Çölyak Tedavisi
Çölyak tedavisi, glutene bağlı bağırsak hasarını durdurmak için ömür boyu glutensiz beslenmeyi, eksikliklerin giderilmesini ve düzenli takibi kapsar. Bugün için kanıtlanmış başka bir tedavi yoktur.

Özet
Çölyak hastalığı, buğday, çavdar ve arpadaki gluten proteinine karşı bağışıklık sisteminin verdiği otoimmün bir yanıttır. Besin alerjisi değildir. Gluten alındığında ince bağırsağın iç yüzeyindeki emilim çıkıntıları (villus) zarar görür; bu da besin emiliminin bozulmasına yol açar. Genetik yatkınlığı olan kişilerde ortaya çıkar ve her yaşta başlayabilir.
Bugün için kanıtlanmış tek tedavi, yaşam boyu sürdürülen katı bir glutensiz diyettir. Diyete uyulduğunda belirtilerin çoğu geriler, bağırsak dokusu zamanla iyileşir ve komplikasyon riski azalır. Hastalığı ortadan kaldıran bir ilaç ya da bitkisel yöntem yoktur. İlaçlar yalnızca eksiklikler, kemik kaybı, dermatit herpetiformis ya da dirençli çölyak gibi belirli durumlarda destek amacıyla kullanılır.
Tedavi, tanının doğru konmasıyla başlar. Glutensiz diyete başlamadan önce kan testleri ve gerekli olgularda endoskopi ile biyopsi yapılmalıdır. Tanıdan önce kendi başına diyete başlamak test sonuçlarını yanıltabilir. Tedavi sürecinde diyetisyen desteği, düzenli kan testleri ve kemik sağlığının izlenmesi önem taşır.
Hakkında
Çölyak Hastalığı ve Tedavinin Hedefi
Çölyak hastalığında gluten, genetik yatkınlığı olan kişilerde bağırsakta kronik iltihaba neden olur. Belirtiler kişiden kişiye çok değişir. Bazı hastalarda ishal, karın şişliği, gaz ve kilo kaybı görülürken bazılarında yalnızca demir eksikliği anemisi, kemik zayıflığı, yorgunluk, ağız aftları, ciltte kaşıntılı döküntü (dermatit herpetiformis) ya da çocuklarda boy kısalığı ve gelişme geriliği ortaya çıkar. Hiç belirti vermeyen (sessiz) olgular da vardır.
Tedavinin hedefleri belirtileri gidermek, bağırsak dokusunun iyileşmesini sağlamak, besin eksikliklerini düzeltmek ve kemik kaybı, anemi, üreme sorunları ve nadir de olsa lenfoma gibi uzun dönem komplikasyonların riskini azaltmaktır. Bunun yolu glutenin diyetten tamamen çıkarılmasıdır. Çok küçük miktarda gluten (ekmek kırıntısı, aynı kesme tahtasının kullanımı) bile bağırsakta hasara yol açabilir.
Çölyak hastalığı kalıtsal yatkınlıkla ilişkilidir. Birinci derece akrabalarda görülme sıklığı yaklaşık yüzde 10 civarındadır; yani bir kişide çölyak olması diğer aile bireylerinde mutlaka görüleceği anlamına gelmez. Yine de aile bireylerinin belirti olmasa bile hekime danışarak tarama testi yaptırması önerilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Uzun süren ishal, kabızlık, karın şişliği, açıklanamayan kilo kaybı, demir eksikliği anemisi, çocuklarda boy ve kilo alımında yetersizlik ya da kaşıntılı döküntü varsa hekime başvurulmalıdır. Tanı konmuş hastalarda diyete uyulmasına rağmen belirtilerin sürmesi de kontrol gerektirir.
Şiddetli ve sürekli karın ağrısı, kanlı dışkı, süregelen kusma, belirgin ve hızlı kilo kaybı, bayılma, nefes darlığı ya da kemik kırığı şüphesi gibi durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Çocuklarda su kaybı belirtileri (ağız kuruluğu, idrar azalması, halsizlik) varsa acil değerlendirme gerekir.
Tedavi Türleri
Çölyak Hastalığında Tedavi Yöntemleri
Çölyak hastalığında temel tedavi beslenme tedavisidir. Diğer yaklaşımlar, diyetin yeterli olmadığı ya da komplikasyonların geliştiği durumlarda yardımcı olarak kullanılır. Hastalığı ortadan kaldıran ilaç, aşı ya da bitkisel kür bulunmamaktadır.
Glutensiz Diyet
Buğday, çavdar, arpa ve bunların türevleri (bulgur, irmik, makarna, şehriye, kuskus, kamut, malt ve malt içeren ürünler) diyetten tamamen çıkarılır. Bu yasak ömür boyu sürer; "biraz yersem olur" yaklaşımı güvenli değildir. Hastalık belirtisiz seyretse bile bağırsak hasarı sürebilir.
Doğal olarak glutensiz besinler arasında sebze, meyve, et, balık, yumurta, süt ve yoğurt, bakliyat, pirinç, mısır, patates, kinoa, karabuğday ve darı bulunur. Bu besinlerden yapılan glutensiz un ve ekmekler kullanılabilir. Hazır ürünlerde etiket okumak şarttır; sos, hazır çorba, şarküteri ürünleri, baharat karışımları ve bazı ilaçlar gizli gluten içerebilir. Yulaf doğası gereği gluten içermez, ancak çoğu zaman buğdayla çapraz bulaşır. Yulaf tüketimine ancak sertifikalı glutensiz ürünle ve hekim ya da diyetisyen onayıyla başlanmalıdır.
Mutfakta çapraz bulaşmayı önlemek için ayrı kesme tahtası, ekmek kızartma makinesi ve kaşık kullanılması, aileyle ortak kullanılan tereyağı ve reçel kaplarına kaşık sokulmaması önerilir. Glutensiz diyetin avantajı, bağırsağın iyileşmesini sağlamasıdır. Riskleri ve zorlukları arasında sosyal yaşamda güçlük, maliyet, lif, B grubu vitaminleri ve demir bakımından yetersiz beslenme ve glutensiz hazır ürünlerde şeker ve yağın fazla olması sayılabilir. Bu nedenle diyetisyen eşliğinde dengeli bir plan yapılmalıdır.
Vitamin ve Mineral Desteği
Emilim bozukluğu nedeniyle demir, folat, B12, D vitamini, kalsiyum, çinko gibi eksiklikler görülebilir. Tetkiklerde eksiklik saptanırsa hekim uygun takviyeyi önerir. Emilim çok bozuksa bazı vitaminler enjeksiyonla verilebilir. Takviyelerin türü ve dozu kan sonuçlarına, yaşa ve eşlik eden hastalıklara göre belirlenir; kendi kendinize yüksek doz vitamin ya da demir kullanmayın, doktora danışmadan başlamayın.
Kemik Sağlığının Tedavisi
Tanı sırasında ya da sonrasında kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA) gerekebilir. T skoru -1 ve üzeri normal, -1 ile -2,5 arası düşük kemik kütlesi (osteopeni), -2,5 ve altı kemik erimesi (osteoporoz) olarak değerlendirilir. Glutensiz diyetle kemik yoğunluğu çoğu hastada düzelir. Yeterli kalsiyum ve D vitamini alımı, düzenli yürüyüş ve ağırlık taşıyıcı egzersiz, sigaranın bırakılması temel önlemlerdir. Belirgin kemik erimesi ya da kırık öyküsü olan hastalarda hekim bifosfonat gibi kemik ilaçları ya da başka tedaviler önerebilir. Bu ilaçların yan etkileri vardır (mide yakınmaları, nadiren çene kemiği sorunları) ve yalnızca endikasyonu olan hastada, hekim kontrolünde kullanılır.
Dermatit Herpetiformis Tedavisi
Çölyakla ilişkili kaşıntılı, kabarcıklı cilt döküntüsünde glutensiz diyet esastır. Döküntü yavaş geriliyorsa hekim, dapson gibi ağızdan bir ilacı geçici olarak ekleyebilir. Dapson kan hücrelerini etkileyebildiğinden düzenli kan testleriyle izlenmelidir. Doktora danışmadan kullanılmamalıdır.
Dirençli (Refrakter) Çölyak Hastalığı
Katı glutensiz diyete rağmen en az 6 ila 12 ay boyunca belirtiler ve bağırsak hasarı sürüyorsa önce diyetteki gizli gluten kaynakları ve başka tanılar araştırılır. Gerçek dirençli çölyak nadirdir. Bu durumda deneyimli bir merkezde değerlendirme yapılır ve hekim, iltihabı baskılamak için budesonid gibi steroidler ya da azatioprin gibi bağışıklık baskılayıcı ilaçlar önerebilir. Bu tedaviler yalnızca uzman kontrolünde uygulanır; rutin çölyak tedavisinin parçası değildir.
Çocuklarda Tedavi
Çocuklarda da tedavi glutensiz diyettir. Probiyotik ya da bağışıklık güçlendirici ilaçlar çölyağın tedavisi değildir. Gelişme geriliği, anemi ya da vitamin eksikliği varsa pediatrik gastroenteroloji ve diyetisyen birlikte takip eder. Okul, bakıcı ve aile çevresinin glutensiz beslenme konusunda bilgilendirilmesi önemlidir.
Bitkisel ve Alternatif Yöntemler
Çörek otu, bitki çayları ya da başka herhangi bir kürün çölyak hastalığını tedavi ettiği veya diyetin yerini tutabileceği bilimsel olarak gösterilmemiştir. Bunların bağırsak hasarını önlediğine dair kanıt yoktur ve diyetin yerine geçmesi kemik erimesi, anemi ve komplikasyon riskini artırır. Bitkisel ürünler gluten bulaşmış olabilir. Bu tür ürünleri kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Gluten bağlayıcı enzimler ve gelecekte geliştirilecek ilaçlarla ilgili araştırmalar sürmektedir, ancak şu an onaylanmış bir ilaç yoktur.
Tedavi Öncesi
Tanı Süreci
Çölyak tanısı için önce kan testleri yapılır. Doku transglutaminaz IgA antikoru (anti-tTG IgA) ve toplam IgA düzeyi ilk basamak testlerdir; gerektiğinde endomisyum antikoru ya da deamide gliadin antikoru da bakılır. Test sonuçlarının güvenilir olması için kişinin test sırasında glutenli beslenmesi gerekir. Tanı konmadan kendi kendine glutensiz diyete başlamak, sonuçları yanlış negatif yaparak tanıyı geciktirir. Bu nedenle hekim söylemeden diyete başlamayın.
Erişkinlerde kan testleri yüksekse tanı genellikle üst endoskopi ve ince bağırsaktan alınan biyopsiyle doğrulanır. Endoskopi, hafif sedasyon altında yapılır; hekim ince bağırsağın ilk bölümünden birden çok doku örneği alır. İşlemden önce hekimin verdiği süre kadar aç kalınır (genellikle 6 saat civarı) ve kullanılan ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, hekime bildirilir. Bazı çocuklarda tTG düzeyi normalin üst sınırının çok katı yüksekse ve ek testler uygunsa, uzman kararıyla biyopsi yapılmadan tanı konabilir.
Dermatit herpetiformis düşünülüyorsa cilt biyopsisi, bazı durumlarda genetik (HLA-DQ2/DQ8) test ya da kapsül endoskopi gibi ek incelemeler gerekebilir. HLA testi tek başına tanı koydurmaz; negatifse çölyak olasılığını büyük ölçüde azaltır.
Tedavi Öncesi Değerlendirme ve Hazırlık
Tanı sonrasında anemi, demir, B12, folat, D vitamini, kalsiyum, karaciğer enzimleri ve tiroid işlevleri gibi tetkikler istenebilir. Tip 1 diyabet, otoimmün tiroid hastalığı gibi çölyakla birlikte görülebilen durumlar araştırılır. Kemik yoğunluğu ölçümü gerekebilir. Çocuklarda boy ve kilo gelişimi değerlendirilir.
Diyete başlamadan önce kayıtlı bir diyetisyenle görüşmek önerilir. Evdeki gıdaların etiketleri gözden geçirilir; ortak kullanılan mutfak gereçleri temizlenir ve glutenli ürünler için ayrı bir alan belirlenir. İlaçlar, vitaminler ve diş macunu, dudak koruyucu gibi ürünlerin gluten içerip içermediği üreticiden ya da eczacıdan öğrenilmelidir.
Yenmemesi ve Dikkat Edilmesi Gereken Besinler
- Buğday, çavdar, arpa ve bunlardan yapılan ekmek, makarna, bulgur, irmik, kuskus, şehriye, börek, kek, bisküvi ve bira kesinlikle yasaktır.
- Hazır çorba, sos, mayonez, ketçap, soya sosu, baharat karışımları, işlenmiş et ürünleri, şarküteri, hazır dondurma ve puding gibi ürünlerde gluten bulunabilir; etiket kontrolü gerekir.
- Saf baharatlar doğal olarak glutensizdir; sorun, karışımlara katılan dolgu maddeleri ve çapraz bulaşmadır. Güvenilir üreticiden alınan ya da evde öğütülen ürünler tercih edilebilir.
- Modifiye nişasta ve dekstrin gibi katkılar çoğu zaman mısır ya da patatesten elde edilir. Kaynak buğday ise etikette belirtilmesi gerekir; belirsizse üreticiden bilgi alınmalıdır.
- Şarap ve damıtık içkiler genel olarak glutensiz kabul edilir; bira ve malt içkiler glutenlidir. Alkol zaten genel sağlık için sınırlandırılmalıdır.
Tedavi Sonrası
Tedavi Sonrası Takip
Glutensiz diyetin başlamasından sonra belirtilerin düzelmesi genellikle birkaç hafta ila birkaç ay sürer. Çocuklarda bağırsak dokusu çoğunlukla 3 ila 6 ayda iyileşir; erişkinlerde tam iyileşme birkaç yıl alabilir. Hekim 3 ila 6 ay sonra, ardından belirti ve diyet uyumuna göre yılda bir izlem yapar. Bu kontrollerde belirtiler, kilo, kan sayımı, vitamin ve mineral düzeyleri ve tTG antikoru değerlendirilir. Antikor düzeyinin düşmesi diyete uyumu gösteren yardımcı bir bulgudur ancak bağırsak iyileşmesinin kesin kanıtı değildir.
Belirtiler sürerse ya da yeniden başlarsa hekim gizli gluten kaynaklarını, laktoz intoleransı, bakteri aşırı çoğalması, pankreas yetmezliği, mikroskobik kolit gibi diğer nedenleri ve gerekirse dirençli çölyakı araştırır. Bazı durumlarda kontrol biyopsisi gerekebilir. Kemik yoğunluğu, tanı sırasında düşükse belirli aralıklarla yeniden ölçülür.
Günlük Yaşamda Yapılması ve Kaçınılması Gerekenler
- Yaşam boyu glutensiz beslenmeye devam edin; bayram, seyahat ve dışarıda yemek gibi durumlar için önceden plan yapın. Restoranlarda çapraz bulaşma konusunu sorun.
- Glutensiz etiketli ürünleri kontrol edin; doğal olarak glutensiz besinleri (sebze, et, baklagil, pirinç, mısır) temel alın.
- Süt ürünlerini kemik sağlığı için diyette tutun. Geçici laktoz intoleransı varsa hekiminiz laktozsuz ürünleri önerebilir; süt ürünlerinden kendi kendinize tamamen vazgeçmeyin.
- Sigaradan kaçının; sigara kemik sağlığını ve genel sağlığı olumsuz etkiler.
- Diyete aşırı katı bir şekilde uyum kaygı yaratıyorsa ya da sosyal yaşamı zorlaştırıyorsa diyetisyen ya da ruh sağlığı uzmanından destek alınabilir.
- Çölyaklı bireylerin birinci derece akrabalarının hekime danışarak tarama yaptırması önerilir.
- Çölyak hastalığı olan kişilerde pnömokok ve hepatit B aşılarının uygunluğu hakkında hekime danışılması önerilir.
Diyete Uyulmazsa Ne Olur?
Diyete uyulmadığında bağırsak hasarı sürer; demir eksikliği anemisi, kemik erimesi ve kırık riski, çocuklarda boy kısalığı, düşük, infertilite ve nadiren ince bağırsak lenfoması gibi komplikasyon riski artar. Diyete uyum bu riskleri azaltır, ancak sıfıra indirmeyi garanti etmez; bu yüzden düzenli takip gerekir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Diyete rağmen ishal, karın ağrısı, kilo kaybı ya da halsizlik sürüyorsa, yeni ortaya çıkan kemik ağrısı ya da kırık varsa, çocuğun boy ve kilo alımı duruyorsa randevu alınmalıdır. Şiddetli karın ağrısı, kanlı dışkı, sürekli kusma, bayılma ya da su kaybı belirtileri varsa acile başvurulmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Çölyak hastalığı tedavi edilebilir mi, kesin çözümü var mı?
Çölyak hastalığının bugün için kalıcı bir çözümü yoktur; ancak yaşam boyu glutensiz diyetle belirtiler kontrol altına alınabilir ve bağırsak dokusu iyileşebilir. Diyete uyum sürdükçe komplikasyon riski belirgin biçimde azalır, bırakıldığında hastalık yeniden aktifleşir. Bu nedenle tedavi bir kür değil, yaşam biçimi olarak görülmelidir.
Çölyak tedavisinde ilaç var mı?
Çölyak hastalığını tedavi eden onaylanmış bir ilaç yoktur; temel tedavi glutensiz diyettir. İlaçlar yalnızca anemi, vitamin eksikliği, kemik erimesi, dermatit herpetiformis ya da dirençli çölyak gibi özel durumlarda destek amacıyla hekim kararıyla kullanılır. Doktora danışmadan ilaç ya da takviye kullanmayın.
Çölyak tedavisi ne kadar sürer?
Glutensiz diyet ömür boyu sürdürülür. Belirtiler genellikle birkaç hafta ila birkaç ayda düzelir, çocuklarda bağırsak iyileşmesi çoğunlukla 3 ila 6 ay, erişkinlerde ise birkaç yıl sürebilir. Bu süre kişiden kişiye değişir; takip aralıklarını hekiminiz belirler.
Çölyak tanısı nasıl konur?
Önce kandan doku transglutaminaz IgA gibi antikorlar ve toplam IgA bakılır. Erişkinlerde tanı genellikle endoskopi ve ince bağırsak biyopsisiyle doğrulanır; seçilmiş çocuk hastalarda uzman kararıyla biyopsisiz tanı mümkün olabilir. Testler sırasında glutenli diyet sürmelidir; tanıdan önce diyete başlamak sonucu yanıltabilir.
Biyopsi öncesi ve sonrası nelere dikkat edilmeli?
Biyopsi endoskopi sırasında alınır ve işlemden önce hekimin söylediği süre kadar aç kalınır; genellikle 6 saat civarıdır. Kullanılan ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, hekime bildirilmelidir. İşlem sonrası hafif boğaz ağrısı ya da şişkinlik olabilir; şiddetli karın ağrısı, kusma, siyah dışkı ya da ateş olursa hemen sağlık kuruluşuna başvurun.
Çölyak hastaları hangi besinleri yiyemez?
Buğday, çavdar, arpa ve bunlardan yapılan ekmek, makarna, bulgur, irmik, kuskus, şehriye, bisküvi, kek, börek ve bira yenmez. Hazır sos, çorba, şarküteri ve işlenmiş ürünlerde gizli gluten olabilir; etiketler okunmalıdır. Ayrıntılı liste için diyetisyenle çalışmak en güvenli yoldur.
Çölyak hastaları neler yiyebilir?
Sebze, meyve, et, balık, yumurta, süt, yoğurt, peynir, bakliyat, pirinç, mısır, patates, kinoa, karabuğday ve darı doğal olarak glutensizdir. Glutensiz etiketli un, ekmek ve makarna da kullanılabilir. İşlenmiş ürünlerde çapraz bulaşma olabileceğinden etiket kontrolü yine gereklidir.
Gluten nedir, hangi besinlerde bulunur?
Gluten buğday, çavdar ve arpada bulunan bir protein grubudur. Ekmek, makarna, bulgur, irmik, bisküvi, kek, bira ve birçok hazır üründe bulunur. Çölyaklı kişilerde bu protein bağışıklık tepkisi başlatarak ince bağırsağa zarar verir.
Çölyak hastaları yulaf yiyebilir mi?
Yulaf kendisi gluten içermez ve çoğu çölyaklı tarafından tolere edilir; ancak çoğunlukla buğdayla aynı tesislerde işlendiği için gluten bulaşır. Yalnızca sertifikalı glutensiz yulafın, hekim ya da diyetisyen onayıyla tüketilmesi önerilir. Yulaf kaynaklı belirti olursa tüketim bırakılıp hekime bilgi verilmelidir.
Çölyak hastaları alkol tüketebilir mi?
Bira ve malt içkiler gluten içerdiği için yasaktır. Şarap ve damıtık içkiler genel olarak glutensiz kabul edilir, ancak aromalı ya da katkılı ürünlerde gluten olabilir. Alkol aynı zamanda bağırsağı ve karaciğeri yorabileceğinden ölçülü olmak ve hekimin önerisini almak gerekir.
Çölyak hastaları sigara kullanabilir mi?
Sigara kullanmamak gerekir. Sigara hem kemik kaybını hem de sindirim sistemi ve kalp damar hastalıkları riskini artırır; çölyaklı kişide kemik sağlığı zaten risk altında olduğu için daha önemlidir. Bırakmak için hekimden destek alınabilir.
Diyet bozulursa ne olur?
Glutensiz diyet bozulduğunda ishal, karın ağrısı, şişkinlik gibi belirtiler çıkabilir ya da hiç belirti olmadan bağırsak hasarı sürebilir. Uzun vadede anemi, kemik erimesi ve nadiren lenfoma gibi komplikasyon riski artar. Kaza ile gluten alındığında genellikle diyete geri dönmek yeterlidir; belirtiler uzun sürerse hekime danışılmalıdır.
Çölyak hastalığı kalıtsal mıdır, çocuğuma geçer mi?
Genetik yatkınlık önemlidir ancak kesin geçiş yoktur. Birinci derece akrabalarda çölyak görülme sıklığı yaklaşık yüzde 10 civarındadır. Aile bireylerine belirti olmasa da hekim önerisiyle tarama testi yapılabilir.
Çölyak hastası çocuklar nasıl beslenmeli?
Çocuklar da glutensiz diyeti ömür boyu sürdürmelidir. Büyüme ve gelişmeyi desteklemek için dengeli beslenme, yeterli kalsiyum, demir ve D vitamini alımı gerekir. Probiyotik ya da vitamin takviyesi gibi ürünler yalnızca hekim önerisiyle kullanılmalı, okulda ve evde çapraz bulaşma önlemleri alınmalıdır.
Çölyak hastaları hamilelikte nelere dikkat etmeli?
Tedavi edilmemiş çölyak, düşük ve erken doğum riskini artırabilir; glutensiz diyete uyan kadınlarda bu risk azalır. Hamilelikte demir, folat, B12 ve D vitamini düzeyleri kontrol edilmeli ve gerekirse hekim önerisiyle takviye yapılmalıdır. Diyete uyum, gebelik öncesi başlanıp sürdürülmelidir.
Çölyak hastalığı adet düzensizliğine ve doğurganlığa yol açar mı?
Tanı almamış ya da tedavi edilmeyen çölyakta geç adet görme, adet düzensizliği, erken menopoz ve doğurganlıkta azalma görülebilir. Glutensiz diyetle bu sorunların çoğu düzelebilir. Adet düzensizliği tek başına çölyağa işaret etmez; jinekolojik muayeneyle diğer nedenler de araştırılmalıdır.
Çölyak dişleri ve ağız sağlığını etkiler mi?
Evet; özellikle çocuklarda diş minesinde bozulma, renk değişikliği ve tekrarlayan ağız aftları görülebilir. Bu bulgular, tanıyı düşündüren ipuçlarından olabilir. Glutensiz diyet ve düzenli diş hekimi kontrolü önerilir.
Non-çölyak gluten hassasiyeti çölyaktan farklı mıdır?
Evet. Non-çölyak gluten hassasiyetinde gluten sonrası şişkinlik, karın ağrısı ya da yorgunluk görülebilir, ancak çölyak antikorları ve bağırsak hasarı bulunmaz. Tanı çölyak ve buğday alerjisi dışlanarak konur. Bu nedenle önce çölyak testleri yapılmalı, sonra diyet düzenlenmelidir.
Çörek otu ya da bitkisel kürlerle çölyak tedavi edilebilir mi?
Hayır. Çörek otu, bitki çayları ya da başka bir kürün çölyağı tedavi ettiğine dair bilimsel kanıt yoktur ve bunlar glutensiz diyetin yerine geçemez. Kullanmak isterseniz ürünün glutensiz olduğundan emin olun ve önce doktorunuza danışın.
Dirençli çölyak hastalığı nedir?
Katı glutensiz diyete rağmen en az bir yıla yakın süreyle belirtilerin ve bağırsak hasarının sürmesi durumudur. Çok nadirdir; önce gizli gluten alımı ve başka hastalıklar dışlanır. Bu durumda uzman merkezde değerlendirme ve steroid ya da bağışıklık baskılayıcı tedavi gerekebilir.
Kaynaklar
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Coeliac disease - Treatment
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Celiac Disease
- NIDDK (ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü). Treatment for Celiac Disease
- Klinik Tıp Pediatri Dergisi (DergiPark). Çölyak Hastalığı
- Genel Sağlık Bilimleri Dergisi (DergiPark). Çölyak Hastalığı ve Glutensiz Besleme