Erkeklerde Sertleşme Sorunu (İktidarsızlık)
Sertleşme sorunu (erektil disfonksiyon, halk arasındaki adıyla iktidarsızlık), cinsel ilişki için yeterli sertliğin sağlanamaması ya da sürdürülememesidir. Damar hastalıkları, diyabet, ilaçlar, hormonal ve psikolojik nedenler yol açabilir; çoğu hastada uygun değerlendirme ile…

Özet
Sertleşme sorunu, tıbbi adıyla erektil disfonksiyon (ED), cinsel ilişki için yeterli sertliğin sağlanamaması ya da ilişki boyunca sürdürülememesidir. Halk arasında iktidarsızlık olarak da bilinir. Çoğu erkek hayatının bir döneminde stres, yorgunluk ya da alkol nedeniyle ara sıra sertleşme güçlüğü yaşar ve bu tek başına bir hastalık sayılmaz. Sorun birkaç aydan uzun süredir sık sık tekrarlıyorsa değerlendirme gerekir.
Sertleşme sorunu yaşla birlikte sıklaşır; 40 yaş üzerindeki erkeklerin yaklaşık yarısında farklı derecelerde görüldüğünü bildiren çalışmalar vardır. Nedeni çoğu zaman bir tek faktör değil, damar, sinir, hormon, ilaç ve psikolojik etkenlerin birleşimidir. Bu nedenle ED yalnızca cinsel bir yakınma olarak değil, aynı zamanda kalp-damar hastalığı, diyabet ya da yüksek tansiyon gibi durumların ilk uyarısı olabilen bir bulgu olarak da ele alınır.
Tedavi nedene göre planlanır. Yaşam tarzı değişiklikleri, altta yatan hastalığın tedavisi, reçeteli ilaçlar (özellikle PDE5 inhibitörleri), psikoseksüel terapi, vakum cihazı, penis içi enjeksiyon ve ileri düzeyde penis protezi seçenekler arasındadır. Hastaların önemli bir kısmında tedaviyle düzelme sağlanır, ancak sonuç herkes için aynı değildir. Utanç ya da çekinme nedeniyle başvuruyu ertelemek, altta yatan ciddi bir hastalığın gözden kaçmasına yol açabilir. İlk başvuru için üroloji ya da aile hekimliği uygundur.
Hakkında
Sertleşme Nasıl Gerçekleşir?
Ereksiyon, beyin, sinirler, hormonlar, damarlar ve penis dokusunun uyum içinde çalışmasıyla oluşur. Cinsel uyarı sonrası penisteki sinirlerden nitrik oksit salınır; bu madde penis içindeki süngerimsi dokunun (kavernöz cisimler) düz kaslarını gevşetir. Kan akışı artar, dokular kanla dolar ve damarların dışarı çıkış yolu daralarak sertliğin korunmasını sağlar. Bu zincirin herhangi bir halkasındaki bozukluk sertleşme sorununa yol açabilir.
Ereksiyon Türleri
- Psikojenik ereksiyon: Görsel, işitsel ya da hayale dayalı cinsel uyarıların beyinde başlattığı ereksiyondur.
- Refleksojenik ereksiyon: Penisin ya da çevresindeki bölgenin dokunulmasıyla, omurilik refleksi yoluyla ortaya çıkar. Bu refleksin kaybı omurilik ya da sinir hasarını düşündürebilir.
- Nokturnal (gece) ereksiyon: Özellikle REM uykusu sırasında sağlıklı erkeklerde kendiliğinden görülür. Sabah ereksiyonunun korunmuş olması psikolojik bir katkıyı düşündürebilir, ancak tek başına kesin ayrım sağlamaz.
Sertleşme Sorunu Nasıl Ortaya Çıkar?
- Hiç sertleşme olmaması,
- Sertleşmenin olması ama ilişki için yeterli olmaması (yarı sertleşme),
- Sertleşmenin ilişki sırasında kaybolması,
- Bazı durumlarda sorun, bazı durumlarda sorunsuz olma (örneğin yalnızca partnerle ya da yalnızca belirli ortamlarda).
Durumsal ve ani başlayan sorunlar daha çok psikolojik nedenleri, zamanla yavaş yavaş artan ve her koşulda görülen sorunlar ise daha çok damar ya da sinir kaynaklı nedenleri düşündürür. Bu ayrım yol göstericidir ancak kesin değildir; birçok hastada her iki etken bir arada bulunur.
Tedavi Seçenekleri
Tedavi, nedenin belirlenmesinden sonra hekimle birlikte planlanır. Önce sigara, alkol, kilo ve hareketsizlik gibi değiştirilebilir etkenler ele alınır; diyabet, yüksek tansiyon ve kolesterol gibi hastalıklar düzenlenir. Sertleşme sorununa neden olabilen bir ilaç varsa, hekim ilacı değiştirebilir; bu ilacı kendiniz bırakmayın.
İlaç Tedavisi (PDE5 İnhibitörleri)
Birinci basamak tedavi, ağızdan alınan PDE5 inhibitörleridir: sildenafil, tadalafil, vardenafil ve avanafil. Bu ilaçlar, penis damarlarındaki gevşemeyi uzatarak cinsel uyarı olduğunda kan akışının artmasına yardımcı olur. Cinsel uyarı olmadan tek başına ereksiyon oluşturmazlar ve cinsel isteği artırmazlar. Hormon düzeyini değiştirmedikleri bilinmektedir. Tedavi hekim reçetesiyle başlanmalıdır.
- Sildenafil: İlişkiden yaklaşık 30-60 dakika önce alınır; yağlı yemekle birlikte etkisi gecikebilir. Genellikle 25, 50 ya da 100 mg dozlarında kullanılır, dozu hekim belirler ve 24 saatte bir defadan fazla alınmaz.
- Tadalafil: İlişkiden yaklaşık 30 dakika önce alınabilir ve etkisi yaklaşık 36 saat sürebilir. Gerektiğinde alınan 10-20 mg dozları ile günlük düşük doz (2,5-5 mg) seçenekleri vardır; hangisinin uygun olduğuna hekim karar verir.
- Vardenafil ve avanafil: Benzer şekilde ihtiyaç halinde kullanılan diğer seçeneklerdir.
Yaygın yan etkiler baş ağrısı, yüzde kızarma, mide yanması, burun tıkanıklığı, baş dönmesi ve (özellikle tadalafilde) sırt ya da kas ağrısıdır. Bu ilaçlar kalp hastalığı için kullanılan nitrat grubu ilaçlarla (dilaltı nitrogliserin, izosorbid gibi) birlikte alınmamalıdır; ciddi tansiyon düşüklüğüne yol açabilir. Kalp hastalığı, tansiyon ilacı (özellikle alfa-bloker), böbrek ya da karaciğer hastalığı olanlar hekimlerine mutlaka bilgi vermelidir. İlaçlar tüm hastalarda etkili olmayabilir; diyabet ve prostat ameliyatı sonrası yanıt daha düşük olabilir.
İnternette ve bazı satış noktalarında "doğal" ya da "bitkisel" diye satılan ürünlerin bir kısmında etiketinde yazmayan sildenafil ya da tadalafil bulunabilmektedir. Bu ürünler hekim kontrolü olmadan kullanıldığında özellikle nitrat kullanan hastalar için tehlikelidir. Bitkisel ve takviye ürünlerin sertleşme sorunundaki yararına dair bilimsel kanıt sınırlıdır; kullanmadan önce doktorunuza danışın.
Bu bölümdeki ilaç bilgileri genel bilgilendirme amaçlıdır. Doktora danışmadan ilaç kullanmayın, doz ayarlamayın ve başkasına yazılmış ilacı almayın.
Psikoseksüel Terapi
Performans kaygısı, stres, depresyon ya da ilişki sorunları varsa cinsel terapi ve bilişsel davranışçı terapi yararlı olabilir. Terapide çoğunlukla baskıyı azaltan yaklaşımlar (örneğin sertleşmeyi hedef almadan temas ve yakınlaşmaya odaklanan egzersizler) kullanılır. Partnerin sürece katılması başarıyı artırabilir. Psikolojik kaynaklı sorunlarda bile ilaç ve terapi birlikte kullanılabilir.
Vakum Cihazı
Vakum cihazı penise takılan bir silindir ile içeride negatif basınç oluşturarak kanı penise çeker; penis köküne yerleştirilen bir halka ile kan tutulur. İlaç kullanamayan ya da ilaçtan yarar görmeyen hastalarda seçenektir. Morarma, ağrı, soğukluk hissi ve boşalmada azalma gibi yan etkiler olabilir; halka 30 dakikadan uzun süre takılı bırakılmamalıdır. Kan sulandırıcı kullananlar ve kan hastalığı olanlar hekime danışmalıdır.
Penis İçi Enjeksiyon ve İdrar Yoluna Uygulanan İlaç
Hasta, doktor ya da hemşireden eğitim aldıktan sonra, ilişkiden yaklaşık 5-20 dakika önce penis şaftının yan tarafına damar genişletici bir ilacı (örneğin alprostadil) kendisi enjekte edebilir. Ağrı, morarma, penis dokusunda sertleşme (fibrozis) ve ereksiyonun uzaması (priapizm) görülebilir. Ereksiyon 4 saatten uzun sürerse acil servise başvurulmalıdır. Aynı ilaç idrar kanalına küçük bir pelet ya da jel olarak da uygulanabilir; bu yöntem enjeksiyon değildir ve etkinliği genellikle daha düşüktür.
Testosteron Tedavisi
Testosteron eksikliği sertleşme sorununun nadir nedenlerinden biridir. Hormon tedavisi yalnızca belirtiler varken, kan testlerinde (genellikle sabah alınan örnekle, tekrarlanarak) eksiklik doğrulanırsa düşünülür. Kontrolsüz kullanım prostat sağlığı, kan değerleri ve doğurganlık açısından risk taşır. Testosteron tek başına her sertleşme sorununun çözümü değildir.
Penis Protezi ve Cerrahi
İlaç, vakum ya da enjeksiyon tedavisinden yarar görmeyen veya bu yöntemleri kullanamayan hastalarda penis protezi (şişirilebilir ya da yarı sert) cerrahi olarak yerleştirilebilir. Hasta memnuniyeti genellikle yüksektir ancak ameliyat geri döndürülemez kabul edilir ve doğal ereksiyon yeteneği kaybolur. Ameliyat sonrası ağrı, enfeksiyon, cihazın mekanik arızası ve yeniden ameliyat gereksinimi olabilir. Seçilmiş genç hastalarda pelvik travma sonrası damar ameliyatı gibi özel yöntemler düşünülebilir. Düşük yoğunluklu şok dalga tedavisi gibi yeni yöntemler araştırma aşamasındadır; standart tedavi olarak kabul edilmemektedir. Karşılanma koşulları ve uygulayan merkezler zamanla değişebileceğinden güncel durumu doktorunuzdan öğrenin.
Nedenleri
Sertleşme sorununun birden fazla nedeni birlikte bulunabilir. Genel olarak damar, sinir, hormon, ilaç ve psikolojik nedenler ayrılır. Yaşlı ve kronik hastalığı olan erkeklerde daha çok fiziksel nedenler, genç erkeklerde daha çok psikolojik nedenler öne çıkar.
Damar Hastalıkları
En sık fiziksel neden, penise giden damarların daralması ya da sertleşmesidir (ateroskleroz). Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, sigara ve kalp hastalığı bu süreci hızlandırır. Penis damarları küçük olduğundan sertleşme sorunu kalp damarlarında sorun başlamadan yıllar önce ortaya çıkabilir.
Diyabet ve Metabolik Nedenler
Diyabet hem damarlara hem de sinirlere zarar vererek sertleşme sorununa yol açar. Şişmanlık, metabolik sendrom ve uyku apnesi de önemli katkıda bulunur.
Sinir Sistemi ve Pelvik Cerrahi
Omurilik yaralanması, multipl skleroz, Parkinson hastalığı, inme ve periferik sinir hastalıkları sertleşmeyi etkileyebilir. Prostat, mesane ya da rektum ameliyatları ve pelvik radyoterapi sinir ve damar yapılarına zarar verebilir.
Hormonal Nedenler
Düşük testosteron, yüksek prolaktin ve tiroid bozuklukları cinsel isteği ve sertleşmeyi azaltabilir. Ancak sertleşme sorunu olan her erkekte hormon eksikliği bulunmaz.
İlaçlar ve Maddeler
- Bazı tansiyon ilaçları (örneğin tiyazid grubu ve beta-blokerler),
- Bazı antidepresanlar ve ruhsal hastalık ilaçları,
- Prostat kanseri tedavisinde kullanılan hormonal ilaçlar,
- Aşırı alkol, sigara ve uyuşturucu madde kullanımı.
İlacınızın sertleşme sorununa yol açtığından şüpheleniyorsanız, ilacı kendi başınıza bırakmayın; hekiminizle konuşun.
Penis Hastalıkları
Peyronie hastalığı (penis eğriliği) ve penis yaralanmaları sertleşmeyi bozabilir.
Psikolojik Nedenler
Performans kaygısı, stres, depresyon, anksiyete, ilişki sorunları ve ilişki sırasında başarısız olma korkusu en sık psikolojik nedenlerdir. Bir kez yaşanan başarısızlık, sonraki denemelerde kaygıyı artırarak sorunu sürdürebilir. Bunun yanında sorunun bir hastalık belirtisi olabileceği düşünülmeden yalnızca psikolojik olduğu varsayılmamalıdır.
Yoğun stres, yorgunluk, alkol ya da partnerle yaşanan geçici sorunlar da tek seferlik sertleşme güçlüğüne neden olabilir; bu durum çoğu zaman tedavi gerektirmez.
Belirtileri
Sertleşme sorununun temel belirtisi, cinsel ilişki için yeterli sertliğin sağlanamaması ya da ilişki bitene kadar sürdürülememesidir. Tanıdan söz edebilmek için bu durumun genellikle birkaç aydan uzun süredir yineleniyor olması gerekir.
Sık Görülen Belirtiler
- Cinsel uyarıya rağmen penisin hiç sertleşmemesi,
- Sertleşmenin olması ama penetrasyon için yeterli olmaması,
- İlişki sırasında sertliğin kaybolması,
- Sabah ereksiyonlarının azalması ya da kaybolması,
- Cinsel isteğin azalması,
- Cinsel ilişkiden kaçınma, kaygı ve özgüven kaybı.
Sertleşme sorunu ile birlikte boşalma sorunları da görülebilir; ancak erken boşalma ve boşalmada gecikme ayrı cinsel işlev bozukluklarıdır ve ayrıca değerlendirilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
- Sertleşme sorunu birkaç haftadan uzun sürüyor ve sık tekrarlıyorsa,
- Yakınma yavaş yavaş artıyor, sabah ereksiyonları da azalmışsa,
- Diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, kalp hastalığı ya da sigara öykünüz varsa,
- Yeni bir ilaç başlandıktan sonra sorun başladıysa,
- Depresyon, kaygı ya da ilişki sorunları günlük yaşamı etkiliyorsa.
Acil Başvuru Gerektiren Durumlar
- Cinsel aktivite sırasında ya da sonrasında göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı veya bayılma olması,
- İlaç ya da enjeksiyon sonrası 4 saati aşan, ağrılı ereksiyon,
- İlaç sonrası ani görme veya işitme kaybı,
- Bel veya omurga yaralanması sonrası ortaya çıkan ani sertleşme sorunu ile bacaklarda güçsüzlük ya da idrar-dışkı kontrol kaybı.
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Sertleşme sorununun tanısı çoğunlukla ayrıntılı bir konuşma ve muayene ile konur. Hekim, yakınmanın ne zaman ve nasıl başladığını, ilişki sırasındaki ve sabahki ereksiyon durumunu, ilaçlarınızı ve diğer hastalıklarınızı sorar. Bu konuşma utanç verici olabilir; ancak hekim için rutin bir değerlendirmedir.
Öykü ve Anketler
Uluslararası Erektil Fonksiyon İndeksi (IIEF-5) gibi kısa sorular, sorunun derecesini belirlemeye yardımcı olur. Sorunun ani mi yoksa yavaş mı başladığı, her ortamda mı yoksa belirli durumlarda mı görüldüğü sorgulanır. Ruhsal durum, stres, depresyon ve ilişki sorunları da değerlendirilir. Mümkünse partner ile birlikte görüşmek yararlı olabilir.
Fizik Muayene
Kan basıncı, nabız, kilo ve bel çevresi ölçülür. Dış genital organ muayenesinde penis eğriliği, plak ya da testis küçüklüğü araştırılır. Gerekli görülürse (özellikle idrar yakınması olan ve yaşlı hastalarda) prostat muayenesi yapılır. Sinir sistemi ile ilgili şüphe varsa kasık ve genital bölge refleksleri değerlendirilebilir.
Laboratuvar Testleri
Çoğu hastada açlık kan şekeri ya da HbA1c, kolesterol ve trigliserid düzeyleri ile sabah alınan toplam testosteron düzeyi istenir. Gerekirse tiroid, prolaktin, böbrek ve karaciğer testleri ile PSA de değerlendirilir. Bu testler hem nedeni bulmak hem de bilinmeyen diyabet ya da yüksek kolesterol gibi hastalıkları yakalamak açısından önemlidir.
Özel Testler
Bu testler yalnızca seçilmiş hastalarda gerekir: penis damarlarının renkli Doppler ultrasonografi ile incelenmesi (örneğin damar ameliyatı düşünülen genç hastalarda), gece ereksiyonlarının izlenmesi ya da ileri nörolojik incelemeler. Çoğu hastada bu testlere gerek duyulmaz.
Kalp-Damar Değerlendirmesi
Sertleşme sorunu kalp-damar hastalığının erken bir belirtisi olabileceğinden, özellikle riskli hastalarda kalp açısından da değerlendirme yapılır. Ayrıca cinsel aktivite orta düzeyde efor gerektirdiği için, bilinen kalp hastalığı olanlarda tedaviye başlamadan önce kalbin yeterliliği değerlendirilmelidir.
Risk Faktörleri
Aşağıdaki durumlar sertleşme sorunu gelişme olasılığını artırır. Bunların bir kısmı değiştirilebilir, bir kısmı değiştirilemez.
Yaş
Yaş ilerledikçe sertleşme sorunu sıklığı artar. Ancak yaşlanma tek başına ED için yeterli bir neden değildir ve sorun yaşlılıkta da tedavi edilebilir; yaşlı erkekte "normal" kabul edilerek değerlendirilmeden bırakılmamalıdır.
Kronik Hastalıklar
- Diyabet,
- Yüksek tansiyon,
- Yüksek kolesterol ve damar sertliği,
- Kalp hastalığı,
- Şişmanlık ve metabolik sendrom,
- Uyku apnesi,
- Böbrek ve karaciğer hastalıkları,
- Düşük testosteron.
Yaşam Tarzı
- Sigara kullanımı,
- Aşırı alkol ve uyuşturucu madde kullanımı,
- Hareketsiz yaşam,
- Sağlıksız beslenme,
- Uzun süre bisiklet kullanımı (sele basıncı) bazı kişilerde etkili olabilir.
Ameliyat, Yaralanma ve İlaçlar
Prostat ya da pelvik ameliyat, pelvik radyoterapi, omurilik yaralanması ve bazı ilaçlar (tansiyon, antidepresan, hormonal ilaçlar) riski artırır.
Ruhsal Etkenler
Depresyon, kaygı bozuklukları, yoğun stres ve ilişki sorunları hem sertleşme sorununa yol açabilir hem de sorunun sonucu olarak ortaya çıkabilir. Depresyon ile ED birbirini besleyen iki durumdur.
Komplikasyonları
Sertleşme sorunu kendi başına yaşamı tehdit etmez; ancak hem altta yatan hastalık hem de yarattığı duygusal etkiler önemlidir.
Altta Yatan Hastalığın Gözden Kaçması
Sertleşme sorunu, kalp-damar hastalığı, diyabet, yüksek tansiyon ya da hormon bozukluğunun ilk belirtisi olabilir. Başvuruyu geciktirmek bu hastalıkların tanısını da geciktirebilir.
Ruhsal Etkiler
Özgüven kaybı, kaygı, utanç ve depresyon sık görülür. Bu durum ilişkiden kaçınmaya ve sorunun daha da artmasına yol açabilir. Uzun süren umutsuzluk, ilgisizlik ya da yaşamdan zevk alamama gibi yakınmalar varsa ruh sağlığı uzmanından destek alınmalıdır.
İlişki Sorunları
Partnerler arasında uzaklaşma, suçluluk, yanlış anlama ve iletişim sorunları gelişebilir. Çoğu zaman partner sorunun kendisinden kaynaklandığını sanabilir. Açık konuşmak ve sürece birlikte katılmak yararlı olur.
Gebelik Planlayan Çiftlerde Güçlük
Sertleşme sorunu cinsel birleşmeyi zorlaştırdığı için çocuk sahibi olmayı planlayan çiftlerde gebeliğin gecikmesine yol açabilir.
Tedaviye Bağlı Komplikasyonlar
İlaç yan etkileri, enjeksiyon sonrası uzamış ereksiyon (priapizm) ve fibrozis, vakum cihazına bağlı morarma ve penis protezinde enfeksiyon ya da mekanik arıza tedavi sırasında görülebilir. Bu nedenle tedavi hekim kontrolünde ve yan etkiler hakkında bilgi alınarak yürütülmelidir. Acil başvuru gerektiren durumlar için Belirtileri bölümüne bakınız.
Nasıl Önlenir
Sertleşme sorununun tümü önlenemez; ancak damar ve genel sağlığı korumaya yönelik alışkanlıklar riski belirgin biçimde azaltabilir. Bu önlemlerin hiçbiri sorunun hiç gelişmeyeceğini garanti etmez.
Sigarayı Bırakmak
Sigara damarlara zarar verir ve ED riskini artırır. Sigarayı azaltmak yerine tamamen bırakmak hedeflenmelidir; bırakmak için sağlık kuruluşlarından destek alınabilir.
Alkolü Sınırlamak
Aşırı alkol kısa sürede sertleşmeyi bozabilir ve uzun süreli kullanımda sinir ve karaciğer hasarı yoluyla sorunu kalıcı hale getirebilir. Uyuşturucu madde kullanımından kaçınılmalıdır.
Düzenli Hareket ve Kilo Kontrolü
Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz (tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi) ve sağlıklı kilo, damar sağlığını destekler. Masa başı çalışanlar gün içinde hareket etmeye özen göstermelidir. Uzun süre bisiklet kullananlar uygun sele seçimi ve ara vermek konusunda uyarılır.
Sağlıklı Beslenme
Sebze, meyve, baklagil, tam tahıl ve zeytinyağı ağırlıklı (Akdeniz tipi) beslenme kalp-damar sağlığını destekler. Aşırı tuz, işlenmiş gıda ve doymuş yağdan kaçınmak da yararlıdır.
Kronik Hastalıkları Kontrol Altında Tutmak
Diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol düzenli izlenmeli ve tedavi edilmelidir. Düzenli sağlık kontrolü, hem ED hem de kalp-damar hastalığı riskini azaltır.
Stres, Uyku ve İlişki Sağlığı
Yeterli uyku, stres yönetimi ve partnerle açık iletişim performans kaygısını azaltmaya yardımcı olur. Kaygı ya da depresyon varsa tedavi edilmesi hem ruhsal hem cinsel sağlık için önemlidir.
İlaç Kullanımında Dikkat
Yeni bir ilaç sonrası sertleşme sorunu başlarsa hekiminize bildirin, ancak ilacı kendi kendinize bırakmayın.
Tedavi Seçenekleri
İlgili tedaviler
İlgili ameliyatlar
Sık Sorulan Sorular
Sertleşme sorunu (erektil disfonksiyon) nedir?
Sertleşme sorunu, cinsel ilişki için yeterli ereksiyonun sağlanamaması ya da sürdürülememesidir. Halk arasında iktidarsızlık olarak da bilinir. Tek seferlik sertleşme güçlüğü tanı için yeterli değildir; sorun birkaç aydan uzun süredir sık tekrarlıyorsa değerlendirme önerilir.
Sertleşme sorunu kendiliğinden geçer mi?
Stres, yorgunluk, alkol ya da geçici ilişki sorunlarına bağlı kısa süreli sertleşme güçlükleri çoğu zaman kendiliğinden düzelir. Ancak sorun birkaç aydan uzun sürüyorsa ya da giderek artıyorsa damar, hormon veya sinir kaynaklı bir neden olabilir ve değerlendirme gerekir. Altta yatan hastalık varsa tedavi edilmeden düzelmesi beklenmemelidir.
Sertleşme sorununun en sık nedenleri nelerdir?
Sık nedenler arasında damar sertliği, diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, sigara, şişmanlık, bazı ilaçlar, hormon bozuklukları ve sinir hasarı yer alır. Psikolojik nedenler olan stres, kaygı, depresyon ve performans kaygısı da çok yaygındır. Birçok hastada birden fazla neden bir arada bulunur.
Sertleşme sorunu psikolojik mi fiziksel mi nasıl anlaşılır?
Sorunun aniden başlaması, yalnızca belirli durumlarda görülmesi ve sabah ereksiyonlarının korunmuş olması psikolojik nedeni düşündürür. Yavaş yavaş artması ve her koşulda görülmesi ise fiziksel nedeni düşündürür. Bu ayrım kesin değildir; hekim öykü, muayene ve gerekirse tetkiklerle değerlendirir.
Sertleşme sorunu hangi yaşta görülür?
Sertleşme sorunu ergenlik sonrası her yaşta görülebilir, ancak yaşla birlikte belirgin şekilde sıklaşır. Genç erkeklerde daha çok psikolojik nedenler öne çıkar. Yaşlılıkta görülmesi sorunun tedavi edilemeyeceği anlamına gelmez.
Sertleşme sorunu başka hastalıkların habercisi olabilir mi?
Evet, sertleşme sorunu kalp-damar hastalığı, diyabet, yüksek tansiyon ya da hormon bozukluğunun ilk belirtisi olabilir. Penis damarları küçük olduğundan sorun, kalp damarlarındaki yakınmalardan önce ortaya çıkabilir. Bu nedenle sertleşme sorunu olan erkeklerin genel sağlık değerlendirmesinden geçmesi önerilir.
Hangi bölüme başvurmalıyım?
İlk başvuru için üroloji ya da aile hekimliği uygundur. Gerekirse endokrinoloji, kardiyoloji, psikiyatri veya cinsel terapi uzmanlarına yönlendirilirsiniz. Muayene sırasında utanç duymanıza gerek yoktur, çünkü bu yakınma hekimler için sık karşılaşılan bir durumdur.
Sertleşme sorunu tanısı nasıl konur?
Tanı büyük ölçüde ayrıntılı öykü ve fizik muayene ile konur. Kan şekeri, kolesterol ve testosteron gibi kan testleri çoğu hastada istenir. Renkli Doppler ultrasonografi gibi özel testler ise yalnızca seçilmiş hastalarda gerekir.
PDE5 inhibitörleri (sildenafil, tadalafil gibi) nasıl çalışır?
Bu ilaçlar, cinsel uyarı olduğunda penis damarlarında gevşemeyi artırarak kan akışına yardımcı olur. Cinsel uyarı olmadan tek başına ereksiyon oluşturmazlar ve cinsel isteği artırmazlar. Hekim reçetesiyle kullanılmalı, doz ve zamanlama hekimin önerisine göre belirlenmelidir.
Sertleşme ilaçları bağımlılık yapar mı, kimler kullanamaz?
Bu ilaçlar fiziksel bağımlılık yapmaz, ancak ilaçsız deneme korkusu nedeniyle psikolojik olarak bağımlı hissedebilirsiniz. Nitrat içeren kalp ilaçlarıyla birlikte alınmaları ciddi tansiyon düşüklüğüne yol açabileceğinden kesinlikle tehlikelidir. Kalp hastalığı, tansiyon ilacı, ağır böbrek ya da karaciğer hastalığı varsa hekime mutlaka bildirilmelidir.
Sertleşme ilaçlarının yan etkileri nelerdir?
Baş ağrısı, yüzde kızarma, mide yanması, burun tıkanıklığı ve baş dönmesi sık görülür. Nadiren ani görme ya da işitme kaybı ve 4 saatten uzun süren ağrılı ereksiyon gelişebilir; bu durumlarda hemen acil servise başvurulmalıdır. İlaç kullanımı sırasında şikayet olursa doktorunuza danışmadan dozu değiştirmeyin.
Bitkisel ürünler ve takviyeler sertleşme sorununa iyi gelir mi?
Bitkisel ve besin takviyelerinin sertleşme sorunundaki yararına dair bilimsel kanıt sınırlıdır; bu ürünlerin etkinliği ve güvenliği yeterince gösterilmemiştir. Bazı "doğal" ürünlerde etiketinde yazmayan ilaç etken maddeleri bulunabilmekte ve bu durum özellikle kalp ilacı kullananlar için tehlikeli olabilmektedir. Kullanmadan önce doktorunuza danışın.
Sigara ve alkol sertleşme sorununa neden olur mu?
Sigara damarlara zarar vererek, aşırı alkol ise hem sinir sistemini baskılayarak hem de uzun vadede karaciğer ve sinirlere zarar vererek sertleşmeyi bozabilir. Sigarayı bırakmak ve alkolü sınırlamak, sertleşme işlevinde düzelme sağlayabilir. Yoğun kullanımın bıraktığı hasarın bir kısmı kalıcı olabilir.
Sık mastürbasyon ya da pornografi sertleşme sorununa yol açar mı?
Mastürbasyonun sertleşme sorununa yol açtığını gösteren güçlü bir kanıt yoktur. Aşırı pornografi kullanımının bazı genç erkeklerde ilişki sırasındaki sertleşmeyi etkilediği düşünülmekle birlikte bu konuda veriler sınırlıdır. Cinsel ilişkide sorun yaşıyorsanız doğru neden için hekime başvurmak daha doğrudur.
Vakum cihazı ve penis içi enjeksiyon güvenli midir?
Her iki yöntem de ilaç yeterli olmadığında veya kullanılamadığında hekim önerisiyle kullanılabilir. Vakum cihazı morarma, ağrı ve soğukluk hissine yol açabilir. Enjeksiyon ise ağrı, doku sertleşmesi ve 4 saati aşan ereksiyon riski taşır; eğitim almadan uygulanmamalıdır.
Penis protezi nedir, kimlere uygulanır?
Penis protezi, ameliyatla penis içine yerleştirilen şişirilebilir ya da yarı sert bir cihazdır. İlaç, vakum ve enjeksiyondan yarar görmeyen ya da bunları kullanamayan hastalarda düşünülür. Enfeksiyon, cihaz arızası ve doğal ereksiyon yeteneğinin kaybı gibi riskleri vardır; kararı hekiminizle ayrıntılı konuşarak verin.
Tedavi başarı oranı nedir, sertleşme sorunu tamamen geçer mi?
Başarı, sorunun nedenine, yaşa ve eşlik eden hastalıklara göre değişir. Hastaların önemli bir kısmı tedaviden yarar görür ancak tüm hastalarda sonuç aynı değildir ve bazı durumlarda ömür boyu tedavi gerekebilir. Altta yatan nedenin (sigara, diyabet, kaygı gibi) düzenlenmesi başarı şansını artırır.
Partner nasıl destek olabilir?
Partner suçlayıcı olmadan konuşmayı kolaylaştırarak, baskıyı azaltarak ve gerekirse doktor görüşmesine eşlik ederek yardımcı olabilir. Yakınlaşmanın yalnızca sertleşmeye bağlı olmadığını hatırlatmak ve sevgi gösterisinin başka biçimlerini de sürdürmek önemlidir. Çift olarak cinsel terapiye katılmak bazı çiftlerde yararlı olur.
Kaynaklar
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Erectile dysfunction (impotence)
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Erectile Dysfunction
- Cleveland Clinic. Get Erectile Dysfunction Treatment
- Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (DergiPark). Hipertansiyon ve Erektil Disfonksiyon
- Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (DergiPark). Hiperlipidemi ve Erektil Disfonksiyon