Akciğer Ameliyatı
Akciğer ameliyatı, akciğer kanseri ya da başka akciğer hastalıklarında akciğerin bir bölümünün kapalı (VATS, robotik) ya da açık yöntemle çıkarılmasıdır. Hastanede kalış ameliyatın türüne göre genellikle birkaç gün ile bir hafta arasında sürer.

Özet
Akciğerler göğüs kafesinin içinde, sağda ve solda yer alan iki organdır. Sağ akciğer üç, sol akciğer iki bölümden (lob) oluşur. Her lob da daha küçük bölümlere (segment) ayrılır. Akciğerlerin dış yüzü ve göğüs kafesinin iç yüzü, plevra adı verilen ince bir zarla örtülüdür.
Akciğer ameliyatı, en sık akciğer kanserinde olmak üzere çeşitli akciğer hastalıklarında, akciğerin hastalıklı bölümünün çıkarılması ya da tanı için doku örneği alınması amacıyla yapılır. Ameliyat genel anestezi altında, göğüs cerrahisi uzmanı tarafından yapılır. Bugün akciğer ameliyatlarının çoğu kaburgalar arasından açılan küçük kesilerle, kapalı yöntemle (video yardımlı torakoskopik cerrahi, VATS ya da robotik cerrahi) yapılabilmektedir; bazı hastalarda açık yöntem (torakotomi) gerekir.
Ameliyat süresi yapılan işleme göre çoğunlukla 1-4 saattir. Ameliyattan sonra göğüse bir ya da birkaç tüp (dren) konur. Hastanede kalış kapalı ameliyatlarda çoğunlukla 1-4 gün, açık ameliyatlarda 5-7 gündür. Normal etkinliklere dönüş ameliyatın büyüklüğüne göre 2-8 hafta sürer.
Hakkında
Akciğer Ameliyatı Hangi Durumlarda Yapılır?
- Akciğer kanseri: En sık nedendir. Erken evredeki küçük hücreli dışı akciğer kanserinde ameliyat, temel tedavi seçeneğidir.
- Tanı konamayan akciğer nodülleri: Tomografide görülen ve iğne biyopsisiyle tanı konamayan şüpheli lekelerin çıkarılarak incelenmesi.
- Başka organlardan akciğere yayılmış tümörler: Uygun hastalarda bu tümörler çıkarılabilir (metastazektomi).
- Tekrarlayan akciğer sönmesi (pnömotoraks): Akciğer yüzeyindeki hava keseciklerinin (bül) çıkarılması ve tekrarlamayı önleyen işlemler.
- Bronşektazi ve akciğer apsesi: İlaç tedavisine rağmen tekrarlayan enfeksiyonlara ya da kanamaya yol açan hasarlı akciğer bölümlerinin çıkarılması.
- Kist hidatik: Köpek tenyasının akciğerde oluşturduğu kistlerin çıkarılması.
- Göğüs zarı hastalıkları: Akciğer zarları arasında biriken iltihabın (ampiyem) temizlenmesi, tanı için zardan biyopsi alınması ya da tekrarlayan sıvı birikimini önleme işlemleri.
- İleri amfizem: Seçilmiş hastalarda akciğer hacmini küçültme ameliyatı.
Akciğer Kanserinde Belirtiler ve Tanı
Erken evre akciğer kanseri çoğu zaman belirti vermez ve başka bir nedenle çekilen tomografide fark edilebilir. Geçmeyen ya da karakteri değişen öksürük, kanlı balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı, ses kısıklığı, açıklanamayan kilo kaybı ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonları doktora başvurmayı gerektirir. Bu belirtiler başka hastalıklarda da görülebilir.
- Bilgisayarlı tomografi: Akciğer filmi küçük tümörleri gösteremeyebilir; temel görüntüleme tetkiki tomografidir.
- PET-BT: Tümörün lenf bezlerine ya da başka organlara yayılıp yayılmadığını değerlendirmek için kullanılır.
- Biyopsi: Kesin tanı, bronkoskopi (ağızdan ya da burundan ilerletilen ince bir kamerayla) veya tomografi eşliğinde iğneyle alınan doku örneğiyle konur.
- Lenf bezlerinin değerlendirilmesi: Göğüs ortasındaki lenf bezlerinden endobronşiyal ultrason (EBUS) ya da mediastinoskopi ile örnek alınabilir. Lenf bezi tutulumu tedavi planını değiştirir.
Tedavi kararı göğüs cerrahı, göğüs hastalıkları uzmanı, onkolog, radyasyon onkoloğu ve radyoloğun birlikte değerlendirdiği multidisipliner bir kurulda verilir.
Ameliyat Türleri
- Kama (wedge) rezeksiyon: Akciğerin kenarındaki küçük bir parçanın çıkarılmasıdır. Tanı amaçlı ya da küçük, kenarda yerleşen lezyonlarda yapılır.
- Segmentektomi: Bir lobun bir bölümünün (segmentin) damarları ve hava yoluyla birlikte çıkarılmasıdır. Küçük ve erken evre tümörlerde ya da solunum kapasitesi sınırlı hastalarda tercih edilebilir.
- Lobektomi: Bir lobun tamamının çıkarılmasıdır. Akciğer kanserinde uygun hastalarda en sık yapılan ameliyattır.
- Pnömonektomi: Akciğerin tamamının çıkarılmasıdır. Tümör akciğerin ana hava yoluna ya da damarlarına yakınsa gerekebilir; daha büyük bir ameliyattır ve riski daha yüksektir.
- Sleeve (manşon) rezeksiyon: Tümör ana hava yoluna yakın olduğunda, akciğerin tamamını almamak için hava yolunun bir bölümü çıkarılıp uçlar yeniden birleştirilir.
Akciğer kanseri ameliyatlarında, hastalığın evresini doğru belirlemek ve tedaviyi planlamak için çevredeki lenf bezleri de çıkarılır ya da örneklenir.
Ameliyat Yöntemleri
- Video yardımlı torakoskopik cerrahi (VATS): Kaburgalar arasından açılan, genellikle birkaç santimetrelik bir ila dört küçük kesiden kamera ve ince aletlerle ameliyat yapılır. Kaburgalar aralanmaz. Tek bir kesiden yapılan şekline tek delikli (uniportal) VATS denir.
- Robotik cerrahi: Cerrah, küçük kesilerden yerleştirilen robot kollarını bir konsoldan yönetir. Kapalı ameliyatın bir türüdür.
- Açık ameliyat (torakotomi): Göğsün yan tarafından, kaburgalar arasından daha uzun bir kesi yapılır ve kaburgalar özel bir aletle aralanır. Büyük ya da hava yoluna, damarlara ya da göğüs duvarına uzanan tümörlerde gerekebilir.
Kapalı yöntemlerde ağrı genellikle daha az, hastanede kalış daha kısa ve günlük yaşama dönüş daha hızlıdır. Ancak her hasta için uygun değildir ve ameliyat sırasında güvenlik için açık ameliyata geçilmesi gerekebilir. Yöntemi; hastalığın türü ve yeri, hastanın durumu ve cerrahın deneyimi belirler.
Ameliyat Nasıl Yapılır?
- Anestezi: Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Ameliyat edilen akciğerin sönük kalması için iki akciğere ayrı ayrı hava verebilen özel bir solunum tüpü kullanılır. Ağrı kontrolü için sırttan epidural kateter ya da sinir bloğu yapılabilir.
- Pozisyon ve kesi: Hasta ameliyat edilecek taraf üstte kalacak şekilde yan yatırılır ve kaburgalar arasından kesi(ler) yapılır.
- Çıkarılacak bölümün ayrılması: Alınacak akciğer bölümüne giden atardamar, toplardamar ve hava yolu ayrı ayrı bağlanıp özel zımba aletleriyle kesilir.
- Lenf bezleri: Kanser ameliyatlarında çevredeki lenf bezleri çıkarılır ya da örneklenir.
- Kontrol ve kapatma: Kanama ve hava kaçağı kontrol edilir, göğüse bir ya da birkaç tüp (dren) konur ve kesiler kapatılır.
Kama rezeksiyon gibi küçük ameliyatlar yaklaşık 1 saat, kapalı yöntemle lobektomi çoğunlukla 2-3 saat sürer; daha karmaşık ameliyatlar daha uzun sürebilir.
Ameliyatsız Seçenekler
Ameliyata uygun olmayan erken evre akciğer kanserli hastalarda, tümöre yüksek dozda odaklanmış radyoterapi (stereotaktik radyoterapi) bir seçenektir. Daha ileri evrelerde kemoterapi, radyoterapi, akıllı ilaçlar (hedefe yönelik tedavi) ve immünoterapi tek başına ya da birlikte kullanılır. Bazı hastalarda bu tedaviler ameliyattan önce ya da sonra da verilir. Kanser dışı hastalıklarda ise ilaç tedavisi, iğneyle sıvı boşaltma ya da göğüs tüpü gibi daha küçük girişimler önce denenebilir.
Riskler ve Komplikasyonlar
- Uzamış hava kaçağı: Akciğerin kesilen yüzeyinden hava sızmasının birkaç günden uzun sürmesidir. En sık görülen sorunlardandır; göğüs tüpünün daha uzun kalmasına yol açabilir, çoğu zaman kendiliğinden kapanır.
- Balgam birikmesi, akciğerde sönme ve zatürre: Ağrı nedeniyle yüzeysel nefes alıp öksürememek bu riski artırır. Derin nefes ve öksürme egzersizleri, erken hareket ve sigarayı bırakmak riski azaltır.
- Kalp ritim bozukluğu: Özellikle ilk günlerde düzensiz kalp atışı (atriyal fibrilasyon) gelişebilir ve genellikle ilaçla tedavi edilir.
- Kanama: Nadiren yeniden ameliyat gerektirebilir.
- Enfeksiyon: Yara enfeksiyonu ya da göğüs boşluğunda iltihap birikmesi (ampiyem) gelişebilir.
- Bacakta pıhtı ve akciğere pıhtı atması: Erken hareket ve koruyucu iğnelerle risk azaltılır.
- Kalıcı ağrı ve uyuşukluk: Kesi bölgesinde ve göğüs duvarında aylarca süren ağrı ya da uyuşukluk olabilir; özellikle açık ameliyattan sonra daha sıktır.
- Ses kısıklığı: Ses tellerini yöneten sinirin etkilenmesiyle nadiren görülür.
- Nefes darlığı ve solunum yetmezliği: Özellikle solunum kapasitesi önceden sınırlı olan hastalarda ve büyük akciğer bölümleri çıkarıldığında risk artar.
- Ölüm riski: Nadir olmakla birlikte vardır. Risk akciğerin tamamının çıkarıldığı ameliyatlarda, ileri yaşta ve kalp ya da akciğer hastalığı olanlarda daha yüksektir. Ameliyat öncesinde sizinle ayrıntılı olarak konuşulur.
Ameliyat Öncesi
Solunum ve Kalp Testleri
Akciğerin bir bölümü çıkarılacağı için ameliyattan önce kalan akciğerin yeterli olup olmayacağı değerlendirilir. Bunun için solunum fonksiyon testi (spirometri) ve akciğerin oksijen geçirme kapasitesini ölçen difüzyon testi yapılır. Gerekirse merdiven çıkma testi ya da kardiyopulmoner egzersiz testi ile efor kapasitesi ölçülür. Kalp değerlendirmesi için EKG ve ihtiyaca göre kalp ultrasonu (ekokardiyografi) yapılır.
Diğer Tetkikler
- Kan tahlilleri: Kan sayımı, pıhtılaşma testleri, böbrek ve karaciğer testleri, kan şekeri ve elektrolitler.
- Görüntüleme: Akciğer filmi ve bilgisayarlı tomografi; kanser ameliyatlarında genellikle PET-BT ve bazı hastalarda beyin MR.
- Anestezi değerlendirmesi: Anestezi uzmanı genel sağlık durumunuzu ve ameliyata uygunluğunuzu değerlendirir.
Sigara
Sigara, ameliyattan sonra balgam birikmesi, zatürre ve yara sorunları riskini artırır. Sigarayı mümkün olan en erken zamanda tamamen bırakmanız gerekir; birkaç hafta ve daha uzun süre önce bırakmak akciğer komplikasyonlarını azaltır. Bırakmakta zorlanıyorsanız doktorunuzdan ya da sigara bırakma polikliniklerinden destek isteyin.
Nefes Egzersizleri ve Fiziksel Hazırlık
Ameliyattan önce derin nefes ve öksürme egzersizlerini, varsa teşvik edici spirometre adlı nefes egzersiz cihazının kullanımını öğrenmeniz ameliyat sonrasını kolaylaştırır. Gücünüz yettiğince günlük yürüyüşlere ve olağan etkinliklerinize devam etmeniz önerilir.
İlaçlar
Kullandığınız tüm ilaçları, vitaminleri ve bitkisel ürünleri doktorunuza bildirin. Aspirin, klopidogrel, varfarin ya da yeni nesil kan sulandırıcılar gibi ilaçları doktorunuza danışmadan bırakmayın; ne zaman ara verileceğine ya da başka bir ilaca geçileceğine doktorunuz karar verir. Tansiyon ve kalp ilaçlarınızın çoğuna, hekiminiz aksini söylemedikçe devam edilir.
Açlık
Katı yiyecekler genellikle ameliyattan 6 saat önce kesilir; su gibi berrak sıvılar ameliyattan 2 saat öncesine kadar içilebilir. Kesin süreyi anestezi ekibi size söyler; onların talimatına uyun. Sabah almanız gereken ilaçlar varsa, hangilerini az miktarda suyla alabileceğinizi ekibe sorun.
Ameliyat Günü
- Ameliyattan önceki gece ya da sabah duş almanız önerilir.
- Kıllar rutin olarak alınmaz; gerekirse ameliyat günü tıraş makinesiyle kısaltılır, jilet kullanılmaz.
- Takı, makyaj ve oje çıkarılmalı, değerli eşyalar evde bırakılmalıdır.
- Ateş, öksürükte artış ya da soğuk algınlığı gibi yeni bir şikayetiniz varsa ekibe haber verin.
- Taburculuktan sonra ilk günlerde size yardım edecek birini ayarlayın.
Ameliyat Sonrası
İlk Günler
Ameliyattan sonra uyandırma odasında izlenirsiniz; ameliyatın büyüklüğüne ve hastanenin düzenine göre bir süre yoğun bakımda ya da yakın izlem yapılan bir serviste takip edilebilirsiniz. Ameliyatın akşamı ya da ertesi gün ekibin yardımıyla oturmanız ve yürümeye başlamanız istenir. Erken hareket zatürre ve pıhtı riskini azaltır.
Göğüs Tüpü (Dren)
Göğüse konan tüp, göğüs boşluğunda biriken havanın, kanın ve sıvının dışarı alınmasını ve akciğerin tam açılmasını sağlar. Hava kaçağı durduğunda ve gelen sıvı azaldığında, çoğu hastada birkaç gün içinde çekilir. Hava kaçağı uzarsa tüp daha uzun süre kalabilir; bazı hastalar taşınabilir bir torba ile eve gönderilebilir.
Nefes Egzersizleri ve Öksürme
Derin nefes alma ve öksürme egzersizleri, akciğerin yeniden açılması ve balgamın atılması için çok önemlidir. Ekip ya da fizyoterapist size egzersizleri ve teşvik edici spirometrenin kullanımını gösterir. Öksürürken kesi bölgesine bir yastık bastırmak ağrıyı azaltır. İlk haftalarda öksürük ve balgam olması normaldir.
Ağrı Kontrolü
Ameliyattan sonra ağrı olması beklenir ve epidural kateter, sinir bloğu, damar yoluyla verilen ilaçlar ve tabletlerle kontrol edilir. Ağrının iyi kontrol edilmesi derin nefes almanızı ve öksürmenizi kolaylaştırır; ağrınız varsa ekibe söyleyin. Kesi çevresinde ve göğüs duvarında uyuşukluk, yanma ya da sırt ve omuz ağrısı haftalarca, bazen aylarca sürebilir.
Hastanede Kalış
Kapalı yöntemle yapılan ameliyatlardan sonra hastanede kalış çoğunlukla 1-4 gün, açık ameliyatlardan sonra 5-7 gündür. Hava kaçağı ya da başka bir komplikasyon gelişirse bu süre uzayabilir.
Yara Bakımı ve Duş
Yaralarınızı temiz ve kuru tutun. Dren yerindeki dikiş genellikle 1-2 hafta içinde alınır; bazı merkezlerde eriyen dikiş kullanılır. Doktorunuz izin verdiğinde duş alabilirsiniz; yarayı ovalamayın ve hafifçe tamponlayarak kurulayın. Yaralar tamamen kapanana kadar küvete, havuza ya da denize girmeyin.
Patoloji ve Ek Tedavi
Çıkarılan dokunun patoloji sonucu genellikle 1-2 hafta içinde çıkar. Akciğer kanserinde sonuçlara ve evreye göre ameliyattan sonra kemoterapi, akıllı ilaçlar ya da immünoterapi önerilebilir. Bu karar multidisipliner ekip tarafından verilir.
İyileşme Takvimi
- İlk haftalar: Günlük kısa yürüyüşlerle başlayıp süreyi yavaş yavaş artırın. Yorgunluk ve hafif nefes darlığı sık görülür ve zamanla azalır.
- Ağır kaldırma: Genellikle 4-6 hafta, açık ameliyattan sonra daha uzun süre ağır kaldırmaktan ve kolları zorlayan işlerden kaçınılır.
- Araç kullanma: Ağrı kesici kullanmadığınız, direksiyonu rahatça çevirebildiğiniz ve emniyet kemerini taktığınızda rahatsızlık duymadığınız zaman araç kullanabilirsiniz; bu çoğu hastada birkaç hafta sürer.
- İşe dönüş: Kapalı ameliyattan sonra masa başı işlere çoğunlukla 2-4 hafta, açık ameliyattan sonra 6-8 hafta içinde dönülür. Ağır bedensel işlerde bu süre uzayabilir.
- Uçak yolculuğu: Göğüs tüpü çekildikten sonra genellikle birkaç hafta beklenmesi önerilir; yolculuk öncesinde cerrahınıza danışın.
- Spor: Yürüyüşe erken başlanır. Daha zorlayıcı sporlara dönüş genellikle birkaç ay içinde, doktor onayıyla olur.
Sigara ve Uzun Dönem
Ameliyattan sonra sigaraya hiç dönmemek ve sigara dumanı olan ortamlardan uzak durmak, kalan akciğerinizi korumak için önemlidir. Kanser ameliyatından sonra düzenli kontroller ve tomografilerle yıllarca takip yapılır. Pulmoner rehabilitasyon programları kondisyonun geri kazanılmasına yardımcı olabilir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
- 38 derecenin üzerinde ateş ya da titreme
- Yarada ya da dren yerinde artan kızarıklık, şişlik veya kötü kokulu akıntı
- Giderek artan nefes darlığı
- Kanlı balgam ya da renginin değişmesi
- Ağrı kesicilerle geçmeyen ya da giderek artan göğüs ağrısı
- Çarpıntı ya da düzensiz kalp atışı
- Baldırda ağrılı şişlik, ani nefes darlığı ya da göğüs ağrısı (hemen acile başvurun)
İlgili tedaviler ve ameliyatlar
İlgili tedaviler
Sık Sorulan Sorular
Akciğer ameliyatı hangi durumlarda yapılır?
En sık neden akciğer kanseridir. Bunun yanında tanı konamayan şüpheli akciğer lekeleri, başka organlardan akciğere yayılmış tümörler, tekrarlayan akciğer sönmesi (pnömotoraks), bronşektazi, kist hidatik ve göğüs boşluğunda iltihap birikmesi (ampiyem) gibi durumlarda da ameliyat gerekebilir.
Akciğer kanseri ameliyatı kimlere yapılabilir?
Ameliyat genellikle tümörün tamamen çıkarılabileceği erken evre küçük hücreli dışı akciğer kanserinde yapılır. Hastanın solunum ve kalp fonksiyonlarının, akciğerin bir bölümü çıkarıldıktan sonra yeterli kalacak düzeyde olması gerekir. İleri yaş ya da fazla kilo tek başına ameliyata engel değildir; karar testlerin sonuçlarına göre multidisipliner ekip tarafından verilir.
Lobektomi, segmentektomi ve kama rezeksiyon arasındaki fark nedir?
Kama (wedge) rezeksiyonda akciğerin kenarından küçük bir parça, segmentektomide bir lobun bir bölümü, lobektomide ise bir lobun tamamı çıkarılır. Akciğer kanserinde uygun hastalarda lobektomi en sık yapılan ameliyattır; küçük ve erken tümörlerde ya da solunum kapasitesi sınırlı hastalarda daha küçük ameliyatlar seçilebilir. Hangi ameliyatın uygun olduğuna tümörün boyutu, yeri ve solunum testlerinize göre cerrahınız karar verir.
Kapalı akciğer ameliyatı (VATS) nasıl yapılır?
VATS, kaburgalar arasından açılan bir ila dört küçük kesiden kamera ve ince aletlerle yapılan ameliyattır; kaburgalar aralanmaz. Genel anestezi altında, alınacak akciğer bölümünün damarları ve hava yolu ayrı ayrı kesilip kapatılır, doku bir torba içinde dışarı alınır ve kanser ameliyatlarında lenf bezleri de çıkarılır. Ameliyat sonunda göğüse bir tüp konur.
Kapalı ameliyat mı, açık ameliyat mı daha iyi?
Uygun hastalarda kapalı yöntemle (VATS ya da robotik) ağrı genellikle daha az, hastanede kalış daha kısa ve günlük yaşama dönüş daha hızlıdır. Ancak büyük tümörlerde, hava yoluna, damarlara ya da göğüs duvarına uzanan hastalıklarda açık ameliyat daha güvenli olabilir. Ameliyat sırasında güvenlik için kapalıdan açığa geçilmesi gerekebilir; yöntemi cerrahınız sizinle birlikte belirler.
Akciğer ameliyatında kaburga kesilir mi?
Kapalı ameliyatlarda (VATS ve robotik) kaburgalar kesilmez ve aralanmaz; aletler kaburgaların arasından girer. Açık ameliyatta (torakotomi) kaburgalar genellikle kesilmez, özel bir aletle aralanır. Nadiren daha geniş alan gerektiğinde kaburganın küçük bir bölümü çıkarılabilir.
Akciğer ameliyatı kaç saat sürer?
Süre yapılan işleme göre değişir. Kama rezeksiyon gibi küçük ameliyatlar yaklaşık 1 saat, kapalı yöntemle lobektomi çoğunlukla 2-3 saat sürer. Daha büyük ya da karmaşık ameliyatlar 4 saati geçebilir.
Ameliyattan sonra yoğun bakımda kalacak mıyım?
Bu, ameliyatın büyüklüğüne, genel sağlık durumunuza ve hastanenin düzenine göre değişir. Birçok hasta uyandırma odasındaki izlemden sonra doğrudan servise ya da yakın izlem yapılan bir birime alınır. Büyük ameliyatlardan sonra ya da ek hastalığı olanlarda bir süre yoğun bakımda izlem gerekebilir.
Ameliyattan sonra göğsüme konan tüp ne işe yarar, ne zaman çekilir?
Ameliyatın sonunda göğüs boşluğunda biriken hava, kan ve sıvının dışarı alınması için bir ya da birkaç tüp (dren) konur. Hava kaçağı durduğunda ve gelen sıvı azaldığında, çoğu hastada birkaç gün içinde çekilir. Hava kaçağı uzarsa tüp daha uzun süre kalabilir; bazı hastalar evlerine taşınabilir bir torba ile gönderilebilir.
Akciğer ameliyatından sonra hastanede kaç gün kalınır?
Kapalı yöntemle yapılan ameliyatlardan sonra hastanede kalış çoğunlukla 1-4 gün, açık ameliyatlardan sonra 5-7 gündür. Uzamış hava kaçağı ya da başka bir komplikasyon gelişirse bu süre uzayabilir.
Akciğer ameliyatının riskleri nelerdir?
En sık görülen sorunlar uzamış hava kaçağı, balgam birikmesi ve zatürre ile kalp ritim bozukluğudur. Kanama, enfeksiyon, bacakta pıhtı, uzun süren ağrı ve nadiren ses kısıklığı da görülebilir. Ölüm riski nadir olmakla birlikte vardır ve akciğerin tamamının çıkarıldığı ameliyatlarda daha yüksektir; riskleriniz ameliyat öncesinde sizinle konuşulur.
Akciğerimin bir kısmı alınınca nefes almakta zorlanır mıyım?
Ameliyattan önce yapılan solunum testleri, kalan akciğerin günlük yaşam için yeterli olup olmayacağını değerlendirmek için yapılır. Çoğu hasta, özellikle bir lobun ya da daha küçük bir parçanın alınmasından sonra, aylar içinde günlük etkinliklerini rahatça yapabilir. Ağır egzersizde eskisine göre daha çabuk nefes nefese kalmak mümkündür; düzenli yürüyüş ve nefes egzersizleri kondisyonu artırır.
Tek akciğerle yaşanır mı?
Evet, akciğerin tamamı çıkarılan (pnömonektomi) birçok hasta tek akciğerle yaşamını sürdürebilir. Bu ameliyata karar verilmeden önce kalan akciğerin yeterli olup olmayacağı testlerle ayrıntılı olarak değerlendirilir. Ameliyattan sonra efor kapasitesi bir miktar azalabilir; düzenli egzersiz ve sigaradan uzak durmak önemlidir.
Akciğer ameliyatından sonra çok ağrı olur mu?
Ameliyattan sonra ağrı olması beklenir; kapalı ameliyatlarda genellikle açık ameliyata göre daha azdır. Ağrı epidural kateter, sinir bloğu ve ağrı kesici ilaçlarla kontrol edilir. Kesi çevresinde uyuşukluk, yanma ya da sırt ve omuz ağrısı haftalarca, bazen aylarca sürebilir; ağrı geçmiyorsa doktorunuza söyleyin.
Akciğer ameliyatından sonra öksürük neden olur?
Ameliyattan sonra hava yollarındaki tahriş ve biriken balgam nedeniyle öksürük sık görülür ve genellikle haftalar içinde azalır. Öksürmek balgamın atılmasına yardım ettiği için faydalıdır; öksürürken kesi bölgesine yastık bastırmak ağrıyı azaltır. Ateşle birlikte artan, kanlı ya da renkli balgamla seyreden öksürükte doktorunuza başvurun.
Ameliyattan sonra nefes egzersizi yapmam gerekir mi?
Evet. Derin nefes alma ve öksürme egzersizleri, akciğerin yeniden açılması, balgamın atılması ve zatürrenin önlenmesi için çok önemlidir. Ekip ya da fizyoterapist size egzersizleri ve teşvik edici spirometre adlı cihazın kullanımını gösterir; bunları taburcu olduktan sonra da bir süre düzenli yapmanız önerilir.
Akciğer ameliyatından sonra zatürre olur mu?
Zatürre, akciğer ameliyatından sonra görülebilen önemli bir komplikasyondur. Ağrı nedeniyle yüzeysel nefes alıp öksürememek, sigara içmek ve hareketsizlik riski artırır. Nefes egzersizleri, erken yürümek ve iyi ağrı kontrolü riski azaltır; ateş, artan öksürük ve nefes darlığında doktorunuza başvurun.
Ameliyattan sonra kemoterapi ya da radyoterapi gerekir mi?
Bu, patoloji sonucuna, tümörün evresine ve lenf bezi tutulumuna bağlıdır. Erken evrede tümör tamamen çıkarıldıysa ek tedavi gerekmeyebilir; daha ileri evrelerde kemoterapi, tümörün genetik özelliklerine göre akıllı ilaçlar ya da immünoterapi önerilebilir. Radyoterapi, tümörün tamamen çıkarıldığı hastalarda rutin değildir; karar multidisipliner ekip tarafından verilir.
Ameliyat olamayan akciğer kanserli hastalar nasıl tedavi edilir?
Ameliyata uygun olmayan erken evre hastalarda, tümöre yüksek dozda odaklanmış radyoterapi (stereotaktik radyoterapi) bir seçenektir. Daha ileri evrelerde kemoterapi, radyoterapi, akıllı ilaçlar ve immünoterapi tek başına ya da birlikte kullanılır. Tedavi planı hastalığın evresine, tümörün özelliklerine ve genel sağlık durumuna göre belirlenir.
Ameliyattan sonra sigara içebilir miyim?
Hayır. Sigara, kalan akciğerinize zarar verir, zatürre ve yara sorunları riskini artırır ve akciğer kanseri ameliyatından sonra yeni bir kanser gelişme riskini yükseltir. Sigara dumanının olduğu ortamlardan da uzak durmalısınız. Bırakmakta zorlanıyorsanız doktorunuzdan ya da sigara bırakma polikliniklerinden destek isteyin.
Akciğer ameliyatından sonra günlük hayata ve işe ne zaman dönebilirim?
Kapalı ameliyattan sonra çoğu hasta 2-4 hafta içinde hafif günlük işlerine ve masa başı işe dönebilir. Açık ameliyattan sonra bu süre genellikle 6-8 haftadır. Ağır kaldırma ve zorlayıcı işler için daha uzun süre beklemek gerekir; kesin süreyi kontrol muayenesinde cerrahınız belirler.
Ameliyattan sonra ne zaman araba kullanabilirim?
Ağrı kesici ilaçlar dikkat ve refleksleri etkileyebileceği için bu ilaçları kullanırken araç kullanılmamalıdır. Direksiyonu rahatça çevirebilmek ve ani frende emniyet kemerinin baskısına dayanabilmek gerekir; bu çoğu hastada kapalı ameliyattan sonra birkaç hafta, açık ameliyattan sonra daha uzun sürer. Kesin zamanı kontrol muayenesinde cerrahınızla konuşun.
Akciğer ameliyatından sonra uçağa ne zaman binebilirim?
Göğüste kalmış hava, uçuş sırasında basınç değişikliğiyle sorun yaratabileceği için uçak yolculuğu ameliyattan sonra bir süre ertelenir. Genellikle göğüs tüpü çekildikten sonra birkaç hafta beklenmesi ve kontrol filmiyle akciğerin tam açık olduğunun görülmesi önerilir. Yolculuk planınızı mutlaka cerrahınıza danışın.
Ameliyattan sonra ne zaman duş alabilir, denize girebilirim?
Doktorunuz izin verdiğinde, genellikle göğüs tüpü çekildikten sonra duş alabilirsiniz; yarayı ovalamadan yıkayıp hafifçe tamponlayarak kurulayın. Küvete, havuza ve denize ise yaralar tamamen kapanıp iyileşene kadar girilmemelidir. Bu süre kişiden kişiye değişir; kontrol muayenesinde cerrahınıza danışın.
Akciğer ameliyatından sonra nasıl beslenmeliyim?
Özel bir diyet gerekmez; yeterli protein, sebze, meyve ve sıvı içeren dengeli bir beslenme iyileşmeyi destekler. Ameliyattan sonra iştahsızlık ve kabızlık sık görülür; az ve sık öğünler, bol sıvı ve lifli gıdalar yardımcı olur. Kilo kaybı olan hastalarda bir diyetisyenden destek alınabilir.
Ameliyattan sonra hangi durumlarda doktora başvurmalıyım?
Ateş ya da titreme, yarada veya dren yerinde artan kızarıklık ya da akıntı, giderek artan nefes darlığı, kanlı balgam, geçmeyen göğüs ağrısı ya da çarpıntı olursa doktorunuza başvurun. Baldırda ağrılı şişlik, ani nefes darlığı ya da göğüs ağrısı acil değerlendirme gerektirir.
Kaynaklar
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Treatment for lung cancer
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Lung surgery
- Cleveland Clinic. Video-Assisted Thoracoscopic Surgery (VATS)
- Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi (DergiPark). Malign Akciğer Kanserli Hastalarda Üç-Port Video-Yardımlı Torakoskopik Cerrahi (VATS) ile Lobektomi Güvenle Uygulanabilir: Tek Merkezli Çalışma Sonuçları
- ERÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi (DergiPark). PULMONER REZEKSİYONLARDA TORAKOTOMİ İLE UNİPORTAL VATS YÖNTEMLERİNİN KIYASLANMASI