İnsomnia Hastalığı Tedavisi

İnsomnia Nedir?

İnsomnia, en genel adı ile uyuyamama hastalığıdır. Hastanın gerekli vakti ve şansı varken dahi uykuya geçmede ve uykuyu sürdürmede zorluk çekmesi olarak tanımlanabilir. İnsomnia hastalığı her zaman uyuyamamadan değil, yetersiz veya kalitesiz uyku uyuma durumundan da kaynaklanabilir.İnsomnia, günümüzde oldukça yaygınlaşmış olan bir hastalık. İnsomnia hastalığının görülme sıklığı toplam nüfusun neredeyse %30 ila %50’sine denk gelmektedir. Ayrıca nüfusun %10’u kadarında ise kronikleşmiş uzun süreli insomnia hastalığı görülebilir.Her yaştan insanda bu hastalığa rastlanması mümkün olmakla birlikte yetişkinlerde daha sık görülmektedir. Bunun nedeni ise ilerleyen yaşın bu hastalığı tetikliyor oluşudur. Yetişkinler içerisinde bakıldığında da kadınlar insomnia hastalığından erkeklere nazaran daha çok etkilenmektedir.

Psikofizyolojik İnsomnia

İnsomnia hastalığı, başlarda bir nedenden tetiklenen bir uykusuzluk durumudur ve bu durum birçok hasta için geçicidir. Ancak psikofizyolojik insomniada bu durum daha sürekli bir hal alır ve kronikleşir. Hastada uyuyamama kaygısı artar ve kaygı, gerginlik ve stres ile birleşerek süreklileşen bir uyuyamama kısır döngüsüne yol açar.Hasta sürekli olarak düşünme nedeniyle uykusuzluk yaşar. Bu durum 20 ila 40 yaş arasındaki bireylerde görülmektedir. Ayrıca yine en sık kadınlarda karşılaşılan bir durumdur.

İdiopatik İnsomnia

İdiopatik insomnia, çocuk yaşlarda görülmeye başlayan uyuyamama hastalığı olarak tabir edilebilir. Diğer insomnia türlerine göre daha uzun süreli ve güçlü bir etkisi vardır. Psikofizyolojik insomnia hastalarına nazaran bu hastalar, düzenli ve kaliteli uyku uyuyamamaktan daha az şikayetçi olurlar. Sebebi herhangi bir travma değildir ancak bir travmanın varlığı durumu daha kötü hale getirebilir.

Paradoksal İnsomnia

Paradoksal insomnia, adından da anlaşılabileceği üzere uykuyu algılama bozukluğudur. Bu tür hastalar, sürekli olarak uyuyamamadan şikayetçidirler ancak bir gecelik formel bir uyku çalışması yapılırsa çok rahat uyuyabildikleri ve bir uyku düzenine sahip olabileceklerini görmek mümkün.

İnsomnia Sebepleri

İnsomnia hastalığını tetikleyen ve kişide uyuyamama durumuna sebep olan bazı durumlar mevcuttur. İnsomnia oluşumunu tetikleyen bu durumlar aşağıda bahsedildiği gibidir.

Jet Lag

Yapılan uzun uçak yolculuklarından sonra, şehirler veya ülkeler arasındaki saat farkı nedeni ile yolcuda bir sersemlik oluşabilir. Bu durum jet lag olarak adlandırılır. İnsomnia hastalığının tetiklendiği durumlardan biri de jet lag halidir. Bu sersemlik uyku bozukluğu yaşama gibi sorunlara yol açabilir. Bu uyku bozukluğu durumu uzun süreli hale geldiğinde insomnia hastalığını meydana getirir.

Uyuşturucu Kullanımı

Uyuşturucu kullanımı, birçok nedenden ötürü oldukça zararlı bir alışkanlık. Kişinin sağlığını çok büyük oranda kötü etkiliyor. Bu etkilerden biri de uyku düzensizliği. Özellikle, bağımlı hale gelen hastalarda uyku durumu daha da kötü bir hal alır. Bunun da ilerlemesi ile kişi insomnia hastası olacaktır.

Sigara İçmek

Sigara kullanımı da uyku durumunu büyük ölçüde etkileyen bir alışkanlık. Özellikle çok fazla sigara içen kişiler, bu alışkanlık nedeni ile sık sık uykularını bölmektedir. Bu durum da uykusuzluğa neden olabilir. Sigara içmenin de insomnia hastalığını bu şekilde tetiklediğini söylemek mümkün.

Kafein Alımı

Kafein vücutta birçok olumsuz etkiye yol açabilir. Geceleri yatmadan önce alınan kafein ise uykusuzluğa neden olur. Özellikle uyumadan önce sık sık kafein almak insomnia hastalığını tetikleyen sebeplerden biridir.

Stresli Yaşam Koşulları

Kişinin yaşam koşullarının ya da sosyal hayatının stres altında olması da insomnia hastalığına neden olan sebeplerden biridir. Stres kişilerin hayatını, birçok açıdan etkilediği gibi uyku düzeni açısından da etkileyecektir.

Bazı İlaçlar

Tüm bu sayılan sebepler dışında, insomnia hastalığını tetikleyen durumlar arasında bir de ilaç kullanımı yer alır. Kullanılan her ilaç uykusuzluğa ya da düzensiz uyku uyumaya sebebiyet vermese de bazı ilaçlar uyku düzenini de etkileyebilir. Bu da zaman içerisinde insomnia oluşumuna sebep olur.

Uyku ile İlişkili Solunum Bozuklukları

Uykuda meydana gelen solunum bozukluklarına ya da diğer bir deyişle solunum duraklamalarına uyku apnesi adı verilir. Uyku apnesi gibi, uyku ile ilişkili solunum bozuklukları da insomnia hastalığını tetikleyebilmekte. Bu nedenle hastalığın önüne geçebilmek için varsa uyku apnesi tedavi edilmelidir.

Uyku ile İlişkili Hareket Bozuklukları

Uykuya geçiş esnasında meydana gelen birçok hareket bozukluğu olabilir. Huzursuz bacak sendromu, periyodik uzuv hareketi bozukluğu gibi birçok hareket bozukluğu uyku düzenini ve kalitesini etkileyebilmektedir. Bu tür durumlar insomnia gibi hastalıklara yol açmadan bu hareket bozukluklarının da tedavisinin yapılması gerekir.

Farmakolojik Tedaviler

Farmakolojik tedavi, insomnia hastalarının ilaç kullanması şeklinde gerçekleştirilen bir tedavi yöntemidir. Bu durumda hasta uyuyamama hastalığının önüne geçebilmek için belli ilaçlar kullanır.

Uyku Hijyeni Eğitimi

Eğer hastaya farmakolojik tedaviler uygulanmıyorsa, bu uyku sorununu başka yollarla çözmek gerekecektir. Ayrıca hastanın uyumasına engel olabilecek her sebep ortadan kaldırılmak için uğraşılır. Uyku için dikkat edilmesi önemli olan konulardan biri de uyku hijyenidir. Uyku hijyenini kötü etkileyen durumlardan bazılarını şu şekilde sıralamak mümkün;Yatak odasının veya kullanılan yatağın uyku dışında işler için de kullanılması Aç karnına yatılmasıUykudan önce yemek yenmesiUykudan önce egzersiz yapılması Gürültülü ya da çok aydınlık bir odada uyumaya çalışılmasıBu ve bu gibi sorunların düzeltilebilmesi için de kişiye eğitim verilebilir. Bu da bir tedavi yöntemidir.

Uyaran Kontrol Tedavisi

Bu da uykuyu uyarıcı tekniklerin kontrol edilmesi şeklinde gerçekleştirilen bir tedavidir. Yani uyumaya yardımcı olabilecek teknikler kullanarak uykuya dalmayı kolaylaştırmak amaçlanır. Bunun için de dikkat edilmesi gereken bazı konular şu şekildedir;Fazla uykuyu önlemek ve uyku düzenini oturtabilmek için sabahları erkenden uyanılmalıdır.Yatakta yemek yeme, televizyon izleme, bilgisayar kullanma, kitap okuma gibi aktiviteler gerçekleştirilmemelidir. Yatak yalnızca uyurken kullanılmalıdır.Kişi kendini uyumaya hazır hissettiğinde yatağa girmelidir. Aksi takdirde uykusuzluk yaşanması normaldir.Bu saymış olduğumuz konuların da kontrolünü sağlayabilmek bir çeşit tedavidir. Kişinin uyaran kontrol tedavisine ihtiyacı varsa tedavi bu ve bunun gibi durumların kontrol edilmesini sağlama yöntemi ile gerçekleştirilir.

Uyku Kısıtlaması Tedavisi

Uyku kısıtlaması da bir çeşit davranışçı tedavi yöntemidir. Bu tedavi de yine ilaç kullanımı dışında gerçekleştirilen bir tedavidir. Bazı insomnia hastaları, sabahları uyandıklarında da yataktan çıkmadan uzun süre geçirebilmekte. Bu nedenle yatakta geçirilen süre uyku süresinden uzun hale gelmektedir. Bu da bir sonraki gece uykuya geçilmesini zorlaştıran bir etkendir.Tedavi için hastadan bir uyku günlüğü tutması ve her gün ne kadar uyuduğunu bu günlüğe kaydetmesi istenir. Bu şekilde uykuda geçirilen zaman ve yatakta geçirilen zaman karşılaştırılır. Eğer yatakta geçirilen zaman uykuda geçirilen zamana kıyasla çok daha fazla ise bu durum düzeltilmeye çalışılır. Hastanın yatakta geçirdiği süreyi uyku süresi ile eşitlemek ya da bu süreleri birbirine yaklaştırmak amaçlanır. Yatakta geçirilen süre uyku süresine yaklaştıkça uyku kalitesi de artacaktır.

Gevşeme Yöntemleri

Eğer uyuyamama durumu hastanın stres ve sıkıntısından kaynaklanıyorsa burada da tedavi için gevşeme yöntemleri kullanılır. Bu da davranışçı tedavi yöntemlerinden biridir. Gevşeme yöntemleri ise hastadan hastaya değişebilir.

Bilişsel Terapi

Bilişsel terapi de davranışçı tedavi yöntemlerinin geneline verilen bir isimdir demek mümkün. Yukarıda sayılan tedavi yöntemleri ile tedavi gerçekleştirilemez ise hastaya bunlardan daha uygun bir tedavi yöntemi uygulanması gerekir. Bu da bilişsel terapi ile mümkün olacaktır.

Tedaviye başlamadan önce hastada insomnia hastalığının hangi türünün seyrettiğinin teşhis edilmesi gerekmekte. İnsomnia nedir ve türleri nelerdir bunlardan aşağıda bahsedilmiştir.

İnsomnia Hastalarının Tedavi Öncesi Başvurmaları Gereken Bölüm

Eğer uykuda solunum duraklamaları vb. solunum sıkıntıları varsa tedavi pulmanologlar yani akciğer doktorları tarafından gerçekleştirilebilir. Diğer yandan uyku bozukluklarını muayene ve tedavi eden uzmanlık alanlarının bir diğeri de nörolojidir. Tedaviyi de nörologlar gerçekleştirecektir.

İnsomnia Hastalığının Teşhisi İçin Uygulanacak Testler

Tedavi öncesinde kişinin uyku testine sokulması gerekir. Bu testte hasta bir gece boyunca hastanede kalır. Bu test boyunca hastanın kalbine, solunumuna, hareketlerine ve diğer tüm değerlerine bakılır. Sorunun ne olduğu anlaşılmaya çalışılır.

Tedavi sonrası süreçte de ne tür durumlarla karşılaşılabileceği, tedavinin başarı istatistiği veya ilaç tedavisinin yan etkileri gibi konular yer alır. Bunlardan da aşağıda daha detaylı bahsedilmiştir.

İnsomnia Tedavisi Başarı Oranları

İnsomnia tedavisinde ilaç tedavisi veya davranışçı tedavi yöntemleri kullanılabilmektedir. Bu tedavi yöntemlerinin çoğu da başarıya ulaşmaktadır. Ancak hastalığın tekrarlamayacağı gibi bir garanti vermek mümkün değildir. Bu kişinin yaşam koşullarına ve alışkanlıklarına göre değişiklik gösterir.

Tedavide Kullanılan İlaçların Yan Etkileri

İnsomnia tedavisinde kullanılacak olan ilaçların neredeyse hepsinin doktor reçetesi ile ve kontrollü şekilde kullanılması gerekmektedir. Aksi takdirde bağımlılık veya ilaçların istismar edilme gibi birçok yan etki ile karşılaşılması mümkün. Bunun dışında sersemlik, baş dönmesi, bulantı gibi etkilerle de karşılaşılabilmektedir.