Gırtlak Kanseri Ameliyatı
Gırtlak kanseri ameliyatı (larenjektomi), gırtlaktaki tümörün ağızdan lazerle ya da boyundan yapılan açık cerrahiyle kısmen veya tamamen çıkarılmasıdır. Hangi yöntemin uygulanacağına kanserin evresi ve yerine göre multidisipliner ekip karar verir.

Özet
Gırtlak (larinks), boynun ön tarafında, soluk borusunun üst ucunda yer alan ve ses tellerini barındıran organdır. Nefes almada, konuşmada ve yutkunurken yiyeceklerin soluk borusuna kaçmasını önlemede görev alır. Gırtlak kanseri, çoğunlukla gırtlağı örten hücrelerden gelişen (skuamöz hücreli) bir kanserdir. En önemli risk etkenleri sigara ve alkoldür. Ses tellerinden kaynaklanan tümörler erken dönemde ses kısıklığı yaptığı için çoğu zaman erken fark edilebilir.
Gırtlak kanserinin tedavisinde cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi tek başına ya da birlikte kullanılır. Ameliyat; küçük tümörlerde ağızdan lazerle, daha büyük tümörlerde boyundan yapılan açık cerrahiyle gırtlağın bir bölümünün (kısmi larenjektomi) ya da tamamının (total larenjektomi) çıkarılmasıdır. Gerekirse boyundaki lenf bezleri de aynı ameliyatta alınır (boyun diseksiyonu). Ağızdan yapılan ameliyatlar genellikle kısa sürer ve kısa yatış gerektirir; açık ameliyatlar ise birkaç saatten 9 saate kadar sürebilir ve hastanede kalış çoğunlukla 1-2 haftadır. Gırtlağın tamamı alındığında nefes boyundaki kalıcı bir delikten alınır, yemek ağızdan yenmeye devam eder ve konuşmak için farklı yöntemler öğrenilir. Tedavi kararı kulak burun boğaz cerrahı, radyasyon onkoloğu ve tıbbi onkoloğun bulunduğu multidisipliner ekip tarafından hastayla birlikte verilir.
Hakkında
Gırtlak Kanseri Nedir?
Gırtlak kanseri, gırtlaktaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşan kötü huylu tümördür. Gırtlak üç bölümde incelenir: ses tellerinin üstü (supraglottik bölge), ses telleri (glottik bölge) ve ses tellerinin altı (subglottik bölge). Tümörün hangi bölgede olduğu, belirtileri, yayılma eğilimini ve tedavi seçimini etkiler. Ses tellerinden kaynaklanan tümörler erken ses kısıklığı yapar; ses tellerinin üstündeki tümörler ise daha geç belirti verebilir ve boyun lenf bezlerine daha sık yayılır. Gırtlak kanseri çoğunlukla 60 yaş üzerinde ve erkeklerde görülür, ancak daha genç yaşlarda da ortaya çıkabilir.
Risk Etkenleri
- Sigara ve tütün ürünleri: En önemli risk etkenidir. Risk, içilen miktar ve süreyle artar; az miktarda içmek de riski artırır. Sigarayı bırakmak riski zamanla azaltır.
- Alkol: Özellikle sigarayla birlikte kullanıldığında risk belirgin şekilde artar.
- Mesleki maruziyet: Asbest, bazı kimyasallar ve ağaç tozu gibi maddelere uzun süre maruz kalmak riski artırabilir.
- Diğer etkenler: Mide asidi reflüsü, insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu, bağışıklık sisteminin baskılanması, boyuna daha önce radyoterapi alınmış olması ve ailede baş-boyun kanseri öyküsü olası risk etkenleri arasındadır.
Belirtiler
- Ses kısıklığı ya da seste değişiklik: En sık belirtidir. 3 haftadan uzun süren ses kısıklığında kulak burun boğaz muayenesi gerekir.
- Yutma güçlüğü ya da yutarken ağrı: Boğazda takılma hissi olabilir.
- Geçmeyen boğaz ağrısı ya da öksürük
- Boyunda şişlik: Lenf bezlerine yayılımı gösterebilir.
- Kulağa vuran ağrı, nefes kokusu ve istemsiz kilo kaybı: Daha çok ilerlemiş hastalıkta görülür.
- Nefes darlığı ya da hırıltılı solunum: İleri hastalıkta görülebilir. Ciddi nefes darlığında hemen acile başvurulmalıdır.
Bu belirtiler çoğunlukla kanser dışı nedenlerden kaynaklanır; ancak uzun sürüyorsa, özellikle sigara içenlerde, mutlaka muayene gerekir.
Tanı ve Evreleme
- Endoskopik muayene: Kulak burun boğaz uzmanı muayenehanede, burundan ince esnek bir kamera (endoskop) ile gırtlağı inceler.
- Biyopsi: Kesin tanı, şüpheli dokudan alınan parçanın patolojik incelemesiyle konur. Biyopsi çoğunlukla genel anestezi altında, ağızdan yapılan bir işlemle (direkt laringoskopi) alınır; bu sırada tümörün yayılımı da değerlendirilir.
- Görüntüleme: Boyun bilgisayarlı tomografisi ve MR, tümörün büyüklüğünü ve lenf bezlerine yayılımı gösterir. Boyundaki lenf bezleri ultrasonla da incelenebilir. Akciğerlerin ve uzak organların değerlendirilmesi için göğüs tomografisi ya da PET-BT istenebilir.
Bu bilgilerle kanserin evresi belirlenir. Evre, tümörün büyüklüğüne ve yerine, lenf bezlerine ve uzak organlara yayılıp yayılmadığına göre saptanır ve tedavi seçimini doğrudan etkiler.
Evreye Göre Tedavi Seçenekleri
- Erken evre: Genellikle tek bir tedavi yeterlidir. Ağızdan yapılan lazer cerrahisi ya da radyoterapi seçenekleridir ve benzer sonuçlar verebilir. Seçimde tümörün yeri, sesin korunması, hastanın tercihi ve tedavi süresi göz önüne alınır.
- Orta ve ileri evre: Seçenekler arasında kısmi ya da total larenjektomi ve ardından gerekirse radyoterapi veya kemoradyoterapi bulunur. Uygun hastalarda gırtlağı korumak amacıyla radyoterapi ve kemoterapi birlikte (kemoradyoterapi) ana tedavi olarak uygulanabilir.
- Gırtlak kıkırdağını aşmış ya da gırtlak işlevini bozmuş tümörler: Genellikle total larenjektomi önerilir.
- Radyoterapiden sonra tekrarlayan kanser: Kurtarma (salvage) amaçlı ameliyat, çoğunlukla total larenjektomi, gündeme gelebilir.
- Uzak organlara yayılmış hastalık: Tedavi kemoterapi, immünoterapi gibi ilaç tedavileri ve belirtileri hafifletmeye yönelik uygulamalarla planlanır.
Tedavi kararı; kulak burun boğaz cerrahı, radyasyon onkoloğu, tıbbi onkolog, radyolog ve patoloğun yer aldığı multidisipliner ekipte, hastanın genel sağlık durumu ve tercihleriyle birlikte verilir. Dil ve konuşma terapisti, diyetisyen, diş hekimi ve psikolog da sürece katılır.
Ameliyat Yöntemleri
- Ağızdan (transoral) lazer cerrahisi: Ciltte kesi yapılmadan, ağızdan yerleştirilen bir tüp ve mikroskop yardımıyla tümör lazerle çıkarılır. Çoğunlukla erken evre tümörlerde kullanılır. Seçilmiş hastalarda robotik cerrahi de kullanılabilir.
- Açık kısmi larenjektomi: Boyundan yapılan bir kesiyle gırtlağın tümör içeren bölümü çıkarılır; kalan dokularla nefes alma, konuşma ve yutma işlevlerinin korunması hedeflenir. Tümörün yerine göre farklı türleri vardır. İyileşme döneminde geçici bir trakeostomi (soluk borusuna açılan delik) gerekebilir ve iyileşme sonrası kapatılır. Bu ameliyatlardan sonra yutkunurken yiyeceklerin soluk borusuna kaçma riski olduğu için akciğer fonksiyonları iyi olmalıdır.
- Total larenjektomi: Gırtlağın tamamı çıkarılır. Soluk borusu boynun önündeki kalıcı bir deliğe (trakeostoma) dikilir ve nefes buradan alınır. Yutak ve yemek borusu onarılır; yemek ağızdan yenmeye devam eder. Ses telleri alındığı için doğal ses çıkmaz, ancak konuşma için farklı yöntemler vardır.
- Boyun diseksiyonu: Kanserin yayıldığı ya da yayılma ihtimali olan boyun lenf bezleri aynı ameliyatta çıkarılabilir.
Total Larenjektomi Adım Adım
- Anestezi: Ameliyat genel anestezi altında yapılır.
- Kesi: Boynun ön tarafından bir kesi yapılır; ana damarlar ve diğer önemli yapılar korunur.
- Gırtlağın çıkarılması: Gırtlak ve tümör çevresindeki dokular çıkarılır. Gerekirse boyun lenf bezleri de alınır.
- Stomanın oluşturulması: Soluk borusunun ucu boynun önündeki deliğe dikilir.
- Ses protezi: Uygun hastalarda aynı ameliyatta soluk borusu ile yemek borusu arasına küçük bir delik açılarak ses protezi yerleştirilir; bu işlem daha sonra da yapılabilir.
- Kapanış: Yutak ve yemek borusu onarılır, boyuna dren (sıvı boşaltma tüpü) konur ve kesi kapatılır. Gerekirse vücudun başka bir yerinden alınan dokuyla onarım yapılır.
Ameliyat süresi yönteme göre çok değişir: ağızdan yapılan lazer cerrahisi çoğunlukla 1-2 saat sürer; boyun diseksiyonu ve onarım içeren total larenjektomi 5-9 saat sürebilir.
Ameliyat Sonrası Ek Tedavi
Çıkarılan dokuların patoloji sonucu ek tedavi gerekip gerekmediğini belirler. Ek tedavi her hastada gerekmez. Gerekirse ameliyattan sonraki ana ek tedavi radyoterapidir ve genellikle ameliyattan sonraki birkaç hafta içinde (çoğunlukla 6 hafta içinde) başlanması hedeflenir. Cerrahi sınırda tümör kalması ya da kanserin lenf bezi dışına taşması gibi yüksek riskli durumlarda radyoterapiye kemoterapi eklenir.
Riskler ve Komplikasyonlar
- Kanama ve kan toplanması (hematom): Ameliyat sırasında ya da sonrasında olabilir; nadiren yeniden ameliyat gerekir.
- Yara enfeksiyonu: Antibiyotik ve yara bakımıyla tedavi edilir.
- Faringokutanöz fistül: Total larenjektomiden sonra yutak ile boyun derisi arasında sızıntı yolu oluşmasıdır ve en önemli komplikasyonlardandır. Daha önce radyoterapi almış hastalarda daha sık görülür. Ağızdan beslenmeye geçişi geciktirebilir; çoğu zaman sonda ile beslenme ve yara bakımıyla kapanır, bazen ameliyat gerekir.
- Yutma güçlüğü ve aspirasyon: Özellikle kısmi larenjektomiden sonra yutkunurken yiyeceklerin soluk borusuna kaçması zatürreye yol açabilir; yutma terapisiyle çoğu hastada düzelir.
- Stomanın daralması: Total larenjektomiden sonra delik zamanla daralabilir; bir süre kanül kullanılması ya da küçük bir işlem gerekebilir.
- Ses protezine bağlı sorunlar: Protezin içinden ya da çevresinden sızıntı olabilir; protezin değiştirilmesi gerekebilir.
- Omuz güçsüzlüğü ve boyunda sertlik: Boyun diseksiyonundan sonra görülebilir; fizik tedavi yardımcı olur.
- Tiroid ve paratiroid sorunları: Ameliyatta tiroid bezinin bir kısmı alındıysa ya da boyuna radyoterapi uygulandıysa tiroid işlevi azalabilir ve ilaç gerekebilir.
- Kanserin tekrarlaması: Özellikle ileri evrede nadir değildir ve çoğunlukla ilk 2-3 yılda görülür. Bu nedenle düzenli takip önemlidir.
- Genel riskler: Anesteziye bağlı sorunlar, zatürre, bacakta pıhtı ve kalp sorunları. Büyük ameliyatlarda ölüm riski düşük olsa da vardır ve yaşa, eşlik eden hastalıklara bağlıdır.
Ameliyat Öncesi
Tedavi Planı ve Bilgilendirme
Tanı ve evreleme tamamlandıktan sonra durum multidisipliner ekipte değerlendirilir ve size uygun tedavi seçenekleri anlatılır. Ameliyattan sonra sesinizin, nefes alışınızın ve yutkunmanızın nasıl etkileneceğini, olası riskleri ve ek tedavi gerekip gerekmeyeceğini doktorunuzla ayrıntılı konuşun. Total larenjektomi planlanıyorsa ameliyattan önce dil ve konuşma terapistiyle görüşmek, ameliyattan sonra konuşma yöntemleri hakkında bilgi edinmenizi sağlar.
Tetkikler
- Kan tahlilleri: Kan sayımı, böbrek ve karaciğer fonksiyonları, pıhtılaşma değerleri ve kan grubu bakılır.
- Göğüs görüntülemesi ve EKG: Akciğer ve kalp değerlendirilir.
- Solunum fonksiyon testleri: Özellikle kısmi larenjektomi planlanıyorsa akciğerlerin yeterliliği değerlendirilir.
- Diş muayenesi: Radyoterapi planlanıyorsa ya da çürük dişler varsa tedaviden önce diş tedavisi yapılır.
- Anestezi değerlendirmesi: Anestezi uzmanı genel sağlık durumunuzu, kullandığınız ilaçları ve alerjilerinizi değerlendirir.
İlaçlar
Kullandığınız tüm ilaçları, bitkisel ürünleri ve takviyeleri doktorunuza bildirin. Kan sulandırıcılar, kortizon (steroid) ilaçları, şeker ve tansiyon ilaçları dahil hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan bırakmayın. Hangi ilacın ne zaman bırakılacağını ya da dozunun değiştirileceğini doktorunuz söyler. Özellikle uzun süre kullanılan kortizonun aniden kesilmesi tehlikeli olabilir.
Beslenme
Gırtlak kanseri yutma güçlüğü ve kilo kaybına yol açabilir. Ameliyattan önce yeterli protein ve kalori almak iyileşmeyi destekler. Kilo kaybınız varsa diyetisyen desteği alın; gerekirse ameliyattan önce beslenme takviyeleri önerilebilir.
Açlık
Katı yiyecekler genellikle ameliyattan 6 saat önce kesilir; su gibi berrak sıvılar ameliyattan 2 saat öncesine kadar içilebilir. Gereksiz uzun açlık önerilmez. Kesin süreyi anestezi ekibi size söyler; bu talimata uyun.
Sigara ve Alkol
Sigarayı ve alkolü mümkün olan en erken zamanda bırakmak; yara iyileşmesini, ameliyat sonrası akciğer sorunlarını ve tedavinin başarısını olumlu etkiler. Bırakmak için destek almak isterseniz doktorunuza danışın; alkolü aniden bırakmak bazı kişilerde yoksunluk belirtilerine yol açabileceği için bu konuyu da ekibe söyleyin.
Hazırlık
- Ameliyattan sonra bir süre konuşamayabileceğiniz için yazı tahtası, kalem ve kâğıt ya da yazı yazabileceğiniz bir telefon ya da tablet hazırlayın.
- Hastanede kalış ve eve dönüş için bir yakınınızla yardım planı yapın.
- Erkek hastalarda sakal ve bıyık, ameliyat bölgesinin bakımını kolaylaştırmak için ekibin önerisine göre kısaltılabilir.
Ameliyat Sonrası
İlk Günler
Açık ameliyatlardan sonra hasta yakın izlem için ilk gece yoğun bakıma ya da benzer bir üniteye alınabilir. Total larenjektomiden sonra nefes boyundaki delikten alınır; bu bölge nemlendirilmiş hava ve oksijenle desteklenir. Boyunda dren, burunda beslenme sondası ve gerekirse stomada kanül bulunur. Hasta genellikle ertesi gün ayağa kaldırılır ve kısa yürüyüşler yaptırılır; bu, bacakta pıhtı ve zatürre riskini azaltır. Balgamın çıkarılması için derin nefes ve öksürme egzersizleri önemlidir.
Ağrı
Ameliyattan sonra boğazda ve boyunda ağrı olabilir. Ağrı, ilk günlerde damar yolundan ya da sondadan verilen ağrı kesicilerle kontrol edilir ve günler içinde azalır. Ağrınız kontrol altında değilse ekibe söyleyin.
Beslenme
Açık larenjektomiden sonra yara iyileşene kadar beslenme genellikle burundan mideye uzanan bir sonda ile yapılır. Ağızdan beslenmeye ne zaman geçileceğine yaranın durumuna ve gerekirse yapılan yutma testine göre karar verilir; bu süre çoğu hastada birkaç gün ile 1-2 hafta arasındadır, daha önce radyoterapi almış hastalarda daha uzun olabilir. Önce sıvı ve yumuşak gıdalarla başlanır. Ağızdan yapılan lazer ameliyatlarından sonra ise çoğu hasta kısa sürede ağızdan beslenebilir.
Dren, Dikiş ve Yara Bakımı
Boyundaki drenler sıvı gelişi azaldığında, çoğunlukla birkaç gün içinde çıkarılır. Dikiş ya da zımbalar genellikle 7-10 gün içinde alınır. Yara hastanede her gün kontrol edilir. Evde yarayı temiz ve kuru tutun; kızarıklık, şişlik ya da akıntı olursa ekibe haber verin.
Stoma Bakımı (Total Larenjektomi Sonrası)
- Temizlik: Stoma çevresi her gün temizlenir; kabuklanma ve balgam birikmesi önlenir. Bakımın nasıl yapılacağı hastaneden çıkmadan önce size ve yakınınıza öğretilir.
- Nemlendirme: Hava artık burundan geçmediği için ısınmaz ve nemlenmez. Isı ve nem değiştirici filtre kullanmak ve ortamı nemli tutmak balgamı ve kabuklanmayı azaltır.
- Su ile temas: Stomaya su kaçması tehlikelidir. Duş alırken stoma koruyucu kullanın ve suyu stomaya doğrudan yöneltmeyin. Yüzme gibi suya girmeyi gerektiren etkinliklerden kaçınılmalıdır.
- Koruma: Stomayı toz, duman ve küçük parçacıklardan korumak için stoma örtüsü kullanılabilir.
- Acil durumlar: Nefes almanın boyundan olduğunu belirten bir kart taşımak ve yakınlarınızı bilgilendirmek, acil bir durumda doğru yardım almanızı sağlar.
Konuşma ve Ses Rehabilitasyonu
Kısmi larenjektomiden sonra ses genellikle korunur, ancak değişebilir; ses ve yutma terapisi iyileşmeye yardımcı olur. Total larenjektomiden sonra konuşmak için şu yöntemler kullanılır:
- Ses protezi: Soluk borusu ile yemek borusu arasına yerleştirilen küçük bir kapakçıktır. Stoma parmakla ya da özel bir kapakla kapatıldığında akciğerden gelen hava yemek borusuna geçer ve ses oluşur. En sık kullanılan yöntemdir; protez belirli aralıklarla değiştirilir.
- Yemek borusu konuşması: Yutulan havanın kontrollü şekilde geri çıkarılmasıyla ses üretilir; öğrenmesi zaman alır.
- Elektrolarenks: Boyna ya da ağıza dayanan, titreşim üreten bir el cihazıdır; hızlı öğrenilir.
Dil ve konuşma terapisti, size en uygun yöntemi seçmenize ve öğrenmenize yardımcı olur. İlk dönemde iletişim için yazı tahtası, telefon ya da tablet kullanılabilir.
Hastanede Kalış ve İyileşme Takvimi
- Ağızdan lazer cerrahisi: Hastaların çoğu aynı gün ya da 1-2 gün içinde taburcu olur ve 1-2 hafta içinde günlük işlerine dönebilir.
- Açık kısmi larenjektomi: Hastanede kalış genellikle 1-2 haftadır. Geçici trakeostomi varsa yara iyileşince kapatılır.
- Total larenjektomi: Hastanede kalış çoğunlukla 1-2 haftadır; fistül gibi bir komplikasyon gelişirse uzayabilir. Yaraların iyileşmesi 2-3 hafta, genel toparlanma yaklaşık bir ay ya da daha uzun sürer. Yaklaşık 6 hafta ağır kaldırmaktan ve yoğun eforlu işlerden kaçınılması önerilir.
İşe, Araç Kullanmaya ve Günlük Yaşama Dönüş
İşe dönüş, yapılan ameliyata, ek tedavi gerekip gerekmediğine ve işin niteliğine göre birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişir. Ameliyattan sonra radyoterapi uygulanacaksa işe dönüş genellikle bu tedavi bittikten sonra planlanır. Araç kullanmaya, boynunuzu rahatça çevirebildiğinizde ve ağrı kesici kullanmadığınızda doktorunuzun onayıyla başlayabilirsiniz. Yürüyüş gibi hafif etkinlikler erken dönemde önerilir; ağır sporlar için doktorunuza danışın.
Takip
Tedaviden sonra düzenli kontroller, kanserin tekrarlamasını ya da yeni bir kanseri erken fark etmek için önemlidir. Kontroller ilk yıllarda daha sık (çoğunlukla 1-3 ayda bir), sonraki yıllarda giderek daha seyrek yapılır; takip en az 5 yıl sürer. Boyuna radyoterapi uygulanan hastalarda tiroid tahlilleri de takibe eklenir. Sigara ve alkolü bırakmak, tekrarlama ve ikinci bir kanser riskini azaltmak için en önemli adımdır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
- Nefes almada zorluk ya da stomanın tıkanması (hemen acile başvurun)
- Boyunda ani şişlik ya da kanama (hemen acile başvurun)
- Ateş, yarada artan kızarıklık, şişlik ya da akıntı
- Yutkunurken boyundaki yaradan ya da stoma çevresinden sıvı ya da yiyecek gelmesi
- Yemek yerken sık öksürme ya da boğulma hissi
- Ses protezinin yerinden çıkması ya da protezin içinden sıvı sızması
- Baldırda ağrılı şişlik, ani nefes darlığı ya da göğüs ağrısı (hemen acile başvurun)
İlgili tedaviler ve ameliyatlar
İlgili tedaviler
İlgili ameliyatlar
Sık Sorulan Sorular
Gırtlak kanseri ameliyatı kimlere yapılır?
Gırtlak kanseri tanısı konan ve kanserin evresi, yeri ve hastanın genel sağlık durumu göz önüne alındığında cerrahinin uygun görüldüğü hastalara yapılır. Erken evre küçük tümörlerde ağızdan lazer cerrahisi, daha büyük tümörlerde kısmi ya da total larenjektomi uygulanabilir. Karar multidisipliner ekipte, hastayla birlikte verilir.
Gırtlak kanseri tedavi yöntemi neye göre belirlenir?
Tedavi; tümörün gırtlağın hangi bölümünde olduğuna, büyüklüğüne, lenf bezlerine ve uzak organlara yayılıp yayılmadığına göre belirlenir. Hastanın yaşı, genel sağlık durumu, akciğer fonksiyonları ve tercihleri de önemlidir. Cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi tek başına ya da birlikte kullanılabilir.
Gırtlak kanserinde ameliyat dışında tedavi seçeneği var mı?
Evet. Erken evrede radyoterapi, ağızdan yapılan lazer cerrahisine benzer sonuçlar verebilir. İleri evrede bazı hastalarda gırtlağı korumak amacıyla radyoterapi ve kemoterapi birlikte uygulanabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna kanserin evresine, yerine ve hastanın durumuna göre multidisipliner ekip karar verir.
Kısmi ve total larenjektomi arasındaki fark nedir?
Kısmi larenjektomide gırtlağın yalnız tümör içeren bölümü çıkarılır; nefes alma, konuşma ve yutma çoğunlukla doğal yollardan devam eder. Total larenjektomide gırtlağın tamamı çıkarılır; nefes boyundaki kalıcı bir delikten alınır ve konuşmak için farklı yöntemler öğrenilir. Hangi ameliyatın yapılacağı tümörün yeri ve yaygınlığına bağlıdır.
Gırtlak kanseri ameliyatı kaç saat sürer?
Süre yönteme göre çok değişir. Ağızdan yapılan lazer cerrahisi çoğunlukla 1-2 saat sürer. Boyun lenf bezlerinin alınması ve onarım içeren total larenjektomi 5-9 saat sürebilir.
Gırtlak kanseri ameliyatından sonra hastanede kaç gün kalınır?
Ağızdan yapılan lazer ameliyatlarından sonra hastaların çoğu aynı gün ya da 1-2 gün içinde taburcu olur. Açık kısmi larenjektomi ve total larenjektomiden sonra hastanede kalış çoğunlukla 1-2 haftadır. Fistül gibi bir komplikasyon gelişirse bu süre uzayabilir.
Gırtlağım tamamen alınırsa nasıl konuşacağım?
Total larenjektomiden sonra ses telleri olmadığı için doğal ses çıkmaz; ancak yeniden konuşmak için birkaç yöntem vardır. En sık kullanılanı, soluk borusu ile yemek borusu arasına yerleştirilen küçük bir ses protezidir; ayrıca yemek borusu konuşması ve boyna dayanan elektronik bir cihaz (elektrolarenks) kullanılabilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna dil ve konuşma terapisti ile birlikte karar verilir.
Total larenjektomiden sonra ağızdan yemek yiyebilecek miyim?
Evet. Ameliyattan sonra nefes boyundaki delikten alınır, ancak yeme ve içme ağızdan devam eder. İlk günlerde beslenme genellikle burundan mideye uzanan bir sonda ile yapılır; yara iyileşince ağızdan beslenmeye geçilir.
Boyundaki delik (stoma) kalıcı mı?
Total larenjektomide stoma kalıcıdır ve nefes ömür boyu buradan alınır. Kısmi larenjektomide iyileşme döneminde açılan geçici trakeostomi ise yara iyileştikten sonra kapatılır. Stomadaki kanül (tüp) herkeste ömür boyu gerekmez; bazı hastalarda deliğin daralmasını önlemek için bir süre kullanılır.
Boyundaki delik (stoma) nasıl bakılır?
Stomanın çevresi her gün temizlenir ve kabuklanmayı önlemek için nemlendirme yapılır. Isı ve nem değiştirici filtre kullanmak havayı nemlendirir ve balgamı azaltır. Duş alırken stomaya su kaçmaması için koruyucu kullanılmalı; yüzme gibi suya girmeyi gerektiren etkinliklerden kaçınılmalıdır.
Gırtlak kanseri ameliyatından sonra balgam neden artar?
Total larenjektomiden sonra hava burun ve ağızdan değil, doğrudan boyundaki delikten girer. Burnun havayı ısıtma, nemlendirme ve süzme işlevi devre dışı kaldığı için ilk dönemde balgam ve öksürük artar. Isı ve nem değiştirici filtre, ortamı nemli tutmak ve bol sıvı almak balgamı zamanla azaltır.
Ameliyat ağrılı mı?
Ameliyattan sonra boğazda ve boyunda ağrı olabilir. Ağrı, ağrı kesicilerle kontrol edilir ve günler içinde belirgin şekilde azalır. Geçmeyen ya da artan ağrı varsa doktorunuza bildirmelisiniz.
Gırtlak kanseri ameliyatının riskleri nelerdir?
Kanama, yara enfeksiyonu, yutak ile boyun derisi arasında sızıntı yolu oluşması (faringokutanöz fistül), yutma güçlüğü ve stomanın daralması başlıca risklerdir. Boyun diseksiyonundan sonra omuz güçsüzlüğü, ses protezine bağlı sızıntı ve tiroid işlevinde azalma da görülebilir. Anesteziye bağlı riskler ve çok nadiren ölüm riski de vardır; bu risk yaşa ve eşlik eden hastalıklara bağlıdır.
Gırtlak kanseri ameliyatından sonra kemoterapi ya da radyoterapi gerekir mi?
Her hastada gerekmez; karar çıkarılan dokuların patoloji sonucuna göre verilir. Ek tedavi gerekirse ana tedavi radyoterapidir ve genellikle ameliyattan sonraki birkaç hafta içinde başlanır. Cerrahi sınırda tümör kalması gibi yüksek riskli durumlarda radyoterapiye kemoterapi eklenir.
Gırtlak kanseri ameliyatından sonra kanserden kurtulur muyum?
Ameliyatın amacı kanserin tamamını çıkarmaktır ve özellikle erken evrede tedavi başarısı yüksektir. Sonuç; kanserin evresine, lenf bezlerine yayılıp yayılmadığına, ek tedavilere ve hastanın genel sağlık durumuna bağlıdır. Hiçbir tedavi kesin sonuç garantisi vermez; bu nedenle düzenli takip ve sigara ile alkolün bırakılması önemlidir.
Gırtlak kanseri tekrarlar mı?
Gırtlak kanseri özellikle ileri evrede tekrarlayabilir ve tekrarlar çoğunlukla ilk 2-3 yılda görülür. Ayrıca sigara içmiş kişilerde baş-boyun bölgesinde ya da akciğerde ikinci bir kanser gelişme riski yüksektir. Bu nedenle tedaviden sonra en az 5 yıl düzenli kontrol yapılır.
Ameliyattan sonra ödem (şişlik) olur mu?
Ameliyattan sonra boyunda şişlik olması beklenir ve çoğunlukla haftalar içinde azalır. Boyuna radyoterapi uygulanan hastalarda boyun ve çene altında lenf ödemi daha uzun sürebilir. Lenf ödemi terapisi ve egzersizler şişliği azaltmaya yardımcı olur; ani ve hızla artan şişlikte ise hemen doktora başvurulmalıdır.
Yaş ya da diğer hastalıklar ameliyata engel olur mu?
Yaş tek başına ameliyata engel değildir. Karar; kalp ve akciğer hastalıkları gibi eşlik eden sorunlara, genel sağlık durumuna ve beslenme durumuna göre verilir. Kısmi larenjektomiden sonra yutkunurken yiyeceklerin soluk borusuna kaçma riski olduğundan, bu ameliyat için akciğer fonksiyonlarının yeterli olması özellikle önemlidir.
Gırtlak kanseri ameliyatı ertelenebilir mi?
Kanser zamanla büyüyüp yayılabilen bir hastalık olduğu için tedavinin gereksiz yere ertelenmesi önerilmez. Gecikme, daha kapsamlı bir ameliyat gerektirebilir ve tedavi başarısını azaltabilir. Kaygılarınız ya da başka bir sağlık sorununuz varsa ertelemeyi düşünmeden önce bunu tedavi ekibinizle konuşun.
Gırtlak kanseri hangi yaşta görülür?
Gırtlak kanseri çoğunlukla 60 yaş üzerinde ve erkeklerde görülür. Daha genç yaşlarda da ortaya çıkabilir; özellikle uzun süre sigara içenlerde risk artar. Yaşınız ne olursa olsun 3 haftadan uzun süren ses kısıklığında muayene olmanız önerilir.
Gırtlak kanseri kan tahlilinde belli olur mu?
Hayır, gırtlak kanserini gösteren bir kan tahlili yoktur. Tanı, kulak burun boğaz uzmanının endoskopik muayenesi ve şüpheli dokudan alınan biyopsiyle konur. Kan tahlilleri genel sağlık durumunu ve ameliyata hazırlığı değerlendirmek için yapılır.
Ameliyattan sonra işe ve günlük hayata ne zaman dönebilirim?
Ağızdan yapılan lazer ameliyatlarından sonra çoğu kişi 1-2 hafta içinde günlük işlerine dönebilir. Açık ameliyatlardan sonra toparlanma daha uzun sürer; ağır kaldırma ve yoğun eforlu işlerden yaklaşık 6 hafta kaçınılması önerilir. Ek radyoterapi uygulanacaksa işe dönüş çoğunlukla tedavi bittikten sonra planlanır.
Ameliyattan sonra sigara ve alkol kullanabilir miyim?
Hayır, sigara ve alkol bırakılmalıdır. Her ikisi de yara iyileşmesini bozar, kanserin tekrarlama ve ikinci bir kanser gelişme riskini artırır. Bırakmakta zorlanıyorsanız doktorunuzdan destek isteyin.
Ameliyattan sonra uçak yolculuğu yapabilir miyim?
İyileşme tamamlandıktan sonra çoğu kişi uçakla seyahat edebilir; zamanlamayı doktorunuza danışın. Uçaktaki kuru hava stomayı ve balgamı etkileyebileceği için ısı ve nem değiştirici filtre, stoma bakım malzemeleri, yedek ses protezi aparatları ve ilaçlarınızı yanınızda bulundurun. Sağlık durumunuzu özetleyen bir belge taşımanız önerilir.
Gırtlak kanserinden korunmak için neler yapabilirim?
En etkili önlem sigara ve tütün ürünlerini kullanmamak ve alkolü sınırlamaktır. Zararlı tozlara ve kimyasallara maruz kalınan işlerde koruyucu önlemler alınmalıdır. 3 haftadan uzun süren ses kısıklığı, yutma güçlüğü ya da boyunda şişlik gibi belirtilerde erken muayene, kanserin erken evrede yakalanmasını sağlar.
SGK gırtlak kanseri ameliyatını karşılar mı?
Gırtlak kanseri tedavisi SGK kapsamında değerlendirilir; ancak hastane türüne göre fark ücreti gibi koşullar değişebilir. Güncel koşulları tedavi olacağınız hastaneden öğrenmeniz en doğrusudur.
Kaynaklar
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Laryngeal cancer
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Treatment for laryngeal cancer
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Laryngectomy
- Cleveland Clinic. Laryngeal Cancer: Symptoms, Causes & Treatment
- Kocatepe Tıp Dergisi (DergiPark). LARYNGEAL CANCER SURGICAL RESULTS; 10 YEARS OF EXPERIENCE
- Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (DergiPark). Total Larenjektomili Olgularımızın Retrospektif Analizi