Panik Atak
Panik atak, birkaç dakika içinde doruğa çıkan ani ve yoğun korku nöbetidir; çarpıntı, nefes darlığı, terleme ve ölüm korkusu gibi belirtilerle seyreder. Atakların tekrarlaması panik bozukluğu düşündürür ve psikoterapi ile ilaç tedavisinden yarar görür.

Özet
Panik atak, belirgin bir tehlike olmadan ya da tehlikeyle orantısız şekilde ortaya çıkan, birkaç dakika içinde doruğa ulaşan ani ve yoğun bir korku ya da rahatsızlık nöbetidir. Çarpıntı, terleme, titreme, nefes darlığı, göğüste sıkışma, bulantı, baş dönmesi, ölüm korkusu ya da kontrolü kaybetme korkusu gibi belirtilerden en az dördü birlikte görülür. Atak genellikle 10 dakika içinde zirve yapar, çoğu kişide 20-30 dakika içinde yatışır.
Tek bir panik atak geçirmek hastalık anlamına gelmez; birçok insan yaşamında en az bir kez panik atak yaşayabilir. Atakların beklenmedik biçimde tekrarlaması ve kişinin yeni atak korkusuyla yaşamını değiştirmesi durumunda panik bozukluk tanısı konur. Panik atak yaşamı tehdit etmez, kalp krizine ya da akıl hastalığına yol açmaz.
Panik bozukluk iyi tedavi edilebilen bir durumdur. Bilişsel davranışçı terapi ve antidepresan ilaçlar çoğu kişide ataklarda belirgin azalma sağlar. İlk kez yaşanan göğüs ağrısı, çarpıntı ya da nefes darlığında ise panik atak varsayılmadan önce kalp gibi bedensel nedenlerin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır.
Hakkında
Panik Atak ve Panik Bozukluk Farkı
Panik atak tek bir ataktır. Panik bozukluk ise tekrarlayan beklenmedik panik atakların ardından en az bir ay boyunca yeni atak olacağı kaygısının sürmesi, ya da atakları önlemek için davranışların (belirli yerlerden kaçınma, egzersizi bırakma gibi) değişmesi ile tanımlanan ruhsal bir bozukluktur. Her panik atak geçiren kişi panik bozukluk geliştirmez. Panik atak bazen depresyon, sosyal anksiyete, travma sonrası stres bozukluğu ya da tıbbi hastalıklar gibi başka durumların içinde de görülebilir.
Atakların Türleri
- Beklenmedik ataklar: Belirgin bir tetikleyici olmadan, bir anda ortaya çıkar. Panik bozukluk tanısında esas olan türdür.
- Beklenen (bir duruma bağlı) ataklar: Asansör, kalabalık, toplu taşıma gibi belirli bir durumla karşılaşıldığında ya da karşılaşılacağı düşünüldüğünde gelişir.
- Gece ataklar: Uykudan panik içinde uyanmayla seyreden atak biçimidir; atağın içeriği gündüz ataklarıyla aynıdır.
Bazı kaynaklarda atakların belirtilerine göre (kalp ağırlıklı, solunum ağırlıklı, sindirim ağırlıklı gibi) gruplandırıldığı görülür. Bu gruplamalar tanı kılavuzlarında ayrı birer tanı değildir ve tedavi seçimini değiştirmez.
Panik Atak Sırasında Neler Yapılabilir?
- Güvenli ve sessiz bir yere oturun. Atağın zararsız olduğunu ve birkaç dakikada geçeceğini kendinize hatırlatın.
- Yavaş ve derin nefes alın (örneğin dört saniye burundan alıp altı saniye ağızdan verin). Hızlı nefes almak belirtileri artırır.
- Dikkatinizi çevrenizdeki nesnelere verin; gördüğünüz beş şeyi ya da duyduğunuz sesleri sayın.
- Atağın geçmesini beklerken kaçmaya ya da ortamdan çıkmaya çalışmak, ileride o ortamdan korkma eğilimini güçlendirebilir.
- Yeni, şiddetli ya da kola ve çeneye yayılan göğüs ağrısı veya bayılma varsa beklemeyin, 112'yi arayın.
Tedavi Seçenekleri
Panik bozukluk tedavisinde iki ana yöntem vardır; ikisi birlikte de kullanılabilir. Seçimi uzman hekim, kişinin yakınmalarına, tercihine ve eşlik eden durumlara göre yapar.
Psikoterapi
Bilişsel davranışçı terapi (BDT) panik bozuklukta kanıtı en güçlü psikoterapi yöntemidir. Genellikle haftalık görüşmelerle 12-16 seans civarında sürer, bazı kişilerde daha kısa ya da uzun olabilir. Temel bileşenleri şunlardır:
- Psikoeğitim: Panik atağın nasıl ortaya çıktığını ve zararsız olduğunu anlamak.
- Bilişsel yeniden yapılandırma: Belirtileri felaket gibi yorumlayan düşünceleri (örneğin "kalp krizi geçiriyorum") dengeli düşüncelerle değiştirmek.
- Maruz bırakma çalışmaları: Çarpıntı ve nefes hızlanması gibi bedensel duyumlara ve kaçınılan yerlere kontrollü, kademeli şekilde yaklaşmak.
- Nefes ve gevşeme çalışmaları: Atak sırasında kullanılacak sakinleşme becerileri.
Bilişsel davranışçı grup terapisinin de bireysel terapiye benzer yarar sağlayabildiği bildirilmiştir.
İlaç Tedavisi
Panik bozuklukta ilk seçenek ilaçlar, SSRI (örneğin sertralin, essitalopram, paroksetin, fluoksetin) ve SNRI (venlafaksin) grubu antidepresanlardır. Bu ilaçlar atak sırasında değil, düzenli ve doktorun belirlediği dozda kullanılır; etkileri genellikle 2-6 hafta içinde belirginleşir. Başlangıçta geçici huzursuzluk ve mide yakınmaları olabilir, bu nedenle doz kademeli artırılır. İyileşme sağlansa bile ilaç genellikle aylarca sürdürülür ve bırakılacağında doz hekim gözetiminde yavaş azaltılır.
Benzodiazepin grubu sakinleştiriciler atakları hızlı bastırabilir ancak bağımlılık ve tolerans riski taşıdığı için yalnız kısa süreli ve hekim kontrolünde kullanılır. Tüm ilaçlar doktora danışmadan başlanmamalı, doz değiştirilmemeli ve aniden bırakılmamalıdır.
Bitkisel ürünlerin ve vitamin takviyelerinin panik bozukluğu tedavi ettiğine dair bilimsel kanıt sınırlıdır; doktorunuza danışmadan kullanmayın.
Panik Atakla Birlikte Görülebilen Durumlar
- Agorafobi: Kaçmanın zor olabileceği ya da yardım alınamayacağı düşünülen yerlerden (kalabalık, toplu taşıma, açık alan, kuyruk, evden uzakta olma) korku ve kaçınma. Kapalı alan korkusu klostrofobi olarak ayrı adlandırılır.
- Depresyon: Süregelen çökkün duygudurum, ilgi ve istek kaybı, uyku ve iştah değişikliği ile seyreder; panik bozukluğu olanların önemli bir kısmında görülür.
- Sosyal anksiyete bozukluğu: Başkalarının önünde değerlendirilme ve utanma korkusudur.
- Hastalık kaygısı: Ciddi bir hastalığı olduğu korkusunun sürmesidir. Panik belirtilerinin bedensel olması bu kaygıyı artırabilir.
- Alkol ve madde kullanımı: Atakları kendi başına bastırmak için alkol ya da sakinleştirici kullanımı zamanla sorunu kötüleştirir.
Nedenleri
Panik atağın tek bir nedeni yoktur. Biyolojik, psikolojik ve çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı düşünülür.
Biyolojik Etkenler
Panik bozukluk ailesel olarak görülebilir; yakın akrabasında bulunanlarda risk artar. Beyinde korku ve tehdit algısını düzenleyen bölgelerin ve otonom sinir sisteminin, serotonin ve noradrenalin gibi sinir ileticilerinin düzenlenmesindeki farklılıkların rol oynadığı düşünülür. Bu, kişinin zararsız bedensel duyumlara aşırı duyarlı olmasına yol açabilir.
Psikolojik Etkenler
Çarpıntı ya da baş dönmesi gibi bedensel duyumları tehlikeli (örneğin kalp krizi) olarak yorumlama eğilimi, atağın korkusunun artmasına ve bir kısır döngüye yol açar. Kaygıya duyarlılık yüksek olan kişilerde bu döngü daha kolay gelişir.
Stres, Yaşam Olayları ve Travma
Yoğun ve uzun süren stres, sevilen birinin kaybı, iş ya da ilişki değişiklikleri ve çocukluk dönemindeki olumsuz yaşantılar ilk atağın ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir. Çoğu kişide ilk atak büyük bir stres döneminde yaşanır.
Tıbbi Durumlar, Madde ve İlaçlar
Aşırı çalışan tiroid bezi (hipertiroidi), kalp ritim bozuklukları, kan şekeri düşüklüğü ve bazı hormonal durumlar panik atağa benzeyen belirtiler verebilir. Fazla kafein, nikotin, uyarıcı maddeler, alkol ya da sakinleştirici ilaçların bırakılması da atağı tetikleyebilir. Bu nedenle ilk değerlendirmede bu olasılıklar elenir.
Belirtileri
Atak Sırasında Görülen Belirtiler
Panik atağın belirtileri aniden başlar ve genellikle 10 dakika içinde en şiddetli düzeye ulaşır. Aşağıdaki belirtilerden en az dördünün birlikte bulunması panik atak tanımını karşılar:
- Çarpıntı, kalbin hızlı ya da güçlü atması
- Terleme
- Titreme ya da sarsılma
- Nefes darlığı ya da boğuluyormuş hissi
- Göğüste ağrı ya da sıkışma
- Bulantı ya da karın rahatsızlığı
- Baş dönmesi, sersemlik ya da bayılacakmış gibi olma
- Üşüme ya da ateş basması
- El ve ayaklarda uyuşma ya da karıncalanma
- Gerçekdışılık hissi (derealizasyon) ya da kendinden uzaklaşma (depersonalizasyon)
- Kontrolü kaybetme ya da çıldırma korkusu
- Ölüm korkusu
Belirtiler atağın içinde birlikte ve hızla gelişir; belirli bir sıra ya da evre izlemez. Atak sırasında kişi bilinçlidir ve çevresini algılar.
Atak Dışında Görülenler
Panik bozukluğu olanlarda yeni atak gelir korkusu (beklenti kaygısı), atakların olduğu yerlerden kaçınma, tek başına dışarı çıkmaktan çekinme ve bedensel duyumları sürekli izleme görülebilir. Bu durum iş, okul ve sosyal yaşamı kısıtlayabilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
- Atak ilk kez yaşanıyorsa ya da belirtiler daha önce hiç yaşanmamış şekildeyse.
- Atakların tekrarlaması, yeni atak korkusu yaşamı etkilemeye başlamışsa.
- Kaçınma davranışı gelişmiş, işe gitmek ya da evden çıkmak zorlaşmışsa.
- Depresif duygudurum, alkol ya da madde kullanımı eşlik ediyorsa.
Göğüs ağrısı yeniyse, 15-20 dakikadan uzun sürüyorsa, kola, çeneye ya da sırta yayılıyorsa, soğuk terleme, bayılma ya da belirgin nefes darlığıyla birlikteyse bu bir kalp krizi olabilir; panik atak varsayılmadan 112 aranmalıdır. Panik atağı ve kalp krizini yalnız belirtilere bakarak ayırt etmek mümkün değildir. Kendine zarar verme ya da intihar düşüncesi varsa da gecikmeden 112'ye ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır.
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Panik atak ve panik bozukluk tanısını psikiyatri uzmanı, kişinin anlattıklarına dayanarak koyar. Tanı için özel bir laboratuvar testi yoktur; önemli olan, benzer belirtilere yol açabilecek bedensel nedenlerin dışlanmasıdır.
Görüşme ve Tanı Ölçütleri
Hekim atakların nasıl başladığını, ne kadar sürdüğünü, belirtilerini, tetikleyicileri, sıklığını, atak korkusu ve kaçınma davranışını sorar. Tanı konabilmesi için tekrarlayan beklenmedik panik atakların olması ve bunlardan en az birini izleyen bir ay ya da daha uzun süre yeni atak kaygısı veya atakla ilgili davranış değişikliği bulunması gerekir. Kafein ve madde kullanımı, ilaçlar, aile öyküsü, depresyon ve diğer anksiyete bozuklukları da sorgulanır. Gerektiğinde ölçekler kullanılabilir.
Fizik Muayene ve Testler
- Muayene: Nabız, tansiyon, kalp ve akciğer dinlenmesi.
- EKG: Kalp ritim bozukluklarını ve kalp hastalığını araştırır.
- Kan testleri: Tiroid hormonları (TSH), kan sayımı (kansızlık için), kan şekeri ve gerekirse diğer testler.
- Ek testler: Yakınmalar ya da risk faktörleri varsa kalp ile ilgili ileri incelemeler (efor testi, ekokardiyografi gibi) ve diğer testler istenebilir.
Testlerin normal çıkması durumu hafifletmez; belirtiler gerçektir ve tedavi edilebilir. Bedensel nedenler dışlandığında tanı ve tedavi planı belirlenir.
Risk Faktörleri
- Aile öyküsü: Panik bozukluğu olan yakın akrabası olanlarda risk daha yüksektir. Ancak aile öyküsü olan herkes hastalanmaz.
- Kadın cinsiyet: Panik bozukluk kadınlarda erkeklere göre yaklaşık iki kat daha sık görülür.
- Yaş: Çoğunlukla geç ergenlik ile otuzlu yaşlar arasında başlar; her yaşta görülebilir.
- Yoğun stres ve büyük yaşam değişiklikleri: Kayıp, ayrılık, iş kaybı, hastalık, doğum gibi olaylar.
- Travma ve çocukluk dönemi olumsuz yaşantıları: Taciz, ihmal ya da ağır kayıplar.
- Diğer ruhsal bozukluklar: Depresyon, yaygın anksiyete, sosyal anksiyete ve travma sonrası stres bozukluğu.
- Kafein, nikotin ve alkol: Aşırı kullanım atakları tetikleyebilir ya da sıklaştırabilir.
- Kaygıya duyarlı yapı: Bedensel duyumları tehlikeli olarak yorumlama eğilimi.
- Bazı tıbbi durumlar: Tiroid hastalıkları, astım ve kalp ritim bozuklukları ataklara zemin hazırlayabilir.
Risk faktörlerinin olması kişinin kesinlikle panik atak geçireceği anlamına gelmez; risk faktörü olmayan kişilerde de görülebilir.
Komplikasyonları
Panik bozukluk tedavi edilmediğinde atak sayısı artabilir ve yaşam kalitesi belirgin düşebilir. Erken tanı ve tedavi bu sorunların çoğunu önler ya da hafifletir.
Agorafobi ve Kaçınma
Atak geçirilen yerlerden ve atakta yardım alınamayacağı düşünülen durumlardan kaçınma zamanla genişleyebilir. Kişi toplu taşıma, alışveriş merkezi, kalabalık ya da evden uzak yerlere gitmekten kaçınır, bazen evden hiç çıkamaz hale gelir.
Depresyon ve Diğer Kaygı Bozuklukları
Panik bozukluk sık olarak depresyonla ve diğer anksiyete bozukluklarıyla birlikte görülür. Çökkün duygudurum, ilgi kaybı ve umutsuzluk fark edildiğinde tedavi planında bunlar da ele alınmalıdır.
Alkol ve Madde Kullanımı
Atakları ya da beklenti kaygısını gidermek için alkol, sakinleştirici ya da başka maddelere yönelmek bağımlılık gelişme riskini artırır ve uzun vadede ataklar kötüleşir.
Yaşam İşlevlerinde Bozulma
İş ve okul devamsızlığı, ilişkilerde gerginlik, sosyal geri çekilme ve sık acil servis ya da doktor başvurusu görülebilir. Bedensel bir hastalığı olduğu korkusuyla tekrarlayan gereksiz tetkikler de yaşanabilir.
İntihar Düşüncesi
Panik bozukluk, özellikle depresyon ya da madde kullanımı eşlik ettiğinde, intihar düşüncesi riskinde artışla ilişkilidir. Kendine zarar verme ya da yaşamına son verme düşüncesi olan kişi ya da yakınları gecikmeden 112'yi aramalı veya en yakın acil servise başvurmalıdır. Bu düşünceler tedavi edilebilir ve yardım istemek önemli bir adımdır.
Nasıl Önlenir
Panik Atağı Tamamen Önlemek Mümkün mü?
Panik atakları tümüyle önlemenin kesin bir yolu yoktur, ancak sıklığını ve şiddetini azaltmaya yardımcı olabilecek adımlar vardır. Bu adımlar hekim tarafından önerilen tedavinin yerine geçmez.
Yaşam Tarzı Önlemleri
- Kafein ve nikotini azaltın: Kahve, çay, kola, enerji içecekleri ve sigara çarpıntıyı ve kaygıyı artırabilir.
- Alkolden kaçının: Alkol kısa süreli rahatlatsa da ertesi gün atak olasılığını artırabilir.
- Düzenli uyuyun: Uyku düzensizliği ve yetersiz uyku kaygı düzeyini yükseltir.
- Düzenli egzersiz yapın: Haftada birkaç kez tempolu yürüyüş gibi aktiviteler kaygıyı azaltabilir. Egzersiz sırasında çarpıntıdan korkup bırakmak yerine kademeli artırmak yardımcı olur.
- Gevşeme ve nefes egzersizleri öğrenin: Yavaş diyafram nefesi, kas gevşetme ve farkındalık çalışmaları gerginliği azaltabilir.
- Düzenli öğün alın: Uzun süre aç kalmak kan şekerini düşürüp belirtileri tetikleyebilir.
Erken Yardım Almak ve Nüksü Önlemek
Atakların ilk dönemde bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak, kaçınma davranışının yerleşmesini ve panik bozukluğun ağırlaşmasını önlemeye yardımcı olabilir. Tedavi sonrasında öğrenilen becerilerin sürdürülmesi, ilaçların hekim önerisiyle düzenli kullanılması ve bırakma sürecinin doktor gözetiminde yapılması atakların geri dönme olasılığını azaltır. Stresli dönemlerde ya da belirtiler yeniden belirdiğinde erken başvuru önemlidir.
Tedavi Seçenekleri
İlgili tedaviler
Sık Sorulan Sorular
Panik atak nedir?
Panik atak, belirgin bir tehlike olmadan aniden başlayan, birkaç dakikada doruğa çıkan yoğun korku nöbetidir. Çarpıntı, terleme, titreme, nefes darlığı ve ölüm korkusu gibi belirtilerle seyreder. Kendi başına yaşamı tehdit etmez ve tedavi edilebilir.
Panik atak ve panik bozukluk aynı şey midir?
Hayır. Panik atak tek bir ataktır ve birçok insan yaşamında bir kez panik atak geçirebilir. Panik bozukluk ise tekrarlayan beklenmedik atakların ardından en az bir ay süren yeni atak korkusu ya da davranış değişikliği ile tanımlanan ruhsal bir bozukluktur.
Panik atak ne kadar sürer?
Panik atak genellikle birkaç dakika içinde doruk noktasına çıkar ve çoğu kişide 20-30 dakika içinde yatışır. Sonrasında bir süre yorgunluk ve gerginlik sürebilir. Belirtiler saatlerce sürüyorsa başka bir sağlık sorunu da düşünülmelidir.
Panik atak sırasında ne yapılmalı?
Güvenli bir yere oturup yavaş ve derin nefes almak, atağın zararsız olduğunu ve geçeceğini kendinize hatırlatmak ve dikkatinizi çevrenizdeki nesnelere vermek yardımcı olur. Hızlı nefes alma belirtileri artırır. Göğüs ağrısı yeni, uzun süren ya da kola ve çeneye yayılıyorsa beklemeden 112 aranmalıdır.
Panik atak ile kalp krizi arasındaki fark nedir?
İki durum yalnız belirtilere bakılarak güvenilir biçimde ayırt edilemez, çünkü ikisinde de göğüs ağrısı, çarpıntı ve nefes darlığı olabilir. Yeni başlayan, 15-20 dakikadan uzun süren, kola ya da çeneye yayılan, eforla artan göğüs ağrısı veya soğuk terleme ve bayılma varsa 112 aranmalıdır. Daha önce panik bozukluk tanısı almış olsanız bile belirtiler olağandışı ise acil değerlendirme istenmelidir.
Panik atak kendiliğinden geçer mi?
Tek bir atak genellikle birkaç dakika içinde zirve yapıp kendiliğinden yatışır. Ancak ataklar tekrarlıyorsa, yeni atak korkusu yaşamı etkiliyorsa ya da kaçınma davranışı gelişmişse tedavi olmadan düzelmesi çoğu zaman beklenmez. Bu durumda bir psikiyatri uzmanına başvurmak gerekir.
Panik atak tedavi edilmezse ne olur?
Tedavi edilmeyen panik bozuklukta ataklar sıklaşabilir, kişi atak korkusuyla birçok yerden kaçınmaya başlayabilir ve agorafobi, depresyon, alkol ya da madde kullanımı gelişebilir. İş, okul ve sosyal yaşam bozulabilir. Erken tedavi bu riskleri belirgin biçimde azaltır.
Panik atak nasıl tedavi edilir?
Tedavide iki ana yöntem vardır: bilişsel davranışçı terapi ve antidepresan ilaçlar (SSRI ve SNRI grubu). Bunlar tek başına ya da birlikte kullanılabilir ve seçimi psikiyatri uzmanı yapar. İlaçlar düzenli kullanıldığında etkisi haftalar içinde ortaya çıkar; doktora danışmadan başlanmamalı veya bırakılmamalıdır.
Panik atak tamamen iyileşir mi, tedaviden sonra tekrarlar mı?
Panik bozukluğu olanların çoğu tedaviyle atakları belirgin biçimde azaltır, birçok kişide atak tamamen durur. Ancak stresli dönemlerde ya da tedavi bırakıldıktan sonra belirtiler geri dönebilir. Terapide öğrenilen becerileri sürdürmek ve ilacı doktor önerisiyle yavaş azaltmak nüks riskini düşürür.
Panik atak tedavisi ne kadar sürer?
Süre kişiye göre değişir. Bilişsel davranışçı terapi çoğu zaman haftalık 12-16 seans civarında sürer ve ilaçların etkisi 2-6 haftada ortaya çıkar. İyileşme sağlandıktan sonra ilaç genellikle aylarca sürdürülür ve hekim gözetiminde azaltılarak bırakılır.
Psikoterapi ve ilaç tedavisi bir arada uygulanabilir mi?
Evet. İki yöntem birlikte kullanılabilir ve bazı kişilerde tek başına kullanımdan daha yararlıdır. Hafif ve orta düzeyde belirtilerde tek başına psikoterapi ya da ilaç yeterli olabilir. En uygun yöntemi kişinin tercihi ve eşlik eden durumlar da dikkate alınarak psikiyatri uzmanı belirler.
Panik atak ilaçları bağımlılık yapar mı?
Panik bozuklukta ilk seçenek olan antidepresanlar bağımlılık yapmaz ancak aniden bırakılırsa yoksunluk benzeri yakınmalar olabilir. Benzodiazepin grubu sakinleştiriciler ise bağımlılık ve tolerans riski taşıdığı için yalnız kısa süreli ve hekim kontrolünde kullanılır. İlaçları kendi başınıza başlamayın ya da kesmeyin.
Panik atak sırasında kişi kendini kontrol edebilir mi?
Atak sırasında kişi bilinçlidir ve çevresini algılar; kontrolü kaybetme korkusu gerçek bir kontrol kaybı değildir. Yavaş nefes alma ve dikkati dağıtma gibi yöntemler atak sırasında da uygulanabilir. Tedavinin amaçlarından biri de bu becerileri güçlendirmektir.
Panik atak hangi yaşta başlar, kimlerde görülür?
Panik bozukluk en sık geç ergenlik ile otuzlu yaşlar arasında başlar, ancak çocuklarda ve ileri yaşta da görülebilir. Kadınlarda erkeklere göre yaklaşık iki kat daha sık görülür. Aile öyküsü, yoğun stres ve diğer anksiyete bozuklukları riski artırır.
Panik atağı tetikleyen etkenler nelerdir?
Ataklar çoğu zaman beklenmedik olarak gelir. Aşırı kafein ve nikotin, alkol ya da alkolün bırakılması, uykusuzluk, yoğun stres ve bazı tıbbi durumlar (tiroid hastalığı gibi) atakları tetikleyebilir. Bazı kişilerde kalabalık ya da kapalı alan gibi belirli durumlar da atağa yol açar.
Sigara ve alkol panik atağı tetikler mi?
Nikotin ve alkol atakları tetikleyebilir ya da sıklaştırabilir; alkolün etkisi geçerken ve alkol bırakıldığında kaygı ve çarpıntı artabilir. Alkol atakları tedavi etmez, uzun vadede kötüleştirir. Kafeinli içeceklerin azaltılması da önerilir.
Panik atak önlenebilir mi?
Panik atakları tümüyle önlemenin kesin bir yolu yoktur, ancak kafein ve nikotini azaltmak, düzenli uyumak, düzenli egzersiz yapmak ve gevşeme egzersizleri sıklığı ve şiddeti azaltmaya yardımcı olabilir. Atakların tekrarlaması durumunda erken tedavi, sorunun kalıcı hale gelmesini önlemeye yardımcı olur.
Panik atak ile anksiyete atağı aynı şey midir?
Anksiyete atağı tıbbi bir terim değildir; halk arasında hem panik atak hem de yoğun kaygı dönemleri için kullanılır. Panik atak ani başlayıp birkaç dakikada doruğa çıkan şiddetli korkuyla ayrılırken, kaygı genellikle daha yavaş artar ve daha uzun sürer.
Panik atak ölümcül müdür, kalp krizine ya da deliliğe yol açar mı?
Panik atak yaşamı tehdit etmez, kalp krizine ya da akıl hastalığına yol açmaz. Atak sırasındaki hızlı kalp atışı ve nefes darlığı zararsız olsa da çok korkutucudur. İlk atakta kalp gibi bedensel nedenlerin dışlanması için bir hekime görünmek yine de önemlidir.
Panik atak için hangi bölüme başvurulmalı?
Göğüs ağrısı ve çarpıntı nedeniyle ilk kez başvuruluyorsa dahiliye ya da kardiyoloji ile bedensel nedenler elenebilir. Tanı ve tedavi için psikiyatri uzmanına başvurulur; psikoterapi için klinik psikolog da destek verir.
Kaynaklar
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Panic disorder
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Panic disorder
- Cleveland Clinic. Panic Attacks & Panic Disorder: Causes, Symptoms & Treatment
- Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi (DergiPark). Panik Bozukluğun Bilişsel Davranışçı Vaka Formülasyonu
- Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar (DergiPark). Effectiveness of Cognitive Behavioral Group Therapy for Treatment of Panic Disorder: A Systematic Review