TEDAVİ

Çiçek Hastalığı Tedavisi

Suçiçeği (su çiçeği), Varicella zoster virüsünün neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır ve sağlıklı çocuklarda çoğunlukla destekleyici bakımla iyileşir. Riskli gruplarda hekim kararıyla antiviral ilaç kullanılır, aşı ise en etkili korunma yoludur.

Son güncelleme: 18.11.2026
Çiçek Hastalığı Tedavisi

Özet

Suçiçeği (su çiçeği, varisella), Varicella zoster virüsünün (VZV) neden olduğu, çok kolay bulaşan bir hastalıktır. Ateş, halsizlik ve vücutta kaşıntılı kabarcıklarla seyreder. Çocuklarda çoğunlukla hafif geçer; ergenlerde, yetişkinlerde, gebelerde, yenidoğanlarda ve bağışıklığı baskılı kişilerde daha ağır seyredebilir.

Tedavinin temeli destekleyici bakımdır: dinlenme, bol sıvı, kaşıntıyı hafifleten önlemler ve gerektiğinde parasetamol gibi ateş düşürücüler. Antiviral ilaçlar (örneğin asiklovir) her hastaya gerekmez; hekim, hastanın yaşına ve risk durumuna göre karar verir. İlaçların etkisi için en uygun zaman, döküntü başladıktan sonraki ilk 24 saattir.

Suçiçeğinden korunmanın en etkili yolu aşıdır. Aşı ulusal aşı takviminde yer alır. Ayrıca suçiçeği ile gerçek çiçek hastalığı (variola) farklı hastalıklardır; çiçek hastalığı 1980'de dünyadan silinmiştir. Bu sayfa suçiçeği tedavisini anlatır. Nefes darlığı, sürekli yüksek ateş, bilinç bulanıklığı, boyun sertliği ya da kabarcıklarda irin ve yayılan kızarıklık varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Hakkında

Suçiçeği Nedir?

Suçiçeği, Herpes grubunda yer alan Varicella zoster virüsünün neden olduğu bir enfeksiyondur. Virüs öksürük ve hapşırıkla havaya yayılan damlacıklar yoluyla ve kabarcık sıvısıyla temasla bulaşır. Kuluçka süresi 10-21 gündür. Bulaştırıcılık döküntüden 1-2 gün önce başlar ve tüm kabarcıklar kabuklanana kadar sürer; bu genellikle döküntü başladıktan yaklaşık 5-7 gün sonradır. Suçiçeği cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir.

Tipik döküntü sırasıyla küçük kırmızımsı lekeler, sıvı dolu kaşıntılı kabarcıklar ve kabuklardan oluşur. Yeni kabarcıklar çıkarken eskileri kabuklanabileceği için aynı anda farklı aşamalarda lezyon görülür. Döküntüden önce ya da birlikte ateş, halsizlik, iştahsızlık ve baş ağrısı olabilir. Genellikle hastalık 1-2 haftada kendiliğinden iyileşir.

Tedavinin Hedefi

Tedavi virüsü hemen ortadan kaldırmayı değil, belirtileri hafifletmeyi, komplikasyonları önlemeyi ve hastalığın başkalarına yayılmasını sınırlamayı amaçlar. Riskli gruplarda antiviral ilaç hastalığın şiddetini ve süresini azaltabilir.

Hangi Durumlarda Doktora Başvurulmalı?

  • Bir yaşından küçük bebekler ve yenidoğanlar
  • Gebeler ve suçiçeği geçirmemiş gebelerin hasta biriyle teması
  • Bağışıklığı baskılı kişiler (kanser tedavisi, kortizon, organ nakli, HIV vb.)
  • Ergenler ve yetişkinler
  • Kronik cilt (egzama gibi) ya da akciğer hastalığı olanlar

Acil Uyarı Belirtileri

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa acil olarak sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır: nefes darlığı ya da göğüs ağrısı, 4 günden uzun süren ya da çok yüksek ateş, sürekli kusma, aşırı uyku hali ya da bilinç bulanıklığı, boyun sertliği, yürürken denge kaybı, kabarcıklarda irin, sıcaklık ve çevreye yayılan kızarıklık, göz çevresinde döküntü ya da kanamalı döküntü. Suçiçeği geçirmemiş gebelerde, yenidoğanlarda ve bağışıklığı baskılı kişilerde temas ya da döküntü fark edilir edilmez doktora gidilmelidir.

Tedavi Türleri

Suçiçeği tedavisinde seçenekler hastanın yaşına, risk durumuna ve hastalığın şiddetine göre hekim tarafından belirlenir. Sağlıklı çocuklarda çoğu zaman yalnızca destekleyici tedavi yeterlidir. Aşağıdaki ilaçları doktora danışmadan kullanmayın.

Destekleyici Bakım ve Evde Önlemler

Bol sıvı alınması, dinlenme, serin ve gevşek pamuklu giysiler, kısa kesilmiş tırnaklar ve serin duş ya da kompresler kaşıntıyı hafifletir. Ağız içinde yara varsa yumuşak, tuzsuz ve asitsiz gıdalar tercih edilebilir. Hafif bir sabunla ılık duş alınabilir; deri ovulmadan kurulanır. Kaşımak iz kalmasına ve bakteriyel enfeksiyona yol açabilir.

Ateş ve Ağrı İçin İlaçlar

Ateş ve ağrı için genellikle parasetamol tercih edilir; doz yaşa ve kiloya göre hekim ya da eczacı tarafından belirlenir. Çocuk ve ergenlerde aspirin, Reye sendromu adı verilen ciddi bir tablo riski nedeniyle kullanılmamalıdır. İbuprofen gibi ilaçlar da ciddi cilt enfeksiyonu riskini artırabileceği için doktor önermedikçe verilmemelidir.

Kaşıntı İçin Losyon ve İlaçlar

Eczaneden alınabilen serinletici losyonlar (örneğin kalamin losyonu) ve gerekirse doktor ya da eczacının önerdiği antihistaminik ilaçlar kaşıntıyı azaltabilir. Losyon virüsü vücuttan atmaz, yalnızca belirtiyi hafifletir. Gözün çevresine ve açık yaraya losyon sürülmemelidir.

Antiviral İlaçlar

Asiklovir ve valasiklovir gibi antiviral ilaçlar, hekim kararıyla, özellikle ergenlerde, yetişkinlerde, gebelerde, bağışıklığı baskılı kişilerde ve ağır seyirli olgularda kullanılır. En çok yarar, döküntü başladıktan sonraki ilk 24 saatte başlandığında görülür. Ağır olgularda damardan tedavi gerekebilir. Doz ve süre kişiye göre belirlenir (örneğin yetişkinlerde asiklovir çoğunlukla 7 günlük kür şeklindedir). Böbrek hastalığı olanlarda doz ayarlanır. Doktora danışmadan kullanmayın ya da bırakmayın.

Bağışıklık Globulini (VZIG)

Suçiçeği geçirmemiş ve aşısız gebe, yenidoğan ve bağışıklığı baskılı kişilerde, temastan sonra mümkün olan en kısa sürede (genellikle 10 gün içinde) suçiçeği bağışıklık globulini yapılabilir. Bu uygulama hastalığı önlemeyi ya da hafifletmeyi amaçlar ve yalnızca hekim kararıyla yapılır.

Aşı ile Korunma

Suçiçeği aşısı canlı zayıflatılmış bir aşıdır ve ulusal aşı takviminde yer alır. Aşılı kişilerde hastalık görülürse genellikle daha hafif geçer. Aşı yüzde yüz koruma sağlamaz. Suçiçeği geçirmemiş ve aşısız kişilerde, temastan sonra ilk 3-5 gün içinde aşı yapılması hastalığı önleyebilir ya da hafifletebilir. Gebelerde ve bağışıklığı baskılı kişilerde canlı aşı yapılmaz. Aşı zamanlaması için güncel aşı takvimine ve hekime başvurulmalıdır.

Gerçek Çiçek Hastalığı (Variola) ile Fark

Gerçek çiçek hastalığı ayrı bir virüsün neden olduğu ve aşılama sayesinde 1980'de dünyadan silinen bir hastalıktır. Suçiçeğinin kanamalı ya da ölümcül "çiçek" türleri ile ilgisi yoktur. Bu nedenle suçiçeği tedavisi, variola için uygulanan yöntemlerle karıştırılmamalıdır.

Tedavi Öncesi

Muayene ve Tanı

Suçiçeği tanısı çoğunlukla tipik döküntünün görülmesi ve hastanın öyküsüyle konur. Gebelerde, yenidoğanlarda, bağışıklığı baskılı kişilerde ya da tanı şüpheli olduğunda virüsü gösteren laboratuvar testleri (örneğin kabarcık sıvısında PCR) kullanılabilir. Doktor kimlerin riskli olduğunu, hastanın önceden suçiçeği geçirip geçirmediğini ve aşı durumunu sorar.

Doktora Hazırlık

  • Döküntünün ne zaman başladığını ve ateşi not edin; antiviral tedavi için zaman önemlidir.
  • Kullandığınız ilaçları (özellikle kortizon, bağışıklığı baskılayan ilaçlar, kan sulandırıcılar) hekime bildirin.
  • Gebelik olasılığı, yakın zamanda suçiçeği ya da zonalı biriyle temas ve aşı durumunu söyleyin.
  • Muayeneye giderken önceden aramak, bekleme salonunda başkalarına bulaşmayı önlemeye yardımcı olur.

Evde Hazırlık

Hasta, kabarcıkların tamamı kabuklanana kadar okul, kreş ya da işten uzak kalmalı ve özellikle gebe, yenidoğan, suçiçeği geçirmemiş ve bağışıklığı baskılı kişilerle temas etmemelidir. Aynı evde yaşayan, geçirmemiş ve aşısız kişiler için hekime danışılmalıdır. Hastaya ait havlu ve kıyafetler ayrı tutulabilir, eller sık yıkanmalıdır; ancak özel sterilize oda ya da kaynar suyla yıkama gibi uygulamalar gerekmez.

İlaç Kullanırken Dikkat

Aspirin içeren ürünler çocuklarda kullanılmamalıdır. Ağrı ve ateş için hangi ilacın ve hangi dozda kullanılacağı hekim ya da eczacıya sorulmalıdır.

Tedavi Sonrası

İyileşme Süreci

Suçiçeği çoğunlukla 1-2 hafta içinde iyileşir. Kabuklar genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden düşer. Kabukları koparmamak iz kalma riskini azaltır. Ateş genellikle birkaç gün içinde düşer; halsizlik bir süre daha sürebilir. Tüm kabarcıklar kabuklanana kadar bulaşıcılık sürdüğü için bu süre boyunca kalabalık ortamlardan uzak durulmalıdır.

Bakım Önerileri

  • Bol sıvı alın, dinlenin, yumuşak gıdalar tüketin.
  • Kaşınmamak için tırnakları kısa tutun; küçük çocuklarda geceleri eldiven ya da çorap giydirmek yardımcı olabilir.
  • Ilık ya da serin duş alabilirsiniz; deriyi ovmayın.
  • Aspirin vermeyin; ibuprofen kullanmadan önce doktora danışın.
  • Kabarcıkları patlatmayın ya da koparmayın.

Ne Zaman Tekrar Doktora Başvurulmalı?

Ateş birkaç gün sonra düşmeyip yeniden yükselirse, kabarcıkların çevresinde kızarıklık, sıcaklık, şişlik ya da irin oluşursa, nefes darlığı, şiddetli baş ağrısı, kusma, boyun sertliği, uyku hali ya da denge bozukluğu gelişirse, göz çevresinde döküntü olursa ya da bebek ve gebelerde herhangi bir kötüleşme görülürse acil olarak başvurulmalıdır.

Bağışıklık ve Zona

Çoğu kişi suçiçeğini bir kez geçirince uzun süreli bağışıklık kazanır; tekrar suçiçeği nadirdir. Ancak virüs sinir hücrelerinde saklı kalır ve yıllar sonra, özellikle yaşlılarda ve bağışıklığı zayıflayanlarda, zona (herpes zoster) olarak yeniden ortaya çıkabilir. Zona çocuklarda da görülebilir. Tek taraflı, ağrılı ve şeritvari döküntü fark edilirse doktora başvurulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Suçiçeği ile çiçek hastalığı (variola) aynı şey midir?

Hayır. Suçiçeği Varicella zoster virüsünün neden olduğu, dünyada hâlâ görülen bir hastalıktır. Gerçek çiçek hastalığı ise ayrı bir virüsün yol açtığı ve aşılama sayesinde 1980'de dünyadan silinen bir hastalıktır. Bu sayfada anlatılan hastalık suçiçeğidir.

Suçiçeği yetişkinlerde de görülür mü?

Evet. Suçiçeği geçirmemiş ve aşısız yetişkinler de hastalanabilir. Yetişkinlerde hastalık çoğunlukla çocuklara göre daha ağır seyreder ve zatürre gibi komplikasyon riski daha yüksektir. Bu nedenle yetişkinlerde döküntü başlar başlamaz doktora başvurmak, antiviral tedavi açısından önemlidir.

Suçiçeği kabarcıkları iz bırakır mı?

Kabarcıklar kaşınmadan ve koparılmadan iyileşirse çoğu zaman belirgin iz kalmaz. Kaşınan, kanayan ya da enfekte olan kabarcıklar ise kalıcı iz bırakabilir. Kabukların kendiliğinden düşmesini beklemek ve tırnakları kısa tutmak riski azaltır.

Suçiçeği kaç gün sürer?

Hastalık çoğunlukla 1-2 hafta içinde iyileşir. Kabarcıklar genellikle döküntünün başlamasından 5-7 gün sonra kabuklanır. Bağışıklığı zayıf kişilerde ve ağır olgularda süre daha uzun olabilir.

Suçiçeği cinsel yolla bulaşır mı?

Hayır. Suçiçeği cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir. Virüs solunum damlacıkları yoluyla ve kabarcık sıvısıyla yakın temasla bulaşır. Bulaştırıcılık, döküntüden 1-2 gün önce başlayıp tüm kabarcıklar kabuklanana kadar sürer.

Suçiçeğinin cerrahi tedavisi var mı?

Hayır. Suçiçeği cerrahi müdahale gerektiren bir hastalık değildir. Tedavi destekleyici bakıma ve gerektiğinde antiviral ilaca dayanır. Yalnızca bakteriyel enfeksiyon gibi bazı komplikasyonlarda hekim ek tedavi uygulayabilir.

Suçiçeği olan çocuk okula gidebilir mi?

Hayır. Tüm kabarcıklar kabuklanana ve yeni kabarcık çıkmayana kadar çocuk bulaştırıcıdır. Bu süre genellikle döküntünün başlamasından yaklaşık 5-7 gün sonradır. Okula dönüş zamanı için doktorun önerisine uyulmalıdır.

Suçiçeğinde beslenme nasıl olmalıdır?

Özel bir diyet gerekmez; bol sıvı almak ve iştah varsa dengeli beslenmek yeterlidir. Ağız içinde kabarcık varsa yumuşak, tuzsuz ve asitsiz yiyecekler daha rahat tüketilir. İştahsızlık sürerse ve çocuk sıvı almıyorsa doktora başvurulmalıdır.

Suçiçeği evde tedavi edilebilir mi?

Sağlıklı çocuklarda çoğu olgu evde, dinlenme, sıvı alımı, kaşıntıyı azaltan önlemler ve parasetamol gibi ateş düşürücülerle izlenebilir. Ancak yenidoğan, gebe, bağışıklığı baskılı ve yetişkin hastalarda ya da uyarı belirtileri varsa mutlaka hekime başvurulmalıdır.

Suçiçeği tehlikeli bir hastalık mıdır, ölüm riski var mıdır?

Sağlıklı çocuklarda çoğunlukla hafif seyreder. Ancak yenidoğanlarda, gebelerde, bağışıklığı baskılı kişilerde ve yetişkinlerde zatürre, beyin iltihabı ve bakteriyel deri enfeksiyonu gibi ağır komplikasyonlar görülebilir ve nadiren hayati risk oluşabilir. Bu yüzden riskli gruplarda erken başvuru önemlidir.

Suçiçeği aşısı ne zaman yapılmalıdır?

Suçiçeği aşısı ulusal aşı takviminde yer alır ve çocukluk çağında uygulanır. Doz sayısı ve zamanlaması güncel Sağlık Bakanlığı takvimine göre belirlenir; bu konuda aile hekimine ya da çocuk doktoruna danışılmalıdır. Aşı yüzde yüz koruma sağlamaz, ancak hastalığı belirgin biçimde hafifletir.

Suçiçeğinde duş alınabilir mi?

Evet. Ilık ya da serin su ile kısa süreli duş almak kaşıntıyı azaltabilir. Hafif bir sabun kullanılabilir; deriyi ovmak yerine havluyla hafifçe kurulamak gerekir. Kabarcıkları patlatmamaya dikkat edilmelidir.

Suçiçeği çocuğumda var, hangi ilaçlar verilmemeli?

Çocuklarda ve ergenlerde aspirin içeren ilaçlar Reye sendromu riski nedeniyle verilmemelidir. İbuprofen de ciddi cilt enfeksiyonu riskini artırabileceğinden doktora danışmadan verilmemelidir. Ateş ve ağrı için parasetamol genellikle tercih edilir; doz çocuğun kilosuna göre belirlenmelidir.

Suçiçeği geçiren biri tekrar suçiçeği olur mu?

Çoğu kişi bir kez geçirince uzun süreli bağışıklık kazanır, bu nedenle tekrar suçiçeği geçirmek nadirdir. Ancak virüs sinir hücrelerinde saklı kalır ve yıllar sonra zona olarak yeniden ortaya çıkabilir.

Gebelikte suçiçeği ya da temas tehlikeli midir?

Evet, riskli olabilir. Suçiçeği geçirmemiş ve aşısız bir gebe hasta biriyle temas ederse vakit kaybetmeden doktoruna başvurmalıdır. Zatürre ve bebek için ciddi sonuçlar riski nedeniyle antiviral ilaç ya da bağışıklık globulini değerlendirilir. Gebelikte suçiçeği aşısı yapılmaz.

Suçiçeği kaşıntısı için ne yapılabilir?

Serin duş ya da kompresler, gevşek pamuklu giysiler, kısa tırnaklar ve eczaneden alınabilen serinletici losyonlar kaşıntıyı hafifletebilir. Çok rahatsız edici kaşıntıda doktor ya da eczacı antihistaminik ilaç önerebilir. Kaşımak iz ve enfeksiyon riskini artırır.

Suçiçeğinde antiviral ilaç kimlere verilir?

Antiviral ilaç, ergenlere, yetişkinlere, gebelere, bağışıklığı baskılı kişilere ve ağır seyirli olgulara hekim kararıyla verilir. En çok yarar, döküntü başladıktan sonraki ilk 24 saatte başlandığında görülür. Sağlıklı küçük çocuklarda çoğunlukla gerekmez.

Suçiçeğinde hangi durumlarda doktora ya da acile başvurulmalıdır?

Nefes darlığı, 4 günden uzun süren ya da çok yüksek ateş, sürekli kusma, boyun sertliği, aşırı uyku hali, dengesiz yürüme, kabarcıkların çevresinde yayılan kızarıklık ve irin, göz çevresinde döküntü ve kanamalı döküntü uyarı belirtileridir. Yenidoğan, gebe ve bağışıklığı zayıf kişilerde döküntü fark edilir edilmez doktora gidilmelidir.

Kaynaklar

  1. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Chickenpox - NHS
  2. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Chickenpox | Varicella | MedlinePlus
  3. Cleveland Clinic. Chickenpox Vaccine (Varicella Vaccine) Side Effects & Other Facts
  4. Cleveland Clinic. Varicella Zoster Virus (VZV): Infection & Diseases
  5. Cukurova Medical Journal (DergiPark). Perinatal Suçiçeği (Varisella Zoster Virüs) Enfeksiyonu