AMELİYAT

Yüz Nakli Ameliyatı

Yüz nakli ameliyatı, ağır yüz yaralanması ya da kaybı olan hastalarda yüzün bir bölümünün ya da tamamının beyin ölümü gerçekleşmiş bir vericiden alınan dokuyla değiştirilmesidir. Çok az merkezde yapılan, ömür boyu bağışıklık baskılayıcı ilaç gerektiren ileri düzey bir…

Tıbbi olarak kontrol eden: Op. Dr. Serkan SabancıoğullarındanKontrol tarihi: 08.11.2026 · Son güncelleme: 14.11.2026
AnesteziGenel
SüreGenellikle 10-30 Saat
Hastanede yatışBirkaç Hafta (Yoğun Bakım Dahil)
İşe dönüşAylar (Kişiye Göre)
Yüz Nakli Ameliyatı

Özet

Yüz nakli, tıpta kompozit doku allotransplantasyonu (vaskülarize kompozit allotransplantasyon) grubunda yer alır. Beyin ölümü gerçekleşmiş bir vericiden alınan yüz dokusu (deri, yağ doku, kas, sinir, damar ve bazen kemik ile ağız ve burun içi zarlar) hastanın yüzüne mikrocerrahi ile bağlanır. Nakil kısmi (örneğin burun, dudak ve çevresi) ya da tama yakın olabilir.

Bu ameliyat estetik bir işlem değildir. Yanık, ateşli silah yaralanması, trafik kazası, hayvan saldırısı ya da tümör ameliyatı gibi nedenlerle yüzü ağır hasar görmüş ve yeme, konuşma, nefes alma ya da göz kapağını kapatma gibi işlevleri bozulmuş, bilinen yeniden yapılandırma (rekonstrüksiyon) yöntemlerinden yeterli sonuç alınamamış hastalar için düşünülür. Ameliyat genel anestezi altında, geniş bir ekiple ve genellikle 10-30 saat arasında değişen sürelerde yapılır.

Yüz nakli yapılan kişinin vücudu nakledilen dokuyu yabancı olarak algılayıp reddedebilir. Bu nedenle hastalar ömür boyu bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanmak ve düzenli kontrole gitmek zorundadır. Bu ilaçlar enfeksiyon, böbrek hasarı ve bazı kanserler için riski artırır. Dünyada yüz nakli sayısı sınırlıdır ve uzun dönem verileri henüz kısıtlıdır. Karar, çok disiplinli bir ekip tarafından hastanın hem tıbbi hem ruhsal durumu değerlendirilerek verilir.

Hakkında

Yüz Nakli Nedir?

Yüz nakli, hasar görmüş ya da kaybedilmiş yüz dokusunun yerine, beyin ölümü gerçekleşmiş bir vericiden alınan yüz dokusunun yerleştirilmesidir. Burada yalnızca deri nakledilmez. Kaslar, sinirler, kan damarları, yağ doku, bazı hastalarda kemik ve ağız ya da burun içindeki zarlar bir bütün olarak alınır ve alıcının damar ve sinirlerine bağlanır. Nakil edilen yüz, vericinin yüzünün kopyası değildir; alıcının kemik yapısı üzerine oturduğu için ortaya çıkan görünüm çoğunlukla ikisinin karışımıdır.

Nakil, hasarın büyüklüğüne göre kısmi yüz nakli (örneğin burun, dudak, çene ve yanak bölgesi) ya da tama yakın (near-total) yüz nakli olarak planlanabilir.

Kısa Tarihçe

  • 2005: Fransa (Amiens) kısmi yüz naklinin dünyada ilk yapıldığı yerdir. Köpek saldırısı sonucu yüzü hasar gören bir hasta ameliyat edilmiştir.
  • 2010: İspanya (Barselona, Vall d’Hebron Hastanesi) tama yakın yüz naklinin ilk örneklerinden birini gerçekleştirmiştir.
  • 2012: Türkiye’de ilk yüz nakli Akdeniz Üniversitesi’nde yapılmıştır. Sonraki yıllarda ülkemizde birkaç merkezde daha yüz nakli yapılmıştır.

Bugüne kadar dünyada yapılan yüz nakli sayısı onlarla ifade edilir. Bu nedenle kesin bir başarı oranı ya da uzun dönem istatistiği vermek doğru olmaz. Bildirilen sonuçlar umut vericidir; ancak bazı hastalarda ciddi ret atakları, nakledilen dokunun kaybı ve ilaçlara bağlı komplikasyonlar da bildirilmiştir.

Hangi Durumlarda Düşünülür?

Yüz nakli, yalnızca ağır yüz hasarı ve işlev kaybı olan, standart cerrahi yöntemlerle düzeltilemeyen hastalarda düşünülür. Başlıca nedenler şunlardır:

  • Ağır yanıklar: Derinin, burnun, dudakların ve göz kapaklarının büyük kısmının kaybına yol açan yanıklar.
  • Ateşli silah ve patlama yaralanmaları: Alt çene, dudak, burun ya da yanak dokusunun büyük ölçüde kaybı.
  • Trafik kazaları ve ağır yüz travmaları: Birden fazla bölgeyi tutan doku ve kemik kayıpları.
  • Hayvan saldırıları: Dudak, burun ve yanak dokusunun kaybı.
  • Tümör ameliyatları ve bazı hastalıklar: Geniş doku çıkarılması gereken durumlar ya da yüzü yaygın tutan nörofibromatoz gibi hastalıklar. Doğuştan yüz farklılıklarında yüz nakli çok nadiren düşünülür.

Hastanın görünümünden memnun olmaması, yaşlanma belirtileri ya da estetik kaygılar yüz nakli için bir neden değildir. Ömür boyu ilaç kullanımı ve ciddi risklerin bulunması nedeniyle bu ameliyat estetik amaçla yapılmaz.

Ameliyatsız ve Nakilsiz Seçenekler

Yüz nakli son seçenektir. Önce konvansiyonel rekonstrüktif yöntemler denenir ve çoğu hastada bunlar yeterli olabilir:

  • Deri grefti ve flepler: Hastanın kendi derisi ve dokusu ile defektin kapatılması.
  • Serbest flepler (mikrocerrahi): Vücudun başka bir yerinden damarlarıyla birlikte alınan dokunun yüze nakledilmesi.
  • Doku genişleticiler, yağ enjeksiyonu ve skar tedavileri: Yanık izlerinin yumuşatılması ve doku kalitesinin artırılması.
  • Protezler: Burun, kulak ya da göz çevresi için özel yüz protezleri.
  • Ruhsal destek ve rehabilitasyon: Psikolog, konuşma ve yutma terapisi desteği.

İnternette sık geçen "nakilsiz yüz ameliyatı" ifadesi genellikle yüz germe ve benzeri estetik ameliyatları anlatır. Bunlar yüz nakli ile aynı amaca hizmet etmez ve ağır yüz hasarının yerine geçmez.

Kimler Aday Olabilir?

Aday değerlendirmesi plastik cerrah, nakil ve bağışıklık uzmanı, anestezi uzmanı, psikiyatrist ya da psikolog, sosyal hizmet uzmanı ve diğer branşlardan oluşan bir ekip tarafından yapılır. Genel olarak şu özellikler aranır:

  • Standart rekonstrüktif yöntemlerle yeterli sonuç alınamamış ağır yüz hasarı ve işlev kaybı.
  • Genel sağlık durumunun uzun ve zorlu bir ameliyata ve bağışıklık baskılayıcı ilaçlara uygun olması.
  • Ruhsal durumun uygun, beklentilerin gerçekçi olması ve yaşam boyu ilaç ve kontrollere uyum gösterebilecek olması.
  • Aktif kanser ya da kontrol altına alınamamış enfeksiyon gibi engel durumlarının bulunmaması.

Birçok merkez erişkin hastaları değerlendirir; kesin yaş sınırı merkezden merkeze ve olgudan olguya değişir.

Verici Bulunması ve Uygunluk

Yüz nakli için uygun verici bulmak zaman alabilir. Vericinin ve alıcının kan grubu uyumlu olmalı; ayrıca doku tipi (HLA) testleri, çapraz uyum testi ve bazı enfeksiyonlar (CMV, EBV, hepatit ve HIV gibi) yönünden inceleme yapılmalıdır. Deri rengi, yüz ölçüleri ve yaş gibi özellikler de değerlendirilir. Bekleme süresi önceden kestirilemez.

Doku uyumunu belirleyen laboratuvar testleridir. Bilgisayar ve üç boyutlu görüntüleme ise cerrahi planlama, kemik ve doku boyutlarının karşılaştırılması için kullanılır; ameliyat sonrası yüzün kesin görünümünü önceden göstermez.

Ameliyat Nasıl Yapılır?

Ameliyat genel anestezi altında ve çok sayıda uzmanın katıldığı bir ekiple yapılır. Yüz nakli ameliyatı genellikle 10-30 saat arasında sürer; süre yaralanmanın büyüklüğüne ve nakledilen dokuya göre uzayabilir. Aşamalar genel olarak şöyledir:

  • Verici ameliyatı: Vericinin yüz dokusu, damarları ve sinirleriyle birlikte tek parça olarak alınır. Vericinin yüz görünümünün korunması için genellikle yerine maske ya da protez yerleştirilir.
  • Alıcının hazırlanması: Hasarlı doku ve yara izleri temizlenir, bağlanacak damar ve sinirler belirlenir. Gerekirse kemik düzeltmeleri yapılır.
  • Nakil: Gerekirse kemik dokusu tespit edilir, ardından arter ve venler mikroskop altında bağlanır. Bu aşamada nakledilen dokuya kan akışı başlar.
  • Sinir ve kas onarımı: Yüz sinirleri onarılır; mimik ve duyu geri kazanımı bu sinirlerin zamanla iyileşmesine bağlıdır.
  • Kapatma: Deri ve ağız içi dokular dikilir. Bazı hastalarda ilk dönemde nefes yolunu korumak için geçici trakeostomi gerekebilir.

Riskler ve Komplikasyonlar

Yüz nakli yüksek riskli bir ameliyattır. Başlıca riskler şunlardır:

  • Akut ve kronik ret (rejeksiyon): Vücut nakledilen dokuyu yabancı sayıp saldırabilir. Hastaların çoğunda ilk yıl içinde en az bir akut ret atağı bildirilmiştir. Ataklar çoğunlukla ilaçların artırılmasıyla kontrol altına alınır. Uzun dönemde kronik ret, nakledilen dokunun damarlarında hasara yol açabilir.
  • Nakledilen dokunun kaybı: Damar tıkanıklığı, ağır ret ya da enfeksiyon nedeniyle nakledilen dokunun alınması gerekebilir. Bu durumda yeni bir rekonstrüksiyon ya da yeniden nakil gündeme gelebilir.
  • Enfeksiyon: Bağışıklık baskılayıcı ilaçlar bakteri, virüs ve mantar enfeksiyonlarının riskini artırır.
  • İlaç yan etkileri: Böbrek hasarı, yüksek tansiyon, kan şekeri yükselmesi (diyabet), kemik kaybı ve zamanla bazı kanserlerin (özellikle cilt kanseri ve lenfoma) riskinde artış.
  • Kanama ve pıhtı: Ameliyat sırasında ya da sonrasında kanama, damar tıkanması ve kan nakli gereksinimi görülebilir.
  • Sinir iyileşmesinin tam olmaması: Mimik ve duyu geri kazanımı aylar ve yıllar içinde, kısmi olarak gerçekleşir. Yüz felci benzeri hareket kısıtlılığı kalabilir.
  • İşlev sorunları: Gerekirse ek cerrahi gerektiren göz kapağı, dudak, yutma ya da nefes alma sorunları.
  • Ruhsal sorunlar: Yeni yüze uyum, kimlik algısı, kaygı ve depresyon. Psikolojik destek ameliyat öncesinde ve sonrasında sürdürülür.
  • Anestezi ve genel cerrahi riskleri: Uzun süren ameliyat nedeniyle kalp, akciğer ve diğer organ sorunları ve nadiren yaşamı tehdit eden komplikasyonlar.

Bazı hastalar ameliyat sonrası ilk aylarda ya da yıllarda yaşamını yitirmiştir. Bu nedenle ameliyatın yarar ve zararları ayrıntılı biçimde konuşulmalı ve yazılı onam alınmalıdır.

Ameliyat Öncesi

Değerlendirme Süreci

Aday olarak değerlendirilen hastalar, nakil merkezinde birçok uzman tarafından uzun bir değerlendirmeden geçer. Bu süreçte ameliyatın yarar ve zararları, ömür boyu ilaç kullanımı ve beklentiler ayrıntılı anlatılır. Hasta ve yakınları sorularını sorabilir; ameliyat için yazılı onam verilir.

Tetkikler

  • Kan tahlilleri: Kan sayımı, böbrek ve karaciğer testleri, pıhtılaşma testleri, kan şekeri ve idrar tahlili.
  • Kan grubu ve doku tipi (HLA) testleri: Vericiyle uyumun değerlendirilmesi ve vücudun nakledilecek dokuya karşı antikor taşıyıp taşımadığının saptanması.
  • Enfeksiyon taramaları: Hepatit B ve C, HIV, CMV, EBV, tüberküloz gibi enfeksiyonların araştırılması.
  • Kalp ve akciğer değerlendirmesi: EKG, ekokardiyografi, akciğer grafisi, gerekirse ek testler.
  • Görüntüleme: Yüz kemiklerinin ve damarların bilgisayarlı tomografi ve anjiyografi ile incelenmesi, üç boyutlu cerrahi planlama.
  • Diş ve ağız muayenesi: Enfeksiyon odaklarının temizlenmesi.
  • Anestezi değerlendirmesi: Anestezi uzmanı genel sağlık durumunuzu ve uzun süren ameliyata uygunluğu değerlendirir.
  • Psikiyatrik ve psikolojik değerlendirme: Ruhsal durumun, beklentilerin ve uyum yeteneğinin değerlendirilmesi.

İlaçlar

Kullandığınız tüm ilaçları, vitamin ve bitkisel ürünleri ekibinize bildirin. Kan sulandırıcı ilaçları doktorunuza danışmadan bırakmayın. Hangi ilacın ne zaman kesileceğini ekip belirler.

Sigara ve Alkol

Sigara, küçük damarlarda dolaşımı bozar ve yara iyileşmesini geciktirir. Mikrocerrahi ile bağlanan damarlar için bu özellikle önemlidir. Nakil listesine girmeden önce sigaranın bırakılması gerekir. Alkol ve madde kullanımı da değerlendirmenin bir parçasıdır.

Beslenme ve Açlık

Güçlü ve yeterli beslenmiş olarak ameliyata girmek önemlidir; kendi başınıza diyet ya da zayıflama programı uygulamayın. Katı yiyecekler genellikle ameliyattan 6 saat önce kesilir; su gibi berrak sıvılar ameliyattan 2 saat öncesine kadar içilebilir. Verici durumunda ameliyat zamanı önceden kestirilemeyebileceği için kesin süreyi anestezi ekibi ve nakil ekibi size bildirir.

Ruhsal Hazırlık ve Destek

Yüz nakli, görünümü ve kimlik algısını etkileyen bir ameliyattır. Beklentilerinizi ekiple açıkça konuşun. Aile ve yakınlarınızın sürece dahil olması ve ruhsal destek almanız önerilir. Öncesi ve sonrası fotoğrafları incelerken her hastanın sonucunun farklı olduğunu unutmayın.

Hazırlık Listesi

  • Ameliyata hazır olmanız gerektiğinde ulaşılabilir olun; verici bulunduğunda ekip sizi hızlıca arayacaktır.
  • Uzun süre hastanede kalacağınızı göz önünde bulundurarak yakınlarınızla bir bakım planı yapın.
  • Ameliyat sonrası düzenli ilaç ve kontrol programı için ulaşım ve konaklama planınızı oluşturun.

Ameliyat Sonrası

Yoğun Bakım ve İlk Günler

Ameliyattan sonra hastalar yoğun bakımda izlenir. Nakledilen dokunun rengi, ısısı ve kan akışı sık sık kontrol edilir. İlk günlerde yüzde belirgin şişlik olur; başın yüksek tutulması şişliği azaltır. Gerekli hastalarda geçici trakeostomi ve beslenme tüpü kullanılabilir. Ağrı, ilaçlarla kontrol altında tutulur.

Bağışıklık Baskılayıcı İlaçlar

Ameliyat sırasında ve sonrasında güçlü bağışıklık baskılayıcı ilaçlar başlanır ve bu ilaçlar ömür boyu kullanılır. İlaçlar bir ya da iki gün bile aksatılmamalı, dozlar doktora danışmadan değiştirilmemelidir. Kusma ya da ishal gibi nedenlerle ilacı alamazsanız hemen ekibinize ulaşın. Bazı yiyecek, bitkisel ürün ve ilaçlar (örneğin greyfurt) ilaç düzeyini etkileyebilir; yeni bir ilaç ya da takviye kullanmadan önce nakil ekibine sorun.

Ret Takibi

Sık kontroller, kan testleri ve gerektiğinde deri ve ağız içi biyopsiyle ret atakları erken yakalanmaya çalışılır. İlk yılda kontroller sıktır, sonra aralıklar uzar ama ömür boyu devam eder.

Yara ve Cilt Bakımı

  • Yüzü ekibin önerdiği şekilde temiz tutun; bakım ürünlerini doktorunuza danışarak seçin.
  • Yüz üstü yatmayın, yüze baskı uygulamayın. İlk dönemde sırt üstü ve başı yüksek konumda uyumanız önerilir.
  • Duş ve yüz temizliği için ekip talimatlarını bekleyin; aşırı sıcak ya da soğuk uygulamalardan kaçının.
  • Güneş ışığından korunun ve solaryuma girmeyin. Bağışıklık baskılayıcı ilaçlar cilt kanseri riskini artırdığı için uzun dönemde de yüksek korumalı güneş kremi, şapka ve gölge önerilir.

Enfeksiyondan Korunma

İlk aylarda kalabalık ortamlardan, hasta kişilerden ve ağız hijyeni bozukluklarından kaçınmak gerekir. Ateş, titreme ya da yarada akıntı varsa gecikmeden başvurun.

Rehabilitasyon

Yüz kasları ve sinirleri için fizik tedavi, mimik egzersizleri, konuşma ve yutma terapisi uygulanır. Duyu geri kazanımı genellikle aylar içinde, hareket geri kazanımı ise aylar ve yıllar içinde ve kısmi olarak gelişir. Kesin düzelme düzeyi hastadan hastaya farklıdır.

Ek Ameliyatlar

Birçok hastada ilk nakilden sonra göz kapağı, dudak ya da yüz hatlarını düzeltmek için ek küçük ameliyatlar gerekebilir. Bunlar kimi zaman fazla doku alma ya da düzeltme amacıyla yapılır.

Hastanede Kalış, Taburculuk ve İşe Dönüş

Yoğun bakım dahil hastanede kalış süresi genellikle birkaç hafta sürer ve hastaya göre uzayabilir. Taburculuk sonrası da sık kontroller, ilaç ayarlamaları ve rehabilitasyon sürer. İşe, araç kullanmaya ve spora dönüş süresi aylarla ölçülür ve kişiye göre değişir; kesin zamanı nakil ekibi belirler. Temaslı sporlar ve yüze darbe riski olan etkinlikler uzun süre önerilmez.

Cinsel Yaşam ve Günlük Etkinlikler

Yorgunluk ve ilaçlar nedeniyle ilk dönemde enerji düşük olabilir. Ne zaman günlük yaşamınıza ve cinsel yaşama dönebileceğinizi doktorunuzla konuşun.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

  • Yüzde yeni kızarıklık, döküntü, şişlik, renk değişikliği ya da duyu kaybı
  • Dudak ya da ağız içinde yara, kızarıklık ya da şişlik
  • Ateş, titreme, yarada akıntı ya da kötü koku
  • Kanama ya da hızla büyüyen şişlik
  • Nefes darlığı ya da yutma güçlüğü (hemen acile başvurun)
  • Kusma ya da ishal nedeniyle ilaçların alınamaması
  • Ağır üzüntü, uykusuzluk ve umutsuzluk

Sık Sorulan Sorular

Yüz nakli ameliyatı nedir?

Yüz nakli, hasar görmüş ya da kaybedilmiş yüz dokusunun yerine beyin ölümü gerçekleşmiş bir vericiden alınan yüz dokusunun (deri, kas, sinir ve damarlarla birlikte) mikrocerrahi ile yerleştirilmesidir. Tıpta kompozit doku allotransplantasyonu olarak adlandırılır. Çok az merkezde yapılan, ömür boyu bağışıklık baskılayıcı ilaç gerektiren ileri düzey bir ameliyattır.

Yüz nakli kimlere yapılır?

Ağır yanık, ateşli silah yaralanması, hayvan saldırısı, ağır trafik kazası ya da tümör ameliyatı sonrası yüzü büyük ölçüde hasar görmüş, yeme, konuşma ya da nefes alma gibi işlevleri bozulmuş ve standart rekonstrüktif yöntemlerden sonuç alınamamış hastalarda düşünülür. Hastanın genel sağlığı, ruhsal durumu ve ilaç ve kontrollere uyum yeteneği de değerlendirilir.

Yüz nakli estetik amaçla yapılır mı?

Hayır. Yüz nakli güzelleştirme ya da yaşlanma belirtilerini düzeltme amacıyla yapılmaz. Ömür boyu bağışıklık baskılayıcı ilaç gerektirdiği ve ciddi riskler taşıdığı için yalnızca ağır yüz hasarı ve işlev kaybında düşünülür.

Yüz nakli ameliyatı kaç saat sürer?

Ameliyat çoğunlukla 10-30 saat arasında sürer. Süre, yaralanmanın büyüklüğüne, nakledilen dokunun miktarına ve ameliyat sırasındaki gelişmelere göre değişir. Ameliyat çok sayıda uzmandan oluşan bir ekiple yapılır.

Yüz nakli sonrası hastanede ne kadar kalınır?

Hastalar önce yoğun bakımda izlenir. Yoğun bakım dahil hastanede kalış genellikle birkaç hafta sürer ve kişiye göre uzayabilir. Taburculuktan sonra da sık kontroller ve rehabilitasyon devam eder.

Yüz nakli sonrası ömür boyu ilaç kullanmak gerekir mi?

Evet. Vücut nakledilen yüz dokusunu yabancı olarak görüp reddedebileceği için bağışıklık baskılayıcı ilaçlar ömür boyu kullanılır. Bu ilaçlar enfeksiyon, böbrek hasarı, yüksek tansiyon, kan şekeri yükselmesi ve bazı kanserler için riski artırır. İlaçlar asla doktora danışmadan bırakılmamalı ya da değiştirilmemelidir.

Ret (rejeksiyon) nedir, belirtileri nelerdir?

Ret, bağışıklık sisteminin nakledilen dokuya saldırmasıdır. Yüzde kızarıklık, döküntü, şişlik, renk değişikliği ya da dudak ve ağız içinde yaralar gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Akut ret çoğunlukla ilaçların artırılmasıyla kontrol altına alınır; yine de her yeni belirtide hemen nakil ekibine başvurulmalıdır.

Nakledilen yüz vericiye mi benzer?

Nakledilen yüz, alıcının kendi kemik yapısı üzerine yerleştiği için ne vericinin yüzüne ne de hastanın eski yüzüne tam olarak benzer. Genellikle ikisinin karışımı bir görünüm ortaya çıkar. Ameliyat sonrası görünüm önceden kesin olarak gösterilemez.

Yüz nakli sonrası mimik ve duyu geri gelir mi?

Yüz sinirleri ameliyatta onarılır ve zamanla iyileşir. Duyu çoğunlukla aylar içinde, hareket ve mimik ise aylar ve yıllar içinde kısmi olarak geri kazanılır. Düzelme düzeyi kişiden kişiye değişir ve fizik tedavi ile konuşma ve yutma terapisi bu sürecin önemli parçasıdır.

Yüz nakli için uygun verici nasıl bulunur?

Verici, beyin ölümü gerçekleşmiş ve ailesi organ ve doku bağışına onay vermiş kişidir. Kan grubu, doku tipi, deri rengi, yüz ölçüleri ve enfeksiyon durumu gibi özellikler alıcıyla uyumlu olmalıdır. Uygun verici bulunması uzun sürebilir ve zamanı önceden kestirilemez.

Yüz nakli için yaş sınırı var mı?

Birçok merkez erişkin hastaları değerlendirir; ancak tek bir geçerli yaş sınırı yoktur. Hastanın genel sağlığı, ruhsal durumu ve ilaç ve kontrollere uyum yeteneği yaştan daha belirleyici olabilir. Çocuk ve genç hastalar için kararı nakil ekibi olgu bazında verir.

Yüz nakli sonrası riskler nelerdir?

Başlıca riskler ret (akut ve kronik), nakledilen dokunun kaybı, enfeksiyon, kanama ve damar tıkanıklığı, ilaç yan etkileri (böbrek hasarı, diyabet, yüksek tansiyon, cilt kanseri ve lenfoma riskinde artış), sinir iyileşmesinin tam olmaması ve ruhsal sorunlardır. Nadiren yaşamı tehdit eden komplikasyonlar da görülebilir.

Yüz nakli sonrası ağrı olur mu?

Ameliyat genel anestezi altında yapıldığı için ameliyat sırasında ağrı hissedilmez. Ameliyattan sonra ağrı olabilir ve ilaçlarla kontrol edilir. Ağrının süresi kişiye göre değişir; artan ya da yeni başlayan ağrı varsa ekibe haber verilmelidir.

Yüz nakli sonrası ek ameliyat gerekir mi?

Birçok hastada göz kapağı, dudak, burun ya da yüz hatlarını düzeltmek için ek küçük ameliyatlar gerekebilir. Bunlar nakledilen doku oturduktan sonra, genellikle aylar içinde planlanır. Hangi düzeltmelerin gerektiğine ekip birlikte karar verir.

Yüz nakli sonrası güneşe çıkılabilir mi?

Güneşten kaçınmak ve yüksek korumalı güneş kremi, şapka ve gölge kullanmak ömür boyu önerilir. Bağışıklık baskılayıcı ilaçlar cilt kanseri riskini artırır. Solaryuma girilmemelidir.

Yüz nakli sonrası işe ve günlük yaşama ne zaman dönülür?

Dönüş süresi aylarla ölçülür ve kişiye göre değişir. İlk dönemde sık kontroller, ilaç ayarlamaları, rehabilitasyon ve enfeksiyondan korunma gerektiği için günlük yaşama aşamalı dönülür. İşe, araç kullanmaya ve spora dönüş için kesin zamanı nakil ekibi belirler.

Yüz nakli sonrası kontroller ne kadar sürer?

Kontroller ömür boyu sürer. İlk yılda çok sık yapılır (kan testleri, ilaç düzeyleri, gerektiğinde biyopsi); daha sonra aralıklar uzar ama hiç kesilmez. Kendinizi iyi hissetseniz bile kontrolleri aksatmamalısınız.

Yüz nakli sonrası araç kullanılabilir mi?

Araç kullanımı için kesin bir süre yoktur. Görme, göz kapağı hareketi, boyun ve baş hareketleri, ilaçlar ve genel durum değerlendirilerek nakil ekibi izin verir. Ağrı kesici ya da uykuya yatkınlık yapan ilaç kullanırken araç kullanılmamalıdır.

Yüz nakli ameliyatı kaç hastaya yapılmıştır, başarı oranı nedir?

Dünyada yapılan yüz nakli sayısı onlarla ifade edilir ve uzun dönem verileri sınırlıdır; bu nedenle güvenilir ve genel bir başarı oranı vermek doğru olmaz. Birçok hastada işlev ve yaşam kalitesinde belirgin iyileşme bildirilmiştir. Buna karşılık ciddi ret atakları, nakledilen dokunun kaybı ve ölüm de bildirilmiştir.

Yüz nakli ameliyatını hangi bölüm yapar?

Ameliyatı çoğunlukla plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi uzmanları yönetir. Anestezi, nakil ve bağışıklık, kulak burun boğaz, göz, çene cerrahisi, psikiyatri ve rehabilitasyon uzmanları da ekipte yer alır. Ameliyat yalnızca bu konuda deneyimli birkaç merkezde yapılır.

Yüz nakli ameliyatını SGK karşılar mı?

Geri ödeme koşulları zamanla değişebilir. Güncel durumu ve hangi merkezlerde yapılabildiğini hastaneden ve SGK’dan öğrenmeniz doğru olur.

Yüz nakli ameliyatı ertelenebilir ya da iptal edilebilir mi?

Evet. Aktif enfeksiyon, kontrol altına alınamamış bir hastalık ya da vericiyle uyum sorunu gibi nedenlerle ameliyat ertelenebilir veya iptal edilebilir. Karar nakil ekibi tarafından hastanın güvenliği gözetilerek verilir ve nedenleri hastayla paylaşılır.

Yüz nakli sonrası ruhsal destek gerekir mi?

Evet. Yeni bir yüze alışmak, kimlik algısı ve çevrenin tepkileri hastalar için zorlayıcı olabilir. Ameliyat öncesinde ve sonrasında psikiyatrist ya da psikolog desteği, aile desteği ve gerekirse benzer deneyimi yaşamış kişilerle görüşme sürecin parçasıdır.

Nakilden sonra yüzdeki bozukluklar yeniden ortaya çıkar mı?

Nakledilen doku sağlıklı vericiden geldiği için ilk yaralanmanın izleri taşınmaz. Ancak ret, damar sorunları ya da enfeksiyon nedeniyle doku zarar görebilir; bu nedenle kontrollerin ve ilaçların aksatılmaması çok önemlidir. Bazı hastalıklarda (örneğin yaygın nörofibromatoz) tekrar etme olasılığı ayrıca değerlendirilir.

Kaynaklar

  1. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Organ Transplantation: MedlinePlus
  2. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Transplant rejection: MedlinePlus Medical Encyclopedia
  3. Türk Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Dergisi (DergiPark). YÜZ TRANSPLANTASYONU: DÜNÜ BUGÜNÜ VE YARINI
  4. Akdeniz Tıp Dergisi (DergiPark). TARİHİ PERSPEKTİFLE SOLID ORGAN VE KOMPOZIT DOKU NAKILLERINDEKI GELIŞMELER