AMELİYAT

Tese Ameliyatı

TESE (testiküler sperm ekstraksiyonu), meni sıvısında sperm bulunmayan (azospermi) erkeklerde sperm hücrelerinin testis dokusundan alınmasıdır. Alınan sperm, tüp bebek tedavisinin ICSI yönteminde kullanılır; sperm bulunma olasılığı azospermi türüne göre değişir.

Tıbbi olarak kontrol eden: Prof. Dr. Temuçin ŞenkulKontrol tarihi: 08.11.2026 · Son güncelleme: 14.11.2026
AnesteziLokal, Spinal ya da Genel
Süre30 Dakika - 2 Saat
Hastanede yatışGünübirlik
İşe dönüş1-3 Gün (Masa Başı)
Tese Ameliyatı

Özet

Azospermi, meni sıvısının (sperm tahlilinde) hiç sperm hücresi içermemesidir. İki ana türü vardır: sperm yollarında tıkanıklık olan obstrüktif azospermi ve testislerde sperm üretiminin yetersiz olduğu nonobstrüktif azospermi.

TESE (testiküler sperm ekstraksiyonu), testis dokusundan küçük örnekler alınarak sperm hücresi aranması işlemidir. Mikroskop altında yapılan şekline mikro TESE denir; nonobstrüktif azospermide sıklıkla tercih edilir. Bulunan sperm, tüp bebek (IVF) tedavisinde ICSI yöntemiyle yumurtaya enjekte edilir; çoğu merkezde dondurularak saklanabilir.

İşlem günübirliktir. Klasik TESE lokal anestezi ya da sedasyonla yapılabilir; mikro TESE çoğunlukla genel ya da spinal anestezi altında yapılır. Süre yaklaşık 30 dakika ile 2 saat arasında değişir. Sperm bulunma olasılığı azospermi türüne bağlıdır; nonobstrüktif azospermide yaklaşık yüzde 40-50 civarında bildirilir ve garanti edilemez.

Hakkında

Azospermi Neden Olur?

  • Tıkanıklık (obstrüktif): Sperm kanallarının (vas deferens, epididim) doğuştan olmaması (bilateral vaz agenezisi), enfeksiyon, ameliyat ya da vazektomi sonrası tıkanıklık. Testiste sperm üretimi genellikle normaldir.
  • Üretim yetersizliği (nonobstrüktif): Genetik nedenler (Klinefelter sendromu, Y kromozomu mikrodelesyonları), inmemiş testis, kemoterapi ve radyoterapi, kabakulak orşiti, hormon bozuklukları ve nedeni bilinmeyen durumlar.

Tanı

Öykü, muayene (testis hacmi, varikosel), en az iki meni analizi, hormon testleri (FSH, LH, testosteron) ve gerekirse genetik testler (karyotip, Y mikrodelesyon) yapılır. Bu sonuçlar azospermi türünü ve sperm bulunma olasılığını öngörmeye yardımcı olur. Kesin ayrım bazen biyopsi ile yapılır.

TESE Kimlere Yapılır?

  • Nonobstrüktif azospermisi olan erkekler (örneğin Klinefelter sendromu, nedeni bilinmeyen üretim yetersizliği)
  • Sperm yolunda tıkanıklığı olup epididimden sperm alınamayan ya da başka yöntemlerle sonuç alınamayan erkekler
  • Kanser tedavisi öncesi ya da sonrasında fertilite korunması gereken erkekler (bu konu onkoloji ve androloji ekibiyle planlanır)

Y kromozomunda AZFa ya da AZFb bölgesinin tam kaybı olan erkeklerde sperm bulunma olasılığı çok düşüktür ve TESE genellikle önerilmez; AZFc kaybında ise sperm bulunabilir. Bu nedenle ameliyat öncesi genetik değerlendirme önemlidir. Hormon eksikliği olan bazı erkeklerde önce hormon tedavisi denenir.

Ameliyatsız Seçenekler ve Alternatifler

  • Hormon tedavisi: Hipogonadotropik hipogonadizm gibi durumlarda.
  • Varikosel ameliyatı: Seçilmiş hastalarda sperm üretimine katkı sağlayabilir.
  • Bağışçı sperm kullanımı ve evlat edinme: Sperm bulunamazsa ya da çift tercih ederse değerlendirilir.

Sperm Alma Yöntemleri

  • TESE (klasik): Testise küçük kesi yapılır ve çeşitli bölgelerden küçük doku parçaları alınır; laboratuvarda sperm aranır.
  • Mikro TESE: Ameliyat mikroskobuyla sperm üretme olasılığı daha yüksek tüpler seçilir ve daha az doku alınır. Nonobstrüktif azospermide sıklıkla tercih edilir.
  • TESA: Testise iğne ile girilerek sperm aranır.
  • MESA ve PESA: Tıkanıklığa bağlı azospermide, sperm epididimden mikrocerrahi ile (MESA) ya da iğne ile (PESA) alınır.

Yöntemi azospermi türü, hormon sonuçları ve merkezin deneyimi belirler.

Ameliyat Nasıl Yapılır?

  • Anestezi: Klasik TESE lokal anestezi ya da sedasyonla yapılabilir; mikro TESE çoğunlukla genel ya da spinal anestezi altında yapılır.
  • Kesi: Skrotuma (torbaya) küçük bir kesi yapılır ve testis dışarı alınarak açılır.
  • Doku alma: Klasik yöntemde birkaç bölgeden, mikro TESE'de mikroskopla seçilen tüplerden küçük doku örnekleri alınır.
  • Laboratuvar: Doku, ameliyat sırasında androloji laboratuvarında incelenir. Sperm bulunursa işlem sonlandırılır.
  • Kapatma: Testis ve cilt dikişlerle kapatılır. Dikişler çoğunlukla kendiliğinden erir.
  • Dondurma: Bulunan sperm tüp bebek tedavisinde taze kullanılabilir ya da dondurularak saklanır.

Başarı ve Gebelik

Obstrüktif azospermide sperm bulunma olasılığı yüksektir. Nonobstrüktif azospermide ise yaklaşık yüzde 40-50 civarında bildirilir; yaş, testis hacmi, hormon düzeyleri ve genetik neden sonucu etkiler. Sperm bulunması gebeliği garanti etmez; tüp bebek (ICSI) tedavisi ve eşin durumu da sonucu belirler.

Riskler ve Komplikasyonlar

  • Ağrı ve şişlik: Torbada şişlik, morarma ve ağrı beklenir; genellikle günler ile haftalar içinde azalır.
  • Hematom ve kanama: Torbada kan toplanması olabilir.
  • Enfeksiyon: Nadirdir ve tedavi edilir.
  • Hidrosel: Testis çevresinde sıvı toplanması.
  • Testosteron düşüklüğü ve testis küçülmesi (atrofi): Özellikle birden çok biyopsi alındığında bildirilir. Çoğu hastada geçicidir ancak bazı hastalarda hormon desteği gerekebilir; kan testiyle izlenir.
  • Skar dokusu (fibroz) ve kronik ağrı: Nadirdir.
  • Sperm bulunamaması: Teknik başarısızlık değil, testislerin durumuyla ilgili olabilir.

Ameliyat Öncesi

Değerlendirme ve Tetkikler

  • Meni analizi: En az iki kez.
  • Hormon testleri: FSH, LH, testosteron.
  • Genetik testler: Karyotip ve Y kromozomu mikrodelesyon testi (özellikle nonobstrüktif azospermide) ve genetik danışmanlık.
  • Genel tetkikler: Kan sayımı, kan şekeri, böbrek ve karaciğer testleri, anestezi değerlendirmesi.
  • Muayene ve ultrason: Testis hacmi ve varikosel değerlendirilir.

Bilgilendirme

Sperm bulunma olasılığı, bulunamazsa seçenekler, dondurma ve tüp bebek (ICSI) süreci, olası riskler ve genetik sonuçlar ameliyat öncesinde konuşulur. Eşin tüp bebek tedavisinin zamanlaması da planlanır.

İlaçlar

Kullandığınız tüm ilaçları hekiminize bildirin. Aspirin ve diğer kan sulandırıcıları kendi başınıza bırakmayın; kalp stenti ya da ritim bozukluğu gibi nedenlerle kullanılıyorsa ne zaman bırakılacağını doktorunuz belirler. Alerjilerinizi mutlaka belirtin.

Açlık, Sigara ve Alkol

Genel ya da spinal anestezi planlanıyorsa katı gıdalar için en az 6 saat, berrak sıvılar için 2 saat öncesine kadar yeme içme kesilir; kesin süreyi anestezi ekibi söyler. Sigara ve alkolün bırakılması ya da azaltılması iyileşmeyi destekler.

Hazırlık

Ameliyat bölgesini tıraş etmek gerekiyorsa jiletle kendiniz yapmayın; ekip gerekirse makineyle kırpar. Eve dönüşte torbayı destekleyen, baskı yapmayan bol giysiler ve destekli iç çamaşırı tercih edin. İşlem günübirlik olduğundan yanınızda bir yakınınızın bulunması iyi olur.

Ameliyat Sonrası

İlk Saatler ve Günler

İşlemden sonra bir süre izlenir ve aynı gün taburcu olunur. Ameliyat sonrası kısa süre yeme içmeden kaçınılır, ardından sıvı gıdalarla başlanır; katı gıdaya geçişi hekim ya da hemşire söyler. Torbada şişlik, morarma ve hafif ağrı beklenir. Ağrı kesicileri hekim önerisiyle kullanılır. İlk günlerde bol dinlenin; destekli iç çamaşırı ve bez arasında soğuk uygulama şişliğe yardımcı olur.

Yara Bakımı ve Banyo

Yarayı temiz ve kuru tutun. Duş zamanını hekiminiz söyler, çoğu merkez 1-2 gün sonra izin verir. Su ve sabun yaraya zarar vermez; ancak yarayı ovmayın, çok sıcak su ve banyo küvetinde uzun süre kalmaktan kaçının. Dikişler çoğunlukla kendiliğinden erir.

İyileşme Takvimi

  • İlk 1-3 gün: Dinlenme. Masa başı işe genellikle bu sürede dönülür.
  • İlk 1-2 hafta: Ağır kaldırma, spor, bisiklet ve uzun süre ayakta kalmaktan kaçının.
  • Cinsel ilişki: Ağrı geçip yara iyileşince, hekim onayıyla; çoğu merkezde yaklaşık 1-2 hafta sonra. Süreyi hekiminiz belirler. Meni sıvısında kısa süre kan görülebilir; geçmezse hekime danışın.

Sonuçlar ve Takip

Sperm bulunup bulunmadığı ameliyat sırasında ya da kısa süre sonra laboratuvar tarafından bildirilir. Bulunan sperm tüp bebek tedavisinde kullanılır ya da dondurulur. Sperm bulunamadıysa seçenekleri hekimle birlikte değerlendirirsiniz. Testosteron düzeyi birkaç ay sonra kan testiyle kontrol edilebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

  • Ateş, titreme, yarada kızarıklık ya da akıntı
  • Torbada hızla artan şişlik ya da şiddetli ağrı
  • İdrar yapamama
  • Giderek artan ağrı ya da kan pıhtısı gelmesi

Bu belirtilerde beklemeden ameliyatı yapan hekime ya da acil servise başvurun.

Sık Sorulan Sorular

TESE ameliyatı nedir?

TESE (testiküler sperm ekstraksiyonu), meni sıvısında sperm bulunmayan erkeklerde testis dokusundan küçük örnekler alınarak sperm hücresi aranması işlemidir. Bulunan sperm tüp bebek tedavisinde ICSI yöntemiyle kullanılır. İşlem günübirliktir.

Azospermi nedir, tipleri nelerdir?

Azospermi, meni sıvısında hiç sperm hücresi görülmemesidir. Sperm kanalındaki tıkanıklığa bağlı (obstrüktif) ve testiste yeterli üretim olmamasına bağlı (nonobstrüktif) olmak üzere iki ana türü vardır. Hangi yöntemin uygun olacağı bu ayrıma göre belirlenir.

Mikro TESE ile klasik TESE arasındaki fark nedir?

Klasik TESE'de testisten birkaç bölgeden küçük doku parçaları alınır. Mikro TESE'de cerrah ameliyat mikroskobuyla sperm üretme olasılığı daha yüksek tüpleri seçer ve daha az doku alınır. Nonobstrüktif azospermide bu nedenle sıklıkla mikro TESE tercih edilir.

TESE ameliyatı kimlere yapılır?

Nonobstrüktif azospermisi olan erkeklere ve sperm yolunda tıkanıklık olup başka yöntemlerle sperm alınamayan erkeklere yapılır. Kanser tedavisi öncesinde fertilitenin korunması amacıyla da kullanılabilir. Karar, üroloji ve androloji uzmanıyla yapılan değerlendirmeden sonra verilir.

Y kromozomu mikrodelesyonu varsa TESE yapılır mı?

Y kromozomunda AZFa ya da AZFb bölgesinin tam kaybında sperm bulunma olasılığı çok düşüktür ve TESE genellikle önerilmez. AZFc kaybında ise sperm bulunabilir. Bu nedenle ameliyat öncesi genetik değerlendirme önemlidir.

Ameliyattan önce genetik test gerekir mi?

Özellikle nonobstrüktif azospermide karyotip ve Y kromozomu mikrodelesyon testi sıklıkla istenir. Sonuçlar sperm bulunma olasılığını ve bebeğe geçebilecek genetik riskleri anlamaya yardımcı olur. Genetik danışmanlık önerilir.

TESE ameliyatı nasıl yapılır?

Anestezi altında skrotuma küçük bir kesi yapılır ve testisten küçük doku örnekleri alınır. Mikro TESE'de bu örnekler ameliyat mikroskobuyla seçilir. Doku laboratuvarda incelenir; sperm bulunursa kullanılmak üzere ayrılır ya da dondurulur, ardından kesi dikişle kapatılır.

TESE ameliyatı kaç saat sürer?

Klasik TESE yaklaşık 30-60 dakika sürebilir. Mikro TESE daha uzun sürer ve 2 saate kadar çıkabilir. Süre testis yapısına, laboratuvar incelemesine ve ameliyat tekniğine göre değişir.

TESE ameliyatı hangi anestezi ile yapılır?

Klasik TESE lokal anestezi ya da sedasyonla yapılabilir. Mikro TESE çoğunlukla genel ya da spinal anestezi altında yapılır. Anestezi ekibi, işlemin süresine ve sağlık durumunuza göre karar verir.

TESE ameliyatı öncesinde nelere dikkat edilmelidir?

Kullandığınız ilaçları hekiminize bildirin ve kan sulandırıcıları kendi başınıza bırakmayın. Genel ya da spinal anestezi planlanıyorsa katı gıdalar için en az 6 saat, berrak sıvılar için 2 saat önceden yeme içme kesilir; kesin süreyi anestezi ekibi söyler. Sigara ve alkolü azaltmak ya da bırakmak iyileşmeyi destekler.

Ameliyat sonrası gebelik mümkün müdür?

Bulunan sperm, tüp bebek (ICSI) tedavisi ile eşin yumurtasına enjekte edilerek gebelik sağlanabilir. Sperm bulunması gebeliği garanti etmez; eşin yaşı ve durumu da sonucu etkiler. TESE ile elde edilen sperm ile doğal yolla gebelik beklenmez.

TESE ameliyatının başarı oranı nedir?

Obstrüktif azospermide sperm bulunma olasılığı yüksektir. Nonobstrüktif azospermide yaklaşık yüzde 40-50 civarında bildirilir; yaş, testis hacmi, hormon düzeyleri ve genetik neden sonucu etkiler. Bu oranlar kişiye göre değişir, kesin söz verilemez.

TESE ameliyatında sperm bulunamazsa ne olur?

Sperm bulunamaması, ameliyatın teknik olarak başarısız olduğu anlamına gelmez; testislerin durumuyla ilgili olabilir. Bir süre sonra yeni bir deneme düşünülebilir, ayrıca bağışçı sperm ya da evlat edinme gibi seçenekler hekimle konuşulur.

Elde edilen sperm dondurulur mu, ikinci ameliyat gerekir mi?

Bulunan sperm çoğu merkezde dondurularak saklanabilir ve tüp bebek tedavisinde kullanılır. Dondurma, ikinci bir ameliyat gereksinimini azaltır. Ancak çözüldüğünde yeterli canlılıkta olmayabilir ve bazen yeni bir sperm alma işlemi gerekebilir.

TESE ameliyatının riskleri nelerdir?

Başlıca riskler ağrı, şişlik, hematom (kan toplanması), enfeksiyon, hidrosel, testosteron düşüklüğü ve nadiren testis küçülmesidir. Birçoğu geçicidir ve tedavi edilebilir. Riskler ameliyat öncesi görüşmede ayrıntılı anlatılmalıdır.

TESE ameliyatı testosteronu etkiler mi?

Testis dokusu alındığı için bir miktar testosteron düşmesi olabilir. Çoğu hastada geçicidir; hekim gerekirse kan testiyle izler. Bazı hastalarda hormon desteği gerekebilir.

Ameliyat sonrası şişlik normal mi?

Hafif şişlik, morarma ve ağrı ameliyat sonrasında beklenen bulgulardır ve günler içinde azalır. Hızla artan şişlik, şiddetli ağrı, ateş ya da yarada akıntı varsa vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.

Ameliyat sonrası ağrı ne kadar sürer?

Hafif ağrı ilk günlerde belirgindir ve genellikle birkaç gün ile iki hafta içinde azalır. Ağrı kesicileri hekim önerisiyle kullanılır. Giderek artan ağrı enfeksiyon ya da hematom belirtisi olabilir.

TESE ameliyatından sonra banyo ne zaman yapılır?

Çoğu merkez 1-2 gün sonra duşa izin verir; süreyi hekiminiz söyler. Yarayı ovmayın, çok sıcak sudan ve uzun süre küvette kalmaktan kaçının. Yara temiz ve kuru tutulmalıdır.

Ameliyattan sonra cinsel ilişki ne zaman başlanır?

Ağrı geçip yara iyileştiğinde, hekim onayıyla başlanır; çoğu merkezde bu yaklaşık 1-2 hafta sürer. Erken başlamak ağrıya ve meni sıvısında kanamaya yol açabilir. Kesin süreyi ameliyatı yapan hekim belirler.

Ameliyattan sonra işe ne zaman dönülür?

Masa başı işlere çoğu hasta 1-3 gün içinde dönebilir. Ağır kaldırma, spor ve ağır işler için hekim izniyle genellikle 1-2 hafta beklenir. Rapor süresi iyileşmenize göre belirlenir.

TESE ameliyatı cinsel isteği (libidoyu) azaltır mı?

Çoğu hastada cinsel isteği değiştirmez. Testosteron düşerse cinsel istekte azalma, yorgunluk ve benzeri belirtiler olabilir. Böyle bir durumda doktorunuza danışın; testosteron düzeyi kan testiyle kontrol edilebilir.

TESE ameliyatı sonrası kontroller nasıl yapılır?

Yara ve şişlik 1-2 hafta içinde kontrol edilir. Gerekirse birkaç ay sonra testosteron düzeyi kan testiyle izlenir. Sperm ve tüp bebek planlaması için androloji ve kadın doğum ekibiyle birlikte takip yapılır.

TESE ameliyatını SGK karşılar mı?

Kapsam, hastaya ve uygulanan işleme göre değişebilir. Güncel koşulları başvuracağınız hastaneden ve SGK'dan öğrenmeniz doğru olur.

Kaynaklar

  1. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Infertility
  2. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Male Infertility | Infertility
  3. Cleveland Clinic. Microsurgical Testicular Sperm Extraction (microTESE)
  4. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (DergiPark). Non-obstrüktif Azospermik Hastalarda Mikrocerrahi Testiküler Sperm Ekstraksiyonu İlk Sonuçlarımız: Harran Üniversitesi Üroloji Kliniği
  5. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (DergiPark). Nonobstrüktif Azospermi Olgularında Yeni Yaklaşımlar