TEDAVİ

Makula Deliği Tedavisi

Makula deliği tedavisi, retinanın merkezindeki küçük açıklığın çoğunlukla vitrektomi ameliyatı ve göz içine verilen gaz kabarcığı ile kapatılmasını amaçlar. Sonuç, deliğin boyutuna ve ameliyat sonrası talimatlara uyuma bağlı olarak değişir.

Tıbbi olarak kontrol eden: Op. Dr. Sezgin CeylanKontrol tarihi: 08.11.2026 · Son güncelleme: 19.11.2026
Makula Deliği Tedavisi

Özet

Makula, retinanın tam ortasında yer alan ve ince işleri, okumayı, yüz tanımayı sağlayan keskin merkezi görmeden sorumlu küçük bir bölgedir. Makula deliği, bu bölgede doku açıklığı oluşmasıdır. Çoğunlukla 50 yaş üzerinde, gözün içindeki jel (vitreus) retinadan ayrılırken makulayı çekmesi sonucu gelişir. Merkezde bulanıklık, çarpık görme ve zamanla koyu bir nokta oluşur; yan görme korunur ve hasta tamamen kör olmaz.

Standart tedavi, vitrektomi adı verilen göz içi cerrahisidir. Gözdeki jel alınır, makulayı çeken zarlar temizlenir ve göz içine gaz kabarcığı (bazı olgularda hava) verilir. Gaz kabarcığı deliği kapatmaya yardımcı olur. Erken evre ya da çok küçük bazı deliklerde göz hekimi cerrahi yerine yakın izlem önerebilir.

İlaç, göz egzersizi, vitamin ya da bitkisel yöntemler makula deliğini kapatmaz. Makula deliği ile yaşa bağlı makula dejenerasyonu farklı hastalıklardır ve tedavileri de farklıdır. Bu sayfada makula deliğinin tedavisi anlatılır; göz tansiyonu ve göz iltihabı konuları sitemizdeki ayrı sayfalarda ele alınmaktadır.

Hakkında

Makula Deliği Nedir?

Makula deliği, retinanın merkezindeki makulada oluşan dairesel bir açıklıktır. Delik geliştikçe merkezdeki görüntü bulanık, dalgalı ve çarpık görünür; ilerledikçe merkezde koyu ya da boş bir nokta oluşur. Çevresel görme etkilenmez. En sık neden yaşa bağlı vitreus ayrılmasıdır. Göz travması, yüksek derecede miyopi ve makulada şişlikle giden bazı göz hastalıkları da riski artırabilir.

Tedavinin Hedefi

Tedavinin amacı deliği kapatmak, görmenin daha fazla kötüleşmesini önlemek ve mümkünse merkezi görmeyi düzeltmektir. Kapanma oranları küçük ve yeni gelişmiş deliklerde yüksektir; delik büyüdükçe ve süre uzadıkça düşer. Görme çoğu hastada düzelir ancak her zaman normale dönmeyebilir; çarpık görme bir süre ya da kalıcı olarak devam edebilir.

Makula Deliğini Makula Dejenerasyonundan Ayırmak

Makula deliği, makuladaki dokunun kopmasıdır ve cerrahiyle tedavi edilir. Yaşa bağlı makula dejenerasyonu ise makulanın zamanla yıpranmasıdır, kuru ve yaş tipi vardır ve tedavisi (gerekirse göz içine ilaç enjeksiyonu gibi) farklıdır. İkisi de merkezi görmeyi bozduğundan ayrım ancak göz muayenesi ve OCT ile yapılabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

  • Düz çizgilerin eğri ya da dalgalı görünmesi, okurken harflerin bozulması ya da merkezde koyu nokta fark edildiğinde göz hastalıkları uzmanına gecikmeden başvurulmalıdır.
  • Ani görme azalması, perde inmesi, ani çok sayıda siyah nokta ya da ışık çakmaları acil durumdur; aynı gün göz acil servisine ya da retina uzmanına gidilmelidir.
  • Evde bitkisel ya da kanıtlanmamış yöntemleri denemek muayeneyi geciktirmemelidir. Delik ne kadar erken tedavi edilirse sonuç genellikle o kadar iyidir.

Tedavi Türleri

Tedavi Yöntemleri

Gözlem (Yakın İzlem)

Çok küçük ya da henüz tam kat olmayan (erken evre) deliklerde göz hekimi, düzenli OCT kontrolleriyle izlem önerebilir. Bazı küçük delikler kendiliğinden kapanabilir ya da ilerlemeden kalabilir. Bu karar yalnızca hekim tarafından, muayene ve OCT sonucuna göre verilir; kendi kendinize beklemek doğru değildir.

Vitrektomi ve Gaz Tamponadı

Tam kat makula deliğinde standart yöntem pars plana vitrektomidir. Genellikle lokal anestezi ile, 30-60 dakika içinde yapılır. Gözün içindeki jel alınır, makula yüzeyindeki ince zar (çoğunlukla iç limitan membran) soyulur ve göz içi gaz ya da hava ile doldurulur. Gaz kabarcığı deliğin kenarlarını bir arada tutarak kapanmasını sağlar. Kullanılan gazın türüne göre (örneğin SF6 yaklaşık 2 hafta, C3F8 yaklaşık 6-8 hafta) kabarcık göz içinde kalır ve zamanla kendiliğinden emilir.

Avantajı: Delikte yüksek kapanma oranı sağlar ve çoğu hastada görmeyi düzeltir. Riskleri: katarakt oluşumu veya ilerlemesi, retina yırtığı ya da dekolmanı, göz içi basıncında artış, nadiren enfeksiyon (endoftalmi), kanama ve deliğin kapanmaması. Kapanmayan deliklerde ikinci bir ameliyat gerekebilir.

Ameliyatın Farklı Teknik Seçenekleri

Büyük ya da kapanması zor deliklerde cerrah, soyulan zarı delik üzerine kapak gibi yatırma (inverted ILM flap) gibi ek teknikler ya da silikon yağı tamponadı tercih edebilir. Silikon yağı kullanılırsa daha sonra çıkarılması için ek bir ameliyat gerekebilir. Teknik seçimi delik büyüklüğüne, süresine ve göz yapısına göre cerrahın kararıdır.

İlaç, Egzersiz ve Bitkisel Yöntemler

Göz damlası, vitamin ve göz egzersizleri makula deliğini kapatmaz. Bitkisel ya da halk tedavisi yöntemlerinin bu hastalıkta yararına dair bilimsel kanıt yoktur. Göz içine ilaç enjeksiyonu (ocriplasmin) belirli, seçilmiş erken olgularda denenmiş bir yöntemdir ancak kullanımı sınırlıdır. Karar için retina uzmanınıza danışın.

Ameliyat Sonrası Gaz ve Pozisyonun Önemi

Gaz kabarcığı yukarı doğru yükseldiği için deliğin kapanması, hekimin önerdiği süre boyunca başın belirli bir pozisyonda tutulmasına (çoğunlukla yüzüstü ya da başı öne eğik) bağlıdır. Süre deliğin büyüklüğüne ve cerrahın tercihine göre değişir; bazı küçük deliklerde daha kısa süre ya da hiç pozisyon gerekmeyebilir. Bu konuda yalnızca kendi cerrahınızın talimatına uyun.

Tedavi Öncesi

Muayene ve Tetkikler

Tanı, göz bebeğini genişleten damlalarla yapılan dilate göz dibi muayenesi ve OCT (optik koherens tomografi) ile konur. OCT, retinanın kesitini göstererek deliğin boyutunu, evresini ve ameliyat kararını belirler. Gerektiğinde görme keskinliği, göz içi basıncı ve Amsler ızgarası testi ile merkezi görme değerlendirilir.

Ameliyata Hazırlık

  • Kullandığınız tüm ilaçları (özellikle aspirin, kan sulandırıcılar, diyabet ve tansiyon ilaçları) hekiminize bildirin. Kan sulandırıcıları kendi başınıza bırakmayın; bırakma ya da sürdürme kararını cerrah ve ilgili hekim birlikte verir.
  • Ameliyat sonrası gaz nedeniyle uçak yolculuğu ve yüksek rakım yasaktır; seyahat planlarınızı buna göre yapın ve gaz kabarcığı olduğunu gösteren kimlik bilgisini yanınızda taşıyın.
  • Ameliyat günü eşlik edecek bir yakınınız olması ve ilk günler için evde yardım ayarlanması iyi olur; görüş bir süre çok bulanık olacaktır.
  • Pozisyon için yastık, yüz yastığı ya da destek ayarlamak üzere önceden hekim ve hemşire bilgilendirmesi alın.

Hekimle Konuşulması Gerekenler

Beklenen sonuç, kapanma ihtimali, katarakt riski, pozisyon süresi, anestezi türü ve ameliyat sonrası kontrol programı ameliyattan önce cerrahla konuşulmalıdır. Diğer gözde belirti ya da bulgu varsa o gözün de takibi planlanır. Ameliyat öncesi ve sonrasında tahlil ve genel durum değerlendirmesi hekimin isteğine göre yapılır.

Tedavi Sonrası

İlk Günler ve Pozisyon

Ameliyattan sonra ilk kontrole kadar gözde koruyucu bir kapak bulunabilir ve damla kullanımı gerekir. Görme, gaz kabarcığı nedeniyle çok bulanık ve sanki su altından bakıyormuş gibi olur; bu normaldir. Gaz küçüldükçe görüş yavaş yavaş düzelir. Cerrahın önerdiği süre boyunca başı belirtilen pozisyonda tutmak, kısa aralıklarla yemek ve tuvalet dışında pozisyonu bozmamak deliğin kapanma şansını artırır.

Uçuş, Rakım ve Anestezi Uyarısı

  • Gaz kabarcığı tamamen emilene kadar uçağa binmeyin, dağa ya da yüksek rakıma çıkmayın. Rakım arttıkça gaz genişler ve göz içi basıncı tehlikeli biçimde yükselerek kalıcı görme kaybına neden olabilir.
  • Gaz varken başka bir ameliyat ya da diş işlemi için anestezi alacaksanız azot protoksit (N2O) içeren gaz kullanılmaması için sağlık ekibine mutlaka bildirin.
  • Gazın tamamen emildiğini doktorunuz muayenede doğrulayıncaya kadar bu kısıtlamalara uyun.

İlaç Kullanımı ve Günlük Yaşam

  • Antibiyotik, iltihap önleyici ve gerekirse göz içi basıncını düşüren damlaları doktorun söylediği sıklıkta ve süreyle kullanın; kendi başınıza bırakmayın ya da değiştirmeyin.
  • Gözü ovmayın, suyun ve sabunun göze kaçmasını önleyin, ağır kaldırma ve zorlanmadan kaçının. Ekrana bakmak yara iyileşmesine zarar vermez ancak pozisyon kuralları öncelik taşır.
  • Sigara kullanıyorsanız bırakmak iyileşmeye ve genel göz sağlığına yardımcı olur.

İyileşme Süreci ve Komplikasyonlar

Kontroller genellikle ertesi gün, bir hafta ve bir ay civarında yapılır. Görme düzelmesi aylar sürebilir; çarpık görme bir süre devam edebilir. Doğal merceği olan gözlerde katarakt gelişme olasılığı yüksektir ve gerekirse sonradan katarakt ameliyatı ile tedavi edilir. Retina dekolmanı, göz içi basınç artışı ve enfeksiyon nadir fakat ciddi komplikasyonlardır.

Ne Zaman Hemen Başvurulmalı?

Şiddetli göz ağrısı, ağrı ile birlikte bulantı ve kusma, gözde artan kızarıklık, ani görme azalması, perde inmesi, yeni ışık çakmaları ya da çok sayıda yeni siyah nokta gibi belirtilerde sonraki kontrolü beklemeden göz acil servisine ya da cerrahınıza başvurulmalıdır.

Bu tedaviyi yapan doktorlar

Sık Sorulan Sorular

Makula deliği nedir?

Makula deliği, retinanın merkezindeki makulada oluşan küçük bir açıklıktır ve merkezi görmeyi bozar. Çoğunlukla 50 yaş üzerinde, gözün içindeki jelin retinadan ayrılırken makulayı çekmesi sonucu gelişir. Çevresel görme korunur ve hasta tamamen kör olmaz.

Makula deliği nasıl tedavi edilir?

Standart tedavi vitrektomi ameliyatıdır. Gözdeki jel alınır, makula yüzeyindeki zar temizlenir ve göz içine gaz kabarcığı verilir. Çok küçük ya da erken evre bazı deliklerde hekim ameliyat yerine yakın izlem önerebilir.

Makula deliği ilaç, damla ya da egzersizle geçer mi?

Hayır. Göz damlası, vitamin ve göz egzersizleri makula deliğini kapatmaz. Bu nedenle muayeneyi bu yöntemlerle geciktirmek doğru değildir; tedavi kararı OCT sonucuna göre retina uzmanı tarafından verilir.

Evde ya da bitkisel yöntemlerle tedavi mümkün mü?

Makula deliğinin bitkisel ya da halk tedavisiyle kapandığına dair bilimsel kanıt yoktur. Bu yöntemleri denerken geçen süre, deliğin büyümesine ve sonucun kötüleşmesine yol açabilir. Çarpık ya da bulanık görme fark ettiğinizde göz hekimine başvurmanız gerekir.

Makula deliği ile makula dejenerasyonu aynı şey mi?

Hayır. Makula deliği makulada doku açıklığı oluşmasıdır ve cerrahiyle tedavi edilir. Yaşa bağlı makula dejenerasyonu ise makulanın zamanla yıpranmasıdır ve tedavisi farklıdır. İkisinin ayrımı muayene ve OCT ile yapılır.

Makula deliğinin belirtileri nelerdir?

En sık belirti, düz çizgilerin eğri ya da dalgalı görünmesi ve merkezde bulanıklıktır. Delik büyüdükçe görüntünün ortasında koyu ya da boş bir nokta oluşabilir. Baş ağrısı makula deliğinin tipik bir belirtisi değildir. Bu belirtilerde göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Makula deliği tedavi edilmezse kör olur muyum?

Makula deliği çevresel görmeyi bozmaz, bu nedenle tamamen körlük beklenmez. Ancak tedavi edilmezse merkezi görme kötüleşebilir ve okuma, yüz tanıma gibi işler zorlaşır. Bazı küçük delikler kendiliğinden kapanabilir, bunu hekim izlemelidir.

Makula deliği ameliyatı nasıl yapılır, ne kadar sürer?

Ameliyat genellikle lokal anestezi ile 30-60 dakika içinde yapılır. Gözdeki jel alınır, makula yüzeyindeki ince zar soyulur ve göz içine gaz verilir. Hasta çoğunlukla aynı gün ya da bir gece yatışla taburcu edilir; ayrıntılar merkeze ve hastaya göre değişir.

Ameliyat acıtır mı?

Lokal anestezi altında ameliyat sırasında ağrı beklenmez; hasta basınç ya da ışık hissedebilir. Ameliyat sonrasında hafif batma, yanma ya da basınç hissi olabilir. Şiddetli ağrı olursa bekletmeden doktora başvurulmalıdır.

Ameliyattan sonra neden yüzüstü yatmak gerekir?

Gaz kabarcığı yukarı doğru yükselir. Baş öne eğik ya da yüzüstü tutulduğunda kabarcık makuladaki deliğe dayanır ve kapanmasına yardımcı olur. Süre ve pozisyon deliğin boyutuna ve cerrahın tercihine göre değişir, bu nedenle kendi doktorunuzun talimatına uyulmalıdır.

Gaz varken uçağa binilir mi, dağa çıkılır mı?

Hayır. Gözde gaz varken uçak yolculuğu ya da yüksek rakım, gaz hacmini genişleterek göz içi basıncını tehlikeli düzeye çıkarabilir ve kalıcı görme kaybına yol açabilir. Gazın tamamen emildiğini doktorunuz doğrulayana kadar bu seyahatlerden kaçının. Başka bir işlem için anestezi alacaksanız gözünüzde gaz olduğunu ekibe mutlaka söyleyin.

Gaz ne kadar sürede emilir?

Gazın kalma süresi türüne göre değişir; SF6 gazı yaklaşık 2 hafta, C3F8 gazı yaklaşık 6-8 hafta içinde emilir. Bu süre boyunca görme çok bulanıktır ve yavaş yavaş düzelir. Gazın ne zaman tamamen emildiğini muayenede doktorunuz söyler.

Ameliyat sonrası görme ne zaman düzelir?

Gaz emildikçe görme düzelmeye başlar, ancak merkezi görmedeki iyileşme aylar sürebilir. Görme çoğu hastada düzelir fakat her zaman normale dönmeyebilir; çarpık görme bir süre ya da kalıcı olarak devam edebilir. Sonuç deliğin boyutuna ve süresine bağlıdır.

Makula deliği ameliyatının başarı oranı nedir?

Küçük ve yeni gelişmiş deliklerde kapanma oranı yüksektir; delik büyüdükçe ve süre uzadıkça oran düşer. Kapanma görmenin her zaman normale döneceği anlamına gelmez. Sizin için beklenen sonucu cerrahınız OCT bulgularına göre anlatır.

Ameliyattan sonra hangi komplikasyonlar olabilir?

Katarakt en sık görülenidir; doğal merceği olan gözlerde 1-2 yıl içinde gelişme olasılığı yüksektir ve sonradan ameliyatla tedavi edilebilir. Retina yırtığı ya da dekolmanı, göz içi basınç artışı, enfeksiyon ve deliğin kapanmaması daha nadirdir. Belirtilerde gecikmeden başvurulmalıdır.

Delik tekrar açılır mı, diğer göz de etkilenir mi?

Ameliyatla kapanan deliğin yeniden açılması nadirdir. Diğer gözde de makula deliği gelişme riski bir miktar vardır, bu nedenle diğer göz kontrollerle izlenir. Düzenli göz muayenesi ve evde Amsler ızgarası ile bakmak erken uyarıya yardımcı olabilir.

Hangi belirtilerde acil başvurulmalı?

Ani görme azalması, perde inmesi, çok sayıda yeni siyah nokta, ışık çakmaları ya da ameliyat sonrası şiddetli ağrı, bulantı ve kızarıklık acil belirtilerdir. Bu durumlarda aynı gün göz acil servisine ya da retina uzmanına başvurulmalıdır.

Ameliyat sonrası nelere dikkat edilmeli?

Önerilen pozisyona uymak, damlaları düzenli kullanmak, gözü ovmamak ve suyun göze kaçmasını önlemek gerekir. Ağır kaldırma ve zorlanmadan kaçının, kontrollere zamanında gidin. Uçak ve yüksek rakım yasağına gaz emilene kadar uyun.

Kaynaklar

  1. AAO (Amerikan Oftalmoloji Akademisi). What Is a Macular Hole?
  2. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Macular hole
  3. Phoenix Medical Journal (DergiPark). İdiyopatik Makula Deliği Tedavisinde 25 Gauge Pars Plana Vitrektomi Sonuçlarımız
  4. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (DergiPark). İdiopatik makula deliği cerrahisinde uzun dönem sonuçlarımız