Sigara Bağımlılığı
Sigara bağımlılığı, tütündeki nikotinin beyinde yarattığı etkiye bağlı olarak sigarayı bırakmanın zorlaştığı, tekrarlayıcı seyreden bir bağımlılıktır. Ruhsal destek ve ilaç tedavisiyle sigarayı bırakma şansı belirgin biçimde artar.

Özet
Sigara bağımlılığı, tütün ürünlerindeki nikotinin beyinde yarattığı etkiye bağlı olarak kişinin zarar gördüğünü bilmesine rağmen sigarayı bırakamaması durumudur. Tıpta nikotin (tütün) bağımlılığı olarak adlandırılır ve kronik, nüks edebilen bir sağlık sorunu olarak kabul edilir. Bir karakter zayıflığı ya da irade eksikliği değildir.
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre tütün kullanımı, önlenebilir ölümlerin en önemli nedenlerinden biridir ve dünyada her yıl 8 milyondan fazla ölümle ilişkilidir. Sigara akciğer kanseri, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), kalp krizi ve inme gibi pek çok hastalığın riskini artırır. İyi haber, sigaranın her yaşta bırakılabilmesi ve bırakmanın faydasının kısa sürede başlamasıdır.
Sigarayı bırakmak çoğu kişi için ilk denemede olmaz; birkaç deneme gerekebilir. Doktor, aile hekimi ya da sigara bırakma polikliniği desteğiyle ilaç ve davranışsal destek birlikte kullanıldığında başarı şansı, tek başına bırakmayı denemeye göre belirgin biçimde yüksektir.
Hakkında
Sigara Bağımlılığı Nedir?
Sigara dumanındaki nikotin, akciğerlerden kana geçer ve birkaç saniye içinde beyne ulaşır. Beyinde nikotin reseptörlerine bağlanarak dopamin gibi “ödül” ve rahatlama hissiyle ilişkili kimyasalların salınımını artırır. Bu etki kısa sürer; nikotin düzeyi düştüğünde kişi huzursuzluk ve sigara isteği hisseder ve yeniden sigara içer. Böylece beyin zamanla nikotine alışır ve döngü kendini tekrar eder.
Bağımlılığın üç yönü vardır. Fiziksel bağımlılık, nikotin yoksunluğu belirtileriyle kendini gösterir. Psikolojik bağımlılık, sigaranın stresle başa çıkma yolu olarak görülmesidir. Davranışsal bağımlılık ise kahve, yemek sonrası, telefonla konuşma gibi günlük alışkanlıkların sigarayla özdeşleşmesidir. Tedavi bu üç yönü birlikte ele alır.
Sigaranın İçeriği
Tütün dumanında binlerce kimyasal madde bulunur ve bunların en az 70 tanesinin kansere yol açtığı bilinir. Bağımlılığı yapan madde nikotindir; kanserojen ve toksik maddelerin çoğu ise tütünün yanması sırasında ortaya çıkar. Bu nedenle “hafif” ya da “düşük katranlı” sigaralar güvenli bir seçenek değildir.
Tedavi Seçenekleri
Sigara bırakma tedavisi kişiye göre planlanır ve en iyi sonuç, ilaç tedavisi ile davranışsal desteğin (danışmanlık, bilişsel davranışçı terapi) birlikte uygulanmasıyla alınır. Başlıca seçenekler şunlardır:
- Nikotin yerine koyma tedavisi (NRT): Bant (yama), sakız, pastil, dil altı tablet, inhaler ve ağız spreyi gibi şekilleri vardır. Sigaradaki zararlı maddeler olmadan kontrollü miktarda nikotin vererek yoksunluk belirtilerini hafifletir. Bant ile kısa etkili bir ürünün (sakız ya da pastil) birlikte kullanılması tek ürüne göre daha etkili olabilir. Doz, günde içilen sigara sayısına ve ilk sigaranın uyanma sonrası ne zaman içildiğine göre belirlenir; genellikle birkaç hafta içinde azaltılarak toplam 8-12 hafta kadar sürdürülür.
- Vareniklin: Reçeteyle verilen bu ilaç nikotin reseptörlerine kısmen etki ederek hem sigara isteğini hem de sigaradan alınan hazzı azaltır. Genellikle bırakma gününden bir hafta önce başlanır ve yaklaşık 12 hafta kullanılır; doz birkaç gün içinde kademeli artırılır. Bulantı, uyku sorunları ve rüyalarda değişiklik görülebilir.
- Bupropion: Reçeteyle kullanılan bir ilaçtır; genellikle bırakma gününden 1-2 hafta önce başlanır. Nöbet öyküsü olanlarda ve bazı ilaçları kullananlarda uygun olmayabilir.
- Davranışsal destek: Birebir ya da grup danışmanlığı, bilişsel davranışçı terapi ve telefon destek hatları bırakma başarısını artırır. Sağlık Bakanlığı’nın ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı ile hastanelerdeki sigara bırakma poliklinikleri ücretsiz destek sunar.
İlaç ve nikotin ürünlerinin dozu, kullanım süresi ve uygunluğu hastanın hastalıklarına (kalp hastalığı, gebelik, ruhsal hastalıklar, nöbet öyküsü) göre değişir. Bu nedenle doktorunuza ya da eczacınıza danışmadan kullanmayınız ve doz ayarlamayınız. Tütün bağımlılığının tedavisinde cerrahi bir yöntem yoktur.
Elektronik Sigara
Elektronik sigaralar zararsız değildir ve uzun dönem güvenliği bilinmemektedir. Türkiye’de bırakma tedavisi olarak onaylı bir ürün değildir ve satışına ilişkin yasal kısıtlamalar bulunur. Pek çok kişi elektronik sigarayı bırakmak için kullanırken sigara ile elektronik sigarayı birlikte kullanmaya devam eder. Kanıtlanmış yöntemler yukarıda sayılan tedavilerdir.
Nedenleri
Sigara bağımlılığı tek bir nedene bağlı değildir; biyolojik, psikolojik ve çevresel etkenlerin birleşimiyle gelişir.
Nikotinin Beyindeki Etkisi
Bağımlılığın temel nedeni nikotindir. Nikotin beyinde dopamin salınımını artırarak kısa süreli bir haz ve rahatlama yaratır. Düzenli kullanımda beyin bu maddeye uyum sağlar; nikotin düzeyi düştüğünde yoksunluk belirtileri ortaya çıkar ve kişi bunları gidermek için yeniden sigara içer.
Genetik Yatkınlık
İkiz ve aile çalışmaları, nikotin bağımlılığına yatkınlığın bir kısmının kalıtsal olduğunu gösterir. Bazı kişilerde nikotin daha güçlü bir haz verir ya da yoksunluk belirtileri daha şiddetli seyreder; bu kişilerin bağımlı olma ve bırakmakta zorlanma olasılığı daha yüksektir.
Çevresel ve Sosyal Etkenler
Ailede ya da yakın arkadaş çevresinde sigara içilmesi, özellikle ergenlik döneminde sigaraya başlamayı kolaylaştırır. Sigaranın kolay bulunması, reklam ve medyadaki olumlu görüntüler ile “olgunlaşma” ya da gruba uyum sağlama isteği de başlangıcı etkileyen etkenlerdir.
Psikolojik Etkenler
Stres, kaygı ve depresyon yaşayan kişiler sigarayı rahatlama aracı olarak görebilir. Nikotin yoksunluk belirtilerini geçici olarak giderdiği için bu rahatlama hissi gerçektir; ancak sigara asıl sorunu çözmez ve çoğu zaman gerginliği uzun vadede artırır. Sigara, stresle başa çıkma yöntemi olarak yerleştiğinde bırakmayı zorlaştırır.
Belirtileri
Sigara bağımlılığı çoğunlukla kişinin kendi davranışlarından fark edilebilir. Aşağıdaki durumlar bağımlılık düşündüren işaretlerdir.
Bağımlılığı Düşündüren Belirtiler
- Sabah uyandıktan sonraki ilk yarım saat içinde sigara içme ihtiyacı.
- Sigarayı bırakmayı ya da azaltmayı denemesine rağmen başarılı olamama.
- Uzun süre sigara içilemeyen yerlerde (uçak, toplantı, sağlık kuruluşu) sıkıntı hissetme.
- Sağlık sorunu olmasına rağmen sigarayı sürdürme.
- Sigara içmek için sosyal etkinliklerden ya da işten kaçınma.
- Zamanla aynı etkiyi almak için daha fazla içme ihtiyacı. Bu artış herkeste olmaz; bazı kişiler yıllarca benzer miktarda içer.
Nikotin Yoksunluğu Belirtileri
Sigara bırakıldığında ya da azaltıldığında son sigaradan birkaç saat sonra yoksunluk belirtileri başlayabilir. Genellikle ilk 2-3 günde en yüksek düzeye ulaşır, sonraki birkaç hafta içinde azalır. Sigara isteği ise daha uzun süre aralıklarla gelebilir. Başlıca belirtiler şunlardır:
- Güçlü sigara isteği
- Sinirlilik, huzursuzluk, kaygı ve öfke
- Dikkati toplamada güçlük
- Keyifsizlik ya da depresif duygu durumu
- Uyku sorunları
- İştah artışı ve kilo alımı
- Baş ağrısı, öksürük ve ağızda kuruluk
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Sigarayı kendi başınıza bırakamıyorsanız, kalp, akciğer ya da ruhsal bir hastalığınız varsa, gebe ya da gebelik planlıyorsanız bir hekime başvurmanız yararlıdır. Sigara bırakma sürecinde belirgin çökkünlük, umutsuzluk hissi ya da kendine zarar verme düşünceleri ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Sigara içen biri olarak göğüs ağrısı, ani nefes darlığı, kanlı balgam, yüzde ya da kolda güçsüzlük ve konuşma bozukluğu gibi belirtiler acil durumdur; en yakın acil servise gidiniz.
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Sigara bağımlılığının tanısı, hekimin kişiyi dinlemesi ve kısa bir değerlendirme yapmasıyla konulur. Özel bir kan testi ya da görüntüleme gerekmez.
Bağımlılık Öyküsü
Hekim ne zamandır sigara içildiğini, günlük sigara sayısını, ilk sigaranın uyanmadan ne kadar sonra içildiğini, daha önce bırakma denemelerini ve yaşanan yoksunluk belirtilerini sorar. Eşlik eden kalp, akciğer ve ruhsal hastalıklar ile kullanılan ilaçlar da değerlendirilir. Ruhsal hastalıklar sorgulanır çünkü depresyon ve kaygı bozukluğu bırakmayı ve ilaç seçimini etkileyebilir.
Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi
Bağımlılığın düzeyi çoğunlukla Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi ile değerlendirilir. Günlük sigara sayısı ve ilk sigaranın zamanı gibi altı sorudan oluşur ve 0-10 arası puan verir. Puan yükseldikçe bağımlılık düzeyi ve yoksunluk belirtilerinin şiddeti artma eğilimindedir. Sonuç, ilaç ve nikotin yerine koyma tedavisinin planlanmasında yol gösterir.
Karbonmonoksit Ölçümü ve Diğer Değerlendirmeler
Bazı sigara bırakma polikliniklerinde nefesteki karbonmonoksit düzeyi ölçülür. Bu ölçüm sigara içme düzeyini gösterir ve bırakıldığında düzeyin düştüğünü görmek motivasyonu artırır. Sigaranın sağlığa etkilerini değerlendirmek için gerektiğinde akciğer fonksiyon testi, akciğer grafisi ve tansiyon ölçümü gibi tetkikler istenebilir.
Türkiye’de yetişkinlerin yaklaşık üçte biri sigara kullanmaktadır. Bu nedenle sağlık kuruluşlarına başvuran her kişinin sigara öyküsünün sorulması önerilir; bağımlılığı tanımak ve tedaviye yönlendirmek tedavinin ilk adımıdır.
Risk Faktörleri
Aşağıdaki durumlar sigaraya başlama ve bağımlı hale gelme olasılığını artırır.
Erken Yaşta Başlama
Sigaraya ergenlik döneminde başlamak bağımlılık riskini belirgin biçimde yükseltir. Gelişmekte olan beyin nikotine daha duyarlıdır; ne kadar erken başlanırsa bağımlılık o kadar güçlü olma eğilimindedir. Ergenle açık ve suçlamadan iletişim kurmak, korunmada en önemli unsurlardan biridir.
Ailede ve Çevrede Sigara Kullanımı
Anne babası ya da kardeşleri sigara içen çocukların ve arkadaş çevresinde sigara içilen gençlerin sigaraya başlama olasılığı daha yüksektir. Evde sigara içilmesi çocuklara sigarayı olağan bir davranış gibi gösterir.
Ruhsal Hastalıklar
Depresyon, kaygı bozuklukları, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, şizofreni gibi hastalıklarda sigara içme oranı daha yüksektir ve bırakmak daha zor olabilir. Bu kişilerde bırakma tedavisi mümkündür; ruhsal hastalığın tedavisiyle birlikte yürütülmesi önerilir.
Diğer Risk Faktörleri
- Alkol ve diğer madde kullanımı
- Genetik yatkınlık
- Düşük eğitim ve gelir düzeyi, yoğun stres altında yaşama
- Elektronik sigara ve nargile gibi diğer tütün ürünlerini deneme
- Tütün ürünlerine kolay erişim
Komplikasyonları
Sigara bağımlılığının asıl zararı, tütün dumanının neredeyse tüm organlara verdiği hasardır. Uzun süre sigara içenlerin yaklaşık yarısı sigaraya bağlı bir hastalık nedeniyle yaşamını yitirir.
Kanser
Sigara başta akciğer kanseri olmak üzere ağız, gırtlak, yemek borusu, mide, pankreas, mesane, böbrek, rahim ağzı ve lösemi gibi birçok kanserin riskini artırır. Akciğer kanserlerinin büyük bölümü sigaraya bağlıdır.
Akciğer ve Solunum Hastalıkları
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), kronik bronşit ve amfizem sigaranın en önemli sonuçları arasındadır. Sigara içenlerde solunum yolu enfeksiyonları daha sık görülür ve astım daha zor kontrol edilir.
Kalp ve Damar Hastalıkları
Sigara damar duvarına zarar verir, damar sertleşmesini hızlandırır ve kan pıhtılaşmasını artırır. Kalp krizi, inme, periferik damar hastalığı ve aort anevrizması riski artar.
Diğer Sağlık Sorunları
- Diş eti hastalığı, diş kaybı ve ağız kokusu
- Cilt yaşlanması ve yara iyileşmesinde gecikme
- Erkeklerde sertleşme sorunu ve üreme çağındaki kadın ve erkeklerde doğurganlıkta azalma
- Kemik erimesi (osteoporoz) riskinde artış
- Gebelikte düşük, erken doğum ve düşük doğum ağırlığı riski
Pasif İçicilik
Sigara dumanına maruz kalan çocuklarda orta kulak iltihabı, astım atakları ve ani bebek ölümü riski artar. Yetişkinlerde de akciğer kanseri ve kalp hastalığı riski yükselir.
Bırakmanın Yararları
Sigara bırakıldıktan sonra nabız ve tansiyon dakikalar içinde normale yaklaşır, kandaki karbonmonoksit düzeyi saatler içinde düşer. Bir yıl sonunda koroner kalp hastalığı riski yaklaşık yarıya iner, on yıl sonunda akciğer kanserinden ölüm riski sigara içmeye devam edenlere göre yaklaşık yarı yarıya azalır. Hangi yaşta olursa olsun bırakmanın yararı vardır.
Nasıl Önlenir
Sigara bağımlılığından korunmanın en etkili yolu hiç başlamamaktır. Zaten başlamış kişiler için bırakmak, bağımlılığın sürmesini ve zararların artmasını önler.
Çocuk ve Gençlerde Korunma
- Aile bireylerinin örnek olması ve evde sigara içilmemesi.
- Çocukla açık, suçlamadan ve düzenli iletişim kurulması; sigaranın zararları ile “özenme” ve arkadaş baskısı konusunda konuşulması.
- Okullarda tütün ve bağımlılık konusunda eğitim verilmesi.
- Spor, sanat ve hobi gibi sağlıklı etkinliklerin teşvik edilmesi.
Toplumsal Önlemler
Kapalı alanlarda sigara içme yasağı, tütün ürünlerinin vergilendirilmesi, reklam ve tanıtımın kısıtlanması, çocuklara satışın engellenmesi ve ücretsiz bırakma hizmetleri tütün kullanımını azaltan kanıta dayalı önlemlerdir.
Bırakmak İsteyenler İçin Öneriler
- Bir bırakma tarihi belirleyin ve çevrenizdekilere söyleyin.
- Sigara isteğini tetikleyen durumları (kahve, alkol, stres) belirleyip alternatif davranışlar planlayın.
- Düzenli fiziksel aktivite, sigara isteği ve kilo alımını yönetmede yardımcı olabilir.
- İlaç ve danışmanlık desteği için bir hekime, aile hekimliğine veya sigara bırakma polikliniğine başvurun; ALO 171 hattını arayabilirsiniz.
- Bir sigara kaymasını başarısızlık saymayın; nedenini değerlendirip yeniden devam edin.
Pasif İçicilikten Korunma
Kapalı ortamlarda, özellikle çocuklar ve gebelerin yanında sigara içilmemelidir. Evin ve aracın dumansız tutulması çocukları korur; pencere açmak ya da başka odada içmek dumana maruziyeti tamamen önlemez.
Tedavi Seçenekleri
İlgili tedaviler
Sık Sorulan Sorular
Sigara bağımlılığı nasıl tedavi edilir?
Sigara bağımlılığının tedavisi genellikle ilaç tedavisi ile davranışsal desteğin (danışmanlık, bilişsel davranışçı terapi) birlikte uygulanmasıyla yapılır. İlaç olarak nikotin yerine koyma ürünleri (bant, sakız, pastil), vareniklin ya da bupropion kullanılabilir. Hangisinin uygun olduğuna bağımlılık düzeyi ve eşlik eden hastalıklar göz önüne alınarak hekim karar verir. Tedavide cerrahi bir yöntem yoktur.
Tıbbi destek almadan sigarayı bırakmak mümkün mü?
Evet, bazı kişiler kendi başlarına sigarayı bırakabilir. Ancak ilaç ve danışmanlık desteği olmadan bırakmaya çalışanların büyük kısmı bir süre sonra yeniden başlar. Hekim ya da sigara bırakma polikliniği desteği, yoksunluk belirtilerini hafifletir ve başarı şansını artırır. Bırakmakta zorlanmak bir irade eksikliği değil, bağımlılığın doğal bir parçasıdır.
Sigarayı bıraktıktan sonra tekrar başlama oranı nedir?
Tekrar başlama sık görülür ve çoğunlukla bırakmadan sonraki ilk haftalarda ve aylarda olur. Bu durum, bırakma denemesinin başarısız olduğu anlamına gelmez; çoğu kişi kalıcı olarak bırakmadan önce birkaç kez dener. Kayma yaşanırsa tetikleyiciyi belirlemek ve doktordan destek almak sonraki denemede başarıyı artırır.
Günde kaç sigaradan sonra bağımlılık başlar?
Bağımlılığın başladığı belirli bir sigara sayısı yoktur. Bazı kişilerde, özellikle gençlerde, az sayıda sigara içildikten sonra bile bağımlılık belirtileri gelişebilir. Bağımlılık düzeyi günlük sigara sayısı kadar ilk sigaranın uyanmadan ne kadar sonra içildiği ve bırakıldığında yoksunluk belirtilerinin yaşanıp yaşanmadığı ile değerlendirilir.
Sigara neden bağımlılık yapar?
Sigaradaki nikotin birkaç saniye içinde beyne ulaşır ve dopamin gibi haz ve rahatlama hissi veren kimyasalların salınımını artırır. Etki kısa sürdüğü için kişi bu hissi yeniden yaşamak ister. Düzenli kullanımda beyin nikotine alışır ve nikotin düzeyi düştüğünde yoksunluk belirtileri ortaya çıkar. Davranışsal alışkanlıklar ve çevre de bağımlılığı güçlendirir.
Elektronik sigara sağlıklı mıdır, sigarayı bırakmaya yardımcı olur mu?
Elektronik sigara zararsız değildir; içindeki nikotin bağımlılık yapar ve buharın içeriği akciğerlere zarar verebilir. Uzun dönem etkileri tam bilinmemektedir. Türkiye’de bırakma tedavisi olarak önerilen ya da onaylı bir ürün değildir ve birçok kişi hem sigarayı hem elektronik sigarayı kullanmaya devam eder. Bırakmak için kanıtlanmış tedavileri doktorunuzla konuşunuz.
Nikotin yoksunluğu belirtileri ne kadar sürer?
Yoksunluk belirtileri son sigaradan birkaç saat sonra başlayabilir, ilk 2-3 günde en yüksek düzeye çıkar ve genellikle 2-4 hafta içinde belirgin biçimde azalır. Sigara isteği ise daha uzun süre dalgalar halinde gelebilir. Sinirlilik, uyku sorunu, iştah artışı ve dikkat dağınıklığı sık görülür. İlaç tedavisi bu belirtileri hafifletebilir.
Sigarayı bırakınca kilo alır mıyım?
Birçok kişi bıraktıktan sonra bir miktar kilo alır; bunun nedenleri iştah artışı, tat ve koku duyusunun düzelmesi ve metabolizmanın eski haline dönmesidir. Ortalama kilo alımı genellikle birkaç kilogram ile sınırlıdır ve sigaranın sağlığa zararı yanında küçük bir risktir. Düzenli hareket ve dengeli beslenme bunu sınırlamaya yardımcı olur.
Nikotin bandı, sakızı ve pastili güvenli midir?
Nikotin yerine koyma ürünleri, sigaradaki zararlı maddeleri içermediği için sigara içmeye göre çok daha az zararlıdır ve doğru kullanıldığında bırakma şansını artırır. Ancak kalp hastalığı olanlarda, gebelerde ve emzirenlerde ya da başka ilaç kullananlarda kullanmadan önce doktora veya eczacıya danışmak gerekir. Dozun ve kullanım süresinin hekimin önerisine göre ayarlanması önemlidir.
Vareniklin ve bupropion nasıl çalışır, yan etkileri nelerdir?
Vareniklin beyindeki nikotin reseptörlerine kısmen etki ederek sigara isteğini ve sigaradan alınan hazzı azaltır; en sık yan etkileri bulantı, uyku sorunları ve canlı rüyalardır. Bupropion ise beyindeki bazı kimyasalların düzeyini etkileyerek isteği azaltır; uykusuzluk, ağız kuruluğu görülebilir ve nöbet öyküsü olanlarda uygun değildir. Bu ilaçlar yalnızca reçeteyle ve doktor kontrolünde kullanılmalıdır.
Sigara bırakmak için en iyi zaman ne zamandır?
Bırakmak için en iyi zaman, kişinin hazır hissettiği ve destek alabildiği zamandır; ancak ne kadar erken bırakılırsa o kadar iyidir. Hastalık geliştikten sonra bile bırakmak yararlıdır. Bir bırakma tarihi belirlemek, çevreyi bilgilendirmek ve hekimle ilaç planı yapmak başarı şansını artırır.
Sigara bırakmak için nereden destek alınabilir?
Aile hekiminize, göğüs hastalıkları, psikiyatri ya da sigara bırakma polikliniklerine başvurabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı’nın ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı ücretsiz telefon desteği sunar. Danışmanlık ve ilaç tedavisinin birlikte kullanılması, tek başına bırakmaya göre başarı şansını belirgin biçimde artırır.
Pasif içicilik zararlı mıdır?
Evet. Sigara dumanına maruz kalan çocuklarda orta kulak iltihabı, astım atakları, sık solunum yolu enfeksiyonu ve ani bebek ölümü riski artar. Yetişkinlerde akciğer kanseri ve kalp hastalığı riski yükselir. Pencereyi açmak ya da başka odada içmek maruziyeti tamamen ortadan kaldırmaz; en güvenli yol, çocukların ve gebelerin yanında hiç sigara içilmemesidir.
Gebelikte sigara içmek bebeğe zarar verir mi?
Evet. Gebelikte sigara içmek düşük, erken doğum, düşük doğum ağırlığı ve bebekte solunum sorunları riskini artırır. Gebelikten önce ya da gebeliğin erken döneminde bırakmak en yararlıdır, ancak gebeliğin herhangi bir döneminde bırakmak da bebek için yararlıdır. Gebe kadınlarda ilaç ve nikotin ürünleri yalnızca doktor kontrolünde kullanılmalıdır.
Sigara bırakma sürecinde depresyon ya da kaygı artabilir mi?
Bırakma sürecinde geçici sinirlilik, kaygı ve keyifsizlik görülebilir ve çoğu kişide birkaç hafta içinde azalır. Daha önce depresyon ya da kaygı bozukluğu olan kişilerde bu belirtiler artabilir. Çökkünlük, umutsuzluk ya da kendine zarar verme düşünceleri ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden bir hekime başvurulmalıdır.
Sigara bırakma ilacı ve nikotin ürünleri birlikte kullanılabilir mi?
Bazı kombinasyonlar, örneğin nikotin bandı ile kısa etkili bir nikotin ürününün birlikte kullanımı, doktor önerisiyle uygulanabilir ve tek ürüne göre daha etkili olabilir. İlaçların birlikte kullanımı kişiye göre değişir. Hekim ya da eczacıya danışmadan kendi başınıza ilaç ve nikotin ürünlerini birleştirmeyiniz.
Kalp hastası ya da akciğer hastası biri sigarayı bırakmalı mı?
Evet, bu kişilerde bırakmanın yararı özellikle büyüktür. Kalp krizi sonrası bırakmak yeni bir kriz ve ölüm riskini belirgin biçimde azaltır; KOAH’ta akciğer fonksiyonlarındaki kaybın hızını yavaşlatır. Bu hastalarda bırakma tedavisi doktor kontrolünde planlanmalıdır.
Kaynaklar
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Quit smoking
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Quitting Smoking
- Cleveland Clinic. Nicotine Dependence: Causes, Symptoms & Treatment
- Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care (DergiPark). Aile Hekimliği Polikliniğinde Sigara Bırakma Durumunun Değerlendirilmesi
- Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar (DergiPark). Sigarayı Bırakma Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapinin Etkililiği: Sistematik Bir Gözden Geçirme