekrarlayan kısa darlıklarda seçilir. Başarısı pyeloplastiden belirgin olarak düşüktür ve çapraz geçen damar varsa daha da azalır.
Yöntem seçimi hastanın yaşına, darlığın özelliğine, daha önce geçirilmiş ameliyatlara ve merkezin deneyimine göre yapılır.
Ameliyat Nasıl Yapılır?
- Anestezi: Ameliyat genel anestezi altında yapılır; hasta uyur ve ağrı hissetmez.
- Bölgeye ulaşma: Seçilen yönteme göre kesi ya da küçük deliklerden böbrek havuzu ve üretere ulaşılır.
- Darlığın çıkarılması: Daralmış üreter bölümü ve gerekirse genişlemiş böbrek havuzunun bir kısmı çıkarılır. Çapraz geçen bir damar varsa damar kesilmez, üreter damarın önüne alınır.
- Yeniden birleştirme: Üreterin sağlıklı ucu böbrek havuzuna geniş bir ağızla ince dikişlerle yeniden dikilir.
- Stent ve dren: Onarılan bölgenin iyileşmesi sırasında idrarın rahat akması için çoğu hastada böbrek ile mesane arasına ince bir tüp (çift J stent) ya da bazı çocuklarda dışarı çıkan bir stent yerleştirilir. Bölgede biriken sıvı için geçici bir dren ve mesaneye sonda konabilir.
Riskler ve Komplikasyonlar
- İdrar kaçağı: Dikiş hattından idrar sızması seyrek görülür; çoğu zaman dren ve stentle kendiliğinden düzelir, nadiren ek girişim gerekir.
- Enfeksiyon: İdrar yolu enfeksiyonu, yara enfeksiyonu ya da nadiren karın içinde apse gelişebilir.
- Kanama: İdrarda hafif kan sık ve geçicidir. Kan nakli gerektiren kanama nadirdir.
- Stentle ilgili şikâyetler: Sık idrara çıkma, mesanede sıkışma hissi, idrar yaparken yan ağrısı ve idrarda kan stent çıkana kadar sürebilir. Stentin yer değiştirmesi ya da tıkanması nadirdir.
- Darlığın tekrarlaması: Az sayıda hastada iz dokusu nedeniyle darlık yeniden gelişebilir ve yeniden ameliyat ya da endopyelotomi gerekebilir.
- Komşu organ ve damar yaralanması: Bağırsak, dalak, karaciğer ya da büyük damarların yaralanması nadirdir; gerekirse ameliyat sırasında onarılır ve kapalı yöntemden açık ameliyata geçilebilir.
- Bağırsakların geç çalışması: Özellikle karın içinden yapılan ameliyatlarda ilk günlerde görülebilir ve genellikle kendiliğinden düzelir.
- Fıtık ve yara sorunları: Delik ya da kesi yerinde fıtık ve yara iyileşmesi sorunları nadiren görülür.
- Bacakta pıhtı ve anesteziye bağlı riskler: Nadir görülür; erken hareket pıhtı riskini azaltır.
Ameliyat Öncesi
Tetkikler
- Görüntüleme: Ultrason ve diüretikli böbrek sintigrafisi ameliyat kararının ve planının temelidir. Erişkinlerde çapraz geçen damarı ve yapıyı görmek için BT ya da MR istenebilir.
- İdrar tahlili ve kültürü: İdrar yolu enfeksiyonu varsa ameliyattan önce tedavi edilir.
- Kan tahlilleri: Kan sayımı, kreatinin, elektrolitler ve pıhtılaşma testleri yapılır.
- Anestezi değerlendirmesi: Yaşa ve sağlık durumuna göre EKG ve akciğer grafisi istenebilir. Kronik hastalıklarınızı, alerjilerinizi ve önceki anestezi deneyimlerinizi anestezi ekibine anlatın. Çocuklarda ateş, öksürük ya da nezle varsa ameliyat ertelenebilir.
İlaçlar
Kullandığınız tüm ilaçları, bitkisel ürünleri ve takviyeleri doktorunuza bildirin. Aspirin dahil kan sulandırıcı ilaçları doktorunuza danışmadan bırakmayın; ne zaman kesileceğine hekiminiz karar verir. Koruyucu antibiyotik, kortizon, şeker ve tansiyon ilaçları gibi sürekli kullandığınız ilaçları da kendi başınıza kesmeyin; ameliyat günü nasıl alınacağını önceden sorun.
Açlık
Katı yiyecekler genellikle ameliyattan 6 saat önce kesilir; su gibi berrak sıvılar 2 saat öncesine kadar içilebilir. Bebekler için anne sütü ve mama süreleri farklıdır. Gereksiz uzun açlık önerilmez; kesin süreyi anestezi ekibi size söyler. Pyeloplasti öncesinde müshil ya da lavmanla bağırsak temizliği rutin olarak gerekmez; doktorunuz özel bir hazırlık istemedikçe uygulamayın.
Sigara ve Alkol
Sigara yara iyileşmesini geciktirir ve anestezi sırasında solunum sorunları riskini artırır. Mümkünse ameliyattan birkaç hafta önce bırakılması önerilir. Ameliyattan önceki günlerde alkol alınmaması uygundur.
Hazırlık
- Önceki ultrason, sintigrafi ve diğer tetkik sonuçlarınızı yanınızda getirin.
- Taburculukta sizi eve götürecek ve ilk günlerde yardımcı olacak birini ayarlayın.
- Çocuklarda ameliyat ve hastanede kalış hakkında çocuğun yaşına uygun, sade bir açıklama yapmak kaygıyı azaltır.
Ameliyat Sonrası
Hastanede İlk Günler
Ameliyattan sonra genellikle aynı gün ya da ertesi gün ayağa kalkıp yürümeye başlanır; erken hareket bacakta pıhtı, akciğer sorunları ve bağırsakların geç çalışması riskini azaltır. Bağırsaklar çalıştıkça yemeye başlanır. Mesanedeki sonda ve varsa dren çoğunlukla taburculuktan önce çıkarılır. Kapalı yöntemlerde hastalar genellikle 1-2 gün içinde taburcu olur; açık ameliyatta ve küçük bebeklerde bu süre biraz uzayabilir.
Ağrı
İlk günlerde yara yerinde ve yan tarafta ağrı olur ve ağrı kesicilerle kontrol edilir. Laparoskopik yöntemde karna verilen gaza bağlı omuz ağrısı birkaç gün içinde geçer. Stent varken idrar yaparken yan ağrısı ve mesanede sıkışma hissi stent çıkana kadar sürebilir.
Stent
Stent genellikle birkaç hafta (çoğunlukla 4-6 hafta) yerinde kalır; kesin süreyi cerrahınız belirler. Çift J stent sistoskopiyle, erişkinlerde çoğu zaman lokal uyuşturmayla, çocuklarda kısa bir genel anesteziyle çıkarılır. Dışarı çıkan stentler ise muayenede çekilerek alınır. Stent varken sık idrara çıkma ve idrarda hafif kan beklenen şikâyetlerdir. Çıkarılma tarihini mutlaka not edin ve kaçırmayın.
Yara Bakımı
Yaraları temiz ve kuru tutun. Duşa genellikle 1-2 gün sonra izin verilir; yarayı ovmadan yıkayın ve nazikçe kurulayın. Banyo küveti, havuz ve deniz için yaraların tamamen kapanmasını ve doktorunuzun onayını bekleyin. Dikişler kendiliğinden eriyen türde değilse genellikle 10-14 gün içinde alınır.
Beslenme ve Sıvı
Taburculuktan sonra özel bir diyet gerekmez. Doktorunuz aksini söylemedikçe gün içine yayarak yeterli su için. Kabızlık ıkınmaya ve rahatsızlığa yol açacağı için lifli besinler tüketin; gerekirse doktorunuz hafif bir yumuşatıcı önerebilir.
İyileşme Takvimi
- İlk hafta: Evde kısa yürüyüşler yapın ve kendi ihtiyaçlarınızı karşılayın; yatakta hareketsiz kalmayın.
- 1-2. hafta: Çoğu hasta masa başı işe ya da okula dönebilir.
- 3-4. hafta: Günlük aktivitelerin büyük bölümüne dönülür.
- 4-6. hafta: Ağır kaldırma, zorlu spor ve temaslı sporlar için genellikle bu süre beklenir; stent varken ağır egzersiz yan ağrısını ve idrarda kanamayı artırabilir.
Araç Kullanma ve Cinsel Yaşam
Ağrı kesici kullanmayı bıraktıktan ve rahatça dönüp ani fren yapabildikten sonra araç kullanılabilir; bu çoğu hastada 1-2 hafta sürer. Cinsel ilişkiye genellikle kendinizi hazır hissettiğinizde dönebilirsiniz; stent varken hafif rahatsızlık olabilir.
Kontroller
İlk kontrol genellikle taburculuktan sonraki 1-2 hafta içinde yapılır. Stent çıkarıldıktan birkaç hafta ya da birkaç ay sonra ultrason ve gerekirse diüretikli böbrek sintigrafisi ile onarımın başarısı değerlendirilir. Böbrekteki genişlemenin azalması aylar sürebilir ve bazı hastalarda hafif bir genişlik kalıcı olabilir; bu her zaman başarısızlık anlamına gelmez. Sonraki yıllarda hekiminizin belirlediği aralıklarla ultrason kontrolü yapılır. Şikâyetiniz geçse bile kontrolleri aksatmayın.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
- 38 derecenin üzerinde ateş, titreme
- Giderek artan yan ya da karın ağrısı
- Pıhtılı ya da giderek artan idrarda kanama, idrar yapamama
- Yarada kızarıklık, şişlik, akıntı ya da dren yerinden sürekli sızıntı
- Karında şişlik, tekrarlayan kusma ve gaz çıkaramama
- Baldırda ağrılı şişlik, ani nefes darlığı ya da göğüs ağrısı (hemen acile başvurun)
Bu ameliyatı yapan doktorlar
İlgili tedaviler ve ameliyatlar
İlgili tedaviler
Sık Sorulan Sorular
Pyeloplasti nedir?
Pyeloplasti, böbrek havuzu ile üreterin birleştiği yerdeki darlığı (UPJ darlığı) onaran ameliyattır. Daralmış bölüm çıkarılır ve üreter böbrek havuzuna geniş bir ağızla yeniden dikilir. Böylece idrarın böbrekten mesaneye rahatça akması sağlanır.
UPJ darlığı neden olur?
Çoğunlukla doğuştandır: üreterin böbrek havuzuna bağlandığı kısa bölüm idrarı ileten dalgalı kasılmaları yapamaz ve akışa direnç oluşturur. Bazı hastalarda böbreğin alt kısmına giden bir damar üreterin önünden geçerek akışı engeller. Erişkinlerde nadiren taş, enfeksiyon ya da geçirilmiş ameliyatlara bağlı iz dokusu da darlığa yol açabilir.
UPJ darlığının belirtileri nelerdir?
Bebeklerde genellikle belirti vermez ve gebelik ultrasonunda saptanır. Büyük çocuk ve erişkinlerde özellikle çok sıvı ya da idrar söktürücü içecekler alındıktan sonra artan yan ağrısı, bulantı ve kusma tipiktir. Ateşli idrar yolu enfeksiyonu, idrarda kan ve böbrek taşı da görülebilir.
UPJ darlığında diüretikli böbrek sintigrafisi neden önemlidir?
Ultrason böbrekteki genişlemeyi gösterir ama genişliğin gerçek bir tıkanıklıktan mı kaynaklandığını ve böbreğin ne kadar çalıştığını göstermez. Diüretikli sintigrafi (renogram) her böbreğin ayrı ayrı işlevini ve idrarın böbrekten ne kadar iyi boşaldığını ölçer. Bu nedenle hem ameliyat kararında hem de ameliyattan sonra başarının değerlendirilmesinde temel tetkiktir.
Hangi durumlarda pyeloplasti önerilir?
Sintigrafide etkilenen böbreğin işlevi azalmışsa ya da takipte azalıyorsa, ultrasonda genişleme belirgin artıyorsa ameliyat önerilir. Tekrarlayan ateşli idrar yolu enfeksiyonu, yan ağrısı, darlığa bağlı taş ya da tek böbrekte darlık da ameliyat nedenleridir. Karar hasta, aile ve hekim tarafından tetkik sonuçlarına göre birlikte verilir.
UPJ darlığı ameliyatsız tedavi edilebilir mi?
Darlığı açan bir ilaç yoktur. Ancak bebeklerde böbrek işlevi korunan hafif ve orta olguların bir kısmı takipte düzelir ya da böbreğe zarar vermeden sabit kalır; bu bebekler ameliyat yerine düzenli ultrasonla izlenebilir. Şikâyeti olmayan ve böbrek işlevi korunan erişkinler de takip edilebilir; kesisiz bir seçenek olan endopyelotomi ise seçilmiş erişkinlerde uygulanabilir.
Bebeklerde ameliyat için 18 ay beklemek gerekir mi?
Hayır, kesin bir bekleme süresi yoktur. Böbrek işlevi korunan ve şikâyeti olmayan bebekler genellikle ilk yıllarda takip edilir, çünkü bir kısmında genişlik kendiliğinden azalır. Böbrek işlevi azalıyorsa, genişleme artıyorsa ya da ateşli enfeksiyon ve ağrı varsa ilk aylarda bile ameliyat yapılabilir.
Açık, laparoskopik ve robotik pyeloplasti arasındaki fark nedir?
Üç yöntemde de ameliyatın aşamaları aynıdır ve başarı oranları benzerdir. Laparoskopik ve robotik yöntemlerde küçük deliklerden çalışıldığı için ağrı genellikle daha az, hastanede kalış daha kısa ve iz daha küçüktür; ancak ameliyat süresi uzayabilir ve cerrahın deneyimi önemlidir. Küçük bebeklerde küçük bir kesiyle yapılan açık ameliyat da sık ve başarıyla kullanılır.
Endopyelotomi nedir, kimlere uygulanır?
Endopyelotomi, idrar kanalından ya da sırttan küçük bir delikle böbreğe girilerek darlığın içeriden kesildiği ve stent yerleştirildiği kesisiz bir işlemdir. Daha çok erişkinlerde, özellikle daha önce ameliyat olmuş ve darlığı tekrarlayan kısa darlıklarda seçilir. Başarısı pyeloplastiden belirgin olarak düşüktür; çapraz geçen damar, uzun darlık ya da çok genişlemiş böbrek varsa daha da azalır.
Çapraz damar nedir, ameliyatta ne yapılır?
Bazı hastalarda böbreğin alt kısmına giden bir damar üreterin önünden geçerek idrar akışına engel olur. Pyeloplastide daralan bölüm çıkarılır ve üreter bu damarın önüne alınarak böbrek havuzuna yeniden dikilir. Damar böbreğin bir bölümünü beslediği için kesilmez.
Pyeloplasti kaç saat sürer, hangi anestezi uygulanır?
Ameliyat genellikle 2-3 saat sürer; süre yönteme, hastanın yaşına ve darlığın özelliğine göre değişir. Pyeloplasti her zaman genel anestezi altında yapılır; hasta uyur ve ağrı hissetmez. Çocuklarda ameliyat sonrası ağrı için ek olarak bölgesel uyuşturma yapılabilir.
Pyeloplastiden sonra hastanede kaç gün kalınır?
Laparoskopik ve robotik yöntemlerde hastalar genellikle 1-2 gün içinde taburcu olur. Açık ameliyatta ve küçük bebeklerde bu süre birkaç güne uzayabilir. Taburculuk için ağrının tabletlerle kontrol edilmesi, rahatça yiyip içebilmek ve idrar yapabilmek yeterlidir.
Pyeloplastinin başarı oranı nedir?
Açık, laparoskopik ve robotik pyeloplastinin başarı oranları birbirine yakındır ve çoğu seride yaklaşık yüzde 90-95 düzeyindedir. Başarı, darlığın açılması ve böbreğin idrarı rahatça boşaltabilmesi olarak değerlendirilir. Ameliyattan önce kaybedilmiş böbrek işlevi her zaman geri gelmeyebilir.
Pyeloplastinin riskleri nelerdir?
Başlıca riskler dikiş hattından idrar kaçağı, idrar yolu ya da yara enfeksiyonu, kanama, stentle ilgili şikâyetler ve az sayıda hastada darlığın tekrarlamasıdır. Bağırsak ya da damar yaralanması, fıtık ve bacakta pıhtı nadir görülür. Kapalı yöntemlerde gerekirse ameliyat açık yönteme çevrilebilir.
Ameliyattan sonra stent neden takılır ve nasıl çıkarılır?
Yeniden dikilen bölgenin iyileşmesi sırasında idrarın rahat akması için çoğu hastaya böbrek ile mesane arasına ince bir tüp (çift J stent) yerleştirilir. Stent genellikle birkaç hafta sonra (çoğunlukla 4-6 hafta) sistoskopiyle, erişkinlerde çoğu zaman lokal uyuşturmayla, çocuklarda kısa bir genel anesteziyle çıkarılır. Bazı çocuklarda kullanılan dışarı çıkan stentler muayenede çekilerek alınır.
Stent varken nelere dikkat etmeliyim?
Sık idrara çıkma, mesanede sıkışma hissi, idrar yaparken yan ağrısı ve idrarda hafif kan beklenen şikâyetlerdir ve stent çıkınca geçer. Yeterli su için, ağır kaldırma ve zorlu egzersizden kaçının. Ateş, pıhtılı kanama ya da dayanılmaz ağrı olursa doktorunuza başvurun ve stentin çıkarılma tarihini kaçırmayın.
Pyeloplastiden sonra ağrı ne kadar sürer?
Ağrı ilk birkaç günde belirgindir ve ağrı kesicilerle kontrol edilir; kapalı yöntemlerde genellikle daha azdır. Çoğu hasta ilk hafta içinde düzenli ağrı kesiciye ihtiyaç duymaz. Stent varken idrar yaparken hissedilen yan ağrısı stent çıkana kadar sürebilir.
Pyeloplastiden sonra iz kalır mı?
Her yöntem iz bırakır, ancak boyutu yönteme göre değişir. Laparoskopik ve robotik yöntemde birkaç küçük delik izi, açık yöntemde daha uzun bir kesi izi kalır. İzler zamanla soluklaşır; ilk aylarda güneşten korumak izin daha iyi görünmesine yardımcı olur.
Pyeloplastiden sonra işe ya da okula ne zaman dönebilirim?
Çoğu hasta masa başı işe ya da okula 1-2 hafta içinde dönebilir. Günlük aktivitelerin büyük bölümüne genellikle 3-4 hafta sonra dönülür. Ağır bedensel işlerde süre daha uzundur; gerekli istirahat raporu hastaneden verilir ve süresini doktorunuz belirler.
Pyeloplastiden sonra spora ne zaman başlayabilirim?
Yürüyüş ameliyattan hemen sonra başlar ve giderek artırılır. Ağır kaldırma, zorlu spor ve temaslı sporlar için genellikle 4-6 hafta beklenir; stent varken ağır egzersiz yan ağrısını ve idrarda kanamayı artırabilir. Yüzmek için yaraların tamamen kapanmasını ve doktorunuzun onayını bekleyin.
Ameliyattan sonra böbrekteki genişlik tamamen geçer mi?
Genişlik çoğu hastada aylar içinde belirgin olarak azalır, ancak bazı hastalarda hafif bir genişlik kalıcı olabilir. Bu tek başına başarısızlık anlamına gelmez; önemli olan böbreğin idrarı rahatça boşaltabilmesi ve işlevinin korunmasıdır. Bu nedenle ameliyattan sonra ultrason ve gerekirse sintigrafiyle kontrol yapılır.
Darlık tekrarlarsa ne yapılır?
Darlığın tekrarlaması az sayıda hastada, çoğunlukla ilk iki yıl içinde görülür ve yan ağrısı, enfeksiyon ya da takip tetkiklerinde genişlemenin artmasıyla fark edilir. Tedavide yeniden pyeloplasti (çoğunlukla laparoskopik ya da robotik) ya da seçilmiş hastalarda endopyelotomi uygulanabilir. Bu nedenle şikâyet olmasa bile kontrolleri aksatmamak önemlidir.
Pyeloplastide yaş sınırı var mı?
Hayır, pyeloplasti yenidoğan döneminden ileri yaşa kadar her yaşta yapılabilir. Bebeklerde zamanlama böbrek işlevi ve genişlemenin seyrine göre belirlenir; ileri yaştaki hastalarda ise genel sağlık durumu ve anesteziye uygunluk değerlendirilir. Yöntem seçimi de yaşa ve vücut yapısına göre yapılır.
Bebeklerde pyeloplasti nasıl yapılır?
Küçük bebeklerde ameliyat çoğunlukla böğürden yapılan küçük bir kesiyle ya da bebeğin büyüklüğüne ve merkezin deneyimine göre laparoskopik veya robotik yöntemle yapılır. Teknik erişkinlerle aynıdır: daralan bölüm çıkarılır ve sağlıklı uçlar birleştirilir. Bebekler genellikle birkaç gün içinde taburcu olur ve takibi çocuk ürolojisi uzmanı yapar.
Pyeloplastiden sonra hangi belirtilerde doktora başvurmalıyım?
38 derecenin üzerinde ateş, titreme, giderek artan yan ya da karın ağrısı, pıhtılı ya da artan kanama, idrar yapamama, yarada kızarıklık ve akıntı ya da dren yerinden sızıntı olursa beklemeden doktorunuza başvurun. Karında şişlik, kusma ve gaz çıkaramama bağırsak sorunlarını düşündürür. Baldırda ağrılı şişlik, ani nefes darlığı ya da göğüs ağrısı olursa hemen acile başvurun.
Kaynaklar
- Cleveland Clinic. Pyeloplasty: Purpose, Procedure, Risks & Recovery
- Cleveland Clinic. Ureteropelvic Junction (UPJ) Obstruction: Causes & Treatment
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Hydronephrosis
- Online Turkish Journal of Health Sciences (DergiPark). Piyeloplasti Yapılan Ureteropelvik Bileşke Darlıklı Hastaların Epidemiyolojik Verileri: Tek Merkez Deneyimi
- Osmangazi Tıp Dergisi (DergiPark). Pediatrik Üreteropelvik Bileşke Darlığı Yönetiminde Tek Merkez Deneyimi
- Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi (DergiPark). Role of Ultrasonography and Dynamic Renal Scintigraphy Parameters in Decision Making Regarding Performance of Pyeloplasty in Children with Ureteropelvic Junction Obstruction
