TEDAVİ

Aterosklerotik Kalp Tedavisi

Aterosklerotik kalp tedavisi, kalp damarlarında yağ plağı birikmesine bağlı koroner arter hastalığının ilerlemesini yavaşlatmayı ve kalp krizi riskini azaltmayı hedefler. Yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve gerekli hastalarda stent ya da bypass ameliyatını içerir.

Son güncelleme: 20.11.2026
Aterosklerotik Kalp Tedavisi

Özet

Aterosklerotik kalp hastalığı, koroner arter hastalığı olarak da bilinir; kalbi besleyen damarların iç duvarında kolesterol ve yağ plakları birikmesi, damarın daralması ve kalp kasına yeterli kan gitmemesi durumudur. Göğüs ağrısı (anjina), eforla nefes darlığı ve kalp krizi ile kendini gösterebilir. Bazı kişilerde belirti vermeden ilerler.

Tedavinin amacı belirtileri azaltmak, plağın ilerlemesini yavaşlatmak ve kalp krizi, kalp yetmezliği ve ani kalp ölümü riskini düşürmektir. Tedavi her hastada yaşam tarzı düzenlemeleriyle başlar; çoğu hastada kolesterol düşürücü (statin), pıhtı oluşumunu azaltan (antiagregan) ve gerektiğinde kalp hızını ya da tansiyonu düzenleyen ilaçlar eklenir. Ciddi darlıklarda damarı açan balon ve stent işlemi ya da bypass ameliyatı gerekebilir.

Kalp krizi sırasında tıkalı damarın en kısa sürede açılması gerekir; bu durum acil bir tedavi gerektirir. Göğüs ağrısı, sol kola ya da çeneye yayılan ağrı, soğuk terleme ve nefes darlığı durumunda vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır.

Tedavi hastanın damar hastalığının yaygınlığına, kalp pompa gücüne, diyabet gibi eşlik eden hastalıklara ve tercihlerine göre kardiyolog tarafından planlanır. İlaçlar uzun süreli, çoğu zaman ömür boyu kullanılır ve doktora danışmadan bırakılmamalıdır.

Hakkında

Hastalık ve Tedavi Hedefi

Damar duvarında biriken plaklar kan akışını yavaş yavaş kısıtlayabilir ya da aniden çatlayarak üzerinde pıhtı oluşturabilir; pıhtı damarı tıkarsa kalp krizi gelişir. Tedavi bu iki sürecin her ikisini de hedefler: darlığın yol açtığı belirtileri gidermek ve plağın çatlayıp pıhtı oluşturma riskini azaltmak. Hastalık yaşam boyu devam eden bir durumdur ve tedavisi uzun vadeli takip gerektirir.

Kimler Tedavi Gerektirir?

  • Efor sırasında göğüste baskı ya da sıkışma hissi, nefes darlığı olanlar,
  • Daha önce kalp krizi geçirmiş ya da stent veya bypass yapılmış kişiler,
  • Tetkiklerde damar darlığı saptananlar,
  • Yüksek kolesterol, yüksek tansiyon, diyabet, sigara, obezite ve ailede erken yaşta kalp hastalığı gibi risk etkenleri olanlar.

Ne Zaman Acile Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda beklemeden 112 aranmalı ya da en yakın acile başvurulmalıdır; kendi araçla hastaneye gitmeye çalışmak önerilmez:

  • Göğüste 10-15 dakikadan uzun süren baskı, sıkışma, yanma ya da ağırlık hissi,
  • Sol kola, omuza, çeneye, boyuna ya da sırta yayılan ağrı,
  • Soğuk terleme, bulantı, ani nefes darlığı, bayılma ya da baş dönmesi,
  • Dil altı nitrogliserin kullanan hastada ağrının bir dozdan sonra yaklaşık 5 dakika içinde geçmemesi.

Kadınlarda, yaşlılarda ve diyabetlilerde belirtiler tipik göğüs ağrısı olmadan, yalnızca nefes darlığı, bulantı ya da aşırı yorgunluk şeklinde de görülebilir.

Tedavi Türleri

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Yaşam tarzı, ilaç ve girişimsel tedavinin etkisini belirler; bu önlemler tüm hastalar için tedavinin temelidir.

Sigarayı Bırakma

Sigara ve tütün ürünleri, damar sertleşmesini hızlandırır ve pıhtılaşmayı artırır. Pasif içicilik de zararlıdır. Bırakmak, kalp krizi riskini kısa sürede belirgin biçimde azaltır. Doktor ya da aile hekiminden danışmanlık ve gerekirse nikotin yerine koyma ya da reçeteli ilaç desteği istenebilir; Türkiye’de ALO 171 Sigara Bırakma Hattı da kullanılabilir.

Beslenme

Sebze, meyve, baklagil, tam tahıl, balık ve zeytinyağı ağırlıklı Akdeniz tipi beslenme önerilir. Tuz (günde yaklaşık 5 gramın altı), doymuş ve trans yağlar, işlenmiş et, rafine şeker ve işlenmiş yiyecekler sınırlandırılır. Kilo fazlası varsa verilmesi ve diyabet kontrolü önemlidir. Tek bir yiyeceğin ya da bitkisel kürün damarları temizlediğine dair kanıt yoktur. Greyfurt ve greyfurt suyu bazı statinlerle ve kalsiyum kanal blokerleriyle etkileşebilir; kullanmadan önce doktora ya da eczacıya danışılmalıdır.

Fiziksel Aktivite

Çoğu hastada haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz (tempolu yürüyüş gibi) önerilir. Başlangıç düzeyi ve güvenli egzersiz hekimle belirlenmelidir. Kalp krizi ya da girişim sonrası kardiyak rehabilitasyon programı yaşam kalitesini ve prognozu iyileştirir.

Alkol ve Stres

Güvenli bir alkol miktarı olduğu söylenemez; kalp hastaları için alkolden uzak durmak ya da en aza indirmek önerilir. Stres, uykusuzluk ve depresyon kalp hastalığını olumsuz etkileyebilir; gerekirse destek alınmalıdır.

İlaç Tedavisi

İlaçlar uzun süreli kullanılır; doz ve ilaç seçimi kişiye göre kardiyolog tarafından belirlenir. Aşağıdaki bilgiler genel amaçlıdır; doktora danışmadan hiçbir ilacı başlamayın, değiştirmeyin ya da bırakmayın.

Statinler ve Diğer Kolesterol İlaçları

Statinler (atorvastatin, rosuvastatin gibi) karaciğerde kolesterol yapımını azaltır, plakların ilerlemesini yavaşlatır ve kalp krizi riskini düşürür. Koroner arter hastalığında çoğu kılavuz LDL-kolesterolün 70 mg/dL’nin altına, çok yüksek riskte 55 mg/dL’nin altına indirilmesini hedefler. Yeterli olmazsa ezetimib ya da özel enjeksiyon tedavileri eklenebilir. Kas ağrısı ve nadiren karaciğer enzimlerinde yükselme görülebilir; yan etki kuşkusunda ilaç kendi kendine bırakılmamalı, doktora bildirilmelidir.

Antiagregan (Kan Pıhtılaşmasını Önleyen) İlaçlar

Aspirin (genellikle 75-100 mg) ve klopidogrel, tikagrelor ya da prasugrel gibi ilaçlar trombositlerin birbirine yapışıp pıhtı oluşturmasını engeller. Kalp krizi ya da stent sonrası belirli bir süre aspirinle birlikte ikinci bir antiagregan (çift antiagregan tedavi) kullanılır. Ana risk kanamadır; mide ağrısı, siyah dışkı, burun ya da diş eti kanaması gibi durumlarda doktora başvurulmalıdır. Bu ilaçları, özellikle stent sonrası, hekime danışmadan bırakmak stent içinde pıhtı ve kalp krizi riskini artırabilir; diş çekimi ya da ameliyat öncesinde mutlaka kardiyolog bilgilendirilmelidir.

Beta Blokerler

Metoprolol, bisoprolol ve karvedilol gibi ilaçlar adrenalinin kalp üzerindeki etkisini azaltır; kalp hızını ve kalbin oksijen ihtiyacını düşürür. Anjinanın azaltılmasında, kalp krizi sonrasında ve kalp pompa gücü düşükse kullanılır. Yorgunluk, yavaş nabız ve baş dönmesi görülebilir; ilaç aniden bırakılmamalıdır. Astım gibi hastalıklarda dikkat gerekir.

ACE İnhibitörleri ve ARB’ler

Tansiyon yüksekliği, diyabet, böbrek hastalığı ya da kalp pompa gücünde azalma varsa tercih edilir. ACE inhibitörleri kuru öksürüğe ve kanda potasyum yükselmesine yol açabilir; gebelikte kullanılmaz. Öksürük gelişirse doktor genellikle ARB grubuna geçer.

Nitratlar ve Anjina İlaçları

Dil altı nitrogliserin göğüs ağrısı sırasında damarları genişleterek rahatlama sağlar. Nitrat kullanan hastalarda sildenafil gibi sertleşme ilaçları kesinlikle kullanılmamalıdır. Kalsiyum kanal blokerleri ve ranolazin gibi ilaçlar belirtileri kontrol etmek için eklenebilir; bazıları ayak şişmesi ya da nabız yavaşlaması yapabilir.

Diüretikler ve Diğer İlaçlar

İdrar söktürücüler kalp yetmezliği ya da ödem varsa kullanılır; koroner arter hastalığının temel tedavisi değildir. Her ilaç diğeriyle etkileşebilir; yeni bir ilaç, vitamin ya da bitkisel ürün başlamadan önce doktora ve eczacıya danışılmalıdır.

Girişimsel Tedavi: Balon (Anjiyoplasti) ve Stent

Koroner anjiyografi sırasında darlık görülürse aynı seansta damar içinde balon şişirilerek açılabilir ve çoğu zaman darlığın yerine ince bir tel örgü tüp olan stent yerleştirilir. İşlem bilekten ya da kasıktan girilen kateterle, genellikle lokal anestezi ve hafif sedasyon altında yapılır. Kalp krizinde tıkalı damarı acilen açmak için de uygulanır (primer anjiyoplasti).

  • Avantajları: Cerrahi gerektirmez, hastanede kalış kısa sürer ve belirtileri hızla azaltır.
  • Riskleri: Giriş yerinde kanama ya da morarma, damar hasarı, ritim bozuklukları, kontrast maddeye bağlı böbrek etkilenmesi, nadiren kalp krizi ya da inme, stentte yeniden daralma ve stent içinde pıhtı oluşması (stent trombozu).
  • Dikkat: Stent sonrası ilaçlar belirtilen süre boyunca düzenli alınmalıdır.

Bypass (Koroner Arter Bypass Greftleme) Ameliyatı

Bypass ameliyatı, tıkalı ya da çok daralmış damarı açmaz; göğüs duvarındaki veya bacaktaki damardan alınan bir parçayla tıkalı bölgeyi atlayan yeni bir yol oluşturur. Sol ana koroner darlığı, üç damar hastalığı, zayıf kalp pompa gücü ve özellikle diyabeti olan hastalarda tercih edilebilir. Ameliyat genel anestezi altında yapılır; çoğunlukla göğüs kemiği açılır, bazı hastalarda küçük kesilerle ya da kalp çalışırken uygulanabilir.

  • Riskler: Kanama, enfeksiyon, ritim bozuklukları, inme, böbrek sorunları ve nadiren ölüm. Risk yaş, eşlik eden hastalıklar ve kalbin durumuna göre değişir.
  • İyileşme: Hastanede kalış genellikle bir hafta civarındadır; tam iyileşme birkaç hafta ile birkaç ay arasında sürer.

Bitkisel ve Takviye Ürünler

“Damar temizleyen” bitkisel kürlerin ve takviyelerin plakları eritip damarı açtığı bilimsel olarak gösterilmemiştir; kanıtı yoktur. Bazı bitkiler (sarı kantaron, ginkgo, yüksek doz sarımsak ve zencefil gibi) kanama riskini ya da ilaç etkisini değiştirebilir. İlaçların yerine geçmez; kullanmadan önce doktorunuza danışın.

Tedavi Öncesi

Muayene ve Öykü

Doktor göğüs ağrısının özelliklerini (ne zaman, ne kadar sürdüğü, neyle arttığı), önceki kalp hastalıklarını, kullanılan ilaçları, aile öyküsünü, sigara ve alkol kullanımını, tansiyon, diyabet ve kolesterol durumunu sorgular. Tansiyon, nabız ve kilo ölçülür.

Tetkikler

  • EKG ve efor testi: Kalp ritmini ve eforla ortaya çıkan iskemiyi gösterir.
  • Ekokardiyografi: Kalbin pompa gücünü ve kapakları değerlendirir.
  • Kan tahlilleri: Kolesterol (LDL, HDL), kan şekeri ya da HbA1c, böbrek ve karaciğer fonksiyonları, kan sayımı; kalp krizi şüphesinde troponin.
  • Koroner BT anjiyografi ve koroner anjiyografi: Damar darlığının yeri ve ciddiyetini gösterir; stent ya da bypass kararı için gerekebilir.

Hazırlık ve Hasta Ne Yapmalı?

  • Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcılar, diyabet ilaçları ve bitkisel ürünleri listeleyin.
  • Girişim ya da ameliyat öncesi hangi ilacın bırakılacağını ya da sürdürüleceğini hekiminize sorun; ilaçları kendi kendinize kesmeyin.
  • Kontrast maddeye, iyota, lateks ya da ilaçlara alerjiniz varsa belirtin.
  • Sigara kullanıyorsanız bırakmak için hemen destek alın; bırakmak tedaviye uyumu ve sonucu iyileştirir.
  • Girişimsel işlem ya da ameliyat öncesi aç kalma süresi ve hazırlık talimatlarına uyun.

Tedavi Sonrası

İlaçlara Devam ve Takip

İlaçların uzun süre, çoğu zaman ömür boyu kullanılması gerekir. İlaçlar iyi hissedilse bile bırakılmamalıdır. Özellikle stent sonrası çift antiagregan tedavi süresi (çoğu zaman 6-12 ay, kişiye göre değişir) hekimin onayı olmadan kısaltılmamalı ya da durdurulmamalıdır. Kontroller hekimin belirlediği aralıklarla yapılır; kolesterol, tansiyon ve kan şekeri hedeflere göre izlenir.

Yaşam Tarzı ve Rehabilitasyon

  • Kardiyak rehabilitasyon programı varsa katılın; bu programlar hekim eşliğinde güvenli egzersiz sağlar.
  • Sigarayı bırakmayı sürdürün, tuz ve doymuş yağı sınırlayın, kilonuzu koruyun.
  • Yıllık grip aşısı ve hekimin önerdiği diğer aşıları yaptırın.
  • İş, araç kullanma, seyahat ve cinsel ilişkiye dönüş zamanını hekime sorun; nitrat kullanıyorsanız sertleşme ilaçlarını kullanmayın.
  • Diş çekimi ya da cerrahi işlem öncesi kalp hastalığınızı ve ilaçlarınızı bildirin.

Stent ve Bypass Sonrası İyileşme

  • Stent sonrası: Giriş yerinde (bilek ya da kasık) hafif ağrı ve morarma olabilir; birkaç gün ağır kaldırmaktan kaçının. Çoğu hasta birkaç gün içinde günlük yaşama döner.
  • Bypass sonrası: Göğüs kemiği ve bacak yarası bakımına, nefes egzersizlerine ve hekimin belirttiği yük kısıtlamalarına uyun. Tam iyileşme birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir.

Ne Zaman Doktora ya da Acile Başvurulmalı?

Göğüs ağrısı, çarpıntı, bayılma, belirgin nefes darlığı ya da soğuk terleme olursa 112 aranmalıdır. Stent ya da bypass sonrasında yara yerinde kızarıklık, akıntı, ateş, giriş yerinde şişlik ya da kanama; siyah dışkı, kusmada kan ya da durmayan burun kanaması; bacaklarda şişlik ya da ani kilo artışı gibi belirtilerde gecikmeden doktora başvurulmalıdır. İlaç yan etkisi düşünüyorsanız ilacı bırakmadan önce doktorunuzla görüşün.

İlgili tedaviler ve ameliyatlar

Sık Sorulan Sorular

Aterosklerotik kalp hastalığı nedir, koroner arter hastalığı ile aynı mıdır?

Aterosklerotik kalp hastalığı, kalp damarlarında yağ plakları birikmesine bağlı koroner arter hastalığına verilen addır; ikisi çoğunlukla aynı durumu anlatır. Damar daraldıkça kalp kasına giden kan azalır ve göğüs ağrısı ya da kalp krizi gelişebilir. Tedavi hastalığı tamamen ortadan kaldırmaktan çok ilerlemesini yavaşlatmaya ve riski azaltmaya yöneliktir.

Aterosklerotik kalp hastalığında bitkisel tedavi yöntemleri işe yarar mı?

Damar tıkanıklığını açtığı ya da temizlediği ileri sürülen bitkisel kürlerin etkisi bilimsel olarak gösterilmemiştir. Bazı bitkiler kanama riskini artırabilir ya da ilaç etkisini değiştirebilir. Bitkisel ürünler ilaçların yerine geçmez; kullanmadan önce doktorunuza ve eczacınıza danışın.

Tedavi olduktan sonra sigara içebilir miyim?

Hayır. Sigara damar sertleşmesini hızlandırır, pıhtılaşmayı artırır ve stent içinde yeniden daralma ve kalp krizi riskini yükseltir. Bırakmak, tedavi sonrasında alınabilecek en etkili önlemlerden biridir. Bırakmakta zorlanıyorsanız doktordan danışmanlık ve ilaç desteği isteyebilirsiniz.

Tedavi olduktan sonra alkol tüketebilir miyim?

Kalp hastalığı olanlar için güvenli bir alkol miktarı olduğu söylenemez; en iyisi alkolden uzak durmaktır. İçilecekse çok az ve hekimin onayıyla olmalıdır, çünkü alkol tansiyonu, ritmi ve kalp kasını olumsuz etkileyebilir ve ilaçlarla etkileşebilir.

Girişim ya da ameliyattan sonra cinsel ilişki ne zaman başlanabilir?

Zamanlama kişiye ve yapılan işleme göre değişir; genellikle günlük hafif eforu (örneğin iki kat merdiven çıkmayı) rahat tolere edebildiğinizde ve hekiminiz izin verdiğinde mümkündür. Nitrat ilaçlarını kullanıyorsanız sildenafil benzeri ilaçlar kesinlikle kullanılmamalıdır. Göğüs ağrısı ya da nefes darlığı olursa durup doktora başvurun.

Kullanılan ilaçlar diğer ilaçlarla etkileşime girer mi?

Evet, girebilir. Örneğin bazı antibiyotikler ve mantar ilaçları statinlerin düzeyini artırabilir, ağrı kesiciler (NSAİİ) kanama riskini yükseltir, nitratlarla sertleşme ilaçları birlikte kullanılamaz. Yeni bir ilaç, vitamin ya da bitkisel ürün başlamadan önce doktorunuzu ve eczacınızı bilgilendirin.

Hangi uzmana başvurulmalı?

Kalp damar hastalığı şüphesinde önce kardiyoloji (kalp ve damar hastalıkları) uzmanına başvurulur. Girişim gerektiğinde girişimsel kardiyolog, bypass gerektiğinde kalp ve damar cerrahı devreye girer. Göğüs ağrısı akut ve şiddetliyse doğrudan 112 aranmalıdır.

Stent taktırdıktan sonra kan sulandırıcı ilaçları ne zaman bırakabilirim?

Stent sonrası genellikle aspirinle birlikte ikinci bir antiagregan (klopidogrel, tikagrelor ya da prasugrel) belirli bir süre kullanılır; süreyi hekim stentin gerekçesine ve kanama riskine göre belirler (çoğu zaman 6-12 ay). İlaçlar kendi kendine kesilirse stent içinde pıhtı oluşabilir ve kalp krizi riski artar. Diş çekimi ya da ameliyat gerekiyorsa önce kardiyolog bilgilendirilmelidir.

Göğüs ağrısı ne zaman acil durumdur?

Göğüste baskı, sıkışma ya da yanma hissi; sol kola, çeneye ya da sırta yayılan ağrı; soğuk terleme, bulantı veya nefes darlığı ile birlikte ağrı 112’yi aramayı gerektirir. Dil altı nitrogliserin kullanan hastalarda ağrı bir dozdan sonra yaklaşık 5 dakika içinde geçmezse beklemeden 112 aranmalıdır. Kendi araçla hastaneye gitmeye çalışılmamalıdır.

Statin ilaçları hayat boyu kullanılır mı, yan etkileri nelerdir?

Koroner arter hastalığında statinler genellikle uzun süreli, çoğu zaman ömür boyu kullanılır; çünkü ilaç bırakılınca kolesterol yeniden yükselir ve koruyucu etki kaybolur. Kas ağrısı ve nadiren karaciğer enzimlerinde yükselme olabilir. Yan etki düşünülüyorsa ilaç kendi kendine bırakılmamalı, doktorla doz ya da ilaç değişikliği konuşulmalıdır.

Damar tıkanıklığı ilaç, stent ve bypass dışında yöntemlerle açılabilir mi?

Tıkanıklığı temizlediği ileri sürülen bitkisel kürlerin ve takviyelerin bu etkisi bilimsel olarak gösterilmemiştir. Yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlar ilerlemeyi yavaşlatabilir ve riski azaltabilir, ancak ciddi darlıkta stent ya da bypass gerekebilir. Karar kardiyolog tarafından anjiyografi ve diğer tetkiklere göre verilir.

Stent mi bypass mı tercih edilir?

Seçim damar hastalığının yaygınlığına, darlığın yerine, diyabet ve kalp pompa gücü gibi etkenlere göre yapılır. Tek ya da iki damar hastalığında çoğunlukla stent, sol ana koroner ya da üç damar hastalığında ve özellikle diyabetlilerde bypass daha uygun olabilir. Kardiyolog ve kalp damar cerrahı birlikte değerlendirme yapar.

Kalp krizi geçirdikten sonra hangi ilaçlar kullanılır?

Çoğu hastada antiagregan (aspirin ve ikinci bir ilaç), statin, beta bloker ve gerektiğinde ACE inhibitörü ya da ARB kullanılır; ilaç seçimi kalbin pompa gücüne ve eşlik eden hastalıklara göre değişir. İlaçlar düzenli alınmalı ve hekim önermeden değiştirilmemeli ya da bırakılmamalıdır.

Koroner arter hastalığında egzersiz yapılabilir mi?

Düzenli ve ölçülü egzersiz hastalık riskini ve belirtileri azaltır; çoğu hastaya haftada en az 150 dakika orta şiddette aktivite önerilir. Başlamadan önce hekimle ve gerekirse efor testi ile uygun düzey belirlenmeli, egzersiz sırasında göğüs ağrısı, çarpıntı ya da baş dönmesi olursa durulup doktora başvurulmalıdır. Kalp krizi ya da girişim sonrası kardiyak rehabilitasyon yararlıdır.

Greyfurt ve bitkisel çaylar ilaçlarla etkileşir mi?

Greyfurt ve greyfurt suyu bazı statinlerin ve kalsiyum kanal blokerlerinin kandaki düzeyini artırabilir. Sarı kantaron, ginkgo, yüksek doz sarımsak ve zencefil takviyeleri kanama riskini ya da ilaç etkisini değiştirebilir. İlaç kullanan hastalar bitkisel ürünleri kullanmadan önce doktor ya da eczacıya danışmalıdır.

Koroner arter hastalığı olan kişi nasıl beslenmelidir?

Sebze, meyve, baklagil, tam tahıl, balık ve zeytinyağı ağırlıklı Akdeniz tipi beslenme önerilir; tuz, doymuş yağ, işlenmiş et ve şeker sınırlandırılır. Belirli bir yiyeceğin damarları temizlediği söylenemez. Kilo ve eşlik eden diyabet için diyetisyen desteği alınabilir.

Kaynaklar

  1. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Coronary heart disease - Treatment
  2. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Coronary Artery Disease
  3. Cleveland Clinic. Coronary Artery Disease (CAD): Symptoms & Treatment
  4. Pamukkale Tıp Dergisi (DergiPark). Koroner arter hastalığı olanlarda medikal tedavi ve yaşam tarzı değişikliklerine uyumun değerlendirilmesi
  5. Lokman Hekim Dergisi (DergiPark). Kayseri Şehir Hastanesi Kardiyoloji Kliniğinde Koroner Arter Hastalığı Olan Hastalarda Lipid Düşürücü İlaç Kullanımına Uyum ve LDL-Kolesterol Hedefine Ulaşma Düzeyleri