Tendon Kopması
Tendon kopması, kası kemiğe bağlayan tendonun ani yüklenme ya da zayıflama sonucu tamamen veya kısmen yırtılmasıdır. En sık Aşil tendonu, omuz rotator manşeti ve diz çevresindeki tendonlarda görülür; ani ağrı, çıt sesi ve güç kaybı en sık belirtileridir.

Özet
Tendonlar, kasları kemiklere bağlayan, kolajen liflerinden oluşan sağlam bağ dokularıdır. Kas kasıldığında gücü tendon aracılığıyla kemiğe iletilir ve eklem hareket eder. Tendon aşırı yüklendiğinde ya da zayıfladığında kısmen veya tamamen kopabilir (yırtılabilir). Kopan tendon kasın gücünü kemiğe aktaramadığı için ilgili bölgede güç kaybı ve hareket kısıtlılığı ortaya çıkar.
Tendon kopması en sık Aşil tendonunda (topuğun üstü), omuzdaki rotator manşet tendonlarında, dizin üstündeki kuadriseps ve altındaki patellar tendonda, kolda biseps tendonunda ve parmakların bükücü ve açıcı tendonlarında görülür. Kopan tendon çoğunlukla kendiliğinden eski gücüyle birleşmez; bu yüzden hekim değerlendirmesi gerekir. Tedavi kopmanın yerine, tam ya da kısmi olmasına, kişinin yaşına ve aktivite düzeyine göre ameliyatlı ya da ameliyatsız olabilir. İyileşme genellikle haftalar ile aylar sürer.
Hakkında
Tendon Nedir?
Tendon, kası kemiğe bağlayan sert ve esnemeyen liflerden oluşan dokudur. Kas değildir; kolajen lifler ve tenosit adı verilen hücrelerden oluşur. Kemiği kemiğe bağlayan yapılara ise bağ (ligament) denir. Tendonlar kasın çekme gücünü kemiğe taşır ve eklemlerin hareket etmesini sağlar.
Tendonların kan akımı kaslara göre azdır. Bu yüzden zedelendiklerinde yavaş iyileşirler ve zayıflamış bölgelerinde ani yükle kopma ihtimali artar. Aşil tendonunda topuk kemiğinin yaklaşık 2-6 cm üzerindeki bölge kan akımının en az olduğu ve en sık koptuğu yerdir.
Tendon Kopması Nedir?
Tendon kopması, tendon liflerinin kısmen (kısmi yırtık) ya da tamamen (tam kopma) ayrılmasıdır. Aşil tendonu kopması en sık 30-50 yaş arası, hafta sonları spor yapan erkeklerde görülür. Omuz rotator manşet yırtıkları ise yaşla birlikte artar. Tendonlar çoğu zaman önce yıpranıp zayıflar, ardından ani bir yükle kopar.
Tedavi Seçenekleri
Tedavi kopmanın hangi tendonda olduğuna, tam ya da kısmi olmasına, ne kadar zaman önce oluştuğuna, kişinin yaşına, günlük ve sportif aktivite düzeyine ve eşlik eden hastalıklara göre belirlenir. Kararı ortopedi ve travmatoloji uzmanı hastayla birlikte verir.
Ameliyatsız (Konservatif) Tedavi
- Aşil tendonu: Ayak aşağı bakacak şekilde atel ya da özel bot ile tutulur, sonraki haftalarda ayak pozisyonu ve yük kademeli artırılır. Erken kontrollü yüklenmeyle yapılan ameliyatsız tedavi, uygun hastalarda ameliyata yakın işlevsel sonuç verebilir. Ameliyatsız tedavide yeniden kopma riski biraz daha yüksek olabilir.
- Kısmi yırtıklar ve omuz rotator manşeti: İstirahat, atel ya da kol askısı, ağrı ve şişliği azaltmaya yönelik tedavi ve fizik tedavi uygulanır. Yaşlı ve düşük aktiviteli hastalarda rotator manşet yırtığında da ameliyatsız tedavi sık tercih edilir.
- Biseps uzun başı kopması: Çoğunlukla ameliyatsız izlenir; güç ve görünüm beklentisine göre karar verilir.
Cerrahi Tedavi
Cerrahide kopan tendon uçları dikilerek birleştirilir ya da tendon, kemiğe çapa adı verilen küçük implantlarla yeniden tutturulur. Yöntem açık, mini açık, perkütan (küçük kesilerle) ya da artroskopik olabilir. Tendon çok yıpranmışsa greft (başka bir dokudan parça) veya tendon transferi gerekebilir. Dizin üstündeki kuadriseps ve altındaki patellar tendonun tam kopması ile parmak tendonlarının kesilmesi genellikle ameliyat gerektirir; gecikmeden hekime başvurmak önemlidir. Cerrahide yeniden kopma riski daha düşük olabilir, buna karşılık yara iyileşme sorunu, enfeksiyon ve sinir hasarı riski vardır.
PRP ve Diğer Uygulamalar
PRP (trombositten zengin plazma), kişinin kendi kanından hazırlanan bir plazmadır. Aşil tendonu kopması gibi durumlarda yapılan randomize çalışmalarda PRP'nin iyileşmeyi hızlandırdığı ya da sonucu iyileştirdiği gösterilememiştir. Bu nedenle tam kopmada rutin tedavi olarak önerilmez. Bazı tendinopatilerde kullanımı konusunda kanıt sınırlıdır; bir hekim önerirse yararı ve sınırları konuşulmalıdır. Kök hücre ve benzeri uygulamalar için de bilimsel kanıt yeterli değildir.
İyileşme ve Rehabilitasyon
Tedavi ne olursa olsun fizik tedavi ve rehabilitasyon başarının önemli bir parçasıdır. Aşil kopmasında genel gidiş şöyledir: ilk haftalarda atel ya da bot kullanılır, ardından fizyoterapist eşliğinde hareket açıklığı ve güçlenme egzersizleri yapılır. Günlük yürüyüş çoğunlukla 2-3 ayda normale döner, koşu için genellikle 4-6 ay, spora tam dönüş için 6-12 ay beklenir. Bu süreler kişiye göre değişir. Egzersizler hekimin onayıyla ve kademeli yapılmalı, ağrı artıyorsa durup hekime danışılmalıdır.
Ağrı Kontrolü ve Evde Bakım
- Hekimin önerdiği sürece istirahat, ayağı yükseltme ve ince bir bezle sarılı buz (15-20 dakika) ağrı ve şişliği azaltabilir.
- Parasetamol ve bazı ağrı kesiciler kullanılabilir; ancak ilaç türü ve dozu kişinin böbrek, mide ve kalp durumuna göre değişir. Doktora danışmadan ilaç kullanmayın ve dozu kendiniz artırmayın.
- Sigara iyileşmeyi yavaşlatır; bırakmak iyileşmeyi destekler.
- Bitkisel ürünlerin ve tendon kopması için önerilen "doğal" yöntemlerin yararı bilimsel olarak gösterilmemiştir; kullanmadan önce doktorunuza danışın.
Nedenleri
Tendon kopması çoğunlukla tek bir nedene değil, tendonun önceden zayıflamasına ve üzerine ani bir yük binmesine bağlıdır. Nedenler iki ana grupta incelenir.
Ani ve Aşırı Yüklenme
- Sıçrama, ani hızlanma ya da yön değiştirme (basketbol, tenis, futbol, badminton gibi sporlar). Aşil kopması çoğu zaman temassız, tendonun ani kasılması sırasında olur.
- Düşme, basamağı ya da çukuru yanlış basma, ağır bir cismi ani kaldırma.
- Doğrudan darbe ya da kesici yaralanma (özellikle el ve parmak tendonlarında).
Tendonun Zayıflaması
- Yıpranma ve yaşlanma: Yıllar içinde tendon liflerinin dayanıklılığı azalır, kopma daha düşük bir yükle de olabilir.
- Tendinopati: Uzun süredir devam eden aşırı kullanım ve tendon ağrısı tendonu zayıflatır.
- İlaçlar: Kortikosteroidler (hap, ya da tendon çevresine yapılan enjeksiyon) ve florokinolon grubu antibiyotikler tendonu zayıflatabilir.
- Hareketsizlik: Uzun süre hareketsiz kalıp sonra aniden yoğun spora başlamak tendonu hazırlıksız yakalar.
- Hastalıklar: Diyabet, romatoid artrit, gut, böbrek yetmezliği ve bazı bağ dokusu hastalıkları tendon yapısını bozabilir.
- Anabolik steroid kullanımı: Kas gücünü tendonun taşıyabileceğinden hızlı artırabilir ve tendonu zayıflatabilir.
Bu nedenlerin birkaçı birlikte bulunduğunda risk artar. Kopmanın nedeni bazen belirlenemez.
Belirtileri
Tendon kopması belirtileri kopan tendona göre değişir; çoğu durumda belirtiler ani başlar ve fark edilir. En sık görülenler şunlardır:
- Çıt ya da pop sesi: Kopma anında duyulan ya da hissedilen ani bir ses. Özellikle Aşil kopmasında sık görülür, ancak her zaman olmaz.
- Ani ve şiddetli ağrı: Kopma bölgesinde ani başlayan, bazen "arkadan tekmelenmiş gibi" tarif edilen ağrı. Bazı kişilerde ağrı kısa sürede azalabilir.
- Güç kaybı ve hareket zorluğu: Aşil kopmasında parmak ucunda yükselememe ve ittirememe, omuzda kolu yana kaldıramama, dizde bacağı düz tutamama, parmakta bükememe ya da açamama gibi.
- Şişlik ve morarma: Kopmadan saatler ya da günler sonra bölgede şişlik ve morarma.
- Çukurluk ya da kabarıklık: Kopan tendon bölgesinde elle hissedilen boşluk (çentik) ya da kasın yer değiştirmesi nedeniyle kabarıklık.
Önemli not: Aşil tendonu koptuğunda bazı kişiler ayağını yere basıp düz yürüyebilir; bu durum tendonun sağlam olduğunu göstermez.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
- Ani çıt sesi, şiddetli ağrı ya da güç kaybı sonrası bölgeyi kullanamıyorsanız aynı gün ortopedi ve travmatoloji uzmanına ya da acil servise başvurun. Tedavi ne kadar erken başlarsa seçenekler o kadar fazladır.
- Bölgeyi zorlamayın, ağırlık vermemeye çalışın, yükseltin ve ince bir bezle sarılı buz uygulayın.
- Ameliyat ya da atel sonrası baldırda artan şişlik, kızarıklık, ısı artışı ve ağrı varsa aynı gün hekime başvurun (pıhtı riski).
- Göğüs ağrısı, ani nefes darlığı ya da kan tükürme varsa hemen 112'yi arayın.
- Yarada kızarıklık, akıntı, kötü koku ya da ateş varsa gecikmeden başvurun.
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Tanı büyük ölçüde hastanın anlattığı olaya ve ortopedi uzmanının yaptığı muayeneye dayanır. Gerekirse görüntüleme ile desteklenir.
Öykü ve Fizik Muayene
Hekim kopmanın nasıl olduğunu, çıt sesi olup olmadığını, kullandığınız ilaçları (kortikosteroid, florokinolon) ve geçmiş tendon sorunlarınızı sorar. Muayenede şişlik, morarma, çukurluk ve hareket gücü değerlendirilir.
Aşil Tendonu için Thompson Testi
Hasta yüzüstü yatar ya da dizüstü oturur, ayakları sarkık bırakılır. Hekim baldır kasını sıkar. Sağlam tendonda ayak aşağı doğru hareket eder. Ayak hareket etmiyorsa test pozitiftir ve Aşil tendonu kopması çok olasıdır. Matles testi gibi başka muayene testleri de kullanılabilir.
Görüntüleme
- Ultrason: Kopmayı, kopan uçlar arasındaki boşluğu ve hareket sırasındaki durumu gösterir; ulaşılabilir ve hızlıdır.
- MR (manyetik rezonans): Kısmi yırtıkları, rotator manşet ve diğer derin tendonları değerlendirmek ve tanıdan emin olunamadığında kullanılır.
- Direkt röntgen: Tendonu göstermez; kırığı ayırmak ya da kemikten kopma (avülsiyon) olup olmadığını görmek için çekilebilir.
Tanı konulduktan sonra hekim tedavi seçeneklerini, yararlarını ve risklerini sizinle konuşur. Tek başına belirtilerle ya da internetteki bilgilerle kendi kendine tanı koymak yanlış tedaviye ve gecikmeye yol açabilir.
Risk Faktörleri
Aşağıdaki durumlar tendon kopması ihtimalini artırır. Bunların bir ya da birkaçına sahip olmak mutlaka kopacağınız anlamına gelmez.
Yaş ve Cinsiyet
Aşil tendonu kopması en çok 30-50 yaş arası, erkeklerde görülür. Rotator manşet yırtıkları 50 yaştan sonra belirgin artar.
Ani ve Aralıklı Spor
Haftada bir ya da seyrek, hazırlıksız yoğun spor yapmak, özellikle sıçrama ve ani hızlanma içeren sporlar riski artırır. Isınmadan spora başlamak ve yükü çok hızlı artırmak da riskli bir alışkanlıktır.
Kortikosteroid Kullanımı
Hap, iğne ya da tendon çevresine yapılan kortikosteroid enjeksiyonları tendonu zayıflatabilir. Bu ilaçlar çoğu zaman gerçekten gereklidir; kendi başınıza bırakmayın, hekiminize risk ve yararı sorun.
Florokinolon Antibiyotikleri
Siprofloksasin ve levofloksasin gibi florokinolon antibiyotikleri tendon ağrısı ve kopma riskini artırabilir. Risk 60 yaşından sonra, böbrek hastalığı olanlarda ve kortikosteroid ile birlikte kullanımda daha yüksektir. Bu ilaçları kullanırken tendonda ağrı olursa ilacı kendi başınıza değiştirmeyin ama aynı gün hekiminize bildirin; hekim ilacı kesmeye ya da değiştirmeye karar verebilir. Uzmanlar bu antibiyotiklerin daha hafif enfeksiyonlarda ilk seçenek olmaması gerektiğini vurgular.
Önceki Tendon Sorunları
Aynı tendonda uzun süredir devam eden ağrı (tendinopati), daha önce geçirilmiş kısmi yırtık ya da kopma riski artırır.
Hastalıklar ve Diğer Etkenler
- Diyabet, romatoid artrit, gut, kronik böbrek yetmezliği ve bazı bağ dokusu hastalıkları
- Fazla kilo (tendona binen yükü artırır)
- Sigara kullanımı
- Anabolik steroid kullanımı
- Uygun olmayan ayakkabı ve sert zeminde yoğun koşu
Komplikasyonları
Tendon kopması ve tedavisi sonrasında bazı sorunlar görülebilir. Birçoğu uygun tedavi, düzenli kontrol ve rehabilitasyonla önlenebilir ya da yönetilebilir. Kopma tedavisiz kalırsa güç kaybı kalıcı olabilir.
Yeniden Kopma (Rerüptür)
Tendon iyileştikten sonra yeniden kopabilir. Risk ameliyatlı ve ameliyatsız tedavide birkaç yüzde civarındadır ve erken, kontrolsüz yüklenmeyle artar. Hekim ve fizyoterapistin programına uymak riski azaltır.
Yara Sorunları ve Enfeksiyon
Ameliyat yerinde geç iyileşme, açılma ya da enfeksiyon olabilir. Sigara, diyabet ve steroid kullanımı bu riski artırır. Yaranın kızarması, akıntı vermesi ya da ateş enfeksiyon belirtisi olabilir; bu durumda gecikmeden hekime başvurulmalıdır.
Hissizlik (Sinir Hasarı)
Ameliyat yakınındaki küçük duyu sinirleri etkilenebilir ve cilt hissizliği ya da karıncalanma olabilir. Çoğu zaman aylar içinde düzelir ama bazen kalıcı olabilir.
Bacak Damarında Pıhtı (Derin Ven Trombozu)
Atel ya da bot nedeniyle hareketsiz kalmak bacakta pıhtı riskini artırır. Baldırda şişlik, ağrı ve ısı artışı olursa aynı gün başvurun. Pıhtı akciğere gittiğinde göğüs ağrısı ve nefes darlığı olabilir; bu durum acildir.
Kalıcı Güç Kaybı ve Tendon Uzaması
Tendon uzun birleşirse ya da yeterince sıkı iyileşmezse kas gücünde kalıcı azalma, topukta ya da omuzda tam eski güce dönememe olabilir. Geç başvuran ve rehabilitasyonu aksatan hastalarda risk artar.
Eklem Sertliği ve Kas Zayıflığı
Uzun süre atel kullanımı kas kaybına ve eklemde sertliğe yol açabilir. Fizik tedavi bunu azaltır.
Nasıl Önlenir
Her tendon kopması önlenemez ama riski azaltmak mümkündür. Aşağıdaki öneriler özellikle spor yapan ve 30 yaşın üzerindeki kişiler için yararlıdır.
Isınma ve Kademeli Yüklenme
- Spordan önce 5-10 dakika ısının ve esneme hareketleri yapın.
- Yeni bir sporda ya da uzun aradan sonra yükü ve süreyi kademeli artırın.
- Sert zeminde yoğun koşudan ve ani sıçrama gerektiren sporlardan önce vücudunuzu hazırlayın.
Güçlendirme ve Esneme
- Baldır, uyluk ve omuz çevresi kaslarını düzenli güçlendirin; Aşil tendonu için fizyoterapistin önereceği baldır egzersizleri (ör. kontrollü topuk indirme) tendonun dayanıklılığını artırabilir.
- Kaslarınızı esnek tutun, uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının.
Ağrıyı Önemseyin
- Topuk, omuz ya da diz çevresinde süren tendon ağrısında spora ara verin ve hekime başvurun; ağrıyı "geçer" diye zorlayarak sporu sürdürmeyin.
- Tendonlarınıza kortikosteroid enjeksiyonu önerilirse yararı ve riskini hekiminize sorun.
- Florokinolon antibiyotiği kullanırken tendon ağrısı olursa aynı gün hekime haber verin; ilacı kendi başınıza kesmeyin ya da değiştirmeyin.
Günlük Yaşam
- Uygun, destekleyici spor ayakkabısı seçin ve aşınmış ayakkabıları değiştirin.
- İdeal kiloyu koruyun ve sigarayı bırakın.
- Diyabet gibi tendon sağlığını etkileyen hastalıkları kontrol altında tutun.
- Anabolik steroid kullanmayın.
Tedavi Seçenekleri
İlgili tedaviler
İlgili ameliyatlar
Sık Sorulan Sorular
Tendon kopması nedir?
Tendon kopması, kası kemiğe bağlayan tendonun kısmen veya tamamen yırtılmasıdır. Ani yüklenme, düşme ya da tendonun önceden zayıflaması sonucu olabilir. Kopan tendon kasın gücünü kemiğe aktaramadığı için güç kaybı ve hareket zorluğu ortaya çıkar.
Tendon kopması belirtileri nelerdir?
En sık belirtiler ani çıt ya da pop sesi, şiddetli ağrı, güç kaybı, bölgeyi kullanamama, şişlik, morarma ve elle hissedilen çukurluktur. Aşil kopmasında parmak ucunda yükselememe tipiktir. Bu belirtilerde aynı gün ortopedi uzmanına ya da acil servise başvurmak gerekir.
Tendon kopması şiddetli ağrı yapar mı?
Çoğu kişide kopma anında ani ve şiddetli ağrı olur ve bu ağrı bir süre sonra daha geniş bir alana yayılabilir. Bazı kişilerde ağrı hafif olabilir ya da kısa sürede azalabilir. Ağrının az olması kopma olmadığı anlamına gelmez; güç kaybı ve hareket zorluğu varsa muayene gerekir.
Aşil tendonum koptuysa yürüyebilir miyim?
Bazı kişiler kopmaya rağmen düz zeminde yürüyebilir, çünkü baldırdaki diğer yapılar ayağı kısmen aşağı çekebilir. Bu nedenle yürüyebiliyor olmak tendonun sağlam olduğunu göstermez. Parmak ucunda yükselememe, topukta çukurluk ve çıt sesi sonrası ani ağrı varsa ortopedi uzmanına başvurulmalıdır.
Tendon koptuğunda ilk yardım olarak ne yapmalıyım?
Etkilenen bölgeyi zorlamayın, ağırlık vermemeye çalışın, ayağınızı ya da kolunuzu yükseltin ve ince bir bezle sarılı buzu 15-20 dakika uygulayabilirsiniz. Buzu doğrudan cilde koymayın. Kısa sürede ortopedi uzmanına ya da acile gidin; ağrı kesici kullanacaksanız hangisini ve ne kadar kullanacağınızı doktorunuza danışın.
Tendon kopması kendiliğinden iyileşir mi?
Tam kopan tendon uçları genellikle kendiliğinden eski gücüyle birleşmez, bu nedenle hekim değerlendirmesi gerekir. Bazı kısmi yırtıklar ve uygun hastalarda Aşil gibi bazı tendon kopmaları ameliyatsız tedaviyle de iyileşebilir. Bu, hekim kontrolünde atel ve rehabilitasyonla yapılır; kendi başınıza beklemek ve tedaviyi geciktirmek kalıcı güç kaybına yol açabilir.
Tendon kopması hangi durumlarda ameliyat edilir?
Karar tendonun yerine, kopmanın tam ya da kısmi olmasına, kişinin yaşına, aktivite düzeyine ve geçen süreye göre verilir. Diz üstündeki kuadriseps ve altındaki patellar tendonun tam kopması ile parmak tendonu kesilerinde genellikle ameliyat gerekir. Aşil ve omuz rotator manşet kopmalarında ise ameliyatsız tedavi de uygun hastalarda seçenek olabilir.
Aşil tendonu kopması ameliyatsız tedavi edilebilir mi?
Evet, uygun hastalarda ayağın aşağı bakacak şekilde atel ya da özel botla tutulduğu ve yükün kademeli arttırıldığı ameliyatsız tedavi tercih edilebilir. Ameliyatsız tedavide yeniden kopma riski biraz daha yüksek olabilirken, ameliyatta yara ve enfeksiyon sorunları daha fazladır. Hangi yöntemin uygun olduğuna yaşınıza, aktivite düzeyinize ve kopmanın zamanına göre ortopedi uzmanınız karar verir.
PRP tedavisi tendon kopmasında işe yarar mı?
PRP kişinin kendi kanından hazırlanan bir plazmadır. Aşil tendonu kopması gibi durumlarda yapılan randomize çalışmalarda PRP'nin iyileşmeyi hızlandırdığı ya da sonucu iyileştirdiği gösterilememiştir, bu nedenle tam kopmada rutin olarak önerilmez. Bazı tendon sorunlarında kullanımına dair kanıt sınırlıdır; bir hekim önerirse yararı ve sınırlarını sorun.
Tendon ameliyatı riskli midir?
Her ameliyat gibi tendon ameliyatının da riskleri vardır. Enfeksiyon, yara iyileşme sorunu, sinir hasarı ile hissizlik, bacakta pıhtı ve yeniden kopma görülebilir. Bu riskler genelde düşüktür ve hasta ile cerrah risk-yarar dengesini birlikte değerlendirir.
Tendon kopması durumunda iyileşme süreci nasıl ilerler?
Aşil kopmasında ilk haftalar atel ya da bot kullanılır, sonra fizik tedavi ile hareket açıklığı ve güç kademeli artırılır. Günlük yürüyüş çoğunlukla 2-3 ayda normale döner, koşuya genellikle 4-6 ayda, spora tam dönüşe 6-12 ayda ulaşılır. Süre tendona, kopmanın şiddetine ve tedaviye göre değişir; rehabilitasyon programını aksatmamak önemlidir.
Tendon ameliyatından sonra ne zaman yürüyebilir ve spora dönebilirim?
Süre kopmanın yerine ve uygulanan tedaviye göre değişir. Aşil tendonunda genellikle birkaç hafta atel ya da bot kullanılır, günlük yürüyüş çoğunlukla 2-3 ayda normale döner. Koşuya dönüş genellikle 4-6 ay, spora tam dönüş 6-12 ay sürebilir. Hekiminiz izin vermeden erken yüklenmek yeniden kopma riskini artırır.
Tendon yeniden kopar mı?
Evet, tedaviden sonra tendon yeniden kopabilir; bu risk ameliyatlı ve ameliyatsız tedavide birkaç yüzde civarındadır. Erken ve kontrolsüz yüklenme, düşme ve tedaviye uyumsuzluk riski artırır. Hekim ve fizyoterapistin verdiği programa uymak ve spora kademeli dönmek riski azaltır.
Tendon kopması tedavi edilmezse ne olur?
Tedavi edilmeyen tendon kopması kalıcı güç kaybına, hareket kısıtlılığına, topallamaya ya da omuzda kolu kaldıramamaya yol açabilir. Zamanla çevre kaslar zayıflar ve sonradan yapılan onarım zorlaşabilir. Hayatı tehdit etmez ancak yaşam kalitesini ve spor yapabilmeyi ciddi etkileyebilir, bu yüzden erken başvurmak önemlidir.
Hangi ilaçlar tendon kopması riskini artırır?
Florokinolon grubu antibiyotikler (örneğin siprofloksasin ve levofloksasin) ve kortikosteroidler, özellikle tendon çevresine yapılan enjeksiyonlar, riski artırabilir. Bu ilaçları kullanırken topukta ya da başka bir tendonda ağrı olursa ilacı kendi başınıza bırakmayın ama aynı gün hekime haber verin. Hiçbir ilacı doktora danışmadan başlamayın ya da kesmeyin.
Tendon kopması ile burkulma ya da kas yırtığı nasıl ayırt edilir?
Burkulmada bağ, kas yırtığında kas lifleri, tendon kopmasında ise kası kemiğe bağlayan tendon etkilenir. Tendon kopmasında çoğunlukla ani bir çıt sesi, belirgin güç kaybı ve eklemi hareket ettirememe olur. Kesin ayrım için muayene ve gerekirse ultrason ya da MR gerekir; belirtiler sürüyorsa kendi kendinize teşhis koymayın.
Tendon ameliyatından sonra bacakta şişlik ve ağrı olursa ne yapmalıyım?
Ameliyat ya da atel sonrası uzun süre hareketsiz kalmak bacak damarında pıhtı (derin ven trombozu) riskini artırır. Baldırda artan şişlik, ısı artışı, kızarıklık ya da ağrı olursa aynı gün hekime başvurun. Göğüs ağrısı ya da nefes darlığı olursa hemen acile gidin.
Tendon kopması hangi bölümde tedavi edilir?
Tendon kopmaları ortopedi ve travmatoloji uzmanlarınca değerlendirilir ve tedavi edilir. El ve parmak tendonlarında el cerrahisi ilgilenir. Acil durumlarda ilk başvuru acil servise yapılabilir; gerekli görülürse ortopedi uzmanına yönlendirilirsiniz.
Tendon kopmasından korunmak için ne yapabilirim?
Spordan önce ısınmak, yükü kademeli artırmak, kasları düzenli güçlendirmek ve esnetmek, uygun ayakkabı seçmek yardımcı olur. Tendonda süren ağrı olursa spora ara verip hekime başvurmak da önemlidir. Sigarayı bırakmak ve kilo kontrolü de tendon sağlığını destekler.
Kaynaklar
- Cleveland Clinic. Achilles Tendon Rupture: Symptoms, Treatment & Recovery Time
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Achilles tendon repair
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Achilles tendon rupture - aftercare
- Bozok Tıp Dergisi (DergiPark). Akut Aşil Tendon Rüptürlerinde Konservatif Tedavi, Perkütan ve Açık Cerrahinin Klinik Sonuçlarının Karşılaştırılması
- ODÜ Tıp Dergisi (DergiPark). Akut Aşil Tendon Rüptürlerinde Cerrahi ve Cerrahi Dışı Tedavi Yöntemlerinin Karşılaştırılması: Bir Derleme