HASTALIK

Diz Kırığı

Diz kırığı; diz kapağı (patella), uyluk kemiğinin alt ucu (femur) ya da kaval kemiğinin üst ucu (tibia platosu) kemiklerinin kırılmasıdır. Genellikle düşme, trafik kazası ya da spor yaralanması sonrası ağrı, şişlik ve yürüyememe ile ortaya çıkar ve tedavisi kırığın tipine göre…

Son güncelleme: 16.11.2026
Diz Kırığı

Özet

Diz kırığı, diz eklemini oluşturan kemiklerden birinin ya da birkaçının kırılması anlamına gelir. Diz eklemi uyluk kemiği (femur), kaval kemiği (tibia) ve diz kapağı kemiğinden (patella) oluşur. Bu nedenle diz çevresi kırıkları üç ana grupta incelenir: diz kapağı kırıkları, uyluk kemiğinin alt ucundaki kırıklar ve kaval kemiğinin üst ucundaki (tibia platosu) kırıklar.

Kırıklar çoğunlukla düşme, trafik kazası, spor yaralanması ya da yüksekten düşme sonrası ortaya çıkar. Yaşlılarda kemik erimesi (osteoporoz) varlığında basit bir düşme bile kırığa yol açabilir. Başlıca belirtiler dizde ani ve şiddetli ağrı, şişlik, morarma, yük verememe ve dizi düz kaldıramamadır.

Tanı için muayene ve röntgen gerekir. Yer değiştirmemiş ve dizi düz kaldırabilen bazı kırıklar atel ya da alçıyla tedavi edilir. Yer değiştirmiş, eklem yüzeyini bozan ya da açık kırıklarda çoğunlukla ameliyat gerekir. Kırık sonrası fizik tedavi, dizin hareket ve gücünü geri kazanması için önemlidir. Kırık sonrası bacakta soğukluk, solukluk, uyuşma, dayanılmaz ağrı ya da açık yara varsa gecikmeden acile başvurulmalıdır.

Hakkında

Dizin Yapısı

Diz, vücudun en büyük eklemlerinden biridir. Uyluk kemiği (femur) ile kaval kemiği (tibia) bu eklemde birleşir, önde ise diz kapağı kemiği (patella) yer alır. Patella, uyluk önündeki kuvvetli kasın (kuadriseps) tendonu içinde yer alır ve dizin düz kaldırılmasını sağlayan mekanizmanın önemli bir parçasıdır. Baldır kemiği (fibula) kaval kemiğinin yanında yer alır ancak diz eklemini oluşturmaz. Çapraz bağlar, yan bağlar ve menisküsler dizin dengesini ve darbe emilimini sağlar. Bağ ve menisküs yaralanmaları kırık değildir, ancak kırıkla birlikte görülebilir.

Diz Çevresi Kırık Türleri

Patella (Diz Kapağı) Kırıkları

Tüm kemik kırıklarının yaklaşık yüzde 1'ini oluşturur. Dizin ön yüzüne gelen doğrudan darbe (düşme, torpido çarpması) ya da kuadriseps kasının ani ve şiddetli kasılması sonucu oluşabilir. Kırık parçaları birbirinden ayrılmışsa dizi düz kaldırma yeteneği kaybolur.

Femur (Uyluk Kemiği) Alt Uç Kırıkları

Suprakondiler, interkondiler ve kondil kırıkları bu gruba girer. Yüksek enerjili travmalarda genç hastalarda, osteoporoz zemininde ise yaşlılarda basit düşmeyle görülebilir. Eklem yüzeyine uzanan kırıklarda şişlik (hemartroz) belirgindir.

Tibia Plato Kırıkları

Kaval kemiğinin diz eklemini oluşturan üst yüzeyinin kırılmasıdır. Araç içi kazalar ve yüksekten düşmelerde görülür. Eklem yüzeyi çökebilir ve sıklıkla çapraz bağ ya da menisküs yaralanması eşlik edebilir.

Tibial Eminensia Kırıkları

Çapraz bağın tibiaya tutunduğu bölgenin kopmasıdır. Dizin aşırı zorlanması ya da burkulması sonucu oluşur ve çocuk ve ergenlerde daha sık görülür.

Tedavi Seçenekleri

Ameliyatsız Tedavi

Kırık parçaları yer değiştirmemişse, eklem yüzeyinde basamak yoksa ve hasta dizini düz tutarak bacağını kaldırabiliyorsa dizi düz tutan bir atel ya da silindir alçı ile tedavi mümkündür. Süre kırığa ve hekime göre değişir, çoğunlukla 4-6 hafta civarındadır. Bu süreçte düzenli röntgen kontrolü yapılır.

Ameliyatla Tedavi

Kırık parçaları belirgin şekilde ayrılmışsa, eklem yüzeyinde basamak varsa, kırık açıksa ya da dizi düz kaldırma yeteneği kaybolmuşsa ameliyat önerilir. Patella kırıklarında tel, vida ve gerilim bandı yöntemi, uyluk kemiği ve tibia platosu kırıklarında ise plak, vida ya da çivi kullanılabilir. Eklem yüzeyi çökmüşse gerektiğinde kemik grefti ile desteklenir. Parçalı patella kırıklarında nadiren patellanın bir kısmı ya da tamamı çıkarılabilir.

Ağrı Yönetimi ve Kan Pıhtısı Önlemi

Ağrı için ilaç ve doz hekim tarafından belirlenir. Ağrı kesici ve kan sulandırıcı ilaçlar doktora danışmadan başlanmamalı ya da bırakılmamalıdır. Bacağı hareket ettiremeyen hastalarda pıhtı oluşumunu önlemek için hekim ilaç ya da başka önlemler önerebilir.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Fizik tedavi, kırık kaynaması sürerken eklem sertliğini azaltmayı, kas gücünü ve yürüme becerisini geri kazandırmayı hedefler. Başlama zamanı ve egzersizlerin türü kırığa ve tespit yöntemine göre cerrahın onayıyla belirlenir. Kırık kaynaması çoğu hastada 6-12 hafta sürer, günlük hayata ve spora tam dönüş ise aylar alabilir.

Nedenleri

Diz kırıkları iki temel mekanizmayla oluşur: doğrudan travma ve dolaylı (indirekt) travma.

Doğrudan Travma

  • Düşme: Dizin üzerine düşme, özellikle diz kapağı kırığının sık nedenidir.
  • Trafik kazası: Araç içi kazada dizin torpidoya çarpması, motosiklet ve yaya kazaları, uyluk ve kaval kemiği kırıklarına yol açabilir.
  • Yüksekten düşme ve ağır cisim yaralanmaları.
  • Spor çarpışmaları: Futbol, basketbol gibi temaslı sporlarda dizin sert bir yüzeye çarpması.

Dolaylı (İndirekt) Travma

  • Kuadriseps kasının ani kasılması: Diz bükülüyken düşmeye karşı kasın ani ve şiddetli kasılması patellayı çekerek kırabilir.
  • Dizin aşırı zorlanması: Dizin yan tarafa doğru (valgus ya da varus) ya da eksen doğrultusunda aşırı zorlanması tibia platosu ve femur kondil kırıklarına yol açabilir.

Zemin Hazırlayan Durumlar

Kemik erimesi (osteoporoz), kemiğin zayıflamasına yol açtığı için küçük bir düşmeyle bile kırık oluşabilir. Diz çevresindeki tümörler ya da kemik enfeksiyonları da kemiği zayıflatarak kırık oluşumunu kolaylaştırabilir (patolojik kırık).

Belirtileri

Diz kırığında belirtiler genellikle düşme, darbe ya da kaza sonrası ani başlar.

Sık Görülen Belirtiler

  • Şiddetli ağrı: Diz çevresinde, hareketle ve dokunmayla artan ağrı.
  • Şişlik: Eklem içine kanama (hemartroz) nedeniyle dizin hızla şişmesi.
  • Morarma: Dizde ve bacak çevresinde, ilerleyen saatlerde yayılabilen renk değişimi.
  • Yük verememe: Bacağa basmakta ya da yürümekte güçlük.
  • Dizi düz kaldıramama: Diz kapağı kırığının ve kuadriseps mekanizması hasarının önemli bir işaretidir.
  • Şekil bozukluğu: Diz kapağında çökme ya da oluk hissi, dizde eğrilik ya da anormal duruş.
  • Hareket kısıtlılığı ve kilitlenme hissi.

Hangi Durumda Acile Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden acil servise başvurulmalıdır:

  • Düşme, kaza ya da darbe sonrası dizde belirgin şekil bozukluğu varsa,
  • Deri yırtılmış, kemik ucu görünüyor ya da açık yara varsa (açık kırık),
  • Ayak ya da bacakta soğukluk, solukluk, morarma, uyuşma, karıncalanma ya da hareket kaybı varsa,
  • Baldır ya da uylukta çok şiddetli, ağrı kesicilerle geçmeyen ağrı ve gerginlik varsa,
  • Bacağa hiç basılamıyorsa ya da dizi düz kaldırmak mümkün değilse.

Düşme sonrası ağrı ve şişlik varsa şiddeti hafif görünse bile bir ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurmak gerekir. Kırık olduğundan şüphelenilen dizi zorlamamak, hareket ettirmemek ve soğuk uygulama ile dizi yükseltmek geçici olarak yardımcı olur, ancak dizi kendiniz düzeltmeye çalışmayın.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Tanı, hastanın öyküsü, fizik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle konur. Kırık şüphesinde tanı yalnız muayeneyle kesinleştirilmez.

Muayene

Doktor yaralanma biçimini, ağrının yerini, şişliği, morarmayı, deri bütünlüğünü, ayakta nabız ve duyuyu, dizi düz kaldırma yeteneğini değerlendirir. Eklemde kan birikimi (hemartroz) bulunabilir. Bağ ve menisküs yaralanması da aynı anda araştırılır.

Röntgen

İlk ve en sık kullanılan yöntemdir. Dizin ön-arka ve yan grafileri çekilir. Diz kapağı için ek açılı grafiler istenebilir. Kemiğin kırık olup olmadığı, parçaların durumu ve eklem yüzeyindeki basamak röntgenle değerlendirilir.

Bilgisayarlı Tomografi (BT)

Eklem içine uzanan, parçalı ya da tibia platosu ve uyluk kemiği alt ucu kırıklarında kırığın ayrıntısını görmek ve ameliyatı planlamak için kullanılır.

Manyetik Rezonans (MR)

Röntgende görülmeyen gizli kırıklar ile eşlik eden çapraz bağ, yan bağ ve menisküs yaralanmalarını değerlendirmek için istenebilir. Her diz kırığında gerekmez.

Damar ve Sinir Değerlendirmesi

Ağır kırıklarda ayak nabızları ve duyu kontrol edilir. Gerekirse damar görüntülemesi yapılır.

Risk Faktörleri

Diz kırığı her yaşta görülebilir, ancak bazı durumlar riski artırır.

Kemik Erimesi (Osteoporoz)

Kemiğin zayıflaması nedeniyle, özellikle yaşlılarda ve menopoz sonrası kadınlarda basit bir düşmeyle diz çevresi kırığı oluşabilir. Osteoporozun tanısı ve tedavisi, kırık riskini azaltmada önemlidir.

Düşme Riskini Artıran Durumlar

  • İleri yaş, denge sorunları ve kas zayıflığı,
  • Görme bozukluğu,
  • Baş dönmesine ya da uyuşukluğa yol açabilen bazı ilaçlar,
  • Kaygan zemin, kötü aydınlatma, halı ve eşik gibi ev içi tehlikeler.

Yüksek Enerjili Travma Riski

Trafik kazaları, yüksekten düşme ve bazı meslekler (inşaat, ağır sanayi) yüksek enerjili diz yaralanması riskini artırır.

Spor ve Aktiviteler

Futbol, basketbol, kayak ve motor sporları gibi darbe ve düşme riski yüksek sporlar kırık riskini artırabilir.

Diğer Etkenler

  • Diz çevresinde kemik tümörü ya da kemiği zayıflatan hastalıklar (patolojik kırık),
  • Uzun süre yüksek doz kortizon kullanımı ve sigara gibi kemik sağlığını bozan durumlar,
  • Daha önce geçirilmiş diz yaralanması ya da diz protezi olması.

Komplikasyonları

Diz kırığı sonrası komplikasyon riski kırığın tipine, yaşa, eşlik eden hastalıklara ve tedaviye göre değişir. Çoğu hasta uygun tedavi ve rehabilitasyonla iyi sonuç alır, ancak aşağıdaki sorunlar görülebilir.

  • Eklem sertliği ve hareket kaybı: Diz tam bükülemeyebilir ya da tam düzleşemeyebilir. Fizik tedavi bu riski azaltmaya yardımcı olur.
  • Ağrı ve kas güçsüzlüğü: Özellikle diz kapağı kırıklarından sonra ön diz ağrısı ve uyluk kası zayıflığı sürebilir.
  • Kaynama sorunları: Kırığın geç kaynaması, hiç kaynamaması ya da yanlış kaynaması görülebilir.
  • Enfeksiyon: Özellikle açık kırıklarda ve ameliyat sonrası yara enfeksiyonu ya da kemik enfeksiyonu gelişebilir.
  • Derin ven trombozu ve akciğer embolisi: Bacağın uzun süre hareketsiz kalması pıhtı riskini artırır.
  • Kompartman sendromu: Bacak kas bölmelerinde basıncın artması acil müdahale gerektiren bir durumdur.
  • Damar ve sinir yaralanması: Kırıkla birlikte ya da ameliyat sırasında nadiren oluşabilir. Uyuşma, güç kaybı ve dolaşım bozukluğu yapabilir.
  • Eklem kireçlenmesi (post-travmatik artroz): Eklem yüzeyini ilgilendiren kırıklardan yıllar sonra gelişebilir.
  • İmplant (tel, vida, plak) kaynaklı rahatsızlık: Cilt altındaki metal malzeme ağrı yapabilir. Gerekirse kırık kaynadıktan sonra çıkarılabilir.

Ameliyat sonrası yarada kızarıklık, akıntı, ateş, bacakta tek taraflı şişlik ve ağrı, nefes darlığı ya da göğüs ağrısı gelişirse vakit kaybetmeden doktora ya da acile başvurulmalıdır.

Nasıl Önlenir

Her diz kırığı önlenemez, ancak riski azaltmak mümkündür.

Düşmeleri Azaltmak

  • Evde kaygan zeminleri, halı kenarlarını ve kablo gibi engelleri düzenleyin, aydınlatmayı yeterli tutun,
  • Merdiven ve banyoda tutunma barı ve kaymaz zemin kullanın,
  • Görme kontrollerini düzenli yaptırın ve baş dönmesine yol açan ilaçlar için doktorunuza danışın,
  • Denge ve kas güçlendirme egzersizleri yapın.

Kemik Sağlığını Korumak

Dengeli beslenme, yeterli kalsiyum ve D vitamini, düzenli yük bindiren egzersiz, sigara ve aşırı alkolden kaçınma kemiği güçlü tutar. Menopoz sonrası kadınlarda ve 65 yaş üzerinde kemik yoğunluğu ölçümü ve gerekiyorsa osteoporoz tedavisi, kırık riskini azaltır. Vitamin ve mineral takviyesi için doktorunuza danışın.

Güvenlik Önlemleri

  • Araçta emniyet kemeri kullanın,
  • Motosiklet, bisiklet ve kayak gibi sporlarda uygun koruyucu ekipman (diz koruyucu, kask) giyin,
  • Dizlerinin üzerinde sık çalışan kişiler diz koruyucu kullanmalıdır,
  • Spora başlarken ısınma ve kas güçlendirme programına uyun.

Tedavi Seçenekleri

İlgili tedaviler

Sık Sorulan Sorular

Diz kırığı nedir?

Diz kırığı, diz kapağı, uyluk kemiğinin alt ucu ya da kaval kemiğinin üst ucu gibi diz eklemini oluşturan kemiklerin kırılmasıdır. Düşme, kaza ya da darbe sonrası dizde şiddetli ağrı, şişlik ve yürüme güçlüğü ile ortaya çıkar.

Diz kırığı belirtileri nelerdir?

Başlıca belirtiler dizde şiddetli ağrı, hızlı gelişen şişlik, morarma, bacağa basamama ve dizi düz kaldıramamadır. Şekil bozukluğu, açık yara, ayakta soğukluk ve uyuşma varsa acile gidilmelidir.

Diz kapağı kırığı nasıl anlaşılır?

Dizin ön yüzüne darbe ya da düşme sonrası diz kapağında ağrı, şişlik ve dizi düz kaldıramama varsa diz kapağı kırığından şüphelenilir. Kesin tanı röntgenle konur, gerektiğinde BT ya da MR istenebilir.

Dizimi düz kaldıramıyorum, bu ne anlama gelir?

Dizi düz tutarak bacağı havaya kaldıramamak, diz kapağı kırığının ya da kuadriseps tendon mekanizmasının hasarının önemli bir işaretidir. Dizi zorlamadan en kısa sürede bir ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulmalı, ameliyat gerekebilir.

Diz kırığı ile bağ ya da menisküs yaralanması nasıl ayırt edilir?

Yalnız belirtilerle ayırt etmek zordur, çünkü hepsinde ağrı, şişlik ve yürüme güçlüğü olabilir. Kırık röntgenle, bağ ve menisküs hasarı ise genellikle muayene ve MR ile değerlendirilir. Bu nedenle travma sonrası ağrı ve şişlik varsa hekime görünmek gerekir.

Diz kırığında hangi belirtilerde acile gidilmelidir?

Belirgin şekil bozukluğu, açık yara, kemik ucunun görünmesi, bacakta soğukluk, solukluk, uyuşma, ayağı oynatamama, dayanılmaz ağrı ve aşırı gerginlik varsa gecikmeden acil servise başvurulmalıdır. Bunlar damar ve sinir yaralanması ya da kompartman sendromu belirtisi olabilir.

Diz kırığı nasıl teşhis edilir?

Doktor önce yaralanmanın nasıl olduğunu sorar ve dizi muayene eder. Ardından iki yönlü röntgen çekilir. Kırığın ayrıntısı için BT, eşlik eden bağ ve menisküs hasarı için MR istenebilir.

Diz kapağı kırıkları ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Evet, kırık parçaları yer değiştirmemişse, eklem yüzeyinde basamak yoksa ve hasta dizini düz kaldırabiliyorsa atel ya da silindir alçı ile tedavi mümkündür. Parçalar ayrılmışsa ya da dizi düz kaldırma yeteneği kaybolmuşsa genellikle ameliyat önerilir. Karar hekim tarafından kırığın tipine göre verilir.

Diz kırığı ameliyatı nasıl yapılır?

Kırık parçaları yerine getirilir ve tel, vida, plak ya da çivi gibi implantlarla tespit edilir. Patella kırıklarında sık kullanılan yöntem gerilim bandı telidir. Eklem yüzeyi çökmüşse kemik grefti ile desteklenebilir. Yöntemi kırığın yeri ve tipi belirler.

Diz kırığı ne kadar sürede iyileşir?

Kırık kaynaması çoğu hastada 6-12 hafta sürer, ancak günlük hayata ve spora tam dönüş aylar alabilir. Tibia platosu ve uyluk kemiği kırıklarında süre daha uzundur. İyileşme hızı kırık tipine, yaşa, sigara kullanımına, eşlik eden hastalıklara ve rehabilitasyona uyuma bağlıdır.

Diz kırığı sonrası ne zaman yürüyebilirim?

Süre kırığın yerine ve tedavi şekline göre değişir. Bazı diz kapağı kırıklarında hekim dizi düz tutan bir atel ile destekli yük vermeye erken izin verebilir. Tibia platosu ve uyluk kemiği kırıklarında yük verme çoğunlukla haftalar sonra başlar, bu nedenle hekimin verdiği plana uymak gerekir.

Diz kırığı sonrası fizik tedavi ne zaman başlar?

Başlangıç zamanı kırığın tipine ve kullanılan tespit yöntemine bağlıdır. Çoğu hastada erken dönemde hafif eklem hareketi ve kas çalışmaları cerrah ve fizyoterapist onayıyla başlar. Amaç eklem sertliğini azaltmak ve kas gücünü geri kazandırmaktır.

Diz kırığı sonrası egzersizin yeri nedir?

Düzenli ve doğru zamanlanmış egzersiz, hareket açıklığını ve kas gücünü geri kazanmaya yardımcı olur. Sonuç kırığın tipine ve ağırlığına göre değişir, bir kısım hastada ağrı ya da sertlik kalabilir. Egzersizler hekim ya da fizyoterapist gözetiminde yapılmalıdır.

Diz kırığı tedavi edilmezse ne olur?

Tedavisiz bırakılan kırıkta kaynama bozukluğu, kemikte şekil bozukluğu, kalıcı ağrı, yürüme güçlüğü ve erken eklem kireçlenmesi riski artar. Bu nedenle diz çevresinde kırık şüphesi olduğunda mutlaka bir ortopedi uzmanına başvurulmalıdır.

Diz kırığı ameliyatı sonrası ağrı olur mu?

Ameliyat sonrası ilk günlerde ağrı olması beklenir ve hekim ağrıyı kontrol altında tutmak için ilaç planlar. Ağrı genellikle zamanla azalır. Ağrı artıyor, yara kızarıyor, ateş çıkıyorsa vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.

Diz kırığı sonrası kireçlenme gelişir mi?

Eklem yüzeyini ilgilendiren kırıklardan sonra, kırık iyi kaynasa bile zamanla eklem kireçlenmesi gelişme riski artar. Eklem yüzeyinin mümkün olduğunca düzgün onarılması ve rehabilitasyona uyum riski azaltmaya yardımcı olabilir, ancak ortadan kaldırmaz.

Diz kırığı sonrası araba kullanılabilir mi?

Sürüş, özellikle sağ diz etkilenmişse ve atel ya da alçı varsa, fren pedalına güvenle basılabilene kadar önerilmez. Başlama zamanı kişiye göre değişir, bu yüzden hekime danışılmalıdır.

Diz kırığı yaşlılarda neden daha sık görülür?

Yaşla birlikte kemik yoğunluğu azalır, osteoporoz gelişebilir, denge ve kas gücü zayıflar. Bu nedenle basit bir düşme bile diz çevresi kırığına yol açabilir. Düşmeyi önleme ve osteoporoz tedavisi önemlidir.

Diz kırığı nasıl önlenir?

Düşmeleri azaltmak (kaygan zemin, ışık, halı gibi ev içi önlemler), kemik sağlığını korumak (kalsiyum, D vitamini, egzersiz, osteoporoz tedavisi) ve koruyucu ekipman kullanmak riski azaltır. Her kırığı tamamen önlemek mümkün değildir.

Kaynaklar

  1. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Broken leg
  2. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Knee Injuries | Knee Disorders
  3. Journal of Health Sciences and Medicine (DergiPark). Etiological and epidemiological analysis of patella fractures: evaluation of COVID-19 pandemic and lockdown era effects
  4. Acta Orthopaedica et Traumatologica Turcica (DergiPark). Surgical management of patellar fractures
İlgili Tedaviler 1İlgili Ameliyatlar 1