İnternet Bağımlılığı (Sosyal Geri Çekilme)
İnternet bağımlılığı (problemli internet kullanımı), çevrim içi geçirilen sürenin kontrol edilememesi ve buna rağmen sürmesi sonucunda okul, iş, uyku, aile ve arkadaş ilişkilerinin bozulduğu bir durumdur. Tedavisinde psikoterapi, aile desteği ve eşlik eden ruhsal sorunların…

Özet
İnternet bağımlılığı, günlük dilde kullanılan bir ifadedir; bilimsel yazında çoğunlukla "problemli internet kullanımı" olarak geçer. Kişi oyun, sosyal medya, video izleme, çevrim içi kumar ya da alışveriş gibi internet temelli etkinliklere ayırdığı zamanı kontrol edemez, kullanımını azaltmak istese de başaramaz ve bunun sonucunda okul, iş, uyku, ruh sağlığı ve ilişkileri zarar görür. Sorun sadece geçirilen süre değildir; önemli olan kullanımın kontrol edilememesi ve hayata verdiği zarardır.
Genel anlamda "internet bağımlılığı", DSM-5-TR ve ICD-11 gibi resmi sınıflamalarda ayrı bir tanı değildir. Buna karşılık oyun oynama bozukluğu (ICD-11) ve kumar oynama bozukluğu resmi tanılardır. Bu nedenle değerlendirmeyi bir psikiyatri uzmanının yapması gerekir.
Tedavide en iyi kanıtı olan yöntem psikoterapidir, özellikle bilişsel davranışçı terapidir. Çocuk ve ergenlerde aile de sürece katılır. Depresyon, kaygı bozukluğu ya da dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) gibi eşlik eden durumlar varsa bunların tedavisi de planlanır. İnternet bağımlılığına özgü onaylanmış bir ilaç yoktur. Erken fark edildiğinde ve destek alındığında çoğu kişide kontrol sağlanabilir.
Hakkında
İnternet Bağımlılığı Nedir?
İnternet bağımlılığı, kişinin internet kullanımı üzerindeki kontrolünü kaybetmesi, internete ayırdığı zamanı giderek artırması ve olumsuz sonuçlara rağmen kullanımı sürdürmesidir. Kişi çoğu zaman planladığından uzun süre çevrim içi kalır, kullanımı azaltma girişimleri başarısız olur ve internet dışı etkinlikler ilgisini çekmez olur.
Günlük hayatta internet işin, eğitimin ve iletişimin parçası olduğu için bağımlılığı normal kullanımdan ayırmak zor olabilir. Bu nedenle günde kaç saat kullanıldığından çok, kullanımın yaşamı ne kadar bozduğuna bakılır.
Hangi Alanlarda Görülür?
- Oyun: Mobil cihaz, bilgisayar ya da konsol oyunlarının kontrolsüz oynanması. ICD-11'de "oyun oynama bozukluğu" olarak tanımlanmıştır.
- Sosyal medya ve çevrim içi iletişim: Sürekli bildirim kontrolü, beğeni ve takipçi arayışı, çevrim içi ilişkilere gereğinden fazla zaman ayırma.
- Çevrim içi kumar ve alışveriş: Kumar oynama bozukluğu çevrim içi de görülür ve ciddi borca yol açabilir. Kontrolsüz alışveriş ayrı bir davranışsal sorun olarak değerlendirilir.
- Cinsel içerik: Aşırı ve kontrol edilemeyen kullanım, ICD-11'de zorlayıcı cinsel davranış bozukluğu kapsamında ele alınabilir.
- Aşırı video ve içerik tüketimi: Bitmeyen akışlarda saatlerce vakit geçirme.
Kimlerde Görülür?
İnternet bağımlılığı her yaşta ve her cinsiyette görülebilir. Ergenler ve genç yetişkinler, ekranda daha çok zaman geçirdikleri ve dürtü kontrolü hâlâ gelişmekte olduğu için daha riskli grup kabul edilir. Oyun sorunları erkeklerde, sosyal medya sorunları kızlarda daha sık bildirilir, ancak oranlar çalışmaya ve kullanılan ölçeğe göre değişir.
Sosyal Geri Çekilme ile İlişkisi
Sosyal geri çekilme, kişinin aile, arkadaş, okul ve iş ortamlarından uzaklaşıp yüz yüze ilişkileri azaltmasıdır. İnternet bağımlılığında bu durum hem neden hem sonuç olabilir. Utangaç, sosyal kaygısı olan ya da dışlanmış hisseden kişi çevrim içi ortamı daha güvenli bulabilir. Zamanla çevrim içi süre arttıkça yüz yüze ilişkiler ve sosyal beceriler zayıflar, kişi daha da çekilir. Türkiye'de ergenlerle yapılan çalışmalarda sosyal dışlanma ve yalnızlık ile internet bağımlılığı arasında ilişki bildirilmiştir.
Tedavi Yaklaşımları
- Bilişsel davranışçı terapi (BDT): Kullanımı tetikleyen düşünce ve durumları fark etmeyi, kullanımı planlamayı ve alternatif etkinlikler geliştirmeyi hedefler. En çok kanıtı olan yaklaşımdır.
- Motivasyonel görüşme: Değişime isteksiz kişilerde, yargılamadan değişim isteğini güçlendirmek için kullanılır.
- Aile görüşmeleri ve ebeveyn eğitimi: Çocuk ve ergenlerde kuralların birlikte belirlenmesi, ev içi çatışmanın azaltılması ve ailenin destekleyici rol alması için önemlidir.
- Eşlik eden durumların tedavisi: Depresyon, kaygı bozukluğu, DEHB gibi sorunlar varsa bunlar için ilaç ve psikoterapi gerekebilir. İlaç kararını yalnızca psikiyatri uzmanı verir; doktora danışmadan ilaç başlanmamalı, kesilmemelidir.
- Kullanımın yapılandırılması: Hedef çoğu kişide interneti bırakmak değil, kontrollü ve dengeli kullanıma dönmektir. Çevrim içi kumar gibi belirli alanlarda ise tamamen bırakmak hedeflenebilir.
Tedavi süresi kişiye, sorunun şiddetine ve eşlik eden durumlara göre değişir; kesin bir süre vermek doğru olmaz. Düzenli izlem, nüksü önlemede önemlidir. Bitkisel ürünler, takviyeler ya da internet kaynaklı "detoks" kürlerinin bilimsel kanıtı sınırlıdır; bunlar yerine bir uzmana başvurulması önerilir.
Nedenleri
İnternet bağımlılığının tek bir nedeni yoktur. Bireysel, ailesel, sosyal ve teknolojik etkenler birlikte rol oynar. Araştırmalar çoğunlukla ilişkileri gösterir, kesin neden-sonuç bağı her zaman kurulamaz.
Psikolojik Etkenler
- Duygusal sorunlardan kaçış: Depresyon, kaygı, stres, yalnızlık ve can sıkıntısı yaşayan kişi internette geçici rahatlama arayabilir.
- Dürtü kontrolü ve DEHB: Dikkat eksikliği ve dürtüsellik, internet kullanımını sınırlamayı zorlaştırır.
- Düşük özgüven ve sosyal kaygı: Yüz yüze iletişimde zorlanan kişi çevrim içi ortamı daha rahat bulabilir.
Biyolojik Etkenler
Oyun, beğeni ya da yeni içerik gibi uyaranlar beynin ödül sistemini harekete geçirir ve bu sistemde dopamin gibi nörotransmitterler rol oynar. Bazı kişilerde ödül sisteminin bu uyaranlara daha duyarlı olabileceği düşünülür. Ailesinde bağımlılık ya da ruhsal hastalık öyküsü olanlarda risk daha yüksek olabilir. Ancak tek bir gen ya da kesin bir biyolojik neden gösterilmemiştir.
Ailesel ve Sosyal Etkenler
- Aile içi çatışma, boşanma, ilgi eksikliği ya da aşırı kısıtlayıcı ya da tutarsız kurallar.
- Akran zorbalığı, sosyal dışlanma, okulda yaşanan başarısızlık.
- Çocuğun küçük yaşta ekranla sakinleştirilmesi ve ailenin ekran kullanımında model olması.
Teknolojik Tasarım
Birçok oyun ve uygulama kullanıcıyı çevrimde tutmak için tasarlanır. Ödül sistemleri, seviye atlama, sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve sık bildirimler kullanım süresini uzatabilir. Çevrim içi kumar ve oyun içi satın alımlar gibi para kazanma ya da kazanç beklentisi içeren sistemler daha yüksek risk taşır.
Belirtileri
İnternet bağımlılığı belirtileri kişiden kişiye değişir. Tek bir belirti tanı koydurmaz; belirtilerin birlikte, süreklilik göstererek ve işlevselliği bozacak şekilde ortaya çıkması önemlidir.
Kullanımla İlgili Belirtiler
- Planladığından çok daha uzun süre çevrim içi kalma.
- Aynı doyumu almak için giderek daha fazla zaman geçirme ihtiyacı.
- Kullanımı azaltmaya ya da bırakmaya çalışıp başarısız olma.
- Gün boyu internetle ilgili düşünme, bir sonraki bağlanmayı bekleme.
- İnternette geçirilen süreyi aileden ve arkadaşlardan gizleme ya da yalan söyleme.
Duygusal Belirtiler
- İnternete erişilemediğinde huzursuzluk, sinirlilik, öfke ya da kaygı (yoksunluğa benzer belirtiler).
- Olumsuz duygulardan kaçmak için internete yönelme.
- Ruh halinde düşüklük, keyifsizlik ve ilgi kaybı.
Sosyal Geri Çekilme
- Aile yemeklerine, arkadaş buluşmalarına ve sosyal etkinliklere katılmama.
- Evden, hatta odadan çıkmama; yüz yüze görüşmelerden kaçınma.
- Eski hobilere ve sporlara ilgisini kaybetme.
- Çevrim içi arkadaşları gerçek hayattaki arkadaşlıklara tercih etme.
Fiziksel ve Günlük Yaşam Belirtileri
- Uykusuzluk, geç yatma, gündüz uyku hali.
- Yemek öğünlerini atlama ya da ekran başında düzensiz beslenme.
- Göz yorgunluğu, baş, boyun, sırt ve el bileği ağrısı.
- Okul ya da iş performansında düşme, devamsızlık.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Kullanım kontrol edilemiyor, okul ya da iş aksıyor, uyku ve ilişkiler bozuluyor ya da kişi kısıtlandığında yoğun öfke veya panik yaşıyorsa psikiyatri ya da çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniğine başvurulmalıdır. Çocuklarda aşırı ekran kullanımı ile birlikte okula gitmek istememe, sürekli yorgunluk ya da içe kapanma da uzman değerlendirmesi için nedendir.
Kendine zarar verme ya da yaşamına son verme düşüncesi, yeme ve uykunun ciddi biçimde bozulması, şiddet davranışı ya da çevrim içi kumara bağlı ağır borç varsa vakit kaybetmeden bir ruh sağlığı uzmanına ya da 112 acil çağrı hattına başvurulmalıdır.
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
İnternet bağımlılığı için tek bir kan testi ya da görüntüleme yöntemi yoktur. Tanı, psikiyatri uzmanının yaptığı klinik görüşmeye dayanır. Uzman kullanım biçimini, süresini, başlama yaşını, yaşamdaki etkilerini ve kişinin ruhsal durumunu değerlendirir. Çocuk ve ergenlerde aile ile de görüşülür.
Değerlendirmede Bakılan Ölçütler
Young'un ölçütleri gibi araştırmalarda kullanılan sorular şunlara bakar: internetle aşırı zihinsel uğraş, doyum için gittikçe artan süre ihtiyacı, kontrol etme girişimlerinde başarısızlık, azaltıldığında huzursuzluk, planlanandan uzun süre kalma, iş, okul ya da ilişkilerin tehlikeye girmesi, kullanımı gizleme için yalan söyleme ve olumsuz duygulardan kaçmak için internete yönelme. Sekiz ölçütün genellikle beşi ya da daha fazlasının varlığı sorunlu kullanım için bir eşik olarak kullanılır. Bu ölçütler tek başına tanı koydurmaz.
Oyun oynama bozukluğunda ICD-11 ölçütleri; oyun üzerinde kontrol kaybı, oyunun diğer ilgi ve sorumlulukların önüne geçmesi, olumsuz sonuçlara rağmen sürdürme ve bunun belirgin bir işlev bozukluğuna yol açmasıdır. Belirtilerin genellikle en az 12 ay sürmesi beklenir; belirtiler çok ağırsa daha kısa sürede de tanı konabilir.
Tarama Ölçekleri
İnternet Bağımlılığı Testi ve Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği gibi anketler kullanım sorununu taramak için yararlıdır. Ancak bunlar tanı koymaz, yalnızca uzman görüşmesine yardımcı olur. Bir anketten yüksek puan almak "bağımlısınız" anlamına gelmez; düşük puan almak da sorun olmadığını göstermez.
Ayırıcı Tanı ve Eşlik Eden Durumlar
- Depresyon ve kaygı bozuklukları: Hem neden hem sonuç olabilir.
- DEHB: Dikkat ve dürtü kontrolü sorunları kullanımı kolaylaştırır.
- Otizm spektrum bozukluğu ve sosyal kaygı: Çevrim içi ortam tercih edilebilir.
- Bipolar bozukluk (mani dönemi): Aşırı ve kontrolsüz kullanım ruh hali atağının bir belirtisi olabilir.
- Uyku sorunları ve madde kullanımı: Birlikte değerlendirilir.
Tanıyı psikiyatri uzmanı ya da çocuk ve ergen psikiyatri uzmanı koyar. Klinik psikologlar değerlendirme ve tedaviye katkıda bulunur.
Risk Faktörleri
Aşağıdaki durumlar internet kullanımının sorunlu hâle gelme olasılığını artırabilir. Risk faktörünün olması bağımlılık gelişeceği anlamına gelmez.
Bireysel Risk Faktörleri
- Ergenlik ve genç yetişkinlik dönemi.
- Depresyon, kaygı bozuklukları, sosyal kaygı.
- DEHB ve dürtüsellik.
- Düşük özgüven, yalnızlık hissi, kendini ifade etmekte zorlanma.
- Başka bir bağımlılığın (alkol, madde, kumar) öyküsü.
- Oyunlarda erkeklerde, sosyal medyada kızlarda sorunlu kullanım daha sık bildirilir.
Ailesel ve Çevresel Risk Faktörleri
- Aile içi çatışma, boşanma, ihmal ya da aşırı baskı.
- Kuralların olmadığı ya da tutarsız uygulandığı ev ortamı.
- Ailede aşırı ekran kullanımı ve ailede bağımlılık öyküsü.
- Akran zorbalığı, sosyal dışlanma, okul başarısızlığı.
- Küçük yaşta kendi cihazına sahip olma ve yatak odasında cihaz kullanımı.
Kullanım Şekliyle İlgili Risk Faktörleri
- Ödül ve seviye sistemi olan, çevrim içi diğer oyuncularla oynanan oyunlar.
- Oyun içi satın almalar ve çevrim içi kumar.
- Gece geç saatlere uzayan ve uykuyu bölen kullanım.
Komplikasyonları
Sorunlu internet kullanımı uzun sürerse yaşamın birçok alanında zarara yol açabilir. Aşağıdaki sorunların bir kısmı nedenden çok sonuç, bir kısmı ise iki yönlü olarak (hem neden hem sonuç) ortaya çıkar.
Ruhsal Komplikasyonlar
- Depresyon, kaygı, öfke patlamaları ve huzursuzluk.
- Yalnızlık, sosyal becerilerde zayıflama ve sosyal geri çekilme.
- Özgüven kaybı ve suçluluk duyguları.
- Ağır durumlarda kendine zarar verme ve intihar düşünceleri.
Fiziksel Komplikasyonlar
- Uykusuzluk ve uyku düzeninin bozulması.
- Hareketsizliğe bağlı kilo artışı ya da düzensiz beslenmeye bağlı kilo kaybı.
- Göz yorgunluğu, boyun, sırt ve el bileği ağrıları, karpal tünel sendromu.
Sosyal ve Ekonomik Komplikasyonlar
- Okul başarısında düşme, devamsızlık, işte verimlilik kaybı.
- Aile içi çatışma ve ilişkilerde kopma.
- Çevrim içi kumar, oyun içi satın alma ya da alışverişe bağlı borç.
- Çevrim içi dolandırıcılık, siber zorbalık ve uygunsuz içeriklere maruz kalma riski.
Ne Zaman Acil Başvuru Gerekir?
Kendine zarar verme ya da yaşamına son verme düşüncesi, günlerce uyumama ya da yemek yememe, şiddet davranışı veya ağır bir panik tablosu varsa beklemeden en yakın acil servise ya da 112 acil çağrı hattına başvurulmalıdır. Diğer durumlarda mümkün olan en kısa sürede psikiyatri polikliniğinden randevu alınmalıdır.
Nasıl Önlenir
Amaç interneti hayatımızdan çıkarmak değil, dengeli ve bilinçli kullanmayı öğrenmektir. Aşağıdaki öneriler sorunu önlemeye ve tedaviden sonra nüksü azaltmaya yardımcı olabilir. Hiçbir yöntem garanti sağlamaz.
Aileler İçin Öneriler
- Dünya Sağlık Örgütü bir yaşından küçük çocuklarda ekran kullanımını önermez; 2-4 yaş arasında günde en fazla bir saat önerir ve daha azının daha iyi olduğunu belirtir.
- Okul çağındaki çocuklar ve ergenler için aileyle birlikte yazılı bir ekran planı yapın: kullanım saatleri, yemek ve ders sırasında ekransız zaman, oyun türleri.
- Yatak odasında ve yatmadan önceki bir saatte cihaz kullanımını sınırlayın.
- Çocuğun oynadığı oyunları ve takip ettiği içerikleri tanıyın, onunla bu konuda konuşun.
- Cihazı ödül, ceza ya da sakinleştirme aracı olarak kullanmaktan kaçının.
- Kendi ekran alışkanlıklarınızla örnek olun.
- Çocuğun fiziksel etkinlik, spor, sanat ve arkadaşlarla yüz yüze zaman geçirmesini destekleyin.
- Kızmak, bağırmak ya da cihazı aniden elinden almak çatışmayı artırabilir; sakin bir iletişim ve açık kurallar daha yararlıdır.
Bireysel Öneriler
- Kullanım süresini telefon ayarlarından takip edin ve gerçekçi bir günlük hedef belirleyin.
- Gereksiz bildirimleri kapatın, telefonu yatak başından uzakta şarj edin.
- Kullanmak istediğinizi tetikleyen duyguları ve durumları fark edin (can sıkıntısı, kaygı, yalnızlık).
- Düzenli uyku, düzenli öğün ve egzersiz alışkanlığı kazanın.
- Yüz yüze görüşmeleri ve hobileri planlı biçimde programınıza ekleyin.
- Kullanımı bir anda tamamen kesmek yerine aşamalı azaltmak çoğu kişi için daha sürdürülebilirdir. Çevrim içi kumar gibi belirli alanlarda ise tamamen bırakmak gerekebilir.
- Stres, kaygı ya da depresyon yaşıyorsanız ekrana sığınmak yerine bir uzmandan destek alın.
Okul ve Toplum
Okullarda dijital okuryazarlık eğitimi, akran zorbalığı ile mücadele, rehberlik hizmetleri ve spor, sanat gibi etkinliklere kolay erişim risk altındaki gençleri korur.
Tedavi Seçenekleri
İlgili tedaviler
Sık Sorulan Sorular
İnternet bağımlılığı nedir?
İnternet bağımlılığı (problemli internet kullanımı), kişinin çevrim içi etkinlikleri kontrol edememesi ve zarar görmesine rağmen sürdürmesidir. Oyun, sosyal medya, çevrim içi kumar ya da alışveriş gibi farklı biçimlerde görülebilir. Önemli olan geçirilen süreden çok, kullanımın günlük yaşamı ne kadar bozduğudur.
İnternet bağımlılığı resmi bir tanı mıdır?
Genel olarak "internet bağımlılığı" DSM-5-TR ve ICD-11'de ayrı bir tanı değildir. Oyun oynama bozukluğu ve kumar oynama bozukluğu ise tanımlı durumlardır. Bu yüzden sorun yaşayan kişinin bir psikiyatri uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir.
İnternet bağımlılığı sadece çocuklarda mı görülür?
Hayır, her yaşta ve her cinsiyette görülebilir. Ergenler ve genç yetişkinler daha riskli grup kabul edilse de yetişkinlerde de sosyal medya, oyun ve çevrim içi kumar gibi alanlarda sorun gelişebilir. Çocuklarda ve ergenlerde aile desteği tedavinin önemli parçasıdır.
İnternet bağımlılığının belirtileri nelerdir?
Planlanandan uzun süre çevrim içi kalma, azaltmaya çalışıp başaramama, kullanımı gizleme, internet yokken sinirlilik ya da huzursuzluk, okul ya da işin aksaması, uykunun bozulması ve aile ile arkadaşlardan uzaklaşma başlıca belirtilerdir. Tek bir belirti tanı koydurmaz; belirtilerin birlikte ve süreklilik göstermesi önemlidir.
Günde kaç saat internet kullanımı bağımlılık sayılır?
Bağımlılık için tek başına geçerli bir saat sınırı yoktur. Önemli olan kullanımın kontrol edilememesi, uykuyu, okul ya da işi ve ilişkileri bozması ve zarara rağmen sürmesidir. İş ya da okul için gerekli kullanım ile eğlence amaçlı kullanım da ayrı değerlendirilir. Şüphe varsa bir ruh sağlığı uzmanına danışılması önerilir.
Sosyal geri çekilme internet bağımlılığının nedeni mi, sonucu mu?
İkisi de olabilir. Sosyal kaygısı, utangaçlığı ya da yalnızlığı olan kişi çevrim içi ortama sığınabilir. Çevrim içi süre arttıkça yüz yüze ilişkiler zayıflar ve kişi daha da çekilir. Bu nedenle değerlendirmede depresyon ve kaygı gibi eşlik eden durumlara da bakılır.
İnternet bağımlılığında genetik yatkınlık var mıdır?
Ailede bağımlılık ya da ruhsal hastalık öyküsü olanlarda risk daha yüksek olabilir, ancak tek bir gen ya da kesin bir genetik neden gösterilmemiştir. Genetik yatkınlık, stres, yalnızlık, aile ortamı ve oyun ya da uygulamaların tasarımı gibi çevresel etkenlerle birlikte rol oynar. Yatkınlığın olması bağımlılığın kaçınılmaz olduğu anlamına gelmez.
Hangi bölüme başvurulmalıdır?
Yetişkinler psikiyatri polikliniğine, çocuk ve ergenler çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniğine başvurabilir. Klinik psikologlar da değerlendirme ve psikoterapide yer alır. Kişinin sorunu kabul etmesi tedaviyi kolaylaştırır; ancak çocuk ve ergenlerde aile de ilk adımı atabilir.
İnternet bağımlılığı nasıl teşhis edilir?
Tanı, bir psikiyatri uzmanının yaptığı klinik görüşmeye dayanır. Kullanım biçimi, süresi, günlük yaşama etkisi ve eşlik eden ruhsal sorunlar değerlendirilir. İnternet bağımlılığı testi gibi anketler tarama için yardımcıdır ama tanı koymaz.
İnternet bağımlılığı nasıl tedavi edilir?
Temel tedavi psikoterapidir; en çok kanıtı bilişsel davranışçı terapinin olduğu bildirilir. Çocuk ve ergenlerde aile görüşmeleri ve ebeveyn eğitimi eklenir. Depresyon, kaygı ya da DEHB gibi eşlik eden durumlar varsa onlar da tedavi edilir. Tedavi planı kişiye göre uzman tarafından belirlenir.
İnternet bağımlılığı için ilaç gerekir mi?
İnternet bağımlılığına özgü onaylanmış bir ilaç yoktur. İlaç, yalnızca eşlik eden depresyon, kaygı bozukluğu ya da DEHB gibi durumlar için ve psikiyatri uzmanının kararıyla kullanılır. Psikoterapi her durumda tedavinin temelidir. Doktora danışmadan ilaç başlanmamalı ya da kesilmemelidir.
Tedavi ne kadar sürer?
Süre kişiden kişiye değişir. Sorunun şiddeti, eşlik eden ruhsal hastalıklar, aile desteği ve tedaviye uyum süreyi etkiler. Bazı kişilerde haftalar ile aylar içinde belirgin düzelme olabilir, bazılarında daha uzun süreli izlem gerekebilir. Nüksü önlemek için tedavi sonrası da düzenli kontroller önerilir.
İnterneti tamamen bırakmak gerekir mi?
Çoğu kişi için hedef interneti bırakmak değil, kontrollü ve dengeli kullanmaktır; çünkü internet iş, eğitim ve iletişimin parçasıdır. Çevrim içi kumar gibi belirli alanlarda ise tamamen bırakmak hedeflenebilir. Bir anda her şeyi kesmek çatışmayı artırabilir; aşamalı bir plan genellikle daha uygundur.
İnternet bağımlılığı olan kişiye nasıl davranılmalıdır?
Kızmak, bağırmak, suçlamak ya da cihazı ani biçimde elinden almak çoğu zaman işe yaramaz, çatışmayı ve gizlenmeyi artırır. Sakin bir dille endişenizi paylaşın, birlikte makul kurallar belirleyin, ekran dışı etkinlikleri destekleyin ve uzmana gitme konusunda nazikçe cesaretlendirin. Kendine zarar verme düşüncesi ya da şiddet davranışı varsa acil yardım alın.
Online kumar ve alışveriş de internet bağımlılığı mıdır?
Çevrim içi kumar, kumar oynama bozukluğu kapsamında değerlendirilir ve ciddi borç ile aile sorunlarına yol açabilir. Kontrolsüz çevrim içi alışveriş ise ayrı bir davranışsal sorun olarak ele alınır. Bu durumlarda ruhsal ve mali destek birlikte düşünülmelidir.
İnternet bağımlılığının zararları nelerdir?
Uyku bozukluğu, depresyon ve kaygı, sosyal geri çekilme, okul ya da iş başarısında düşme, aile içi çatışma, göz ve kas iskelet sistemi şikâyetleri ve ağır durumlarda kendine zarar verme riski görülebilir. Çevrim içi kumar ve alışverişte mali sorunlar da eklenir. Erken destek bu zararları azaltabilir.
Çocuklarda internet bağımlılığı nasıl önlenir?
Küçük yaşta ekran süresini sınırlamak, yatak odasında cihaz bulundurmamak, aile olarak ekran kuralları belirlemek ve fiziksel, sosyal etkinlikleri desteklemek yararlıdır. Ailenin kendi ekran alışkanlıklarıyla örnek olması ve çocukla açık iletişim kurması da önemlidir. Dünya Sağlık Örgütü bir yaşından küçüklerde ekran önermez, 2-4 yaşta günde en fazla bir saat önerir.
Ne zaman uzmana ya da acile başvurulmalı?
Kullanım kontrol edilemiyor, okul ya da iş aksıyor, uyku ve ilişkiler bozuluyorsa psikiyatriye başvurulmalıdır. Kendine zarar verme ya da yaşamına son verme düşüncesi, şiddet davranışı, günlerce uykusuzluk ya da yemeyi bırakma varsa beklemeden 112 acil çağrı hattı ya da en yakın acil servis aranmalıdır.
Kaynaklar
- Cleveland Clinic. Video Game Addiction: What It Is, Symptoms & Treatment
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Screen time and children
- Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi (DergiPark). ERGENLERDE SOSYAL DIŞLANMANIN İNTERNET BAĞIMLILIĞINA ETKİSİ
- Niğde Tıp Dergisi (DergiPark). Ergenlerde Hiperaktivite ve İnternet Bağımlılığı Arasındaki İlişkide Sosyal Desteğin Aracı Rolü
- Bağımlılık Dergisi (DergiPark). Do Social Exclusion and Parental Attitudes Predict Online Gaming Addiction in Adolescents?