Rahim Sarkması
Rahim sarkması (uterus prolapsusu), rahmi taşıyan pelvik taban kasları ve bağ dokusunun zayıflaması sonucu rahmin vajinaya doğru inmesidir. Hafif olgularda egzersiz ve pesser, belirtileri belirgin olgularda ameliyat gündeme gelebilir.

Özet
Rahim sarkması (uterus prolapsusu, pelvik organ prolapsusunun bir türü), rahmi yerinde tutan pelvik taban kasları ve bağ dokusunun zayıflaması nedeniyle rahmin vajinaya doğru aşağı inmesidir. Hafif olgularda rahim vajina içinde kalır, ileri olgularda rahim ağzı ve rahim vajina girişinden dışarı çıkabilir. Rahim sarkması çoğunlukla doğum yapmış ve menopoz sonrası dönemdeki kadınlarda görülür, ancak daha genç kadınlarda da ortaya çıkabilir.
Rahim sarkması hayati bir tehlike oluşturmaz ancak vajinada dolgunluk ve ağırlık hissi, idrar ve gaita sorunları, cinsel ilişkide rahatsızlık gibi şikayetlerle günlük yaşamı ve yaşam kalitesini etkileyebilir. Şikayeti olmayan ya da hafif rahatsızlık veren kadınlarda tedavi gerekmeyebilir. Tedavi kararı sarkmanın derecesi, belirtilerin şiddeti, kadının yaşı, genel sağlığı ve gebelik isteği gibi etkenlere göre hekimle birlikte verilir.
Seçenekler arasında yaşam tarzı düzenlemeleri, pelvik taban (Kegel) egzersizleri, pesser adı verilen vajinal destek aygıtı, menopoz sonrası vajinal östrojen tedavisi ve ameliyat bulunur. Vajinadan çıkıntı fark ettiğinizde, kanama, ağrı ya da idrar yapamama gibi bir sorun yaşıyorsanız kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurun.
Hakkında
Rahim Sarkması Nedir?
Rahim, leğen (pelvis) boşluğunda mesanenin arkasında, rektumun (kalın bağırsağın son kısmı) önünde yer alan, gebelikte bebeğin geliştiği organdır. Rahmi yerinde tutan yapılar; pelvik taban kasları, rahmi çevreleyen bağlar ve bağ dokusudur (fasya). Bu destek yapıları yaşlanma, doğum, hormon eksikliği ve karın içi basıncı artıran etkenlerle zayıflayabilir. Destek yetersiz kaldığında rahim vajina kanalına doğru iner. Tıpta bu duruma uterus prolapsusu denir.
Rahim sarkması çoğu kez tek başına görülmez. Mesane (sistosel), rektum (rektosel) ya da ince bağırsak (enterosel) de aynı zayıf desteğe bağlı olarak vajinaya doğru sarkabilir. Bu duruma genel olarak pelvik organ prolapsusu denir. Halk arasında "rahim düşmesi" de denir.
Sarkmanın Derecelendirilmesi
Hekimler rahim sarkmasını muayenede ölçerek evreler. Yaygın kullanılan POP-Q sisteminde sarkma 0 ile IV arası evrelenir. Anlaşılır olması için derece şöyle özetlenebilir:
- Evre I: Rahim hafif iner, himen (vajina girişi) düzeyinden belirgin olarak yukarıdadır.
- Evre II: Rahim vajina girişine yaklaşır, himenin yakınına kadar iner.
- Evre III: Rahmin bir bölümü vajina girişinin dışına çıkar.
- Evre IV: Rahmin tamamı vajinanın dışındadır (tam prolapsus, prosidensiya).
Evre ile şikayetler her zaman paralel gitmez. Evre I-II olan bir kadın belirgin şikayet yaşayabilirken, bazı ileri evre kadınlarda şikayet az olabilir. Tedavi kararı yalnızca evreye göre değil, belirtilere ve kişisel durumlara göre verilir.
Tedavi Seçenekleri
Tedaviye karar verirken sarkmanın tipi ve derecesi, şikayetlerin şiddeti, hastanın yaşı, cinsel yaşamı, gebelik planı ve eşlik eden hastalıkları göz önüne alınır. Şikayeti olmayan hafif sarkmalarda yalnızca izlem yeterli olabilir.
- Yaşam tarzı düzenlemeleri: Fazla kilonun verilmesi, kabızlığın önlenmesi, sigaranın bırakılması ve kronik öksürüğün tedavisi karın içi basıncı azaltır. Ağır yük kaldırmayı sınırlamak ve doğru kaldırma tekniği kullanmak yararlı olur.
- Pelvik taban kas egzersizleri (Kegel): Özellikle evre I-II sarkmada ve hafif şikayetlerde şikayetleri azaltabilir. Doğru yapıldığından emin olmak için fizyoterapistten ya da hekimden eğitim almak gerekir. Egzersizler sarkmayı tamamen ortadan kaldırmayabilir.
- Pesser: Vajina içine yerleştirilen, silikondan yapılmış halka ya da destek aygıtıdır. Ameliyat istemeyen ya da ameliyata uygun olmayan kadınlarda sık kullanılan, etkili bir seçenektir. Düzenli temizlik ve hekim kontrolü gerekir, aksi halde akıntı, kötü koku, tahriş ve nadiren yara oluşabilir.
- Vajinal östrojen: Menopoz sonrası vajinal dokuyu güçlendirmek ve tahrişi azaltmak amacıyla hekim kararıyla kullanılabilir. Sarkmayı tek başına düzeltmez.
- Ameliyat: Şikayetlerin belirgin olduğu ya da diğer yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda uygulanır. Ameliyat tipi kişiye göre değişir. Vajinadan yapılan histerektomi (rahmin alınması) ile rahmin desteklenmesi, rahmi koruyarak bağlara tutturma (histeropeksi) veya laparoskopik ve robotik yöntemlerle sakrokolpopeksi, ya da cinsel yaşamı olmayan ileri yaştaki kadınlarda vajinayı daraltan işlemler yapılabilir. Her yöntemin avantajları, riskleri ve nüks (yeniden sarkma) olasılığı farklıdır. Tüm hastalarda rahmin alınması şart değildir.
Ameliyat sonrası vajinal kanama, ağrı, enfeksiyon, idrar ve bağırsak sorunları ve sarkmanın tekrar etmesi görülebilir. Bu bilgiler genel amaçlıdır. Tedavi için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına, gerekirse üroginekoloji deneyimli bir hekime başvurun.
Nedenleri
Rahim sarkmasının ortak nedeni, pelvik taban kaslarının ve rahmi taşıyan bağ dokusunun zayıflamasıdır. Bu zayıflama genellikle tek bir nedenden değil, birden fazla etkenin yıllar içinde birleşmesinden kaynaklanır.
Vajinal Doğum
Doğum sırasında pelvik taban kasları, sinirler ve bağ dokusu gerilir ve zedelenebilir. Doğum sayısı arttıkça, bebek iri olduğunda, doğum eylemi uzadığında ve forseps ya da vakum gibi aletli doğum yapıldığında risk artar. Her vajinal doğum sarkmaya yol açmaz. Çoğu kadında sarkma doğumdan yıllar sonra ortaya çıkar. Sezaryen riski azaltabilir ama tamamen ortadan kaldırmaz.
Yaşlanma ve Menopoz
Yaş ilerledikçe bağ dokusu ve kaslar gücünü kaybeder. Menopozla birlikte östrojen hormonu azalır, vajina ve pelvik taban dokuları incelir ve esnekliğini yitirir. Bu nedenle rahim sarkması menopoz sonrası dönemde daha sık görülür.
Karın İçi Basıncın Artması
Kronik öksürük (örneğin sigaraya ya da akciğer hastalıklarına bağlı), uzun süreli kabızlık ve ıkınma, sık ve ağır yük kaldırma ve obezite pelvik tabana sürekli yük bindirir. Bu etkenler zamanla desteği zayıflatır.
Genetik ve Bağ Dokusu Yapısı
Bazı kadınlarda bağ dokusu doğuştan daha zayıftır. Ailede sarkma öyküsü olması ve Ehlers-Danlos gibi bağ dokusu hastalıkları riski artırır. Bu kadınlarda sarkma genç yaşta da görülebilir.
Daha Önce Geçirilen Pelvik Ameliyatlar
Histerektomi gibi bazı pelvik ameliyatlar da ilerleyen yıllarda vajina kubbesinde ya da diğer organlarda sarkma riskini değiştirebilir.
Yerçekimi tek başına neden değildir, ancak ayakta durulan saatler boyunca organlara yük bindirir. Doğumun başlatılması (indüksiyon) tek başına neden kabul edilmez, ancak forseps ve vakum gibi aletli doğumlar riski artırabilir.
Belirtileri
Hafif rahim sarkması çoğu zaman belirti vermez ve başka bir nedenle yapılan jinekolojik muayenede saptanır. Belirtiler genellikle sarkma ilerledikçe ortaya çıkar ve gün içinde, özellikle ayakta uzun süre kaldıktan sonra artar, sabah ve yattığınızda azalır.
Vajinada Dolgunluk, Ağırlık ve Çıkıntı
Vajinada ya da leğen bölgesinde ağırlık, çekilme ya da bir şey düşüyormuş hissi sık görülür. İleri evrede vajina girişinde ele gelen ya da gözle görülen bir kitle (rahim ağzı ya da rahmin kendisi) fark edilir. Oturma, yürüme ve cinsel ilişki sırasında rahatsızlık olabilir.
İdrar Yakınmaları
İdrar kaçırma (özellikle öksürme, hapşırma, gülme ya da ağır kaldırma sırasında), sık idrara çıkma, ani gelen ve tutulamayan idrar hissi, idrarı tam boşaltamama, idrar akışının zayıflaması ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları görülebilir. Bazı kadınlarda idrarı yapabilmek için sarkan bölgeyi elle itmek gerekir.
Bağırsak Yakınmaları
Kabızlık, dışkıyı tam boşaltamama hissi ve dışkılamak için vajina ya da makat çevresine parmakla destek verme ihtiyacı görülebilir.
Cinsel İşlevde Sorunlar
Cinsel ilişkide ağrı, rahatsızlık, vajinada gevşeklik hissi ve ilişkiden kaçınma görülebilir.
Kanama ve Akıntı
Dışarı çıkan doku sürtünmeye bağlı tahriş olur ya da yaralanabilir. Bu durum lekelenme ya da kanama ve akıntıya neden olabilir. Menopozdan sonra herhangi bir vajinal kanama, sarkma ile açıklanmadan önce mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Bel ve Kasık Ağrısı
Bel ve kasık bölgesinde çekilme ya da künt ağrı görülebilir. Bel ağrısı çok sayıda nedene bağlı olabilir ve tek başına rahim sarkmasını göstermez.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
- Vajinada çıkıntı ya da dolgunluk hissi, idrar kaçırma, kabızlık gibi yakınmalar günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurun.
- Menopozdan sonra herhangi bir vajinal kanama olursa ya da kötü kokulu akıntı, yara ve devamlı kanama varsa gecikmeden başvurun.
- İdrarınızı hiç yapamıyorsanız, çok şiddetli karın ya da leğen ağrısı, ateş, titreme ya da dışarı çıkan dokuda renk değişimi (morarma, koyulaşma) varsa acil servise gidin.
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Rahim sarkması tanısı, hastanın öyküsü ve jinekolojik muayene ile konur. Belirtiler yol gösterici olsa da kesin tanı ve evreleme için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı gerekir.
Öykü ve Jinekolojik Muayene
Hekim önce şikayetlerinizi, doğum öykünüzü, geçirdiğiniz ameliyatları, kronik hastalıklarınızı ve idrar ve bağırsak alışkanlıklarınızı sorar. Muayene masasında sırtüstü yatarken, gerekirse ayakta ve ıkınırken vajina muayene edilir. Hasta ıkınırken rahmin ve diğer organların ne kadar indiği değerlendirilir ve sarkma POP-Q sistemi ile evrelenir. Mesane ve rektumun durumu da aynı muayenede incelenir. Muayene genellikle kısa sürer ve ağrısızdır. Rahatsızlık hissederseniz hekime söylemekten çekinmeyin. Adet döneminde de muayene yapılabilir, ancak kanamanız çoksa hekiminize bildirin.
Ek Testler
- İdrar tahlili ve idrar rezidüsü ölçümü: Enfeksiyon ve mesanenin tam boşalıp boşalmadığı kontrol edilir. Gerekirse ultrason ile değerlendirilir.
- Ürodinami: İdrar kaçırma şikayeti varsa, özellikle ameliyat planlanıyorsa mesane fonksiyonlarını ölçmek için yapılabilir.
- Ultrason: Rahim ve yumurtalıkların değerlendirilmesi için kullanılabilir. Rahim sarkmasının tanısında rutin olarak MR gerekmez. Karmaşık ya da tekrarlayan olgularda hekim ek görüntüleme isteyebilir.
- Servikal tarama (smear), endometrium örneklemesi: Bunlar rahim sarkmasını tanımaya yönelik testler değildir. Anormal kanama ya da şüpheli bulgu varsa rahim ağzı ve rahim iç tabakasından örnek alınarak kanser gibi başka nedenler araştırılır. Örnekleme çoğunlukla poliklinik şartlarında ince bir aletle yapılır, bazı hastalarda kürtaj gerekebilir.
Ayırıcı Tanı
Vajinadan çıkıntı yapan her kitle rahim sarkması değildir. Mesane ve rektum sarkması, rahim ağzı uzaması, polip ve miyom gibi durumlar benzer şikayet verebilir. Bu yüzden belirtiler varsa kendi kendinize teşhis koymayın.
Risk Faktörleri
Aşağıdaki etkenler rahim sarkması riskini artırır. Bu faktörlerin varlığı sarkma geliştireceğiniz anlamına gelmez.
Vajinal Doğum
Vajinal doğum sayısı arttıkça risk yükselir. İri bebek, uzun süren doğum eylemi, forseps ya da vakum kullanımı ve doğumda pelvik taban hasarı riski artırır. Sezaryen daha düşük riskle ilişkili olsa da tamamen koruyucu değildir.
İleri Yaş ve Menopoz
Risk yaşla birlikte artar. Menopoz sonrası östrojen eksikliği doku desteğini zayıflatır.
Obezite
Fazla kilo karın içi basıncı artırır ve pelvik tabana sürekli yük bindirir. Kilo vermek şikayetleri azaltabilir ve riski düşürebilir.
Kronik Öksürük ve Kabızlık
Sigara ve akciğer hastalıklarına bağlı kronik öksürük ve ıkınmayı gerektiren kabızlık, tekrarlayan basınç artışı ile bağ dokusunu zorlar.
Ağır Yük Kaldırma
Meslek gereği ya da sporda sürekli ağır yük kaldırma karın içi basıncı artırır. Ağır işlerde çalışan kadınlarda risk daha yüksek bulunmuştur.
Genetik Yatkınlık ve Bağ Dokusu Hastalıkları
Ailede rahim sarkması olması ve bağ dokusunu etkileyen hastalıklar risk faktörüdür. Bazı çalışmalarda beyaz ve Hispanik kadınlarda sarkmanın daha sık bildirildiği belirtilmiştir. Ancak bu veri her toplum için geçerli olmayabilir ve bireysel risk bu bilgiyle belirlenemez.
Daha Önce Pelvik Cerrahi
Histerektomi ve sarkma ya da idrar kaçırma için yapılmış ameliyatlar, ilerleyen yıllarda başka bölgelerde sarkma riskini etkileyebilir.
Komplikasyonları
Rahim sarkması çoğunlukla yavaş ilerler ve yaşamı tehdit etmez. Ancak ilerlemiş ve tedavi edilmemiş sarkma bazı sorunlara yol açabilir.
Vajinal Ülser ve Enfeksiyon
Dışarı çıkan rahim ağzı ve vajina duvarı iç çamaşıra sürtünür, kurur ve tahriş olur. Bu durum yaralara (ülser), kanamaya, akıntıya ve enfeksiyona yol açabilir. Ülserler çoğunlukla iyi huyludur ve bu nedenle sarkma kendiliğinden kansere neden olmaz. Ancak iyileşmeyen bir yara varsa hekim gerektiğinde biyopsi alır.
İdrar Sorunları
İdrar kaçırma, mesanenin tam boşalmaması, idrar yolu enfeksiyonlarında artış ve idrar yapmakta güçlük görülebilir. İleri ve uzun süren olgularda idrarın böbrekten mesaneye taşındığı kanalların (üreter) baskılanması sonucu böbrekte genişleme (hidronefroz) ve böbrek fonksiyonlarında bozulma olabilir. Bu nadir fakat ciddi bir durumdur.
Bağırsak Sorunları ve Rektosel
Rektosel (rektumun vajinaya doğru çıkıntı yapması) olduğunda dışkıyı boşaltmakta zorluk, kabızlık ve vajina içine parmak itme ihtiyacı doğabilir. Rektosel rahim sarkmasından bağımsız olabilir, aynı destek zayıflığına bağlı olarak birlikte görülebilir.
Mesane Sarkması (Sistosel)
Mesanenin vajinaya doğru sarkması da sık görülen eşlik eden durumdur. İdrar kaçırma ve idrarı tam boşaltamamaya yol açabilir.
Cinsel Yaşam ve Psikolojik Etki
Ağrı, rahatsızlık ve beden imajı değişimi cinsel yaşamı, özgüveni ve sosyal yaşamı olumsuz etkileyebilir. Kadınlarda kaygı ve depresif belirtiler görülebilir. Bu konularda hekimle açıkça konuşmak ve gerekirse psikolojik destek almak önemlidir.
Ne Zaman Acil Başvurulmalı?
İdrar yapamama, çok şiddetli ağrı, ateş, dışarı sarkan dokuda morarma ya da kötü kokulu akıntı ve yoğun kanama durumunda gecikmeden acil servise başvurun.
Nasıl Önlenir
Rahim sarkması her zaman önlenemez, çünkü yaşlanma ve genetik yapı gibi etkenler değiştirilemez. Ancak riski azaltmaya ve mevcut sarkmanın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilecek önlemler vardır.
Pelvik Taban (Kegel) Egzersizleri
Pelvik taban kaslarını güçlendirmek, özellikle doğum sonrasında ve ileriki yaşlarda faydalı olabilir. Kegel egzersizleri hafif sarkmada şikayetleri azaltabilir. Sarkmanın hiç gelişmeyeceğini garanti etmez. Doğru kasları bulmak için bir sağlık uzmanından eğitim almak yararlıdır. Kasları tanımak için idrar akışını yalnızca bir kez kısaca durdurmayı deneyebilirsiniz. Düzenli egzersizi ise idrar yaparken yapmayın, çünkü akışı sık durdurmak mesanenin tam boşalmasını zorlaştırır. Egzersizi boş mesaneyle yapın.
Yaygın bir yöntem, kasları 3-5 saniye sıkıp aynı sürede gevşetmek ve bunu günde birkaç kez tekrarlamaktır. Programı hekiminizle ya da fizyoterapistle belirleyin.
Kabızlığın Önlenmesi
Lif açısından zengin beslenme (sebze, meyve, tam tahıl, baklagil), yeterli sıvı tüketimi ve düzenli hareket kabızlığı azaltır. Tuvalette uzun süre ıkınmaktan kaçının. Kabızlık sürerse hekime başvurun. Müshil olarak kullanılan bitkisel ürünleri ve hint yağını doktora danışmadan kullanmayın.
Ağır Yük Kaldırmayı Sınırlama
Mesleki ya da sportif nedenlerle sık ve ağır yük kaldırmak karın içi basıncı artırır. Mümkünse ağır yükleri sık kaldırmaktan kaçının, kaldırırken dizlerden destek alın ve nefesi tutup ıkınmayın. Ağır kaldırma sporu yapanlar için doğru teknik ve nefes düzeni önemlidir.
Kronik Öksürüğün Tedavisi ve Sigara
Üç haftadan uzun süren (yetişkinlerde sekiz haftayı aşan kronik) öksürüğün nedeni araştırılmalıdır. Sigarayı bırakmak hem öksürüğü hem de doku sağlığını iyileştirir. Öksürük kesici ilaçları da hekim önerisiyle kullanın.
Sağlıklı Kilo
Fazla kilolardan kurtulmak, pelvik taban üzerindeki yükü azaltır. Dengeli beslenme ve düzenli egzersizle kademeli kilo vermek önerilir. Hızlı ve katı diyetlerden kaçının.
Doğum Sonrası Bakım
Doğumdan sonra pelvik taban kasları dinlenmeli ve kademeli olarak güçlendirilmelidir. Gerekirse pelvik taban fizyoterapisinden yararlanılabilir. Menopoz sonrasında vajinal ve pelvik taban sağlığı için düzenli jinekolojik kontrol önemlidir.
Tedavi Seçenekleri
İlgili tedaviler
İlgili ameliyatlar
Sık Sorulan Sorular
Rahim sarkması nedir ve nasıl anlaşılır?
Rahim sarkması, rahmin destek yapılarının zayıflaması sonucu vajinaya doğru inmesidir. Vajinada dolgunluk ya da ağırlık hissi, vajina girişinde çıkıntı, idrar kaçırma ve cinsel ilişkide rahatsızlık sık görülen belirtilerdir. Kesin tanı jinekolojik muayene ile bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından konulur.
Rahim sarkması kimlerde görülür, kaç yaşında olur?
En sık menopoz sonrası dönemdeki ve vajinal doğum yapmış kadınlarda görülür. Doğum sayısı, iri bebek doğurmak, obezite, kronik öksürük ve kabızlık, ağır yük kaldırma ve bağ dokusu zayıflığı riski artırır. Genç kadınlarda da görülebilir, ancak daha az sıktır.
Doğum yapan her kadında rahim sarkması olur mu?
Hayır, doğum yapan her kadında rahim sarkması gelişmez. Doğum sayısı, bebeğin boyutu, doğumun uzun sürmesi ve aletli doğum gibi etkenler riski artırır. Sarkma çoğunlukla doğumdan yıllar sonra ortaya çıkar.
Rahim sarkması kendiliğinden geçer mi?
Rahim sarkması çoğunlukla kendiliğinden tamamen geçmez. Hafif olgularda pelvik taban egzersizleri, kilo kontrolü ve kabızlığın önlenmesi şikayetleri azaltabilir. İleri olgularda pesser ya da ameliyat gerekebilir.
Rahim sarkması hangi evrelerde tedavi gerektirir?
Tedavi, evreden çok şikayetlerin kişiyi ne kadar rahatsız ettiğine göre belirlenir. Şikayeti olmayan hafif sarkmalarda yalnızca izlem yeterli olabilir. Şikayet varsa evre I ve II dahil egzersiz, pesser ya da cerrahi gündeme gelebilir. Ayrıntıya hekim karar verir.
Rahim sarkmasının tedavisinde kullanılan yöntemler nelerdir?
Tedavide yaşam tarzı düzenlemeleri, pelvik taban egzersizleri, pesser, menopoz sonrası vajinal östrojen ve ameliyat kullanılır. Hafif şikayetlerde ameliyatsız yöntemler çoğunlukla ilk adımdır. Şikayetleri belirgin olan ya da diğer yöntemlerden yarar görmeyen hastalarda ameliyat önerilebilir.
Pesser nedir, ameliyatsız tedavi mümkün mü?
Pesser, vajina içine yerleştirilen ve rahmi destekleyen silikon bir aygıttır. Ameliyat istemeyen ya da ameliyata uygun olmayan kadınlarda etkili bir seçenek olabilir. Düzenli olarak temizlenmesi ve hekim tarafından kontrol edilmesi gerekir, aksi halde akıntı ve tahriş görülebilir.
Rahim sarkması ameliyatında rahim mutlaka alınır mı?
Hayır, her hastada rahim alınmaz. Vajinal histerektomi ile rahmin alınması ve desteklenmesi, rahmi koruyan ve bağlara tutturan (histeropeksi) yöntemler ve sakrokolpopeksi gibi seçenekler vardır. Seçim yaşa, gebelik isteğine, sarkma tipine ve genel sağlığa göre yapılır.
Rahim sarkması ameliyatının başarı oranı nedir, tekrar eder mi?
Başarı oranı yönteme, sarkma derecesine ve hastaya göre değişir. Birçok kadında şikayetler belirgin biçimde azalır ancak sarkma yeniden ortaya çıkabilir. Ameliyat öncesinde seçeneğin başarı ve nüks olasılığını hekiminizle konuşun.
Rahim sarkması ameliyatı hangi yöntemlerle yapılır?
Ameliyat vajinadan (vajinal yolla), karından açık olarak ya da laparoskopik ve robotik kapalı yöntemlerle yapılabilir. Hangi yolun seçileceği sarkma tipine, hekimin deneyimine ve hastanın durumuna bağlıdır. Her yaklaşımın riski, iyileşme süresi ve nüks olasılığı farklıdır.
Rahim sarkması ameliyatından sonra nelere dikkat edilmeli?
Ameliyattan sonra bir süre ağır kaldırmaktan, ıkınmaktan ve cinsel ilişkiden kaçınılması önerilir. Süresini ameliyatı yapan hekim belirler. Kabızlığı önlemek, öksürüğü tedavi ettirmek ve kontrollere gitmek nüks riskini azaltmaya yardımcı olur. Ateş, yoğun kanama ya da şiddetli ağrı olursa hekime başvurun.
Rahim sarkması hamileliğe engel midir?
Hafif rahim sarkması hamile kalmaya engel olmaz. Gebelik ve doğum sırasında sarkma artabilir. İleri evre sarkmada gebelik ve doğum yöntemi hekimle birlikte planlanmalıdır. Doğum şekli (normal ya da sezaryen) her olguya göre değerlendirilir.
Rahim sarkması olan kadın normal doğum yapabilir mi?
Hafif sarkmada normal doğum çoğunlukla mümkündür, ancak ileri sarkma ya da önceki sarkma ameliyatı varsa doğum yöntemi hekimle belirlenmelidir. Her olguda sezaryen şart değildir. Doğumdan sonra pelvik taban egzersizleri ve kontrol önerilir.
Rahim sarkması kansere neden olur mu?
Hayır, rahim sarkması kansere neden olmaz. Ancak dışarı çıkan dokuda yara ya da kanama olabilir ve yara iyileşmezse hekim biyopsi isteyebilir. Menopoz sonrası kanama ve kötü kokulu akıntı gibi şikayetler kanser dahil başka nedenler açısından mutlaka araştırılmalıdır.
Rahim sarkması idrar kaçırmaya neden olur mu?
Evet, rahim sarkması idrar kaçırmaya ve mesanenin tam boşalamamasına yol açabilir. Öksürme, hapşırma ya da yük kaldırma sırasında kaçırma olabilir. Sarkma düzeldiğinde idrar şikayetleri bazen artabilir ya da yeni ortaya çıkabilir, bu nedenle ameliyat öncesi mesane değerlendirmesi yapılır.
Rahim sarkması cinsel yaşamı etkiler mi?
Evet, bazı kadınlarda cinsel ilişkide ağrı, rahatsızlık, vajinada dolgunluk hissi ve isteksizlik görülebilir. Bu durum tedaviyle (pesser, egzersiz, ameliyat) iyileşebilir. Eşinizle ve hekiminizle açık konuşmak çözüm bulmayı kolaylaştırır.
Rahim sarkması için hangi bölüme gidilir?
Kadın hastalıkları ve doğum bölümüne başvurulur. İleri ve karmaşık olgularda üroginekoloji konusunda deneyimli bir jinekoloji uzmanı tercih edilebilir. Plastik cerrahi bu hastalığın standart tedavi bölümü değildir.
Rahim sarkması ne zaman acil durumdur?
İdrarı hiç yapamama, çok şiddetli ağrı, ateş, dışarıdaki dokuda morarma ya da koyulaşma, kötü kokulu akıntı ve yoğun kanama acil başvuru gerektirir. Menopozdan sonra ortaya çıkan her vajinal kanama da gecikmeden hekime gösterilmelidir.
Egzersizle rahim sarkması geçer mi, Kegel nasıl yapılır?
Kegel egzersizleri özellikle hafif sarkmada şikayetleri azaltabilir, ancak ilerlemiş sarkmayı tamamen ortadan kaldırmayabilir. Kasları 3-5 saniye sıkıp aynı sürede gevşetmek ve günde birkaç kez tekrarlamak yaygın bir yöntemdir. Doğru kasları bulmak için bir fizyoterapist ya da hekimden eğitim almak yararlıdır.
Rahim sarkması psikolojik sorunlara yol açar mı?
Evet, ileri sarkma bazı kadınlarda özgüven kaybına, kaygıya ve sosyal yaşamdan çekilmeye neden olabilir. Bu duygular normaldir ve tedavi edilebilir. Hekiminizle paylaşmak ve gerekirse psikolojik destek almak yararlıdır.
Kaynaklar
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Pelvic organ prolapse
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Uterine prolapse
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Pelvic Support Problems
- Cukurova Medical Journal (DergiPark). Comparison of effectiveness of laparoscopic and transvaginal mesh operations in uterus protective surgery of women in reproductive-age with pelvic organ prolapse (stage ≥2).
- İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi (DergiPark). Pelvik Relaksasyon Tanılı Hastanın Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeline Göre Değerlendirilmesi: Olgu Sunumu