HASTALIK

Lösemi

Lösemi (kan kanseri), kemik iliğinde üretilen beyaz kan hücrelerinin anormal ve kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Akut ve kronik olmak üzere iki ana türü vardır, tanı kan ve kemik iliği incelemesine dayanır, tedavi türe göre hematoloji uzmanlarınca planlanır.

Son güncelleme: 17.11.2026
Lösemi

Özet

Lösemi, halk arasındaki adıyla kan kanseri, kan hücrelerinin üretildiği kemik iliğinde başlayan bir hastalıktır. Kemik iliğindeki bir kan hücresinin genetik yapısında oluşan değişiklikler nedeniyle anormal (olgunlaşamamış ya da işlevsiz) beyaz kan hücreleri kontrolsüz çoğalır. Bu hücreler kemik iliğini ve kanı doldurur, sağlıklı alyuvar, akyuvar ve trombosit üretimi azalır. Sonuçta kansızlık, enfeksiyonlara yatkınlık ve kolay kanama ortaya çıkar. Lösemi bulaşıcı değildir ve çoğu zaman kalıtsal bir hastalık da değildir.

Lösemiler hastalığın hızına ve etkilenen hücreye göre sınıflandırılır. Akut lösemi hızlı ilerler ve hemen tedavi gerektirir. Kronik lösemi yavaş seyreder, bazı hastalarda yıllarca belirti vermeyebilir. Dört ana tür vardır: akut lenfoblastik lösemi (ALL), akut miyeloid lösemi (AML), kronik lenfositik lösemi (KLL) ve kronik miyeloid lösemi (KML).

Tedavi türe, hastanın yaşına ve genetik özelliklere göre değişir. Kemoterapi, hedefe yönelik ilaçlar, immünoterapi, kemik iliği/kök hücre nakli ve destek tedavileri kullanılır. Sonuçlar türe göre büyük farklılık gösterir. Çocukluk çağı akut lenfoblastik löseminde tedavi başarısı yüksektir, bazı yetişkin lösemilerinde ise hastalığın kontrolü daha zordur. Açıklanamayan halsizlik, kolay morarma, sık enfeksiyon, uzayan ateş ya da ense, koltuk altı ve kasık bölgesinde şişlik gibi yakınmalar varsa vakit kaybetmeden bir hekime başvurulmalıdır.

Hakkında

Lösemi Nedir?

Kemik iliği, kemiklerin içindeki süngerimsi dokudur ve alyuvar (oksijen taşır), akyuvar (enfeksiyonla savaşır) ve trombosit (kanın pıhtılaşmasını sağlar) üretir. Lösemide bu hücrelerin öncülerinden biri genetik bir değişiklik geçirir. Anormal hücre olgunlaşamaz, ancak çok hızlı çoğalır ve sağlıklı hücrelerin yerini alır. Bu anormal hücrelere "blast" ya da "lösemi hücresi" denir. Hastalık önce kemik iliğini ve kanı, sonra karaciğer, dalak, lenf düğümleri gibi organları ve bazen beyin zarlarını etkileyebilir.

Lösemi, tüm kanserlerin yaklaşık %3 kadarını oluşturur. Çocuklarda en sık görülen kanser türüdür. Çocukluk çağı kanserlerinin yaklaşık dörtte biri ile üçte biri lösemidir. Yetişkinlerde ise yaşla birlikte sıklığı artar.

Lösemi Çeşitleri

Lösemiler iki ölçüte göre ayrılır. Hastalığın hızına göre akut ya da kronik, etkilenen hücre soyuna göre lenfoid (lenfosit kökenli) ya da miyeloid (granülosit, monosit gibi diğer akyuvar kökenli) olarak adlandırılır.

Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL)

Çocukluk çağında en sık görülen lösemidir ve en sık 2-5 yaş arasında ortaya çıkar. Yetişkinlerde, özellikle ileri yaşta da görülebilir. Hastalık haftalar içinde belirti verir. Çocuklarda yoğun kemoterapi protokolleri ile bugün tedavi başarısı yüksektir. Yetişkinlerde sonuçlar yaşa ve genetik özelliklere göre değişir.

Akut Miyeloid Lösemi (AML)

Yetişkinlerde en sık görülen akut lösemidir ve görülme sıklığı yaşla artar. Çocuklarda daha seyrektir. Hızlı ilerler ve hemen tedavi gerektirir. Önceden kemoterapi ya da radyoterapi görmüş olmak, sigara ve benzen gibi kimyasallar, miyelodisplastik sendrom gibi kan hastalıkları risk faktörleridir.

Kronik Lenfositik Lösemi (KLL)

Genellikle 60 yaş üzerinde görülür ve yavaş ilerler. Birçok hasta tesadüfen yapılan bir kan sayımında lenfosit artışı nedeniyle fark edilir. Erken evrede belirti yoksa çoğu hastada hemen tedavi başlanmaz, düzenli muayene ve kan testleri ile izlenir ("izle ve bekle"). Hastalık ilerleyip belirti verirse tedavi başlanır.

Kronik Miyeloid Lösemi (KML)

Çoğunlukla orta yaşta görülür. Hastaların büyük bölümünde "Philadelphia kromozomu" adı verilen, 9. ve 22. kromozomlar arasındaki bir yer değişikliği (BCR-ABL1 genini oluşturur) saptanır. Bu değişiklik kalıtsal değildir, sonradan kan hücrelerinde oluşur. Tirozin kinaz inhibitörü adı verilen ağızdan alınan hedefe yönelik ilaçlar sayesinde hastalar çoğunlukla uzun yıllar hastalığı kontrol altında yaşayabilir.

Çocuklarda Lösemi

Çocuklarda lösemi çoğunlukla ALL türüdür. Halsizlik, solukluk, sık ya da uzayan ateş, kolay morarma, kemik ve eklem ağrıları, karın şişliği ve lenf bezi büyümesi belirtileri arasındadır. Çocukların büyük bölümü tedaviye iyi yanıt verir, tedavi genellikle yaklaşık iki yıl sürer ve çocuk hematoloji-onkoloji merkezlerinde uygulanır. Ailenin nedeni kendisinde araması gerekmez. Lösemiye neden olan etkenlerin çoğu bilinmemektedir ve gebelikte ya da bebeklikte yapılan bir davranışa bağlanamaz.

Çocuğa tanının yaşına uygun, açık ve sakin bir dille anlatılması, tedavi ekibinden (hekim, hemşire, psikolog, sosyal hizmet uzmanı) destek alınması ve okul ile iletişimin sürdürülmesi tedavi sürecini kolaylaştırır. Lösemi bulaşıcı değildir, bu nedenle arkadaşlarının ve yakınlarının bilgilendirilmesi dışlanmayı önleyebilir.

Lösemi Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi planı lösemi türüne, hastanın yaşına, genel sağlık durumuna ve kan hücrelerindeki genetik özelliklere göre bir hematoloji uzmanı (çocuklarda çocuk hematoloji-onkoloji uzmanı) tarafından yapılır. Aşağıdaki seçeneklerden bir ya da birkaçı birlikte kullanılabilir.

  • Kemoterapi: Hızlı bölünen hücreleri hedefleyen ilaçlardır. Akut lösemilerde tedavinin temelidir ve genellikle aşamalıdır (remisyon indüksiyonu, konsolidasyon, idame). Damar yoluyla, ağızdan ya da omurilik sıvısına (intratekal) verilebilir. Bulantı, saç dökülmesi, ağız yaraları, kan sayılarında düşme ve enfeksiyon riski sık yan etkilerdir.
  • Hedefe yönelik tedavi: Lösemi hücrelerindeki belirli genetik değişiklikleri hedefler. KML ve Philadelphia kromozomu pozitif ALL tedavisinde tirozin kinaz inhibitörleri, bazı KLL ve AML türlerinde diğer hedefe yönelik ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar düzenli kullanılır ve hekime danışmadan bırakılmamalı ya da dozu değiştirilmemelidir.
  • İmmünoterapi: Bazı ALL ve KLL hastalarında monoklonal antikorlar ya da hücresel tedaviler (örneğin CAR-T) kullanılabilir. Bu seçenekler her hastaya uygun değildir, uzman merkezlerde değerlendirilir.
  • Kemik iliği/kök hücre nakli: Yüksek riskli ya da tedaviye yanıt vermeyen hastalarda, ya da hastalık nüks ettiğinde düşünülür. Doku uyumlu bir verici (kardeş, akraba dışı gönüllü ya da kısmen uyumlu akraba) ya da bazı durumlarda hastanın kendi hücreleri kullanılır. Nakil enfeksiyon, greft-versus-konak hastalığı gibi ciddi riskler taşır, karar nakil merkezinde çok disiplinli bir ekip tarafından verilir.
  • Radyoterapi: Seçilmiş hastalarda beyin, testis gibi bölgelere ya da nakil öncesi hazırlık için kullanılabilir.
  • Destek tedavisi: Kan ve trombosit nakli, enfeksiyonların önlenmesi ve tedavisi, bulantı ilaçları, beslenme desteği ve psikolojik destek tedavinin ayrılmaz parçasıdır.

Tedavi süresi türe göre çok değişir. Örneğin çocukluk çağı ALL'de yaklaşık iki yıl, KML'de ise kontrollü ilaç tedavisi yıllarca sürebilir. Sağkalım oranları yaş, tür ve genetik özelliklere göre büyük farklılık gösterir. Kişisel bilgi için hastayı izleyen hekime danışılmalıdır. Hastalar ilaçlarını doktorlarına danışmadan değiştirmemeli ya da bırakmamalıdır.

Nedenleri

Lösemiye neden olan kesin etken çoğu hasta için bilinmemektedir. Hastalığın temelinde kemik iliğindeki bir kan hücresinin genetik yapısında (DNA) oluşan hasar vardır. Bu hasar çoğunlukla doğumdan sonra, hücre bölünmesi sırasında sonradan oluşur ve ailevi olarak geçmez. Hasarlı hücre bölünmeyi kontrol eden genlerini yitirir, olgunlaşamadan çoğalır ve sağlıklı hücrelerin yerini alır.

Kontrolsüz Çoğalan Anormal Kan Hücreleri

Sağlıklı kemik iliğinde hücre sayısı vücudun ihtiyacına göre ayarlanır. Lösemide anormal hücreler bu denetimi kaybeder. Çok sayıda lösemi hücresi kemik iliğinde yer kaplayınca alyuvar, trombosit ve olgun akyuvar üretimi azalır. Bu nedenle kansızlık, kanama eğilimi ve enfeksiyonlara yatkınlık görülür.

Genetik Değişiklikler

Kromozomlarda yer değişikliği, gen kaybı ya da gen artışı lösemi hücrelerinde sık saptanır. Örneğin KML'de 9. ve 22. kromozomlar arasındaki yer değişikliği (Philadelphia kromozomu) hastalığın temel nedenidir. Bu değişikliklerin çoğu kalıtsal değildir. Nadiren ailede tekrarlayan lösemi öyküsü ya da Down sendromu gibi doğuştan genetik sendromlar riski artırır.

Çevresel Etkenler

Yüksek doz iyonlaştırıcı radyasyon, benzen gibi bazı kimyasallar, sigara (özellikle AML için) ve geçmişte alınan bazı kemoterapi ilaçları ile radyoterapi lösemi gelişme olasılığını artırabilir. Ancak bu etkenlere maruz kalan çoğu kişide lösemi gelişmez, lösemi olan birçok kişide ise bilinen bir maruziyet yoktur.

Belirtileri

Belirtiler türe ve hastalığın hızına göre değişir. Akut lösemilerde yakınmalar haftalar içinde belirginleşir. KLL ve KML gibi kronik türlerde ise hastalık yıllarca belirti vermeyebilir ve tesadüfen yapılan bir kan sayımında fark edilebilir. Belirtilerin çoğu başka, zararsız hastalıklarda da görülebilir, ancak devam eden ya da bir arada görülen yakınmalar mutlaka değerlendirilmelidir.

Halsizlik, Solukluk ve Nefes Darlığı

Alyuvar sayısı düştüğünde (kansızlık) dokulara yeterince oksijen taşınamaz. Kişi çabuk yorulur, rengi solar, çarpıntı ve eforla nefes darlığı yaşayabilir.

Sık Enfeksiyon ve Ateş

Olgun akyuvarlar yeterli üretilemediğinden enfeksiyonlar sık tekrarlar, geç iyileşir ya da ağırlaşır. Açık bir nedeni olmayan uzamış ateş, titreme ve gece terlemesi görülebilir.

Kolay Morarma ve Kanama

Trombosit azlığı nedeniyle çarpma olmadan ortaya çıkan morluklar, ciltte iğne ucu büyüklüğünde kırmızı-mor lekeler (peteşi), burun ve diş eti kanamaları, adet kanamasının artması görülebilir.

Lenf Bezi, Dalak ve Karaciğer Büyümesi

Boyun, koltuk altı ve kasıkta ağrısız şişlikler olabilir. Dalak ya da karaciğer büyüyünce karında dolgunluk, hızlı doyma ve iştahsızlık ortaya çıkabilir. Dalak büyümesi özellikle KML ve KLL'de sıktır.

Kemik ve Eklem Ağrıları, Kilo Kaybı

Kemik iliğindeki yoğun hücre birikimi kemik ve eklem ağrısına yol açabilir. Bu belirti özellikle çocuklarda akut lösemide erken ve önemli bir ipucu olabilir. Açıklanamayan kilo kaybı ve iştah azalması da görülebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

  • Birkaç haftadan uzun süren halsizlik, solukluk ya da tekrarlayan enfeksiyonlar.
  • Nedeni bilinmeyen morarmalar, ciltte kırmızı-mor noktalar, sık burun ya da diş eti kanaması.
  • Boyun, koltuk altı ya da kasıkta geçmeyen şişlikler, açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi.
  • Çocukta uzayan ateş, kemik ya da eklem ağrısı, solukluk ve morarma.

Acil servise başvurulması gereken durumlar: Durmayan kanama, şiddetli nefes darlığı, bilinç bulanıklığı ya da nöbet, şiddetli baş ağrısı ile kusma, göğüs ağrısı ve kemoterapi alan bir hastada 38 derece ve üzeri ateş. Kemoterapi sırasındaki ateş, bağışıklığın çok düşük olduğunu gösterebilir ve gecikmeden tedavi gerektirir.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Lösemi şüphesi olan kişi genellikle dahiliye, aile hekimi ya da çocuk doktoru tarafından değerlendirilir ve hematoloji uzmanına yönlendirilir. Tanı için tek bir testle yetinilmez. Kesin tanı ve tür ayrımı kan ve kemik iliği incelemesine dayanır.

Muayene ve Öykü

Hekim yakınmaları, ilaç ve maruziyet öyküsünü, ailedeki kan hastalıklarını sorar. Muayenede solukluk, morarma, lenf bezi, karaciğer ve dalak büyümesi araştırılır.

Tam Kan Sayımı ve Kan Yayması

Alyuvar, akyuvar ve trombosit sayıları ile hemoglobin düzeyi ölçülür. Kan yayması mikroskopta incelenerek anormal hücreler (blast) aranır. Akyuvar sayısı lösemide yüksek, normal ya da düşük olabilir. Bu nedenle tam kan sayımı lösemiyi düşündürebilir ancak tek başına tanı koydurmaz.

Kemik İliği Aspirasyonu ve Biyopsisi

Kalça kemiğinden özel bir iğne ile sıvı ve doku örneği alınır. İşlem erişkinlerde genellikle bölgeyi uyuşturan lokal anestezi ile yapılır, kısa süreli basınç ya da çekilme hissi duyulabilir. Çocuklarda çoğunlukla sedasyon ya da genel anestezi uygulanır. Örnek hematolog ve patolog tarafından incelenir.

Akış Sitometrisi, Sitogenetik ve Moleküler Testler

Akış sitometrisi hücrelerin yüzey özelliklerine bakarak lösemi türünü belirler (lenfoid ya da miyeloid). Kromozom analizi, FISH ve moleküler testler (örneğin KML'de BCR-ABL1) hastalığa özgü genetik değişiklikleri araştırır. Bu sonuçlar tedavi seçimini ve hastalığın seyrini öngörmeyi sağlar.

Diğer Tetkikler

Karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, görüntüleme (ultrason, BT, akciğer grafisi) ve gerektiğinde lomber ponksiyon (omurilik sıvısı örneği) uygulanabilir. Lomber ponksiyon, özellikle ALL'de beyin zarlarının tutulup tutulmadığını anlamak ve tedavi için yapılır.

Erken Tanının Önemi

Akut lösemilerde erken tanı ve vakit kaybetmeden tedavi başlanması önemlidir. Kronik lösemilerde ise tanı tesadüfen konabilir. Her iki durumda da düzenli izlem hastalığın seyrini ve tedavi zamanını belirlemeye yardımcı olur.

Risk Faktörleri

Lösemi gelişmesi bazı risk faktörleri ile ilişkilidir. Risk faktörlerinin varlığı hastalık geliştireceğiniz anlamına gelmez. Lösemi olan birçok kişide bilinen bir risk faktörü yoktur.

Yaş ve Cinsiyet

ALL çocukluk çağında (2-5 yaş) ve ileri yaşta, AML, KLL ve KML ise yaşla birlikte daha sık görülür. Lösemi türlerinin çoğu erkeklerde kadınlardan biraz daha sıktır.

Daha Önce Kemoterapi ya da Radyoterapi Alma

Başka bir kanser için alkilleyici ilaçlar ya da topoizomeraz II inhibitörleri gibi bazı kemoterapi ilaçlarını kullanmış kişilerde yıllar sonra ikincil lösemi (çoğunlukla AML ya da miyelodisplastik sendrom) gelişme olasılığı küçük de olsa artar. Yüksek doz radyoterapi de benzer etki gösterebilir.

Yüksek Doz Radyasyon

Nükleer kazalar ya da atom bombası gibi yüksek doz iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalmak lösemi riskini artırır. Tıbbi görüntülemede kullanılan düşük doz ışınların riski çok düşüktür ve gerekli tetkiklerden kaçınmak gerekmez. Cep telefonu ve baz istasyonu gibi iyonlaştırıcı olmayan radyasyon kaynaklarının lösemiye yol açtığı gösterilmemiştir.

Benzen ve Diğer Kimyasallar

Benzen (petrol ürünleri, bazı sanayi kolları) ve bazı tarım ilaçları ile uzun süreli, korunmasız temas AML ve bazı lösemilerle ilişkilendirilmiştir.

Sigara

Sigara dumanında benzen gibi kanserojen maddeler bulunur. Sigara içmek özellikle AML riskini artırır.

Genetik Hastalıklar ve Aile Öyküsü

Down sendromu, Fanconi anemisi, Li-Fraumeni sendromu, nörofibromatozis ve bazı bağışıklık yetmezlikleri riski artırır. Birinci derece akrabada KLL varsa kişinin riski bir miktar yüksektir. Önceden var olan miyelodisplastik sendrom gibi kan hastalıkları AML'ye dönüşebilir.

Komplikasyonları

Lösemi komplikasyonları hem hastalığın kendisinden hem de tedaviden kaynaklanabilir. Zamanında fark edilen ve yönetilen sorunların çoğu kontrol altına alınabilir.

Kansızlık (Anemi)

Alyuvar üretimi azaldığında halsizlik, çarpıntı, nefes darlığı ve solukluk gelişir. Belirgin kansızlıkta kan nakli gerekebilir.

Ciddi Enfeksiyonlar

Olgun, işlevli akyuvar sayısı düştüğünde bakteri, virüs ve mantar enfeksiyonları ağır seyredebilir. Kemoterapi alan hastada ateş (38 derece ve üzeri) acil bir durumdur ve "ateşli nötropeni" olarak hemen hastanede değerlendirilmelidir.

Kanama

Trombosit sayısı çok düşünce ciltte, burun ve diş etinde, bazen sindirim sisteminde ya da beyinde kanamalar görülebilir. Gerekirse trombosit nakli yapılır.

Organ Tutulumu

Lösemi hücreleri beyin zarlarına (merkezi sinir sistemi), testislere, cilde, karaciğer ve dalağa yayılabilir. Bu durum yeni bir kanser değil, lösemik tutulumdur. Baş ağrısı, kusma, görme ya da denge sorunları bu tutulumu düşündürebilir.

Tümör Lizis Sendromu

Tedavinin başında çok sayıda lösemi hücresi yıkılınca kandaki potasyum, ürik asit ve fosfat düzeyleri yükselerek böbrekleri ve kalbi etkileyebilir. Bu risk hastanede önlem alınarak yönetilir.

Tedaviye Bağlı Sorunlar

Kemoterapi saç dökülmesi, bulantı, ağız yaraları, sinir hasarı, kalp ve karaciğer etkilenmesi, doğurganlığın azalması gibi sorunlara neden olabilir. Kemik iliği nakli sonrası greft-versus-konak hastalığı ve ağır enfeksiyonlar görülebilir. Uzun vadede ikincil kanser riski de bulunur. Doğurganlık tedavi öncesinde hekimle konuşulmalıdır.

Nüks (Tekrarlama)

Tedaviye yanıt alınsa bile hastalık bazı hastalarda geri dönebilir. Bu risk türe ve genetik özelliklere göre değişir, bu yüzden tedavi bittikten sonra da düzenli kontroller gerekir.

Psikolojik ve Sosyal Etkiler

Tanı ve uzun tedavi süreci hasta ve ailede kaygı, depresyon ve iş ya da okuldan uzak kalma sorunları yaratabilir. Psikolojik destek tedavinin önemli parçasıdır.

Nasıl Önlenir

Lösemiyi kesin olarak önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Hastalık çoğunlukla bilinmeyen nedenlerle ortaya çıkar ve sağlıklı yaşam tarzı lösemiden tam korunmayı garanti etmez. Yine de bilinen bazı risk etkenlerinden uzak durmak riski azaltabilir.

Sigarayı Bırakmak ve Dumandan Uzak Durmak

Sigara içmek AML riskini artırır. Sigara bırakma, birçok kanser türü ile kalp ve akciğer hastalıkları açısından da en etkili önlemlerden biridir.

Benzen ve Kimyasallara Karşı İş Güvenliği

Petrol ürünleri, boya, çözücü ve tarım ilaçları ile çalışanlar iş güvenliği kurallarına uymalı, koruyucu ekipman kullanmalı ve çalışma alanını havalandırmalıdır.

Gereksiz Yüksek Doz Radyasyondan Kaçınmak

Tıbbi görüntüleme ve radyoterapi yalnızca gerekli olduğunda ve hekim kararıyla yapılmalıdır. Gerekli tetkikten kaçınmak doğru değildir. Radyasyonla çalışanlar kişisel dozimetre ve koruyucu önlemleri kullanmalıdır.

Düzenli Kontrol ve Erken Başvuru

Daha önce kemoterapi ya da radyoterapi görmüş kişiler, kan hastalığı öyküsü olanlar ve ailesinde lösemi öyküsü bulunanlar hekimlerinin önerdiği şekilde kontrole gitmelidir. Açıklanamayan halsizlik, kolay morarma ve sık enfeksiyon durumunda geç kalmadan başvurulmalıdır.

Sağlıklı Yaşam

Dengeli beslenme, düzenli egzersiz ve ideal kilo genel sağlığı korur ve tedaviye dayanıklılığı artırabilir, ancak lösemiyi önlediği kanıtlanmamıştır. Bitkisel ürünlerin ya da takviyelerin lösemiyi önlediğine veya tedavi ettiğine dair güvenilir bilimsel kanıt yoktur. Bu ürünlerin kemoterapi ile etkileşebileceği unutulmamalı, kullanmadan önce hekime danışılmalıdır.

Tedavi Seçenekleri

İlgili tedaviler

Sık Sorulan Sorular

Lösemi nedir, kan kanseri ile aynı şey midir?

Lösemi, kemik iliğinde üretilen kan hücrelerinin anormal çoğalmasıyla ortaya çıkan bir kan kanseridir. "Kan kanseri" aslında geniş bir kavramdır ve lenfoma ile multipl miyelom gibi başka hastalıkları da kapsar. Lösemi bunlardan yalnızca biridir.

Lösemi yalnızca çocuklarda mı görülür?

Hayır. Lösemi her yaşta görülebilir. Akut lenfoblastik lösemi çocuklarda en sık kanserdir. AML, KLL ve KML ise yetişkinlerde, özellikle ileri yaşta daha sık görülür.

Lösemi belirtileri nelerdir, ne zaman doktora gidilmeli?

Halsizlik, solukluk, sık enfeksiyon, uzayan ateş, kolay morarma ve kanama, gece terlemesi, kilo kaybı, kemik ağrısı ve lenf bezi şişliği başlıca belirtilerdir. Bu yakınmalar birkaç hafta sürüyor ya da bir arada görülüyorsa hekime başvurulmalıdır. Durmayan kanama, şiddetli nefes darlığı, bilinç bulanıklığı veya kemoterapi sırasında 38 derece ve üzeri ateşte acile gidilmelidir.

Lösemi kan testinde görülür mü?

Tam kan sayımı lösemiyi düşündürebilir, ancak tek başına tanı koydurmaz. Akyuvar sayısı yüksek, normal ya da düşük olabilir. Kesin tanı için kan yayması, kemik iliği incelemesi, akış sitometrisi ve genetik testler gerekir.

Lösemi tanısı nasıl konur?

Muayene ve kan tetkiklerinden sonra çoğu hastada kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi yapılır. Örnek akış sitometrisi, kromozom ve moleküler testlerle incelenerek lösemi türü belirlenir. Gerekirse omurilik sıvısı örneği ve görüntüleme tetkikleri de eklenir.

Akut ve kronik lösemi arasındaki fark nedir?

Akut lösemide olgunlaşmamış hücreler çok hızlı çoğalır ve hastalık haftalar içinde belirti verir, hemen tedavi gerekir. Kronik lösemide hücreler daha olgundur ve hastalık yavaş seyreder, bazen yıllarca belirti vermez. Tedavi yaklaşımı da bu nedenle farklıdır.

Kronik lösemide hemen tedavi başlanır mı?

Her zaman değil. Erken evre KLL'de belirti yoksa çoğu hasta tedavisiz, düzenli kan testleri ve muayene ile izlenir. KML'de ise tanıdan sonra genellikle ağızdan hedefe yönelik ilaç tedavisi başlanır. Karar türe ve hastaya göre hematolog tarafından verilir.

Lösemi tedavisi nasıl yapılır?

Tedavi türe, yaşa ve genetik özelliklere göre planlanır. Kemoterapi, hedefe yönelik ilaçlar, immünoterapi, radyoterapi ve kemik iliği/kök hücre nakli kullanılabilir, bunların yanında destek tedavisi uygulanır. İlaçları hekime danışmadan bırakmak ya da değiştirmek hastalığın kontrolünü bozabilir.

Lösemi tamamen iyileşir mi, tekrarlar mı?

Bazı lösemilerde, özellikle çocukluk çağı ALL'de, tedavi ile uzun süreli kalıcı iyileşme sağlanabilir. Bazı türlerde hastalık kontrol altına alınır ancak geri dönebilir. Bu risk türe, yaşa ve genetik özelliklere göre değiştiği için kesin bir süre ya da oran vermek doğru olmaz, tedavi sonrası kontroller önemlidir.

Lösemi ne kadar sürede tedavi edilir?

Süre türe göre çok değişir. Çocukluk çağı ALL tedavisi yaklaşık iki yıl sürer, ilk aylar yoğun ve genellikle hastanede geçer. KML ve bazı kronik lösemilerde tedavi yıllarca sürebilir. Hekiminiz size özel bir plan sunacaktır.

Lösemi kalıtsal mı, bulaşıcı mı?

Lösemi bulaşıcı değildir. Birlikte yaşamak, dokunmak ya da aynı havayı solumak bulaştırmaz. Çoğu lösemi sonradan oluşan genetik değişikliklerle gelişir ve kalıtsal değildir. Çok nadir ailesel eğilimler ve bazı doğuştan genetik sendromlar riski artırabilir.

Lösemi bebeklerde ve çocuklarda görülür mü?

Evet. Bebeklerde lösemi nadirdir ama görülebilir. Çocuklarda lösemi en sık görülen kanserdir ve çoğu zaman akut lenfoblastik lösemidir. Çocuklarda uzayan ateş, solukluk, kemik ağrısı ve morarma durumunda çocuk hekimine başvurulmalıdır.

Lösemili çocuk okula gidebilir mi?

Yoğun tedavi dönemlerinde bağışıklık çok düştüğünden enfeksiyon riski yüksektir ve çoğu zaman okula ara verilir. Tedavi ekibi uygun gördüğünde, özellikle idame döneminde, çocuk önlemlerle okula dönebilir. Karar çocuğu izleyen hekim ile birlikte verilmelidir.

Lösemi hastası nasıl beslenmelidir?

Özel bir "lösemi diyeti" yoktur. Amaç yeterli enerji ve protein almak ve kilo kaybını önlemektir. Bağışıklığı düşük dönemlerde gıda güvenliği önemlidir. Yiyecekler iyi pişirilmeli, çiğ ya da pastörize edilmemiş ürünlerden kaçınılmalı ve bir diyetisyenden destek alınmalıdır. Takviye ve bitkisel ürünler hekime danışılmadan kullanılmamalıdır.

Kemoterapide saç dökülür mü?

Birçok kemoterapi ilacı saç dökülmesine neden olur, ancak bu ilaca ve doza göre değişir. Saçlar genellikle tedavi bittikten sonra yeniden çıkar. Saç dökülmesi dışında bulantı, ağız yaraları ve enfeksiyon riski gibi yan etkiler de olabilir, bunlar için destek ilaçları kullanılır.

Lösemi tedavisi sırasında enfeksiyondan nasıl korunulur?

Sık el yıkama, hasta kişilerle ve kalabalık ortamlarla temastan kaçınma, ağız bakımı, ekibin önerdiği zamanlarda maske kullanımı ve gıda güvenliği önemlidir. Ateş, titreme ya da yeni bir enfeksiyon belirtisi olursa beklemeden sağlık ekibine haber verilmelidir.

Lösemi hastaları cinsel yaşam ve gebelik açısından nelere dikkat etmeli?

Kemoterapi sırasında gebelik önlenmeli ve etkili korunma yöntemi kullanılmalıdır. Trombosit sayısı çok düşükken ve enfeksiyon riski yüksekken ekibin önerilerine uyulmalıdır. Doğurganlığın korunması (sperm ya da yumurta dondurma) tedaviye başlamadan önce hekimle konuşulmalıdır.

Lösemi için hangi bölüme başvurulur?

İlk değerlendirme için aile hekimi, dahiliye ya da çocuk hekimine başvurulabilir. Lösemi şüphesinde hasta hematoloji uzmanına (çocuklarda çocuk hematoloji-onkoloji) yönlendirilir. Tanı, tedavi ve takip bu bölümlerce yapılır.

Kaynaklar

  1. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Acute lymphoblastic leukaemia
  2. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Chronic myeloid leukaemia
  3. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Leukemia
  4. Cleveland Clinic. Leukemia: Symptoms and Treatment
  5. Kocatepe Tıp Dergisi (DergiPark). Çocukluk Çağı Akut Lenfoblastik Lösemileri
  6. Çocuk Dergisi (DergiPark). Çocukluk Çağı Akut Lenfoblastik Lösemisi
İlgili Tedaviler 1İlgili Ameliyatlar 0