Lasik Göz (Excimer Lazer) Ameliyatı

Lasik (Laser-Assisted in Situ Keratomileusis), halk arasında "göz çizdirme" olarak da bilinen, miyop, hipermetrop ve astigmat gibi kırma kusurlarını düzeltmek için yapılan bir excimer lazer ameliyatıdır. Amaç, gözlük ya da kontakt lense olan ihtiyacı azaltmak veya ortadan kaldırmaktır.

Lasik'te önce mikrokeratom (ince bir bıçak) ya da femtosaniye lazerle korneanın ön yüzünde ince bir kapak (flep) açılır. Ardından excimer lazer kapağın altındaki kornea dokusunu, kişinin göz numarasına göre yeniden şekillendirir ve kapak yerine kapatılır. İşlem göz damlayla uyuşturularak yapılır, iki göz için yaklaşık 15-20 dakika sürer ve hasta aynı gün evine döner. Görme çoğunlukla ertesi gün belirgin şekilde düzelir. Herkes Lasik için uygun değildir; uygunluk, kornea kalınlığı ve şekli başta olmak üzere ayrıntılı göz muayenesiyle belirlenir.

Lasik Hangi Göz Kusurlarını Düzeltir?

• Miyopi: Uzağı bulanık görme. Göz normalden uzun ya da kornea fazla kavisli olduğu için görüntü retinanın önüne odaklanır.
• Hipermetropi: Özellikle yakını bulanık görme. Göz normalden kısa ya da kornea daha düz olduğu için görüntü retinanın arkasına odaklanır.
• Astigmat: Korneanın farklı yönlerde farklı kavislere sahip olması nedeniyle hem uzağı hem yakını bulanık ya da çarpık görme. Sıklıkla miyop ya da hipermetropla birlikte bulunur ve Lasik'in en sık düzelttiği durumlardandır.

Lasik, yaşla birlikte 40 yaş civarında başlayan yakını görme zorluğunu (presbiyopi) önlemez.

Kimler Lasik İçin Uygundur?

• En az 18 yaşında olan
• Gözlük numarası en az 1 yıldır değişmemiş olan
• Kornea kalınlığı ve şekli yeterli olan
• Göz numarası lazerin düzeltebileceği sınırlar içinde olan
• Gözünde başka bir hastalık bulunmayan ve beklentileri gerçekçi olan kişiler

Kesin bir üst yaş sınırı yoktur. 40 yaşın üzerinde yakın görme sorunu ve başlangıç kataraktı da değerlendirilerek karar verilir; bu yaş grubunda bazen göz içi mercek uygulamaları daha uygun olabilir.

Kimlere Lasik Yapılmaz?

• Keratokonus (korneanın incelip öne doğru sivrileşmesi) ya da keratokonus şüphesi olanlar
• Korneası lazer için fazla ince olanlar
• Son 1 yıl içinde göz numarası değişenler
• Gebelik ve emzirme dönemindekiler
• Ağır göz kuruluğu olanlar
• Aktif göz enfeksiyonu ya da iltihabı olanlar
• Kontrolsüz diyabeti ya da yara iyileşmesini etkileyen bazı otoimmün hastalıkları olanlar
• Glokomu (göz tansiyonu) ilerlemiş ya da katarakt gelişmiş olanlar

Bu durumların bir kısmında PRK gibi yüzeysel yöntemler ya da göz içi mercekler seçenek olabilir.

Lasik Nasıl Yapılır?

1. Göz damlalarla uyuşturulur, göz kapakları küçük bir aletle açık tutulur.
2. Mikrokeratom ya da femtosaniye lazerle korneanın ön yüzünde ince bir kapak (flep) açılır ve kaldırılır.
3. Hasta başını kıpırdatmadan cihazdaki sabitleme ışığına bakar. Excimer lazer, kapağın altındaki dokuyu göz numarasına göre şekillendirir; lazerin uygulama süresi her gözde genellikle bir dakikadan kısadır. Cihazdaki göz takip sistemi küçük göz hareketlerini telafi eder, büyük bir harekette lazer durur.
4. Kapak yerine kapatılır; dikiş gerekmez, kapak kendiliğinden yapışır.

İşlem sırasında ağrı hissedilmez, yalnızca baskı hissi olabilir.

Excimer Lazer Yöntemleri

• Lasik: Kapak mikrokeratom ile açılır.
• Femto-Lasik (İntralase, İlasik): Kapak bıçak yerine femtosaniye lazerle açılır. Kapak kalınlığı daha öngörülebilirdir. İşlemi cerrah yönetir; enfeksiyon riski çok düşüktür ama sıfır değildir.
• PRK, Lasek ve Trans PRK (yüzeysel yöntemler): Kapak açılmaz; korneanın en üst tabakası (epitel) kaldırılır ve lazer doğrudan yüzeye uygulanır. Kaldırılan epitel birkaç günde kendiliğinden yenilenir. Trans PRK'de epitel de lazerle kaldırılır. İnce korneası olan, darbe riski yüksek spor ya da meslekle uğraşan kişilerde sık tercih edilir. İyileşme Lasik'e göre birkaç gün daha uzun ve ağrılıdır.
• SMILE: Femtosaniye lazer korneanın içinde küçük bir doku parçası oluşturur ve bu parça küçük bir kesiden çıkarılır; geniş bir kapak açılmaz.

Hangi yöntemin uygun olduğuna kornea kalınlığı, numara, göz yapısı ve yaşam tarzına göre hekim karar verir.

Cross-Linking (Kornea Çapraz Bağlama)

Cross-linking, keratokonus gibi korneanın incelip şekil değiştirdiği hastalıklarda ilerlemeyi durdurmak için yapılan bir tedavidir. Korneaya riboflavin (B2 vitamini) damlası uygulanır ve ardından ultraviyole ışık verilir; böylece kornea lifleri arasındaki bağlar güçlendirilir. Keratokonus en hızlı ergenlik ve 20'li yaşlarda ilerler; ilerleme saptandığında vakit kaybetmeden tedavi edilmelidir. Cross-linking bir görme düzeltme ameliyatı değildir ve keratokonus Lasik'e engel bir durumdur.

Lasik Ne Kadar Başarılıdır?

Uygun hastalarda Lasik sonrası hastaların büyük çoğunluğu günlük yaşamda gözlüksüz ya da çok az gözlükle görebilir. Ancak özellikle yüksek numaralarda tam düzelme sağlanamayabilir ya da yıllar içinde bir miktar numara geri gelebilir; gerekirse ve kornea kalınlığı uygunsa ikinci bir lazer uygulaması yapılabilir.

Lasik ve SGK

Excimer lazer ameliyatları genellikle kırma kusurunu düzeltmeye yönelik isteğe bağlı bir işlem sayıldığından çoğunlukla SGK kapsamında değildir; yalnızca belirli tıbbi durumlarda istisna olabilir. Güncel kapsam ve özel sigorta durumu için ameliyatın yapılacağı kuruma danışılmalıdır.

Lasik'ten önce gözün bu ameliyata uygun olup olmadığını anlamak için ayrıntılı bir göz muayenesi ve özel ölçümler yapılır. Bu muayene, ameliyatın güvenliği için en önemli adımdır.

Kontakt Lens Kullananlar

Kontakt lensler korneanın şeklini geçici olarak değiştirebileceği için ölçümlerden önce bırakılmalıdır. Genel öneri yumuşak lenslerde en az 1-2 hafta, sert (gaz geçirgen) lenslerde 3-4 hafta ya da daha uzundur. Kesin süreyi hekiminiz belirler.

Ameliyat Öncesi Tetkikler

• Ayrıntılı göz muayenesi: Görme keskinliği, gözlük numarası, göz tansiyonu, göz kapakları, gözyaşı ve göz dibi (retina) incelenir.
• Kornea topografisi: Korneanın yüzey haritası çıkarılır. Keratokonus ve benzeri kornea hastalıklarını saptamak için en önemli tetkiktir.
• Pakimetri: Kornea kalınlığı ölçülür. Lazerle ne kadar doku alınabileceği bu ölçüme göre hesaplanır.
• Pupillometre: Göz bebeğinin karanlıktaki çapı ölçülür; gece görüşünde hale ve parlama riskini değerlendirmeye yardımcı olur.
• Göz bebeği büyüten damlalarla muayene: Gerçek numarayı ölçmek ve retinayı ayrıntılı incelemek için yapılır. Damlanın etkisi genellikle 4-6 saat, bazı damlalarda daha uzun sürer; bu süre boyunca yakını görmek zorlaşır ve ışık rahatsız edebilir. Muayene günü araç kullanmamalısınız.
• Gözyaşı testleri: Kuru göz varsa ameliyattan önce tedavi edilir.

Genel Sağlık Durumu

Diyabet, romatizmal ve otoimmün hastalıklar, kullandığınız ilaçlar, gebelik ya da emzirme durumu ve daha önce geçirdiğiniz göz hastalıkları ve ameliyatlar hekime mutlaka söylenmelidir.

Ameliyat Günü

• Göz makyajı, yüz kremi ve parfüm kullanmadan gelin.
• Hafif bir şeyler yiyebilirsiniz; genel anestezi uygulanmadığı için uzun açlık gerekmez.
• Görmeniz bulanık olacağı ve sakinleştirici ilaç verilebileceği için sizi eve götürecek bir refakatçiyle gelin; ameliyat günü araç kullanmayın.

Lasik'ten sonraki ilk saatlerde gözde batma, yanma, sulanma, ışığa hassasiyet ve bulanık, puslu görme olması beklenir. Lasik'te bu yakınmalar genellikle ilk birkaç saat içinde belirgin şekilde azalır. Eve gidince gözleri kapalı tutarak dinlenmek ya da uyumak iyileşmeye yardımcı olur.

İlk Günler

• Görme çoğunlukla ertesi gün belirgin şekilde düzelir. Hastaların çoğu birkaç gün içinde günlük işlerine ve masa başı işe döner.
• Görmenin tam oturması birkaç haftadan 3-6 aya kadar sürebilir; bu dönemde görmede gün içinde küçük dalgalanmalar olabilir.
• PRK, Lasek ve Trans PRK gibi yüzeysel yöntemlerde batma ve ağrı 2-4 gün sürebilir, görmenin netleşmesi daha uzun zaman alır. Bu yöntemlerde birkaç gün koruyucu kontakt lens takılır.

İlaçlar

Ameliyattan sonra enfeksiyonu önlemek için antibiyotikli, iltihabı azaltmak için kortizonlu damlalar verilir. Kortizonlu damlalar ağrı kesici değildir ve hekimin önerdiği süreden uzun kullanılmamalıdır, çünkü göz tansiyonunu yükseltebilir. Suni gözyaşı damlaları göz kuruluğu için önemlidir ve hekimin önerdiği süre boyunca, gerekirse aylarca kullanılmalıdır.

Gözün Korunması

• Kapağın kaymaması için gözler en az birkaç hafta ovuşturulmamalıdır. İlk günlerde uyurken koruyucu göz kapağı takılır.
• Duş alırken göze su ve şampuan kaçırmamaya dikkat edin; ilk günlerde yüzünüzü yıkarken gözleri kapalı tutun.
• Göz makyajına ve havuz, deniz gibi sulara genellikle ilk 1-2 hafta ara verilmelidir.
• Hafif egzersiz birkaç gün sonra yapılabilir. Göze darbe gelebilecek temas sporlarında daha uzun beklenmeli ve koruyucu gözlük kullanılmalıdır.
• Güneşli ve rüzgârlı havada ilk haftalarda güneş gözlüğü kullanmak gözü ışıktan, tozdan ve rüzgârdan korur.
• Ekran kullanımı yasak değildir; ancak ekrana bakarken göz kırpma azaldığı için kuruluk artabilir, sık ara verin ve suni gözyaşı kullanın.

Doktor Kontrolleri

İlk ve en önemli kontrol ameliyattan sonraki gün yapılır; bu kontrolde kapağın yerinde olduğu ve enfeksiyon belirtisi bulunmadığı değerlendirilir. Sonraki kontroller genellikle 1. hafta, 1. ay, 3. ay ve 6. ayda yapılır. Araç kullanmaya ne zaman başlayabileceğinize ilk kontrolde görmenize bakılarak karar verilir.

Riskler ve Yan Etkiler

• Göz kuruluğu: Lasik sonrasında en sık görülen yan etkidir. Çoğu hastada birkaç hafta ile birkaç ay içinde azalır; ameliyattan önce kuru gözü olanlarda daha uzun sürebilir.
• Gece görüşünde hale ve parlama: Özellikle ilk haftalarda ışıkların çevresinde hale ve parlama görülebilir; çoğu hastada zamanla azalır.
• Eksik ya da fazla düzeltme ve numaranın geri gelmesi: Gerekirse gözlük, lens ya da uygun hastalarda ikinci lazer uygulamasıyla düzeltilir.
• Kapak (flep) sorunları: Kapakta kayma, kırışıklık ya da kapağın altına epitel hücrelerinin girmesi nadiren görülür ve ek müdahale gerektirebilir. Kapak hiçbir zaman tamamen kaynamaz; yıllar sonra bile sert bir darbeyle yerinden oynayabilir.
• Enfeksiyon ve iltihap: Nadirdir ama ciddi olabilir; bu nedenle damlalar düzenli kullanılmalı ve hijyen kurallarına uyulmalıdır.
• Ektazi: Korneanın zamanla incelip öne doğru şekil değiştirmesidir. Çok nadirdir; risk ameliyat öncesi topografi ve kornea kalınlığı ölçümleriyle azaltılır. Gelişirse cross-linking ve özel lenslerle tedavi edilir.
• Görme kaybı: Ciddi ve kalıcı görme kaybı çok nadirdir, ancak ağır enfeksiyon, kapak sorunları ya da ektazi ile olabilir.

Lasik Sonrası Diğer Göz Muayeneleri

Lasik katarakt ve glokomu (göz tansiyonu) önlemez; bunlar ileride yaşla gelişebilir. Lasik sonrası incelen kornea nedeniyle göz tansiyonu olduğundan düşük ölçülebilir ve ileride katarakt ameliyatında yapay mercek hesabı farklı yapılır. Bu yüzden ameliyat öncesi ölçüm raporlarınızı saklayın ve muayene olduğunuz her göz hekimine Lasik olduğunuzu söyleyin.

Hemen Doktora Başvurmanız Gereken Durumlar

• Giderek artan göz ağrısı
• Görmenin düzelmek yerine kötüleşmesi
• Gözde belirgin kızarıklık ya da çapaklı akıntı
• Göze darbe alınması