HASTALIK

Öpücük Hastalığı

Öpücük hastalığı (enfeksiyöz mononükleoz), çoğunlukla Epstein-Barr virüsünün (EBV) neden olduğu, ateş, boğaz ağrısı, lenf bezi şişliği ve halsizlikle seyreden bir enfeksiyondur. Tükürük yoluyla bulaşır ve çoğu kişi birkaç hafta içinde iyileşir.

Son güncelleme: 15.11.2026
Öpücük Hastalığı

Özet

Öpücük hastalığı, tıbbi adıyla enfeksiyöz mononükleoz, çoğunlukla Epstein-Barr virüsünün (EBV) yol açtığı bir enfeksiyondur. Halk arasında "mono" ve "glandüler ateş" olarak da bilinir. Virüs tükürükle bulaştığı için öpüşme ile yayılabilir; bu yüzden bu ad verilmiştir.

Hastalık en sık ergenlik ve genç yetişkinlik döneminde (yaklaşık 15-25 yaş) belirti verir. Başlıca belirtileri uzun süren ateş, boğaz ağrısı, boyunda lenf bezi şişliği ve belirgin halsizliktir. Küçük çocuklarda enfeksiyon genellikle hafif geçer ya da fark edilmez.

Mononükleozun virüse karşı etkili özel bir ilacı yoktur; tedavi dinlenme, bol sıvı ve ateş ile ağrıyı hafifleten destekleyici önlemlerden oluşur. Çoğu kişi 2-4 haftada iyileşir, halsizlik daha uzun sürebilir. En önemli ciddi risk, dalağın büyümesi ve çok nadir olarak yırtılmasıdır. Bu nedenle iyileşme döneminde ağır spor ve temaslı sporlardan kaçınılmalıdır.

Hakkında

Öpücük Hastalığı Nedir?

Öpücük hastalığı, tüm dünyada yaygın görülen EBV enfeksiyonunun belirti veren hâlidir. Dünya nüfusunun büyük bölümü yaşamının bir döneminde EBV ile karşılaşır. Çocukluk çağında enfeksiyon çoğunlukla hafif geçer ve mononükleoz tablosu oluşturmaz. Ergenlik ve genç yetişkinlikte karşılaşıldığında ise ateş, boğaz ağrısı ve lenf bezi şişliği ile daha belirgin bir hastalık görülür.

Virüs bulaştıktan sonra belirtilerin ortaya çıkması genellikle yaklaşık 4-6 hafta sürer (kuluçka dönemi). Hastalık sıklıkla baş ağrısı, halsizlik ve üşüme ile başlar; ardından ateş, boğaz ağrısı ve lenf bezi büyümesi gelir.

Nasıl Bulaşır?

EBV başlıca tükürük yoluyla bulaşır. Öpüşme en bilinen yoldur; bunun dışında bardak, çatal, kaşık ve diş fırçası gibi tükürükle kirlenen eşyaların ortak kullanımı da bulaştırabilir. Virüs nadiren kan nakli ve organ nakli ile de geçebilir. Sıradan konuşma ile bulaşma olağan değildir ve mononükleoz salgın yapan bir hastalık değildir.

Virüs belirtiler geçtikten sonra da haftalar ya da aylar boyunca tükürükte bulunabilir. Bu nedenle belirtisi olmayan kişiler de virüsü bulaştırabilir. Hastalığı geçiren kişilerde virüs yaşam boyu vücutta uykuda kalır ve kişi genellikle yeniden hasta olmaz.

Çocuklarda Öpücük Hastalığı

Küçük çocuklarda hastalık çoğunlukla hafif, normal bir üst solunum yolu enfeksiyonu gibi geçer. Belirti verirse ateş, boğaz ağrısı, lenf bezi şişliği ve bazen karında şişkinlik görülebilir. Çocuklarda özel bir ilaç tedavisi gerekmez; dinlenme, sıvı alımı ve gerektiğinde ateş düşürücü kullanılır. Ateş düşürücü olarak genellikle parasetamol tercih edilir; çocuk ve ergenlere aspirin verilmemelidir.

Çocuk kendini iyi hissettiğinde ve ateşi düştüğünde okula dönebilir; dönüş zamanı için hekime danışılmalıdır. Dalak büyümesi olabileceğinden, belirtilerin başlangıcından sonra yaklaşık 3-4 hafta temaslı sporlardan (futbol, güreş, dövüş sporları gibi) ve ağır kaldırmadan uzak durulmalı, spora dönüş için hekim onayı alınmalıdır.

Yetişkinlerde Öpücük Hastalığı

Gençlerde ve yetişkinlerde belirtiler daha belirgindir. Yüksek ateş, şiddetli boğaz ağrısı, boyunda lenf bezi şişliği ve uzun süren halsizlik görülür. Karaciğer enzimlerinde geçici yükselme ve dalak büyümesi sık rastlanan bulgulardır. Ağır olgularda yutma ve nefes alma güçlüğü gelişebilir.

Belirtilerin çoğu 2-4 haftada düzelir. Halsizlik ve çabuk yorulma bazı kişilerde birkaç ay sürebilir. Bu dönemde günlük aktivitelere yavaş yavaş dönmek, yeterli uyku ve dengeli beslenme yardımcı olur.

Tedavi

EBV'ye karşı etkili bir antiviral ilaç ya da aşı yoktur. Tedavi destekleyicidir ve belirtileri hafifletmeyi amaçlar.

  • Dinlenme: Hasta kendini yorgun hissettiği sürece dinlenmelidir; sürekli yatak istirahati gerekmez. Hafif günlük aktiviteler iyi tolere ediliyorsa sürdürülebilir.
  • Sıvı alımı ve beslenme: Bol su ve yumuşak gıdalar yutma güçlüğünde rahatlık sağlar.
  • Ateş ve ağrı kesiciler: Genellikle parasetamol kullanılır; hekim uygun görürse ibuprofen de kullanılabilir. Aspirin çocuk ve ergenlerde Reye sendromu riski nedeniyle verilmez. Dozu hekime ya da ilacın prospektüsüne göre belirleyin ve doktora danışmadan uzun süre kullanmayın.
  • Boğaz ağrısı için: Ilık sıvılar ve tuzlu gargara geçici rahatlama sağlayabilir.
  • Antibiyotik: Mononükleoz virüs enfeksiyonu olduğu için antibiyotik gerektirmez. Eşlik eden bakteriyel bir bademcik enfeksiyonu varsa hekim verebilir. Amoksisilin ve ampisilin gibi antibiyotikler mononükleozda yaygın bir deri döküntüsüne yol açabilir; bu nedenle hekime hastalığınızı belirtin.
  • Kortizon (steroid): Yalnız hava yolunu daraltan ciddi bademcik şişliği, ağır kansızlık ya da trombosit düşüklüğü gibi komplikasyonlarda hekim tarafından düşünülür; rutin olarak verilmez.

Bitkisel ya da doğal ürünlerin mononükleozu daha kısa sürede iyileştirdiğine dair bilimsel kanıt sınırlıdır; bu ürünleri kullanmadan önce doktorunuza danışın.

Nedenleri

Öpücük hastalığının en sık nedeni Epstein-Barr virüsüdür (EBV). Olguların büyük çoğunluğundan sorumludur.

Epstein-Barr Virüsü (EBV)

EBV, herpes virüsleri ailesinde yer alır ve insanlarda en yaygın görülen virüslerden biridir. Tükürükle bulaşır, ağız ve boğazdaki hücrelere ve bağışıklık sisteminin B lenfositlerine yerleşir. Bağışıklık sisteminin bu enfeksiyona verdiği güçlü yanıt, ateş, lenf bezi şişliği ve halsizlik gibi belirtilerin asıl nedenidir. Enfeksiyon geçtikten sonra virüs vücutta uykuda kalır.

Mononükleoza Benzer Tablo Yapan Diğer Nedenler

Sitomegalovirüs (CMV), toksoplazma, HIV'in ilk enfeksiyon dönemi ve bazı diğer virüsler mononükleoza benzer bir tablo yapabilir. Bu duruma "mononükleoz benzeri sendrom" denir. Ayırım kan testleriyle hekim tarafından yapılır.

Belirtileri

Belirtiler genellikle virüsle karşılaşmadan 4-6 hafta sonra, yavaş yavaş başlar. Hastalığın en belirgin özelliği, diğer belirtiler düzeldikten sonra da sürebilen yorgunluktur.

Sık Görülen Belirtiler

  • Halsizlik ve yorgunluk: En sık ve en uzun süren belirtidir.
  • Ateş: Çoğunlukla 38-39 derece, bazen daha yüksektir; yaklaşık 1-2 hafta sürebilir.
  • Boğaz ağrısı: Bademcikler şişer, üzerlerinde gri-beyaz kaplama görülebilir. Yutkunma güçlüğü ve iştahsızlık eşlik edebilir.
  • Lenf bezi şişliği: En çok boyunda, bazen koltuk altında ve kasıkta. Bezler birkaç hafta içinde küçülür.
  • Baş ağrısı, kas ağrısı ve üşüme.

Daha Az Görülen Belirtiler

  • Göz kapaklarında şişlik, damakta küçük kırmızı noktalar (peteşi)
  • Deri döküntüsü (özellikle amoksisilin ya da ampisilin kullanılırsa)
  • Karın sol üst bölümde dolgunluk ya da ağrı (dalak büyümesine bağlı)
  • Ağız içinde yaralar, bulantı, kusma, iştah kaybı ve kısa sürede kilo kaybı
  • Eklem ağrıları

Ne Zaman Doktora ya da Acile Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden acile ya da en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

  • Karnın sol üst bölümünde ani ve şiddetli ağrı, omuza yayılan ağrı, baş dönmesi ya da bayılma (dalak yırtılması şüphesi)
  • Yutkunma ya da nefes almada belirgin güçlük, salya akıtma, ses kısıklığı
  • Sıvı alamayacak kadar yutma güçlüğü, aşırı susuzluk
  • Cilt ya da gözlerde sarılık, koyu renkli idrar ya da kanlı idrar
  • Şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, nöbet, bilinç bulanıklığı veya kol bacaklarda güçsüzlük
  • Çok yüksek ya da ilaçla düşmeyen ateş, deride morarmalar ya da kanama

Ateş, boğaz ağrısı ve lenf bezi şişliği iki haftadan uzun sürüyorsa ya da kötüleşiyorsa da hekime başvurulmalıdır.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Hekim önce şikayetleri ve muayene bulgularını değerlendirir: ateş, bademcikler, boyundaki lenf bezleri ve karın muayenesinde dalak ve karaciğerin büyüklüğü. Mononükleoz, boğaz enfeksiyonu, grip ve CMV gibi diğer hastalıklara benzeyebildiği için kan testleri tanıyı netleştirir.

Başlıca Testler

  • Tam kan sayımı: Lenfosit ve monosit yüksekliği ve "atipik lenfosit" denen hücreler tanıyı destekler. Trombosit ya da kırmızı kan hücrelerinde azalma da görülebilir.
  • Monospot (Paul-Bunnell) testi: Hızlı bir kan testidir. İlk haftada ve özellikle küçük çocuklarda yanlış negatif çıkabilir.
  • EBV antikor testleri: VCA IgM, VCA IgG ve EBNA antikorları ile enfeksiyonun yeni mi eski mi olduğu anlaşılır. Monospot negatif ama şüphe sürüyorsa tercih edilir.
  • Karaciğer enzimleri: Sıklıkla geçici olarak yüksektir.
  • Boğaz kültürü ya da hızlı streptokok testi: Eşlik eden bakteriyel bademcik enfeksiyonunu ayırt etmek için yapılabilir.
  • Karın ultrasonu: Dalak büyümesi ya da şiddetli karın ağrısı şüphesinde gerekebilir.

Hangi testlerin yapılacağına hekim karar verir. Yukarıdaki testlerden biri tek başına tanı koymak için yeterli olmayabilir.

Risk Faktörleri

EBV çok yaygın bir virüstür; hastalığa yakalanma riski çoğu insanda vardır. Belirgin mononükleoz tablosunun ortaya çıkma olasılığı aşağıdaki durumlarda artar:

  • Yaş: Ergenlik ve genç yetişkinlik dönemi (yaklaşık 15-25 yaş) en sık belirti görülen dönemdir. Küçük çocukların çoğunda enfeksiyon hafif ya da belirtisiz geçer.
  • Yakın temas: Öpüşme, tükürükle kirlenmiş bardak, çatal, kaşık ve diş fırçasının ortak kullanımı.
  • Kalabalık yaşam ortamları: Yurt, kışla ve okullarda virüsle karşılaşma olasılığı artar.
  • Bağışıklık sistemi zayıf olmak: Organ nakli, HIV enfeksiyonu ya da bağışıklığı baskılayan ilaçlar kullanan kişilerde EBV daha ciddi seyredebilir.
  • Daha önce EBV ile karşılaşmamış olmak: Hastalığı geçiren kişilerde yaşam boyu bağışıklık gelişir ve belirtili hastalık genellikle yinelemez.

Komplikasyonları

Mononükleoz çoğu kişide komplikasyonsuz iyileşir. Aşağıdaki sorunlar nadir ya da çok nadirdir, ancak bilinmesi önemlidir.

Dalak Büyümesi ve Yırtılması

Hastaların önemli bir bölümünde dalak geçici olarak büyür. Büyümüş dalak, karına gelen bir darbe, ağır kaldırma ya da ani zorlanma ile çok nadiren (yüzde 1'den az) yırtılabilir. Bu bir acil durumdur; karnın sol üst bölümünde ani ve şiddetli ağrı olursa hemen acile gidilmelidir. Tedavi her zaman ameliyat değildir; hastanın durumuna göre izlem, kan verilmesi ya da ameliyat gerekebilir. Riski azaltmak için belirtilerin başlangıcından sonra en az 3-4 hafta temaslı sporlardan ve ağır kaldırmadan kaçınılmalıdır.

Karaciğer Tutulumu

Karaciğer enzimlerinde geçici yükselme sık görülür; hastaların bir kısmında karaciğer hafifçe büyür, nadiren sarılık gelişir. Çoğu kişide kendiliğinden düzelir. İyileşene kadar alkol kullanılmamalıdır; ayrıca karaciğeri etkileyebilecek ilaçları hekime danışarak kullanmak gerekir.

Hava Yolu Daralması

Bademcikler çok şiştiğinde nefes almak zorlaşabilir. Bu durum acil değerlendirme gerektirir ve bazen steroid tedavisi uygulanır.

Kan Hücrelerinde Azalma

Nadiren hemolitik anemi (kırmızı kan hücrelerinin yıkımı), trombosit düşüklüğü ya da beyaz kan hücresi azalması görülebilir. Morarma, burun kanaması ve belirgin solukluk hekimi ilgilendirir.

Sinir Sistemi ve Diğer Organ Tutulumları

Çok nadiren menenjit, ensefalit, Guillain-Barré sendromu, yüz felci, kalp kası ya da kalp zarı iltihabı (miyokardit, perikardit) ve böbrek tutulumu bildirilmiştir. Bunlar geç tedaviye bağlı değildir ve hastalığın seyrinde ender görülür.

Uzun Süren Yorgunluk

Bazı kişilerde halsizlik aylarca sürebilir. Kronik yorgunluk sendromuyla ilişkisi araştırılmaktadır ancak kesin bir neden sonuç ilişkisi kanıtlanmamıştır. Aylarca süren ya da kötüleşen yorgunlukta hekime başvurulmalıdır.

EBV ve Bazı Kanserler

EBV, nadir görülen bazı lenfoma ve burun-yutak kanserleriyle ilişkilendirilmiştir. Mononükleoz geçirenlerin çok büyük çoğunluğunda kanser gelişmez; bu konudaki araştırmalar sürmektedir.

Nasıl Önlenir

EBV için onaylı bir aşı yoktur ve virüs toplumda çok yaygın olduğu için tamamen korunmak zordur. Aşağıdaki önlemler bulaş riskini azaltabilir:

Bulaş Riskini Azaltmak İçin

  • Belirtili kişiyle öpüşmekten kaçının. Hastalık sırasında ve toparlanma döneminde yakın temastan uzak durulması önerilir.
  • Tükürükle temas eden eşyaları paylaşmayın: Bardak, çatal, kaşık, pipet, diş fırçası, içecek şişesi.
  • El hijyenine dikkat edin: Özellikle çocuklarla ilgilenirken ellerinizi sık yıkayın; oyuncakları ve ortak kullanılan eşyaları temizleyin.
  • Hasta olduğunuzda: Eşyalarınızı ayrı kullanın, öksürük ve hapşırıkta ağzınızı örtün. Bu önlemler en çok diğer solunum yolu enfeksiyonlarına karşı yararlıdır.

Hastalık Sırasında ve Sonrasında

  • İyileşme döneminde temaslı sporlardan ve ağır kaldırmadan, dalak yırtılması riski nedeniyle yaklaşık 3-4 hafta uzak durun; hekiminiz onay verene kadar spora dönmeyin.
  • İyileşene kadar alkolden kaçının.
  • Dinlenin, sıvı alımını artırın ve bağışıklığı destekleyen dengeli bir beslenme düzenine dikkat edin.

Bağışıklığı zayıf kişiler (organ nakli yapılanlar, HIV ile yaşayanlar, bağışıklık baskılayıcı ilaç alanlar) enfeksiyon belirtileri olduğunda gecikmeden hekime başvurmalıdır.

Tedavi Seçenekleri

Sık Sorulan Sorular

Öpücük hastalığı nedir?

Öpücük hastalığı, tıbbi adıyla enfeksiyöz mononükleoz, çoğunlukla Epstein-Barr virüsünün (EBV) yol açtığı bir enfeksiyondur. Tükürükle bulaşır; ateş, boğaz ağrısı, lenf bezi şişliği ve halsizlikle seyreder. Çoğu kişi birkaç haftada iyileşir.

Öpücük hastalığı nasıl bulaşır?

Virüs başlıca tükürük yoluyla bulaşır. Öpüşme en bilinen yoldur; bardak, çatal, kaşık ve diş fırçası gibi eşyaların ortak kullanımı da bulaştırabilir. Kan ve organ nakli yoluyla nadiren geçebilir. Sıradan konuşma ile bulaşma olağan değildir.

Öpücük hastalığının belirtileri nelerdir?

Başlıca belirtiler halsizlik, ateş, boğaz ağrısı ve boyunda lenf bezi şişliğidir. Baş ağrısı, kas ağrısı, iştahsızlık, göz kapağı şişliği ve deri döküntüsü de görülebilir. Karnın sol üst bölümünde dolgunluk ya da ağrı dalak büyümesine işaret edebilir.

Öpücük hastalığı bulaşıcı mıdır, ne kadar süre bulaşıcıdır?

Evet, bulaşıcıdır. Virüs belirtiler geçtikten sonra da haftalar ya da aylar boyunca tükürükte bulunabilir; bu nedenle net bir bitiş günü yoktur. Hastalık sırasında bardak, çatal, diş fırçası paylaşmamak ve öpüşmekten kaçınmak mantıklıdır. Kişi kendini iyi hissedip ateşi düştüğünde çoğu zaman okula ya da işe dönebilir; kesin karar hekime aittir.

Hastalık ne kadar sürer?

Ateş ve boğaz ağrısı genellikle 1-2 hafta, genel iyileşme ise 2-4 hafta sürer. Halsizlik ve çabuk yorulma bazı kişilerde birkaç ay devam edebilir. Çocuklarda hastalık genellikle daha hafif ve kısa geçer.

Öpücük hastalığı tekrarlar mı?

Belirtili mononükleoz genellikle yeniden görülmez; hastalığı geçiren kişilerde EBV'ye karşı uzun süreli bağışıklık gelişir. Virüs vücutta uykuda kalır ve zaman zaman belirtisiz olarak tükürüğe geçebilir. Bağışıklığı zayıf kişilerde virüs yeniden aktifleşebilir. Aynı şikayetler tekrar ortaya çıkarsa hekime başvurulmalıdır.

Öpücük hastalığı nasıl teşhis edilir?

Hekim muayene bulgularına bakar ve kan testi ister. Tam kan sayımında atipik lenfosit, Monospot testi ve EBV antikor testleri (VCA IgM, VCA IgG, EBNA) tanıyı destekler. İlk haftada ve küçük çocuklarda Monospot testi negatif çıkabilir; bu durumda antikor testleri yapılır.

Öpücük hastalığında hangi ağrı kesici ve ateş düşürücüler kullanılabilir?

Ateş ve ağrı için genellikle parasetamol kullanılır; hekim uygun görürse ibuprofen da kullanılabilir. Aspirin çocuk ve ergenlerde Reye sendromu riski nedeniyle verilmemelidir. Dozu ve süreyi hekiminize ya da ilacın prospektüsüne göre belirleyin, doktora danışmadan uzun süre kullanmayın.

Öpücük hastalığında antibiyotik kullanılır mı?

Antibiyotikler virüslere etki etmez, bu yüzden mononükleozun kendisi için kullanılmaz. Hekim eşlik eden bakteriyel bir bademcik enfeksiyonu saptarsa verebilir. Amoksisilin ve ampisilin gibi bazı antibiyotikler mononükleozda yaygın bir deri döküntüsüne yol açabileceğinden hekime hastalığınızı mutlaka belirtin.

Öpücük hastalığı için tedavi nasıl yapılır?

EBV'ye karşı etkili bir ilaç yoktur; tedavi destekleyicidir. Dinlenme, bol sıvı, ateş ve ağrı için hekimin önerdiği ağrı kesiciler ve boğaz ağrısı için ılık sıvılar yeterlidir. Hava yolu daralması ya da ağır kan hücresi azalması gibi komplikasyonlarda hekim kortizon gibi ilaçlar verebilir.

Bitkisel ya da doğal ürünler işe yarar mı?

Elma sirkesi, sarımsak, soğan ya da hindistan cevizi yağı gibi ürünlerin mononükleozu iyileştirdiğine dair bilimsel kanıt sınırlıdır. Bu ürünler hastalık süresini kısaltmaz. Kullanmadan önce doktorunuza danışın; karaciğer enzimleri yüksekken bazı bitkisel ürünler karaciğere ek yük bindirebilir.

Öpücük hastalığında alkol alınır mı?

Hayır, iyileşene kadar alkolden kaçınmak gerekir. Mononükleozda karaciğer enzimleri sıklıkla geçici olarak yükselir ve alkol karaciğere ek yük bindirir. Karaciğer testleri normale dönene kadar hekiminizin önerisine uyun.

Öpücük hastalığı hayati tehlike oluşturur mu?

Çoğu kişide hastalık hayati risk oluşturmadan iyileşir. Çok nadir görülen ciddi durumlar arasında dalak yırtılması, hava yolu daralması ve ağır kan hücresi azalması vardır. Bağışıklığı zayıf kişilerde seyir daha ciddi olabilir. Şiddetli karın ağrısı, nefes almada güçlük ya da bilinç bulanıklığında acile başvurulmalıdır.

Öpücük hastalığında dalak yırtılması belirtileri nelerdir?

Karnın sol üst bölümünde ani ve şiddetli ağrı, bazen sol omuza yayılan ağrı, baş dönmesi, solukluk ve bayılma dalak yırtılmasını düşündürür. Bu çok nadir ama acil bir durumdur. Böyle bir belirti olursa beklemeden acile başvurulmalıdır.

Öpücük hastalığında spor ne zaman yapılabilir?

Dalak büyüyebildiği için temaslı sporlar ve ağır kaldırma, belirtilerin başlangıcından sonra genellikle yaklaşık 3-4 hafta bırakılır. Dalak büyümesi sürüyorsa bu süre uzayabilir. Spora dönüş için hekiminizden onay alın.

Öpücük hastalığı olan nasıl beslenmelidir?

Özel bir diyet gerekmez. Bol sıvı almak, iştah azaldığında küçük ve sık öğünler yemek ve yutma güçlüğünde yumuşak, soğuk ya da ılık gıdaları tercih etmek rahatlatır. Meyve ve sebze ağırlıklı dengeli beslenme genel iyileşmeyi destekler, ancak belirli bir besinin hastalığı kısaltması beklenmemelidir.

Öpücük hastalığı hamilelikte tehlikeli midir?

Çoğu zaman anne ve bebek için ciddi bir sorun yaratmaz, ancak hamilelikte ateşli hastalık yaşayan kişinin doktorunu bilgilendirmesi gerekir. Benzer belirti veren sitomegalovirüs gibi enfeksiyonlar hamilelikte daha önemli olabilir; bu yüzden tanı için hekime başvurulmalıdır.

Öpücük hastalığına karşı aşı var mı?

Hayır, şu anda EBV için onaylı bir aşı yoktur; araştırmalar sürmektedir. Korunmada tükürükle bulaşan eşyaların paylaşılmaması ve belirtili kişiyle yakın temastan kaçınmak yardımcı olur.

Kaynaklar

  1. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Glandular fever
  2. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Mononucleosis
  3. Cleveland Clinic. Mononucleosis (Mono or the Kissing Disease)
  4. Balkan Medical Journal (DergiPark). Evaluation of Clinical and Laboratory Features of Epstein-Barr Virus-Associated Acute Infectious Mononucleosis in Children
  5. Türk Pediatri Arşivi (DergiPark). Çocuklarda farklı klinik tablolarla enfeksiyöz mononükleoz: 369 olgunun geriye dönük incelenmesi
İlgili Tedaviler 1İlgili Ameliyatlar 0