Koltuk Altı Terlemesi
Koltuk altı terlemesi (aksiller hiperhidroz), koltuk altı ter bezlerinin gereğinden fazla çalışması sonucu giysilerde ıslanma, leke ve kokuya yol açan bir durumdur. Çoğu kişide altta yatan bir hastalık yoktur ve antiperspirant, botulinum toksin gibi yöntemlerle kontrol altına…

Özet
Terleme, vücudun ısısını dengelemesini sağlayan normal bir işlevdir. Koltuk altı ise ter bezlerinin yoğun bulunduğu bölgelerden biridir. Aksiller hiperhidroz, koltuk altında sıcaklık ya da efor gibi bir neden olmadan da gereğinden fazla terlemenin günlük yaşamı etkileyecek düzeye gelmesidir. Giysilerde ıslanma, ter lekeleri ve koku en sık yakınmalardır.
Çoğu kişide aşırı koltuk altı terlemesi altta yatan bir hastalıktan kaynaklanmaz (primer hiperhidroz). Ter bezlerini uyaran sinirlerin aşırı duyarlı çalıştığı düşünülür ve genellikle ergenlikte başlar. Daha az sıklıkla tiroid hastalığı, diyabet, menopoz, enfeksiyon ya da bazı ilaçlar gibi nedenlerle terleme artar (sekonder hiperhidroz).
Durum zararsızdır ama yaşam kalitesini ve özgüveni etkileyebilir. İyi haber, etkili tedavilerin bulunmasıdır: alüminyum klorürlü antiperspirantlar, botulinum toksin enjeksiyonu, bazı ilaçlar ve seçilmiş hastalarda cihaz tabanlı yöntemler ya da cerrahi. Hangi yöntemin uygun olduğuna doktor karar verir.
Hakkında
Koltuk Altı Terlemesi Nedir?
İnsan vücudunda iki tür ter bezi vardır. Ekrin bezler tüm vücuda yayılmıştır ve ısı düzenlemesinde görev alır; avuç içi, ayak tabanı ve koltuk altında özellikle yoğundur. Apokrin bezler ise koltuk altı ve genital bölgede bulunur, ergenlikle birlikte etkinleşir ve daha yağlı bir ter salgılar. Terin kendisi neredeyse kokusuzdur; koku, bu terin deri bakterileri tarafından yıkılmasıyla oluşur.
Aksiller hiperhidrozda terleme çoğunlukla iki taraflı ve simetriktir, uykuda azalır ya da durur; stres, heyecan ve sıcakla belirgin artar. Eller ve ayaklarda da terleme eşlik edebilir.
Kimlerde Görülür?
Primer hiperhidroz toplumun yaklaşık %1-3'ünde bildirilir ve kadın ile erkekte benzer sıklıktadır. Çoğunlukla ergenlik ve genç erişkinlikte başlar; aile öyküsü sık görülür. Yaşla birlikte şiddeti azalabilir, ancak bu herkes için geçerli değildir.
Tedavi Seçenekleri
Tedavi genellikle basamak basamak planlanır:
- Alüminyum klorürlü antiperspirantlar (birinci basamak): Genellikle %10-20 oranında alüminyum klorür içeren ürünler akşam, temiz ve kuru koltuk altına sürülür, sabah yıkanır. Etki başlayınca haftada 1-2 kez devam edilir. Cilt tahrişi görülebilir; tahriş olursa kullanım sıklığı azaltılır ya da hekime danışılır. Deodorant yalnız kokuyu maskeler, terlemeyi azaltmaz.
- Botulinum toksin (botoks) enjeksiyonu: Koltuk altı derisine çok sayıda küçük enjeksiyonla uygulanır ve ter bezlerini uyaran sinir sinyalini geçici olarak keser. Koltuk altı terlemesi için onaylı bir tedavidir. Etki genellikle yaklaşık 4-7 ay sürer, tekrarlanması gerekir. Enjeksiyon yerinde ağrı ve morarma görülebilir.
- Ağızdan ilaçlar: Glikopirolat ve oksibutinin gibi antikolinerjik ilaçlar vücudun genelinde terlemeyi azaltabilir. Ağız kuruluğu, bulanık görme, kabızlık, idrar yapma güçlüğü gibi yan etkileri olabilir; bazı hastalarda kullanılamaz. Yalnızca doktor önerisiyle kullanılmalıdır.
- İyontoforez: Su içinde hafif elektrik akımı uygulanır. Esas olarak avuç ve ayak tabanı için kullanılır; koltuk altında uygulaması zordur ve cilt tahrişi yapabilir.
- Mikrodalga ve diğer cihaz tabanlı yöntemler: Ter bezlerini ısıyla hedef alır; seçilmiş hastalarda uygulanır.
- Cerrahi yöntemler: Koltuk altı ter bezlerini çıkaran küçük girişimler ya da torasik sempatektomi (ter bezlerini uyaran sinirlerin kesilmesi ya da kelepçelenmesi) diğer yöntemlerle sonuç alınamayan hastalarda düşünülür. Sempatektomide vücudun başka bölgelerinde artan terleme (telafi edici terleme) sık görülür ve kalıcı olabilir; bu yüzden dikkatle değerlendirilmelidir.
Hangi tedavinin uygun olduğu terlemenin şiddetine, yaşam etkisine ve hastanın tercihine göre belirlenir. Bitkisel ürünlerin ve ev yöntemlerinin etkisi için bilimsel kanıt sınırlıdır; kullanmadan önce doktorunuza danışın. İlaçları ve ürünleri doktora danışmadan kullanmayın.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Terleme günlük yaşamı, işi ya da sosyal ilişkileri etkiliyorsa veya ürünlerle kontrol edilemiyorsa bir dermatoloğa başvurun. Gece terlemesi, ateş, açıklanamayan kilo kaybı, çarpıntı, göğüs ağrısı, ileri yaşta ani başlayan terleme ya da tek taraflı terleme varsa daha hızlı değerlendirme gerekir.
Nedenleri
Primer (Birincil) Hiperhidroz
Aksiller hiperhidrozun en sık nedenidir. Altta yatan bir hastalık yoktur. Ter bezlerini uyaran sempatik sinir sisteminin gereğinden duyarlı çalıştığı düşünülür, ancak kesin neden bilinmemektedir. Ailede aynı sorunun bulunması sık görülür. Terleme, sıcak, stres ve heyecanla artar; uykuda genellikle durur.
Sekonder (İkincil) Hiperhidroz
Başka bir durumun sonucu olarak gelişen terlemedir. Genellikle vücudun daha geniş bir bölümünü etkiler ya da gece görülür. Başlıca nedenler şunlardır:
- Hormonal değişiklikler: Hipertiroidi (tiroid bezinin fazla çalışması), menopoz, gebelik.
- Diyabet: Özellikle kan şekerinin düşmesi sırasında terleme olabilir.
- Bazı ilaçlar: Örneğin bazı antidepresanlar, diyabet ilaçları, ağrı kesici (opioid) ve hormon tedavileri terlemeyi artırabilir. İlacınızdan şüpheleniyorsanız ilacı kendiniz bırakmayın, doktorunuza danışın.
- Enfeksiyonlar: Ateşle seyreden hastalıklar ve uzun süren bazı enfeksiyonlar.
- Kalp, sinir sistemi ve nadiren kan hastalıkları ve kanserler: Bunlar genellikle gece terlemesi, kilo kaybı gibi başka belirtilerle birlikte görülür.
- Anksiyete ve fazla kilo: Heyecanlanma ve fazla vücut ağırlığı ısı düzenlemesini zorlayarak terlemeyi artırabilir.
Terlemeyi Tetikleyen Durumlar
Sıcak ortam, efor, stres, kafein, alkol ve baharatlı yiyecekler bazı kişilerde terlemeyi artırabilir. Bu etkenler hastalığın nedeni değil tetikleyicisidir; etkileri kişiden kişiye değişir.
Belirtileri
Koltuk altı terlemesinin belirtileri genellikle kişinin kendisi tarafından kolayca fark edilir:
- Koltuk altının sık ve belirgin biçimde ıslanması, giysinin ıslanması
- Giysilerde ve iç çamaşırında ter lekesi, renk değişimi (özellikle beyaz ve açık renklerde sarı lekeler)
- Ter kokusu: Koku, terin deri bakterileri tarafından yıkılmasıyla oluşur ve kişiden kişiye değişir
- Ciltte nemlenme, kızarıklık ve tahriş
- Terleme korkusu nedeniyle sosyal ortamlardan ya da el sıkışmaktan kaçınma
Doktorlar primer aksiller hiperhidrozdan şu özellikler varsa şüphelenir: Terleme en az 6 aydır var, iki taraflı ve simetrik, haftada en az bir kez ortaya çıkıyor, uykuda yok, genellikle 25 yaşından önce başlamış, ailede benzer öykü var ya da günlük aktiviteleri bozuyor.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
- Terleme günlük yaşamınızı, işinizi ya da özgüveninizi etkiliyorsa.
- Ürünlerle kontrol edilemiyorsa.
- Gece terlemesi, ateş, açıklanamayan kilo kaybı, çarpıntı, göğüs ağrısı ya da titreme eşlik ediyorsa.
- Terleme birdenbire, ileri yaşta başladıysa ya da yalnız tek tarafta varsa.
- Koku aniden değiştiyse ya da koltuk altında kızarıklık, kaşıntı, yara oluştuysa.
Terlemeyle birlikte göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılacak gibi olma ya da şuur bulanıklığı varsa acil servise başvurulmalıdır.
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Koltuk altı terlemesinin tanısı çoğunlukla klinik olarak konur: hekim hikayeyi dinler ve cildi inceler. Amaç hem terlemenin şiddetini ve yaşam etkisini değerlendirmek hem de ikincil bir nedeni dışlamaktır.
Öykü ve Muayene
- Terlemenin ne zaman başladığı, hangi bölgelerde olduğu, gece olup olmadığı ve neyin tetiklediği sorulur.
- Kullanılan ilaçlar, ailede benzer yakınma ve eşlik eden belirtiler (ateş, kilo kaybı, çarpıntı) sorgulanır.
- Cilt, ıslaklık, kızarıklık ve enfeksiyon açısından incelenir.
- Terlemenin günlük yaşamı ne kadar etkilediğini ölçmek için Hiperhidroz Hastalık Şiddet Skalası (HDSS) gibi basit sorular kullanılabilir.
Tetkikler
Primer hiperhidroz tanısı için kan ya da idrar testi gerekmez. İkincil neden şüphesi varsa hekim, durumuna göre kan şekeri, tiroid işlevi ve başka testler isteyebilir. Gece terlemesi, ateş ya da kilo kaybı varsa daha kapsamlı araştırma yapılabilir.
Terlemeyi Ölçen Testler
Nişasta-iyot testinde koltuk altına iyot sürülür, üzerine nişasta serpilir; terleyen alanlar koyu mor renge döner ve terleme alanı görülür. Gravimetri ise belirli bir sürede emilen terin ağırlığının ölçülmesidir. Bu testler daha çok tedavi planlamasında ya da bilimsel çalışmalarda kullanılır, her hastada gerekmez.
Risk Faktörleri
Aksiller hiperhidrozu artırabilen ya da kolaylaştıran durumlar şunlardır:
- Aile öyküsü: Primer hiperhidrozu olan kişilerin önemli bir kısmında ailede benzer sorun vardır; kalıtımın rolü olduğu düşünülür.
- Ergenlik ve genç yaş: Apokrin ter bezleri ergenlikte etkinleşir ve terleme çoğunlukla bu dönemde başlar.
- Fazla kilo: Isı düzenlemesini zorlar ve terlemeyi artırabilir.
- Sıcak ortam ve yoğun efor
- Stres ve anksiyete: Duygusal terlemeyi tetikler.
- Kafein, alkol, nikotin ve baharatlı yiyecekler: Bazı kişilerde tetikleyici olabilir.
- Bazı ilaçlar: Antidepresanlar, bazı diyabet ve hormon ilaçları terlemeyi artırabilir.
- Altta yatan sağlık sorunları: Hipertiroidi, diyabet (özellikle kan şekeri düşmeleri), menopoz ve bazı enfeksiyonlar ikincil hiperhidroza yol açar.
- Sentetik giysiler ve nefes almayan kıyafetler: Terlemeyi artırmaz ama ıslaklık ve kokuyu belirginleştirir.
Bu risk faktörlerinden birinin bulunması mutlaka aşırı terleme olacağı anlamına gelmez. Hijyen eksikliği primer hiperhidrozun nedeni değildir; temizlik yalnızca kokuyu ve cilt sorunlarını azaltmaya yardımcı olur.
Komplikasyonları
Aksiller hiperhidroz yaşamı tehdit eden bir durum değildir, ancak yaşam kalitesini ve cildi etkileyebilir.
Psikolojik ve Sosyal Etkiler
Görünür ter lekesi, koku ve ıslaklık nedeniyle özgüven kaybı, sosyal kaygı, el sıkışma ya da yakın temastan kaçınma görülebilir. Bazı kişilerde okul, iş ve ilişkiler olumsuz etkilenir. Terleme kaygıyı, kaygı da terlemeyi artırarak bir döngü yaratabilir. Bu durum utanılacak bir şey değildir; tedavi edilebilir bir sağlık sorunudur ve destek istemek doğru adımdır.
Cilt Sorunları
- Cilt tahrişi ve kontakt dermatit: Sürekli nemli kalan koltuk altı hassaslaşır; bazı ürünler de tahriş yapabilir.
- Mantar ve bakteriyel enfeksiyonlar: Nemli ortam mikropların çoğalmasına zemin hazırlar; kızarıklık, kaşıntı, kötü kokulu akıntı ve ağrı varsa doktora gidilmelidir.
- Ter lekesi ve giysi bozulması: Giysilerde sararma ve kumaş hasarı olabilir.
Tedavi İlişkili Sorunlar
Alüminyum klorür cilt tahrişi, botulinum toksin enjeksiyon yeri ağrısı, ağızdan antikolinerjik ilaçlar ağız kuruluğu yapabilir. Sempatektomi sonrası vücudun başka bölgelerinde terleme artışı (telafi edici terleme) sık görülür. Tedavi seçerken yarar ve riskleri hekimle konuşun.
Aşırı terleme ile birlikte ateş, gece terlemesi, kilo kaybı, çarpıntı ya da göğüs ağrısı olursa ya da koltuk altında yayılan kızarıklık, şişlik ve ağrı gelişirse beklemeden doktora başvurun.
Nasıl Önlenir
Primer hiperhidroz kalıtsal bir eğilim olduğu için tamamen önlenemez. Ancak terlemeyi ve kokuyu azaltmaya yardımcı olabilecek günlük önlemler vardır.
- Antiperspirant kullanın: Alüminyum klorürlü antiperspirant akşam, temiz ve kuru cilde sürüldüğünde terlemeyi azaltabilir. Deodorant yalnız kokuyu maskeler.
- Günlük yıkanın ve koltuk altını kuru tutun: Yıkandıktan sonra iyice kurulayın. Kıllar kısa tutulursa koku azalabilir.
- Nefes alan giysiler giyin: Pamuk ve nem çeken kumaşlar rahatlatır; sentetik kumaşlar ıslaklığı ve kokuyu belirginleştirebilir. Terli giysileri değiştirin, aynı giysiyi ter içinde tekrar giymeyin.
- Tetikleyicileri gözlemleyin: Kafein, alkol, baharatlı yiyecekler ya da sıcak ortamlar sizde terlemeyi artırıyorsa, sınırlandırmak yardımcı olabilir. Etki kişiden kişiye değişir.
- İdeal kiloyu koruyun: Fazla kilo terlemeyi artırabilir.
- Stresi yönetin: Gevşeme egzersizleri ve düzenli uyku duygusal terlemeyi azaltmaya yardımcı olabilir.
- Doktorunuzla ilaçlarınızı gözden geçirin: Terlemeyi artıran bir ilacınız olabilir; ilacı kendiniz bırakmayın.
Bu önlemler terlemeyi tamamen ortadan kaldırmayabilir. Terleme günlük yaşamı bozuyorsa dermatoloğa başvurmak, tedavi seçeneklerini değerlendirmek için doğru adımdır. Bitkisel ürünler ve ev yöntemlerinin terlemeyi azalttığına dair bilimsel kanıt sınırlıdır; doktorunuza danışın.
Tedavi Seçenekleri
İlgili tedaviler
İlgili ameliyatlar
Sık Sorulan Sorular
Koltuk altı terlemesi (aksiller hiperhidroz) nedir, normal terlemeden farkı nedir?
Aksiller hiperhidroz, koltuk altı ter bezlerinin sıcak ya da efor gibi bir neden olmadan da gereğinden fazla çalışması ve günlük yaşamı etkileyecek kadar ıslanma yaratmasıdır. Genellikle iki taraflıdır, ergenlikte başlar ve uykuda azalır ya da durur. Normal terleme ise sıcak, efor ya da heyecanla orantılı ve geçicidir.
Primer ve sekonder (ikincil) hiperhidroz arasındaki fark nedir?
Primer hiperhidrozda belirli bölgelerde (koltuk altı, avuç, ayak tabanı) aşırı terleme vardır ve altta yatan bir hastalık bulunmaz. Sekonder hiperhidroz ise tiroid hastalığı, diyabet, menopoz, enfeksiyon, bazı ilaçlar ya da nadiren başka hastalıklar nedeniyle gelişir ve çoğunlukla vücudun geniş bir bölümünde ya da gece görülür.
Koltuk altı terlemesi nasıl tedavi edilir?
Tedavi basamak basamak yapılır. İlk seçenek alüminyum klorürlü antiperspirantlardır; yetersiz kalırsa botulinum toksin enjeksiyonu, ağızdan antikolinerjik ilaçlar, cihaz tabanlı yöntemler ve seçilmiş hastalarda cerrahi düşünülebilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna dermatolog karar verir.
Koltuk altı terlemesi için hangi ilaçlar kullanılır?
Topikal olarak alüminyum klorür, bazı hastalarda ağızdan glikopirolat ya da oksibutinin gibi antikolinerjik ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçların ağız kuruluğu, bulanık görme ve kabızlık gibi yan etkileri olabilir. İlaçları kulaktan dolma bilgiyle değil, yalnızca doktor önerisiyle kullanın.
Alüminyum klorürlü antiperspirantlar nasıl kullanılır?
Alüminyum klorürlü antiperspirantlar (genellikle %10-20 oranında) birinci basamak tedavidir. Akşam yatmadan önce temiz ve tamamen kuru koltuk altına sürülür, sabah yıkanır; etki başlayınca haftada 1-2 kez devam edilir. Cilt tahrişi olursa kullanım sıklığı azaltılır ya da hekime danışılır.
Alüminyumlu antiperspirantlar kansere neden olur mu?
Alüminyum içeren antiperspirantlar ile meme kanseri ya da başka bir kanser arasında kanıtlanmış bir ilişki yoktur. Yine de cildiniz hassassa ya da endişeniz varsa ürün seçimini doktorunuz ya da dermatologla konuşabilirsiniz.
Deodorant terlemeyi önler mi?
Hayır, deodorant yalnızca kokuyu maskeler ya da koku yapan bakterileri azaltır; terlemeyi azaltmaz. Terlemeyi azaltan ürünlere antiperspirant denir ve çoğu alüminyum tuzu içerir. Bazı ürünler her ikisini birlikte içerir.
Koltuk altı botoksu terlemeyi ne kadar süre durdurur, güvenli mi?
Botulinum toksin koltuk altına çok sayıda küçük enjeksiyonla uygulanır ve ter bezlerini uyaran sinir sinyalini geçici olarak keser. Etki genellikle yaklaşık 4-7 ay sürer ve tekrarlanabilir. Enjeksiyon yerinde ağrı, morarma ve nadiren geçici kas zayıflığı görülebilir; işlem deneyimli bir hekim tarafından yapılmalıdır.
Koltuk altı terlemesi için ameliyat gerekir mi?
Ameliyat, ürünler ve botulinum toksin gibi yöntemlerle yeterli sonuç alınamayan seçilmiş hastalarda düşünülür. Endoskopik torasik sempatektomi ile ter bezlerini uyaran sinirler kesilir ya da kelepçelenir; en önemli yan etki, vücudun başka bölgelerinde artan terleme (telafi edici terleme) olup sık görülebilir. Koltuk altı ter bezlerini alan cerrahi yöntemler de vardır; seçeneklerin yararları ve riskleri hekimle konuşulmalıdır.
Ergenlik döneminde koltuk altı terlemesi neden artar?
Ergenlikte hormonlar değişir ve koltuk altındaki apokrin ter bezleri etkinleşir. Bu nedenle hem terleme hem de ter kokusu bu dönemde belirginleşir. Stres, heyecan ve fazla kilo da terlemeyi artırabilir; terleme çok fazlaysa dermatoloğa başvurulabilir.
Yoğun stres koltuk altı terlemesine neden olur mu?
Evet. Stres ve heyecan sempatik sinir sistemini uyararak ter bezlerinin çalışmasını artırır. Stres sırasında kiminde koltuk altı, kiminde avuç içi ya da alın terler. Stresle başa çıkma yöntemleri terlemeyi azaltmaya yardımcı olabilir ama primer hiperhidrozun tek çaresi değildir.
Ter kokusu neden olur, nasıl azaltılır?
Ter kendi başına neredeyse kokusuzdur; koku, ter ve yağın deri bakterileri tarafından yıkılmasıyla oluşur. Günlük yıkanma, pamuklu ve nefes alan giysiler, koltuk altı kıllarının kısa tutulması ve antiperspirant kullanımı kokuyu azaltabilir. Koku çok şiddetliyse ya da aniden değiştiyse doktora danışılmalıdır.
Ter kokusu bir hastalığın belirtisi olabilir mi?
Çoğu zaman hayır; koku genellikle ter ve bakteri etkileşiminin sonucudur. Nadiren diyabet, böbrek ya da karaciğer hastalıkları ve bazı metabolik hastalıklar kokuyu değiştirebilir. Koku ani olarak değiştiyse ya da başka belirtilerle birlikteyse doktora başvurun.
Koltuk altı terlemesi bir hastalığın belirtisi olabilir mi?
Çoğu kişide aşırı koltuk altı terlemesi altta yatan bir hastalıktan kaynaklanmaz. Ancak hipertiroidi, diyabet, menopoz, enfeksiyon ve bazı ilaçlar terlemeyi artırabilir. Gece terlemesi, ateş, kilo kaybı ya da çarpıntı eşlik ediyorsa doktora başvurulmalıdır.
Koltuk altı terlemesi için ne zaman doktora gidilmeli?
Terleme günlük yaşamı, işi ya da sosyal ilişkileri etkiliyorsa ya da ürünlerle kontrol edilemiyorsa doktora başvurulmalıdır. Gece terlemesi, ateş, açıklanamayan kilo kaybı, çarpıntı, göğüs ağrısı, ileri yaşta ani başlayan terleme ya da tek taraflı terleme varsa daha hızlı değerlendirme gerekir.
Koltuk altı terlemesi için hangi bölüme başvurulur?
Genellikle dermatoloji (cildiye) bölümüne başvurulur. Ameliyat düşünülüyorsa göğüs cerrahisi ya da plastik cerrahi devreye girebilir. İkincil bir neden şüphesi varsa iç hastalıkları ya da endokrinoloji bölümü de değerlendirme yapabilir.
Menopoz, gebelik ve ilaçlar terlemeyi artırır mı?
Evet. Hormonal değişimler (menopoz, gebelik) ve bazı ilaçlar (örneğin bazı antidepresanlar ve diyabet ilaçları) terlemeyi artırabilir. İlacınızdan şüpheleniyorsanız doktorunuza danışmadan ilacı bırakmayın; hekim doz ya da ilacı değiştirebilir.
Koltuk altı terlemesi zararlı mı?
Aksiller hiperhidroz sağlık açısından zararlı değildir ve vücuttan toksin atılmasıyla ilgisi yoktur. Asıl sorunlar yaşam kalitesinin düşmesi, kokuya bağlı sosyal kaygı ve nemli cilde bağlı tahriş ya da enfeksiyondur. Altta yatan bir hastalıktan şüpheleniyorsanız doktorunuzla değerlendirin.
Bitkisel yöntemler koltuk altı terlemesini azaltır mı?
Bitkisel ürünlerin ve ev yöntemlerinin koltuk altı terlemesini azalttığına dair bilimsel kanıt sınırlıdır. Bazı ürünler cildi tahriş edebilir. Kullanmadan önce doktorunuza ya da dermatoloğa danışın.
Kaynaklar
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Excessive sweating (hyperhidrosis)
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Hyperhidrosis
- Cleveland Clinic. Hyperhidrosis: Types, Causes, Symptoms & Treatment
- Genel Tıp Dergisi (DergiPark). Hiperhidrozis tedavisi
- Osmangazi Tıp Dergisi (DergiPark). Endoscopıc Thoracic Sympathectomy for Palmar and Axillary Hyperhidrosis ; Analysis of Five Years