HASTALIK

Göz Eti (Pterjium)

Göz eti (pterjium), göz akını örten konjonktiva dokusunun kornea üzerine doğru büyüyen üçgen şekilli, iyi huylu bir büyümesidir. Başlıca nedeni uzun süreli UV ışığı maruziyetidir; belirti vermeyenler izlenir, görmeyi etkileyenler ameliyatla tedavi edilir.

Tıbbi olarak kontrol eden: Op. Dr. Sezgin CeylanKontrol tarihi: 08.11.2026 · Son güncelleme: 16.11.2026
Göz Eti (Pterjium)

Özet

Göz eti, tıbbi adıyla pterjium, gözün beyaz kısmını örten şeffaf zar olan konjonktivadan kaynaklanan ve çoğunlukla gözün burun tarafında başlayan bir doku büyümesidir. Zamanla gözün saydam ön tabakası olan korneanın üzerine doğru üçgen (kanat) şeklinde uzanabilir. Üzerinde damarlar bulunduğu için kırmızı ya da pembe görünür.

Pterjium kanser değildir, bulaşıcı değildir. En önemli nedeni uzun yıllar boyunca güneşin morötesi (UV) ışınlarına, rüzgara ve toza maruz kalmaktır. Küçük ve yakınma yapmayan olgular yalnızca izlenir; kuruluk ve kızarıklık için yapay gözyaşı ya da doktorun verdiği damlalar kullanılır. Görmeyi etkileyen, büyüyen ya da sürekli rahatsızlık veren pterjiumda ameliyat düşünülür.

Hakkında

Göz Eti Nedir?

Pterjium, konjonktiva dokusunun damarlı ve lifli bir şekilde kalınlaşarak korneaya doğru ilerlemesidir. Halk arasında "göz eti" denir. En sık gözün burna yakın iç bölümünde görülür, bir ya da iki gözde olabilir. Büyüme çoğu kişide yavaştır ve yıllarca değişmeden kalabilir.

Pinguekula ile Farkı

Pinguekula, konjonktivada kornea üzerine geçmeyen, sarımsı küçük bir kabarıklıktır. Pterjium ise kornea üzerine uzanır. Pinguekula bazı kişilerde zamanla pterjiuma dönüşebilir. İkisini ayırmak için göz muayenesi gerekir.

Görülme Sıklığı

Pterjium güneşli iklimlerde, açık havada çok zaman geçirenlerde ve orta yaştan sonra daha sık görülür. Ülkemizde de yaygın bir göz yüzeyi hastalığıdır. Ailesinde pterjium olanlarda daha sık bildirilmiştir.

Gelişme Mekanizması

UV ışığı gözün burun tarafındaki limbus bölgesinde (korneanın kenarı) bulunan hücrelere zarar verebilir. Bu bölgede onarım süreci aşırı çalışır ve damarlı fibröz doku korneaya doğru büyür. Kuruluk, rüzgar, toz ve süregelen göz yüzeyi iltihabı bu süreci artırabilir.

Tedavi Seçenekleri

Tedavi, yakınmalara ve pterjiumun büyüklüğüne göre planlanır. Tedavi kararını göz doktoru verir.

İzlem ve Damla Tedavisi

Küçük ve yakınma yapmayan pterjiumda yalnızca düzenli izlem yapılabilir. Kuruluk, batma ve kızarıklığı hafifletmek için koruyucu içermeyen yapay gözyaşı damlaları sık kullanılır. Kızarıklık ve iltihap belirginse göz doktoru kısa süreli iltihap giderici damla önerebilir. Damlalar pterjiumun kendisini ortadan kaldırmaz, yakınmaları azaltır. Kortizonlu damlalar yan etki yapabileceği için doktora danışmadan kullanılmamalı, süresi ve dozu hekim tarafından belirlenmelidir.

Cerrahi Tedavi

Pterjium; görmeyi bozan astigmatizmaya yol açıyorsa, göz bebeğine yaklaşıyorsa, sürekli kızarıklık, batma ve sulanmaya neden oluyorsa, tekrar tekrar iltihaplanıyorsa ya da estetik olarak rahatsız ediyorsa ameliyat düşünülür. Ameliyat genellikle yüzey uyuşturması ya da lokal anestezi ile, 20-30 dakika kadar sürede yapılır.

Güncel yöntemde pterjium dokusu çıkarılır ve çoğunlukla hastanın kendi konjonktivasından (genellikle üst göz kapağının altından) alınan ince bir doku parçası (konjonktival otogreft) boşluğa yerleştirilir. Bu doku dikişle ya da doku yapıştırıcısı ile tutturulur. Bazı olgularda nüksü azaltmak için ek ilaç ya da başka yöntemler kullanılabilir. Dokunun yalnızca çıkarılıp açıkta bırakıldığı yöntemde nüks oranı daha yüksektir.

Ameliyat sonrasında göz doktorunun verdiği damlalar (genellikle antibiyotik ve iltihap giderici) düzenli kullanılmalı ve kontrollere gidilmelidir. Yüzey iyileşmesi genellikle birkaç gün ile 2 hafta içinde olur, kızarıklık daha uzun sürebilir. İlaçları doktora danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.

Nedenleri

Pterjiumun tek bir nedeni yoktur; birkaç etken bir araya gelerek rol oynar.

UV (Morötesi) Işık Maruziyeti

En önemli neden uzun yıllar boyunca güneş ışığına maruz kalmaktır. Güneş ışınları göz kapağı ve korneanın şekli nedeniyle gözün burun tarafındaki bölgede toplanır ve limbus hücrelerine zarar verir. Bu nedenle sıcak ve güneşli bölgelerde yaşayan, açık havada çalışan kişilerde sık görülür. Deniz, kar ve kum yansımaları da maruziyeti artırır.

Kuruluk, Rüzgar ve Toz

Göz yüzeyinin kuruması, rüzgar, toz ve duman gibi tahriş edici etkenler göz yüzeyinde sürekli hafif iltihaba yol açabilir. Kuru göz ile pterjium birlikteliği çalışmalarda sık bildirilmiştir.

Aile Yatkınlığı

Ailesinde pterjium olan kişilerde daha sık görüldüğü bildirilmiştir. Ancak pterjium yalnızca genetik bir hastalık olarak kabul edilmez; çevresel etkenler belirleyicidir.

Pterjium, bir enfeksiyon değildir ve bir kişiden diğerine geçmez.

Belirtileri

Küçük pterjiumlar hiç yakınma yapmayabilir. Büyüdükçe aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir.

Görünüm Değişikliği

Gözün beyaz kısmında, genellikle burun tarafında, pembe ya da kırmızı, damarlı, üçgen şekilli bir kabarıklık görülür. Uç kısmı korneaya doğru uzanır. Kişiler bunu genellikle aynada fark eder.

Göz Yüzeyi Yakınmaları

  • Kızarıklık, yanma ve batma
  • Gözde yabancı cisim ya da kum varmış hissi
  • Sulanma ve kuruluk
  • Işığa hassasiyet
  • Hafif kaşıntı

Görme Yakınmaları

Pterjium kornea yüzeyinin şeklini bozarak astigmatizmaya ve bulanık görmeye neden olabilir. Büyük olgularda pupilayı örterek görmeyi belirgin azaltabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

  • Göz yüzeyinde kızarıklık, batma ve sulanma birkaç gün geçmiyorsa
  • Görmede bulanıklık, gölge ya da azalma olduysa
  • Kabarıklık hızla büyüyorsa, rengi koyulaşıyor, yüzeyi düzensizleşiyor ya da kanıyorsa
  • Gözde şiddetli ağrı, ani görme kaybı ya da akıntı ve ateş varsa (acil muayene gerekir)
  • Ameliyat sonrası ağrı artıyor, görme azalıyor ya da akıntı oluşuyorsa

Göz yüzeyindeki her kırmızı ya da pigmentli lezyon pterjium olmayabilir; kesin tanı için göz doktoru muayenesi gerekir.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Pterjium tanısı genellikle basit bir göz muayenesi ile konur. Ayrıntılı bir tetkik çoğunlukla gerekmez.

Yarık Lamba (Biyomikroskop) Muayenesi

Göz doktoru, yarık lamba adı verilen büyüteçli mikroskopla konjonktivayı ve korneayı inceler. Dokunun boyutu, kornea üzerine ne kadar ilerlediği, damarlanması ve pinguekuladan ayrımı bu muayenede değerlendirilir.

Görme Keskinliği ve Kırma Kusuru Ölçümü

Görme düzeyi ve astigmatizma ölçülür. Pterjium büyüdükçe astigmatizma artabilir.

Kornea Topografisi

Ameliyat planlanan olgularda korneanın yüzey şekli bilgisayarlı cihazla haritalanabilir. Çalışmalarda ileri evre pterjiumun kornea yüzeyinde yerel düzensizlik yapabildiği gösterilmiştir.

Ayırıcı Tanı

Göz yüzeyinde koyu renkli, düzensiz ya da hızlı büyüyen bir lezyon varsa tümör gibi başka hastalıklar akla gelir. Bu durumda doktor ek inceleme ya da ameliyatta çıkan dokunun patolojik incelemesini isteyebilir.

Risk Faktörleri

Pterjium gelişme olasılığını artıran etkenler şunlardır.

  • Uzun süreli UV maruziyeti: Açık havada çalışanlar (çiftçilik, inşaat, balıkçılık, denizcilik) ve güneşli bölgelerde yaşayanlar daha sık etkilenir.
  • Yaş: Doku hasarı yıllar içinde biriktiği için orta ve ileri yaşta daha sık görülür.
  • Kuru göz, rüzgar, toz ve duman: Göz yüzeyini sürekli tahriş eden ortamlar riski artırabilir.
  • Aile öyküsü: Yakınlarda pterjium olması yatkınlığı artırabilir.
  • Güneş gözlüğü ve şapka kullanmamak: Koruyucu önlemlerin eksikliği maruziyeti artırır.
  • Pinguekula varlığı: Bazı pinguekulalar zamanla pterjiuma dönüşebilir.

Sigara ve tütün kullanımı ile ilişki çalışmalarda tutarlı değildir; kanıtlar sınırlıdır. Yerel bir çalışmada açık ortamda çalışma ile hastalık evresi arasında ilişki bulunmuştur.

Komplikasyonları

Pterjium çoğu kişide yavaş ilerler ve ciddi sorun yapmaz. Ancak bazı olgularda aşağıdaki sorunlar gelişebilir.

Hastalığa Bağlı Sorunlar

  • Astigmatizma ve bulanık görme: Kornea yüzeyi bozulur.
  • Görme azalması: Doku pupilaya yaklaşır ya da örterse görme belirgin düşebilir. Tam görme kaybı beklenen bir sonuç değildir.
  • Tekrarlayan iltihap ve kızarıklık: Sürekli batma ve sulanma yaşam kalitesini etkileyebilir.
  • Göz hareketlerinde kısıtlılık (nadir): Çok büyük olgularda göz hareketleri etkilenebilir.
  • Estetik rahatsızlık.

Ameliyat Sonrası Sorunlar

  • Nüks: Pterjium yeniden büyüyebilir; ameliyat tekniğine göre değişir ve en sık ilk yıl içinde görülür.
  • Enfeksiyon, kanama, greftin yerinden oynaması, kuruluk ve kalıcı kızarıklık.
  • İlaç yan etkileri: Uzun süreli kortizonlu damla göz içi basıncını artırabilir; kullanım süresini doktor belirler.

Ne Zaman Acil Başvurulmalı?

Ameliyat sonrası ya da herhangi bir dönemde şiddetli göz ağrısı, ani görme kaybı, gözde irinli akıntı, ateş veya gözde ani kızarıklık ve şişlik olursa gecikmeden göz doktoruna ya da acile başvurun.

Nasıl Önlenir

Pterjiumun ortaya çıkma riskini ve ameliyat sonrası nüks olasılığını azaltmak için UV korunması önemlidir. Bu önlemler riski azaltır ama hastalığın hiç gelişmeyeceğini garanti etmez.

  • UV korumalı güneş gözlüğü: Etiketinde UV400 ya da %100 UVA ve UVB koruması yazan, yanlardan da kapatan gözlükler tercih edilmelidir. Koyu renk tek başına koruma sağlamaz.
  • Geniş kenarlı şapka: Gözlükle birlikte kullanıldığında ışığın üstten ve yandan gelmesini azaltır.
  • Güneşin en dik olduğu saatlerde açık havada kalma süresini azaltmak.
  • Rüzgar, toz ve duman ortamında koruyucu gözlük takmak.
  • Kuru göz yakınmasını tedavi ettirmek ve gerektiğinde yapay gözyaşı kullanmak.
  • Göz kontrollerini aksatmamak: Özellikle pterjium ya da pinguekula tanısı varsa yılda en az bir kez ve yakınma artınca muayene olun.

Bitkisel ya da evde uygulanan yöntemlerin pterjiumu önlediğine ya da geçirdiğine dair bilimsel kanıt sınırlıdır; göz damlası ve benzeri uygulamalar için doktorunuza danışın.

Tedavi Seçenekleri

Sık Sorulan Sorular

Göz eti nedir?

Göz eti (pterjium), gözün beyaz kısmını örten konjonktiva dokusunun kornea üzerine doğru büyüyen üçgen şekilli, iyi huylu bir büyümesidir. Çoğunlukla gözün burun tarafında görülür. Başlıca nedeni uzun süreli UV ışığı maruziyetidir.

Göz eti ile pinguekula arasındaki fark nedir?

Pinguekula, konjonktivada kornea üzerine geçmeyen sarımsı bir kabarıklıktır. Pterjium ise kornea üzerine uzanan üçgen bir dokudur. Pinguekula bazı kişilerde zamanla pterjiuma dönüşebilir; ayrımı göz doktoru yapar.

Göz eti kansere dönüşür mü?

Pterjium iyi huylu bir büyümedir ve kanser değildir. Ancak göz yüzeyinde koyu renkli, düzensiz, hızla büyüyen ya da kanayan bir lezyon varsa başka hastalıkları dışlamak için göz doktoruna görünmek gerekir.

Göz eti bulaşıcı mıdır?

Hayır. Pterjium bir enfeksiyon değildir ve başkasına geçmez. Gelişiminde UV ışığı, kuruluk, rüzgar ve toz gibi etkenler rol oynar.

Göz eti kendiliğinden geçer mi?

Pterjium genellikle kendiliğinden kaybolmaz. Kızarıklık ve batma damlalarla azalabilir, ancak doku yerinde kalır. Çoğu olguda yavaş ilerler, bazılarında yıllarca değişmeden kalabilir.

Göz eti körlüğe yol açar mı?

Tam körlük beklenen bir sonuç değildir. Ancak çok büyüyen pterjium astigmatizma yaparak görmeyi bozabilir ya da pupilayı örterek belirgin görme azalmasına neden olabilir. Bu nedenle büyüyen olgular göz doktoru tarafından izlenmelidir.

Göz eti ameliyatı ne zaman gerekir?

Görmeyi bozan astigmatizma yapıyorsa, pupilaya yaklaşıyorsa, sürekli kızarıklık ve batma yapıyorsa, sık iltihaplanıyorsa ya da estetik olarak rahatsız ediyorsa ameliyat düşünülür. Karar, göz muayenesinden sonra hekimle birlikte verilir.

Göz eti damla ile geçer mi?

Damlalar pterjiumun kendisini yok etmez; kuruluk, batma ve kızarıklık gibi yakınmaları azaltır. Küçük ve yakınma yapmayan olgularda damla ve izlem yeterli olabilir. Kortizonlu damlaları doktora danışmadan kullanmayın.

Göz eti lazerle tedavi edilebilir mi?

Pterjiumun standart tedavisi lazer değil, cerrahi çıkarma ve çoğunlukla konjonktival otogreftle kapatmadır. Bazı yardımcı yöntemler seçilmiş olgularda kullanılabilir, ancak hangisinin uygun olduğuna göz doktoru karar verir.

Göz eti ameliyatı ağrılı mıdır?

Ameliyat genellikle damla ile yapılan yüzey uyuşturması ya da lokal anestezi ile uygulanır ve işlem sırasında ağrı beklenmez. Ameliyattan sonraki ilk günlerde batma, sulanma ve ışığa hassasiyet olabilir. Bu yakınmalar doktorun önerdiği damlalar ve gerekirse ağrı kesiciyle kontrol edilir.

Göz eti ameliyatı ne kadar sürer ve iyileşme ne kadar zaman alır?

Ameliyat çoğunlukla 20-30 dakika sürer ve hasta aynı gün evine gider. Yüzey iyileşmesi genellikle birkaç gün ile iki hafta içinde olur; kızarıklığın tamamen geçmesi daha uzun sürebilir. Kontrol muayeneleri doktorun planına göre yapılır.

Ameliyattan sonra göz eti tekrar eder mi?

Nüks mümkündür; en sık ilk yıl içinde görülür ve ameliyat tekniğine göre değişir. Doktorun verdiği damlaları düzenli kullanmak, UV korumalı gözlük takmak ve kontrollere gitmek riski azaltmaya yardımcı olur.

Ameliyat sonrası ne zaman gözlük ya da lens kullanılabilir?

Gözlük genellikle hemen kullanılabilir; güneş gözlüğü iyileşme boyunca özellikle önerilir. Kontakt lensin ne zaman takılabileceğini göz doktorunuz yüzey iyileşmesine göre söyler, çoğu zaman birkaç hafta beklenir.

Ameliyat sonrası yüz yıkama ve banyo nasıl yapılmalı?

Genellikle ilk günlerde göze su ve sabun kaçırmamaya, gözü ovuşturmamaya dikkat edilir. Banyo ve duş zamanı ile gözün temizliği hakkında doktorunuzun yönergelerine uyun; kuralı ameliyat tekniğine göre hekim belirler.

Göz eti olanlar araç kullanabilir mi?

Görme yeterliyse araç kullanılabilir. Ameliyat sonrası ilk günlerde, görme bulanıkken ya da göz damlasıyla görüş etkilenmişken araç kullanılmamalıdır. Ne zaman kullanabileceğinizi göz doktorunuz söyler.

Göz etinden korunmak için güneş gözlüğü yeterli mi?

UV400 ya da %100 UVA ve UVB koruması olan, yanlardan da koruyan güneş gözlüğü riski azaltır. Koyu renk tek başına koruma sağlamaz. Şapka, rüzgar ve toz ortamında koruyucu gözlük ve kuru göz tedavisi de yardımcı olur.

Göz eti hangi yaşlarda görülür?

Her yaşta görülebilir ancak orta ve ileri yaşta daha sıktır; çünkü UV hasarı yıllar içinde birikir. Açık havada çalışan ve güneşli bölgelerde yaşayan kişilerde daha erken yaşta da görülebilir.

Sigara ya da alkol göz etine neden olur mu?

Sigara ve alkolün pterjiumla ilişkisi çalışmalarda tutarlı değildir ve kanıtlar sınırlıdır. Yine de genel göz sağlığı için sigaradan uzak durmak önerilir. Yerel bir çalışmada sigara ile hastalık evresi arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır.

Göz eti için hangi doktora gidilmeli?

Göz hastalıkları (oftalmoloji) uzmanına başvurulmalıdır. Kızarıklık, batma ve görme bulanıklığı birkaç gün içinde geçmiyorsa ya da kabarıklık hızla büyüyorsa muayene gecikmemelidir.

Kaynaklar

  1. Cleveland Clinic. Pterygium (Surfer’s Eye): Causes, Symptoms & Treatment
  2. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Pterygium
  3. Ortadoğu Tıp Dergisi (DergiPark). Van Bölgesindeki pterjium vakalarinda etiyolojik faktörlerin değerlendirilmesi (pterjiumda etiyolojik faktörler)
  4. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (DergiPark). Pterjiumda Topografik Keratokonus İndekslerinin İncelenmesi
İlgili Tedaviler 0İlgili Ameliyatlar 1