HASTALIK

Uyurgezerlik

Uyurgezerlik (somnambulizm), derin uykudan kısmen uyanan kişinin yataktan kalkıp yürümesi ya da başka davranışlar yapmasıdır; kişi olanları sonradan hatırlamaz. Çocuklarda daha sık görülür ve çoğu zaman büyüdükçe kendiliğinden azalır.

Son güncelleme: 16.11.2026
Uyurgezerlik

Özet

Uyurgezerlik (somnambulizm), kişinin derin uykunun içinden kısmen uyanarak yataktan kalkması, yürümesi ya da başka davranışlar yapması durumudur. Uyku bozukluklarından "parasomniler" grubunda yer alır. Epizodlar sırasında kişi uyku ile uyanıklık arasında bir hâldedir: gözleri açık olabilir, ancak çevresine normal tepki veremez ve olanları sabah hatırlamaz.

Uyurgezerlik çocuklarda yetişkinlere göre çok daha sık görülür; çoğu çocukta ergenlikle birlikte kendiliğinden azalır ya da geçer. Yetişkinlerde daha az görülür ve bu durumda altta yatan bir uyku sorunu, ilaç, alkol ya da başka bir hastalık araştırılmalıdır.

Uyurgezerlik çoğu zaman zararsızdır, ancak düşme, yaralanma ve eve veya dışarıya ilişkin kazalar riski taşıdığı için güvenli bir uyku ortamı sağlamak en önemli önlemdir. Düzenli ve yeterli uyku, tetikleyicilerden kaçınma ve gerektiğinde uyku uzmanı değerlendirmesi tedavinin temelidir.

Hakkında

Uyurgezerlik, "NREM uyanma parasomnisi" olarak sınıflanan bir uyku bozukluğudur. Uykunun en derin evresinden (N3, yavaş dalga uykusu) kısmen uyanma sırasında ortaya çıkar. Bu sırada beynin hareketi sağlayan bölümleri uyanıkken, bilinç ve bellekle ilgili bölümleri uyku hâlinde kalır; kişi bu yüzden hareket edebilir ama olanları bilinçli olarak yaşamaz ve hatırlamaz.

Uyurgezerlik Nedir?

Uyurgezer kişi yataktan kalkabilir, oturabilir, odada ya da evde dolaşabilir, giyinebilir, bir şeyler yiyebilir ya da kapı açabilir. Daha nadiren daha karmaşık davranışlar görülebilir. Konuşması anlamsız ya da kısa olabilir, sorulara yanıt vermez veya uygunsuz yanıt verir. Epizodlar çoğunlukla uykuya daldıktan sonraki ilk birkaç saatte, yani gecenin ilk üçte birinde görülür ve genellikle birkaç dakika sürer; bazen yarım saate kadar uzayabilir.

Uyurgezerlik REM uykusuyla (rüya uykusu) ilişkili değildir. Uyurgezerler rüyalarını "canlandırmaz"; REM uykusunda canlandırma görülen ayrı bir hastalık (REM davranış bozukluğu) vardır ve yetişkinlerde ayırt edilmesi önemlidir.

Ne Kadar Sık Görülür?

Çocukların önemli bir kısmında yaşamın bir döneminde en az bir kez uyurgezerlik epizodu olur; düzenli tekrarlayan uyurgezerlik ise daha azdır. En sık 4-8 yaşlarında görülür, ergenlikten sonra azalır. Yetişkinlerde görülme sıklığı yaklaşık yüzde 1-4 arasında bildirilir. Rakamlar çalışmalara göre değişir.

Uyurgezerlik ve Benzer Durumlar

  • Gece terörü: Çığlıkla, korku ve çarpıntıyla uyanır gibi olma; çocuk teselli edilemez ve sabah hatırlamaz. Uyurgezerlikle aynı ailedendir ve birlikte görülebilir.
  • Kâbuslar: REM uykusunda olur ve kişi sabah rüyayı hatırlar.
  • Gece nöbetleri: Özellikle her gece ve hep aynı kalıpta tekrarlayan, yetişkin yaşta başlayan hareketler epilepsi açısından değerlendirilmelidir.

Tedavi ve Yaklaşım

Çocuklarda çoğu zaman özel bir ilaç tedavisi gerekmez. Güvenliğin sağlanması, yeterli ve düzenli uyku, tetikleyicilerin azaltılması ve aileye bilgi verilmesi ilk yaklaşımdır. Epizodlar sık, tehlikeli ya da yetişkinlik döneminde başlamışsa bir uyku uzmanı, çocuk nörolojisi, nöroloji ya da ruh sağlığı uzmanı tarafından değerlendirme gerekir.

  • Planlı uyandırma: Epizodlar hep aynı saatte oluyorsa, bu saatten yaklaşık 15-30 dakika önce çocuğu kısaca uyandırmak epizodları azaltabilir. Birkaç hafta uygulanır; uyku uzmanı ya da çocuk doktoruyla konuşarak denenmelidir.
  • Altta yatan nedenlerin tedavisi: Uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu, reflü, ateşli hastalık gibi tetikleyiciler ele alınır. Uyku yoksunluğu giderilir.
  • Psikolojik destek: Belirgin stres, kaygı ya da davranış sorunları varsa gevşeme teknikleri, bilişsel davranışçı terapi ya da hipnoz benzeri yaklaşımlar uzman eliyle uygulanabilir.
  • İlaç: Çok sık ya da tehlikeli epizodlarda, yalnızca uzman hekimin kararıyla kısa süreli klonazepam gibi benzodiyazepinler ya da bazı antidepresanlar düşünülebilir. İlaçların yan etkileri olduğu ve çocuklarda nadiren gerektiği unutulmamalıdır; hiçbir ilacı doktora danışmadan kullanmayın.

Melatonin, bitkisel çaylar ve besin takviyelerinin uyurgezerliği önlediğine dair kanıt sınırlıdır; kullanmadan önce doktorunuza danışın.

Nedenleri

Uyurgezerliğin tek bir nedeni yoktur. Genetik yatkınlık, uykunun olgunlaşma süreci ve uykuyu bölen ya da derin uykuyu artıran tetikleyiciler birlikte rol oynar. Çocuklarda derin uyku (N3) süresi yetişkinlere göre uzun olduğu için epizodlar daha sık görülür; yaşla birlikte derin uyku azaldığında uyurgezerlik de azalır.

Genetik Yatkınlık

Uyurgezerlik ailesel olarak görülür. Anne ya da babasında uyurgezerlik öyküsü bulunan çocuklarda risk belirgin biçimde yüksektir. Bu nedenle aile öyküsü tanıda önemli bir ipucudur.

Uyku Yoksunluğu ve Düzensiz Uyku

Yetersiz uyku, aşırı yorgunluk, düzensiz uyku saatleri ve gün içinde şekerleme yapmama gibi durumlar derin uykuyu artırarak epizodu tetikleyebilir. Uyuduğu yer değişen (seyahat, farklı ortam) kişilerde de epizodlar görülebilir.

Uykuyu Bölen Hastalıklar

  • Uyku apnesi ve horlama gibi uykuda solunum bozuklukları
  • Huzursuz bacak sendromu ve periyodik bacak hareketleri
  • Reflü, ağrı, idrar kaçırma gibi uykuyu bölen durumlar
  • Ateşli hastalıklar (özellikle çocuklarda)

İlaçlar, Alkol ve Madde Kullanımı

Alkol, bazı uyku ilaçları (zolpidem gibi), sakinleştiriciler ve bazı psikiyatrik ilaçlar epizodları tetikleyebilir. Yeni bir ilaç sonrası uyurgezerlik başladıysa ilacı kendiniz bırakmayın, hekiminize bildirin.

Stres ve Duygusal Etkenler

Stres, kaygı ve yoğun duygusal olaylar uyurgezerliği artırabilir. Ancak uyurgezerliğin "psikolojik bir hastalık" ya da çocukluk travmasının sonucu olduğu doğru değildir; stres bir tetikleyici olabilir, tek neden değildir.

Nörolojik ve Ruhsal Hastalıklar

Yetişkin yaşta başlayan uyurgezerlikte epilepsi, nörodejeneratif hastalıklar ve ruhsal bozukluklar gibi nedenler araştırılmalıdır.

Belirtileri

Uyurgezerlik epizodunda kişi uykudan kısmen uyanır, kalkar ve hareket eder; ancak tam olarak uyanık değildir. Bir gece içinde bir ya da birkaç epizod olabilir. Bazı kişilerde haftalarca hiç olmaz, bazılarında birkaç gece üst üste görülür.

Epizod Sırasında Görülenler

  • Yatakta oturma, yataktan kalkma, odada ya da evde yürüme
  • Gözlerin açık, bakışların donuk ve yüzün ifadesiz olması; çevreye uygun tepki verilememesi
  • Anlamsız ya da kısa konuşma, sorulara yanıt verememe ya da uygunsuz yanıt
  • Giyinme, eşya taşıma, yemek yeme, kapı veya pencere açma gibi alışılmış davranışlar
  • Nadiren daha karmaşık ya da riskli davranışlar (evden çıkma, merdiven ya da balkona yönelme)
  • Yönlendirildiğinde kendiliğinden yatağa dönme ya da başka bir yerde uyuyup kalma
  • Uyandırılmaya çalışıldığında şaşkınlık, kafa karışıklığı veya huzursuzluk

Sabah Belirtileri

Kişi olanları genellikle hatırlamaz. Gece sık epizod yaşayan ve uykusu bölünen kişilerde gün içinde uyku hâli, dikkat dağınıklığı ya da yorgunluk görülebilir. Bazı kişiler yaralanma (morluk, sıyrık) ile uyanabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

  • Epizodlar sık tekrarlıyorsa, her gece görülüyorsa ya da yaralanma riski yaratıyorsa
  • Kişi evden çıkıyor, merdiven/pencere/balkona yöneliyor ya da eşya veya kişilere zarar veriyorsa
  • Uyurgezerlik yetişkin yaşta başlamışsa ya da yeni bir ilaç, alkol kullanımı veya hastalıktan sonra ortaya çıkmışsa
  • Epizodlar her gece, hep aynı kalıpta, kısa süreli sarsıntı veya sertleşmelerle birlikteyse (nöbet olasılığı)
  • Horlama, uykuda solunum duraklaması ya da gün içinde aşırı uyku hâli varsa
  • Çocukta okul başarısı, ruh hâli ya da gün içi davranışlar bozuluyorsa

Yaralanma olduysa ya da kişi dışarıda bulunduysa bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Başı veya vücudu ciddi çarpma, kırık şüphesi ya da bilinç kaybı varsa acil servise gidilmelidir.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Uyurgezerlik tanısı çoğu zaman öykü ve gözleme dayanılarak konur. Epizodları görmüş aile üyesinin ya da eşin anlatımı çok değerlidir. Hekim, epizodların başlangıç yaşını, gecenin hangi saatinde olduğunu, sıklığını, süresini, yaralanma öyküsünü, aile öyküsünü, kullanılan ilaç ve alkolü, uyku düzenini ve eşlik eden hastalıkları sorar. Tanı için genellikle özel bir tetkik gerekmez.

Tanıda Kullanılan Ölçütler

  • Uyku sırasında yataktan kalkma ve gezinme epizodlarının tekrarlaması
  • Epizod sırasında yanıtsızlık ya da yetersiz yanıt, bakışın donuk olması
  • Epizodun sonradan hatırlanmaması (amnezi) veya çok az hatırlanması
  • Gündüz işlevselliğini bozan sıkıntı ya da yaralanma
  • Başka bir uyku, ruhsal ya da tıbbi hastalıkla daha iyi açıklanamaması

Uyku Laboratuvarı Çalışması (Polisomnografi)

Epizodlar çok sık, tehlikeli ya da tipik olmayan görünümdeyse, yetişkinde başlamışsa veya nöbet, uyku apnesi ya da REM davranış bozukluğu gibi başka durumlar düşünülüyorsa polisomnografi (gece boyu uyku kaydı) istenebilir. Bu inceleme uykudaki beyin dalgalarını, solunumu ve hareketleri kaydeder ve gerektiğinde video eşliğinde yapılır.

Ayırıcı Tanı ve Diğer Tetkikler

Uyurgezerlik; gece terörü, REM davranış bozukluğu, gece nöbetleri (özellikle frontal lob epilepsisi), kâbuslar ve ruhsal nedenli davranışlardan ayırt edilir. Gerekirse EEG (beyin elektriği kaydı), görüntüleme ve ilaç/madde incelemesi yapılabilir. Çocuklarda genellikle çocuk doktoru ya da çocuk nörolojisi, yetişkinlerde uyku tıbbı veya nöroloji uzmanı değerlendirir. Ruh sağlığı uzmanı, belirgin stres ya da kaygı varsa sürece katılır.

Risk Faktörleri

Uyurgezerlik herkeste görülebilir ancak bazı etkenler olasılığı artırır. Bu etkenler bir kişide hiç epizod olmayacağı ya da olacağı anlamına gelmez; yalnızca eğilimi gösterir.

Yaş

Uyurgezerlik en sık çocuklukta, özellikle 4-8 yaşlarında görülür ve çoğu çocukta ergenlikten sonra azalır. Yetişkinlerde daha seyrektir. Çocukluğun uzun derin uyku süreleri bu eğilimde rol oynar.

Aile Öyküsü

Anne, baba veya kardeşte uyurgezerlik ya da gece terörü öyküsü olması en güçlü risk etkenlerinden biridir. Her iki ebeveyni de uyurgezer olan çocuklarda risk daha da yüksektir.

Uyku Yoksunluğu ve Düzensiz Uyku

Yetersiz, düzensiz ya da bölünen uyku, vardiyalı çalışma, uzun yolculuk ve aşırı yorgunluk riski artırır.

Uykuyu Bozan Hastalıklar

Uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu, reflü ve ateşli hastalıklar epizodları tetikleyebilir. Çocuklarda genişlemiş geniz eti ve bademcikler nedeniyle horlama ve uykuda solunum sorunu bu duruma örnektir.

İlaç, Alkol ve Stres

Alkol, uyku ilaçları, sakinleştiriciler ve bazı psikiyatrik ilaçlar ile yoğun stres ve kaygı tetikleyici olabilir.

Cinsiyet

Uyurgezerliğin cinsiyete göre sıklığı konusunda çalışmalar tutarlı değildir; bazı çalışmalarda hafif bir erkek baskınlığı bildirilse de bu bulgu kesin değildir.

Komplikasyonları

Uyurgezerlik çoğu kişide zararsız seyreder; ancak epizod sırasında kişi tehlikeyi fark edemediği için yaralanma riski vardır. Uyku bütünlüğünün bozulması da yaşam kalitesini etkileyebilir.

Yaralanmalar ve Kazalar

  • Merdivenden, balkondan ya da pencereden düşme; eşyalara çarpma, cam kırılması
  • Mutfakta ya da evde yaralanma, yanık; ocak, ütü, elektrikli aletlerle ilgili kazalar
  • Evden çıkma, trafik riski; çok nadiren uykuda araç kullanma olguları bildirilmiştir
  • Yatak arkadaşının ya da diğer aile üyelerinin yanlışlıkla yaralanması (çok nadir)

Uyku Düzeni ve Gün İçi İşlevsellik

Sık epizod yaşayan kişilerde bölünmüş uyku nedeniyle gün içinde yorgunluk, uyku hâli, dikkat ve okul ya da iş başarısında azalma görülebilir. Çocuklarda bu durum davranış ve ruh hâli sorunlarıyla ilişkili olabilir.

Psikososyal Etkiler

Utanç, kaygı, "evde ya da başka yerde uyuma" korkusu (kamp, okul gezisi, seyahat) ve aile içinde gece sürekli tetikte olma yükü görülebilir. Çocuğu damgalamadan ve suçlamadan sakin bir tutum izlemek önemlidir.

Ne Zaman Acile Başvurulmalı?

Uyurgezerlik sırasında düşme, kafa travması, kırık, derin kesik, yanık ya da bilinç kaybı olduysa acil servise başvurulmalıdır. Kişi evden çıkmışsa ve bulunamıyorsa güvenlik güçlerine haber verilmelidir. Bu tür olaylardan sonra uyku uzmanı değerlendirmesi planlanmalıdır.

Nasıl Önlenir

Uyurgezerlik tamamen önlenemeyebilir; ancak tetikleyicileri azaltmak ve ortamı güvenli hâle getirmek epizod sıklığını ve yaralanma riskini azaltır. Aşağıdaki öneriler genel bilgidir; epizodlar sıksa ya da tehlikeliyse bir uzmana danışın.

Güvenli Bir Uyku Ortamı

  • Yatak odasını ve evi güvenli hâle getirin; yerdeki kablo, oyuncak ve takılabilecek eşyaları kaldırın.
  • Evin dış kapılarını ve pencereleri kilitleyin ya da kapı/pencere alarmı, kapı zili veya hareket sensörü kullanın. Uyurgezer kişinin kilitli bir odada kapalı kalmaması ve acil durumda yangından kolay çıkabilmesi sağlanmalıdır.
  • Merdiven başına güvenlik kapısı koyun; mümkünse yatak odasını zemin katta tutun.
  • Kesici-delici aletleri, ilaçları, temizlik malzemelerini ve araç anahtarlarını erişilemeyecek yerde saklayın.
  • Çocuğun ranzanın üst katında yatmasından kaçının; yatak yüksekliğini düşük tutun.
  • Camlı eşya, keskin köşeli mobilya ve sıcak yüzeyleri yatak çevresinden uzaklaştırın.

Düzenli ve Yeterli Uyku

  • Her gün yaklaşık aynı saatte yatıp kalkın; hafta sonu da düzeni çok bozmayın.
  • Yaşa uygun uyku süresini sağlayın. Çocukta yorgunluk artmışsa uyku saatini biraz öne çekin.
  • Uykusuz kalmak epizodları artırdığı için aşırı yorgunluktan kaçının.

Yatmadan Önce

  • Yatmadan önce tuvalete gitmek, mesane dolgunluğunu azaltabilir.
  • Akşam saatlerinde kafein (kola, çay, kahve, çikolata, enerji içeceği) ve alkolden kaçının.
  • Uykudan önce ekranları kısıtlayın; ılık duş, kitap okuma, gevşeme egzersizi gibi sakinleştirici rutinler kurun.
  • Uyku odası serin, sessiz ve loş olsun.

Tetikleyicileri Azaltmak

  • Uykuyu bölen horlama, uyku apnesi, reflü ve ağrı gibi sorunların tedavisini sağlayın.
  • Uykuyu etkileyen ilaçları doktorunuza danışmadan değiştirmeyin; yeni ilaç sonrası uyurgezerlik başladıysa hekiminize bildirin.
  • Stresin kaynaklarını azaltmaya çalışın; çocuklarda okul ve aile kaynaklı kaygılarla ilgilenin.

Epizod Sırasında Ne Yapmalı?

Kişiyi sert biçimde sarsmayın ya da bağırmayın. Sakin bir sesle, nazikçe yatağına yönlendirin. Uyandırmak tehlikeli değildir; ancak kişi şaşkın ve korkmuş olabilir, bu nedenle mümkünse yönlendirmeyi tercih edin. Kendisine ya da başkasına zarar verme riski varsa güvenliği sağlamak için uyandırmak gerekebilir. Sabah olay hakkında çocuğu suçlamadan, sakin bir dille bilgi verin.

Tedavi Seçenekleri

İlgili tedaviler

Sık Sorulan Sorular

Uyurgezerlik nedir?

Uyurgezerlik, derin uykudan kısmen uyanan kişinin yataktan kalkıp yürümesi ya da başka davranışlar yapmasıdır. Kişi epizod sırasında tam olarak uyanık değildir, çevresine normal tepki veremez ve sabah olanları genellikle hatırlamaz. Çocuklarda daha sık görülür ve çoğu zaman büyüdükçe azalır.

Uyurgezerlik bir hastalık mıdır?

Uyurgezerlik, uyku bozuklukları içinde "parasomni" olarak sınıflanır; çocuklarda çoğu zaman gelişimin bir parçası olarak görülür ve kendiliğinden geçer. Epizodlar sık, tehlikeli ya da yetişkin yaşta başlamışsa tıbbi değerlendirme gerekir. Yani her uyurgezerlik ciddi bir hastalık değildir, ancak yaralanma riski nedeniyle ciddiye alınmalıdır.

Uyurgezerlik psikolojik midir?

Hayır, uyurgezerlik psikolojik bir hastalık değildir. Nedeni olarak genetik yatkınlık, derin uykunun yapısı ve uyku yoksunluğu gibi etkenler öne çıkar. Stres ve kaygı epizodları tetikleyebilir ama tek neden değildir; çocuklarda uyurgezerliğin travmanın sonucu olduğu görüşü doğru değildir.

Uyurgezerlik kaç yaşında başlar?

Uyurgezerlik en sık 4-8 yaşlarında başlar ve ergenlikte azalır. Çocukta daha erken ya da daha geç başlayabilir. Yetişkin yaşta başlayan uyurgezerlik görece nadirdir ve altta yatan neden (uyku apnesi, ilaç, alkol, nöbet) açısından doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Uyurgezerlik sonradan başlar mı?

Evet, yetişkinlikte de başlayabilir ancak bu daha seyrektir. Yetişkin yaşta ortaya çıkan uyurgezerlikte ilaçlar, alkol, uyku apnesi, yoğun stres, uyku yoksunluğu ya da nörolojik hastalıklar akla gelmelidir. Bu nedenle yetişkin yaşta başlayan uyurgezerlikte bir uyku ya da nöroloji uzmanına başvurulması önerilir.

Uyurgezerlik kendiliğinden geçer mi?

Çocuklarda uyurgezerlik çoğunlukla ergenlikle birlikte azalır ya da tamamen geçer. Yetişkinlerde ise sürebilir ve tetikleyicilere bağlı olarak dalgalanabilir. Kesin bir süre söylenemez; düzenli uyku ve güvenli ortam bu dönemde en önemli önlemlerdir.

Uyurgezerlik kaç dakika sürer?

Epizodlar genellikle birkaç dakika sürer; çoğu 10 dakikadan kısadır, bazen 30 dakika ya da daha uzun olabilir. Epizod sonunda kişi kendiliğinden yatağına dönebilir ya da başka bir yerde uyuyabilir. Çok uzun ve sık epizodlar için doktora başvurulmalıdır.

Uyurgezerler uykuda neler yapabilir?

Uyurgezerler yataktan kalkabilir, yürüyebilir, giyinebilir, yemek yiyebilir, kapı ve pencere açabilir ya da anlamsız konuşabilir. Nadiren evden çıkma, merdiven ya da balkona yönelme gibi riskli davranışlar görülebilir. Bu nedenle ortam güvenliği çok önemlidir.

Uyurgezerler uyku sırasında konuşmalara cevap verir mi?

Uyurgezerler genellikle çevrelerine uygun yanıt vermezler. Konuşabilirler ancak sözleri çoğunlukla anlamsız, kısa ya da konuyla ilgisiz olur ve sabah hatırlamazlar. Verdikleri yanıtlara güvenerek karar verilmemeli; kişi sakin bir sesle yatağına yönlendirilmelidir.

Uyurgezer birini uyandırmak tehlikeli midir?

Uyurgezeri uyandırmak tıbbi olarak tehlikeli değildir; ancak kişi şaşkın, korkmuş ya da saldırgan tepki verebilir. Bu yüzden mümkünse uyandırmak yerine sakin bir sesle yatağına yönlendirmek tercih edilir. Kendisini ya da başkasını tehlikeye atıyorsa uyandırmak gerekebilir.

Uyurgezer olan çocuğa ne yapılmalı?

Önce güvenliği sağlayın: pencere ve kapıları kilitleyin, merdiven başına kapı koyun, çocuğun üst ranzada yatmasından kaçının. Epizod sırasında sakin bir sesle çocuğu yatağına yönlendirin ve sabah suçlamadan konuşun. Düzenli ve yeterli uyku sağlayın; epizodlar sık ya da tehlikeliyse çocuk doktoruna veya çocuk nörolojisine başvurun.

Uyurgezerliğin tedavisi var mı?

Çoğu kişide özel bir tedavi gerekmez; güvenli ortam, düzenli uyku ve tetikleyicilerin azaltılması temel yaklaşımdır. Epizodlar çok sık ya da tehlikeliyse planlı uyandırma, altta yatan uyku hastalıklarının tedavisi, psikolojik destek ve nadiren ilaç gündeme gelebilir. İlaçlar yalnızca uzman hekimin kararıyla kullanılmalıdır.

Uyurgezerlik ilaçla tedavi edilir mi?

İlaç, uyurgezerliğin ilk tedavisi değildir. Yalnızca sık ve tehlikeli epizodlarda, uzman hekim değerlendirmesiyle benzodiyazepin ya da bazı antidepresanlar düşünülebilir. Bu ilaçların yan etkileri vardır ve doktora danışmadan kullanılmamalıdır; melatonin ya da bitkisel ürünlerin etkisine dair kanıt sınırlıdır.

Uyurgezerlik nasıl anlaşılır?

Kişinin gece uykudayken kalkıp gezinmesi, gözlerinin açık ve bakışlarının donuk olması, sorulara yanıt verememesi ve sabah hatırlamaması uyurgezerliği düşündürür. Tanı çoğunlukla öyküye ve gözleme dayanır. Yetişkinde, tipik olmayan ya da tehlikeli epizodlarda uyku laboratuvarı incelemesi (polisomnografi) gerekebilir.

Uyurgezerlik ile gece terörü ve nöbet arasındaki fark nedir?

Uyurgezerlikte kişi yürür ve sakin ya da şaşkın görünür. Gece terörü ise çığlık, korku, çarpıntı ve teselli edilememe ile seyreder. Nöbetlerde ise hareketler genellikle her gece, aynı kalıpta ve kısa sürede ortaya çıkar. Ayrım zor olabilir, bu nedenle şüphe halinde doktora başvurulmalıdır.

Uyurgezerlik kalıtsal mıdır?

Uyurgezerlik ailesel olarak görülür; anne ya da babasında uyurgezerlik olan kişilerde olasılık daha yüksektir. Her iki ebeveyni de uyurgezer olan çocuklarda risk daha da artar. Ancak aile öyküsü olması kesinlikle uyurgezer olunacağı anlamına gelmez.

Uyurgezerler uyku sırasında araba kullanabilir mi?

Çok nadir de olsa uykuda araç kullanma olguları bildirilmiştir. Bu nedenle uyurgezerliği olan kişinin evde araç anahtarlarının erişilemeyecek bir yerde saklanması önerilir. Böyle bir olay yaşandıysa vakit kaybetmeden bir uyku uzmanına başvurulmalıdır.

Uyurgezerlikte hangi doktora gidilir?

Çocuklarda genellikle çocuk doktoru ya da çocuk nörolojisi, yetişkinlerde uyku tıbbı veya nöroloji uzmanı değerlendirir. Ruhsal bir neden düşünülürse psikiyatri ya da psikoloji desteği eklenebilir. Hangi bölüme başvuracağınızı bilmiyorsanız ilk olarak aile hekiminize danışabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Sleepwalking
  2. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Sleepwalking: MedlinePlus Medical Encyclopedia
  3. Cleveland Clinic. Sleepwalking (Somnambulism): Causes, Symptoms & Treatment
  4. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar (DergiPark). Parasomniler: Tanı, Sınıflama ve Klinik Özellikleri
  5. Tıp Fakültesi Klinikleri Dergisi (DergiPark). Çocuk ve Ergenlerde Uyku ve Uyanıklık Bozuklukları
İlgili Tedaviler 1İlgili Ameliyatlar 0