HASTALIK

Otizm

Otizm (otizm spektrum bozukluğu), sosyal iletişimde ve davranışta farklılıklarla kendini gösteren, çoğunlukla erken çocuklukta fark edilen nörogelişimsel bir durumdur. Ömür boyu sürer; erken tanı ve kanıta dayalı eğitim ve destek, çocuğun gelişimini olumlu yönde etkiler.

Son güncelleme: 16.11.2026
Otizm

Özet

Otizm, tıbbi adıyla otizm spektrum bozukluğu (OSB), beynin gelişim biçimiyle ilgili bir durumdur. Kişinin başkalarıyla iletişim kurma, sosyal ilişki geliştirme ve çevresini algılama biçiminde farklılıklar yaratır. Bu farklılıklara ek olarak tekrarlayan davranışlar, sınırlı ilgi alanları ve duyusal hassasiyetler görülebilir. Belirtiler çoğunlukla yaşamın ilk iki üç yılında fark edilir.

Otizm bir hastalık ya da kişilik özelliği değil, ömür boyu süren bir nörogelişimsel durumdur. Ortadan kaldıran bir tedavi yoktur ve aşıların otizme yol açmadığı çok sayıda büyük çalışmayla gösterilmiştir. Ancak erken tanı ve çocuğa uygun eğitim, konuşma ve davranış desteği, iletişim ve günlük yaşam becerilerini belirgin biçimde geliştirebilir.

Dünya Sağlık Örgütü, dünya genelinde yaklaşık 100 kişiden birinin otizmli olduğunu tahmin eder; ABD verilerinde bu oran daha yüksektir. Erkek çocuklarda kızlardan yaklaşık üç dört kat daha sık tanı konur. Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili endişeniz varsa çocuk doktorunuza başvurun.

Hakkında

Otizm Nedir?

Otizm spektrum bozukluğu, "spektrum" adını belirtilerin türü ve şiddetinin kişiden kişiye çok değişmesinden alır. Bazı kişiler günlük yaşamda çok az desteğe ihtiyaç duyarken bazıları sürekli bakım ve destek gerektirir. Güncel sınıflamada (DSM-5 ve ICD-11) daha önce ayrı tanı olarak anılan Asperger sendromu da otizm spektrumunun içinde yer alır.

Tanı için iki ana alanda belirtilerin birlikte bulunması gerekir: sosyal iletişim ve etkileşimde süregelen güçlükler ile tekrarlayıcı davranışlar, sınırlı ilgiler ya da duyusal farklılıklar.

Otizm Bir Hastalık mıdır?

Otizm bir hastalık olarak değil, nörogelişimsel bir durum olarak tanımlanır. Bu, beynin gelişiminin farklı seyretmesi demektir. Çoğu otizmli kişi bazı alanlarda güçlü yeteneklere sahip olabilir, ancak birçoğu iletişim, öğrenme ya da günlük yaşam konusunda destek ihtiyacı duyar. Bu nedenle "hep üstün zekâlıdır" ya da "hep zihinsel yetersizliği vardır" gibi genellemeler doğru değildir.

Otizmle Birlikte Görülebilen Durumlar

Otizmli kişilerin önemli bir kısmında başka durumlar da bulunabilir. Bunlar otizmin kendisinden ayrı olarak değerlendirilir ve tedavi edilir:

  • Zihinsel yetersizlik: Otizmli kişilerin yaklaşık üçte birinde (kullanılan ölçüte göre değişir) zihinsel yetersizlik eşlik eder; diğerlerinde zekâ düzeyi normal ya da üzerindedir.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite (DEHB): Sık eşlik eder.
  • Anksiyete ve depresyon: Özellikle okul çağında ve ergenlikte sık görülür.
  • Epilepsi (sara): Otizmli kişilerin yaklaşık beşte birinde ya da biraz fazlasında görülür; çocuklukta ve ergenlikte artış gösterir.
  • Uyku sorunları, seçici yeme ve mide bağırsak yakınmaları: Çok sık görülür.
  • Obsesif kompulsif belirtiler, tikler, seçici mutizm: Bazı kişilerde görülebilir.

Otizm Nasıl Desteklenir? (Eğitim ve Tedavi)

Otizmi tamamen ortadan kaldıran bir tedavi yoktur. Amaç, kişinin iletişimini, öğrenmesini, bağımsızlığını ve yaşam kalitesini artırmaktır. Plan her çocuğa göre, uzman ekip tarafından hazırlanır ve erken başlandığında daha yararlıdır.

  • Erken müdahale programları: Gelişimsel ve davranışsal temelli, oyun içinde öğretmeyi hedefleyen yapılandırılmış programlar (ör. uygulamalı davranış analizi temelli yaklaşımlar, erken başlangıçlı Denver modeli) en çok kanıt bulunan yöntemlerdir.
  • Konuşma ve dil terapisi: Konuşmayı, anlamayı ve gerekirse alternatif iletişim araçlarını (resimli kartlar, cihazlar) geliştirir.
  • Uğraşı (ergoterapi) ve duyusal destek: Günlük yaşam becerilerini ve duyusal hassasiyetlerle baş etmeyi destekler.
  • Özel eğitim ve kaynaştırma: Türkiye’de rehberlik araştırma merkezlerince yapılan değerlendirmeyle çocuğa uygun eğitim programı belirlenir.
  • Aile eğitimi: Ebeveynlerin çocukla iletişim kurma ve davranış yönetimi becerilerini artırır.
  • İlaçlar: Otizmin çekirdek belirtilerini düzeltecek bir ilaç yoktur. İlaçlar yalnızca öfke nöbeti, ağır huzursuzluk ya da saldırganlık, dikkat eksikliği, anksiyete, uyku bozukluğu ve nöbet gibi eşlik eden sorunlarda, çocuk psikiyatristi ya da nörolog kontrolünde kullanılır. Hiçbir ilacı doktora danışmadan başlatmayın, dozunu değiştirmeyin ya da bırakmayın.

Yunuslarla terapi, işitsel bütünleştirme, "bağırsak temizleme", şelasyon ve yüksek doz vitamin takviyeleri gibi uygulamaların otizmde yararı gösterilmemiştir, bazıları zararlı olabilir. Glütensiz ya da kazeinsiz diyetin belirtileri azalttığına dair kanıt zayıftır; kısıtlı diyetler büyümeyi bozabileceği için yalnızca doktor ya da diyetisyen eşliğinde uygulanmalıdır. Duyusal sorunlara bağlı seçici yeme varsa diyetisyen desteği yararlıdır.

Otizmli Çocukla İletişim

Kısa ve net cümleler kurmak, günlük rutini önceden ve görsellerle anlatmak, geçişlerden önce uyarı vermek ve çocuğu yeni duruma sabırla hazırlamak yardımcı olur. Tekrarlayıcı davranışlar zarar vermiyorsa bastırmaya çalışmak yerine nedenini anlamak daha doğrudur. Bir çocuğun el çırpması ya da sallanması çoğu zaman rahatlama yoludur.

Nedenleri

Otizmin tek bir nedeni yoktur. Bugünkü bilgiler, genetik yatkınlık ile erken beyin gelişimini etkileyen etkenlerin birlikte rol oynadığını gösterir. Yani durum, anne babanın ya da çocuğun "hatasından" kaynaklanmaz.

Genetik Etkenler

İkiz ve aile çalışmaları genetik katkının büyük olduğunu gösterir. Yüzlerce genin otizm olasılığını artırdığı bilinir; çoğu olguda tek bir sorumlu gen yoktur. Bazı olgularda belirli genetik sendromlar (ör. frajil X sendromu, tüberoz skleroz) otizme eşlik eder. Bir çocuğunuzda otizm varsa sonraki çocuklarda olasılık genel topluma göre daha yüksektir.

Beyin Gelişimi ve Çevresel Etkenler

Otizmli kişilerde beynin farklı bölgelerinin gelişimi ve birbirleriyle bağlantı biçimi farklı olabilir. Bu farklılıklar doğum öncesi dönemde oluşmaya başlar. Gebelikte bazı ilaçlara (özellikle valproat adlı epilepsi ilacına) maruz kalma, çok erken doğum, ileri anne ve baba yaşı gibi etkenler riski artırabilir. Ancak bu etkenlerin her biri tek başına otizme yol açmaz.

Nedeni Olmayan Şeyler

Aşılar otizme neden olmaz; bu konu çok sayıda büyük çalışmayla araştırılmış ve ilişki bulunmamıştır. Çocuğun yetiştirilme biçimi, anne babanın ilgisizliği ya da duygusal soğukluk da otizmin nedeni değildir.

Belirtileri

Belirtiler çocuğa göre çok değişir. Çoğu çocukta ilk 2-3 yaşta fark edilir; bazı çocuklarda ise okul çağında ya da yetişkinlikte anlaşılır. Aşağıdaki bulguların birkaçının birlikte ve sürekli görülmesi değerlendirme gerektirir. Tek bir bulgu tek başına otizm anlamına gelmez.

Sosyal İletişim ve Etkileşim

  • İsmi söylendiğinde bakmama ya da tepki vermeme.
  • Göz teması kurmada belirgin güçlük.
  • İşaret etme, el sallama, gösterme gibi jestlerin geç gelişmesi ya da hiç olmaması.
  • Başkalarıyla ortak ilgi paylaşmama (ilgisini çeken bir şeyi göstermek için yetişkine bakmama).
  • Konuşmanın gecikmesi, kelimeleri anlamsız tekrar etme (ekolali), karşılıklı konuşmada zorlanma.
  • Akran oyununa ve arkadaşlık kurmaya ilgisizlik ya da güçlük; hayal gücü gerektiren oyunlarda (ör. bebek besleme) azalma.
  • Başkalarının duygularını anlamada ve kendi duygularını ifade etmede güçlük.

Davranış, İlgi ve Duyusal Farklılıklar

  • El çırpma, sallanma, dönme gibi tekrarlayıcı hareketler.
  • Oyuncakları dizme, tekerlek çevirme gibi tekrarlayan oyun biçimleri.
  • Rutinde ya da çevrede küçük değişikliklere aşırı tepki.
  • Belirli bir konuya (ör. uçaklar, çamaşır makinesi) yoğun ve alışılmadık ilgi.
  • Seslere, ışığa, dokulara ya da tatlara aşırı duyarlılık ya da ağrıya az duyarlılık.
  • Öfke nöbetleri, özellikle iletişim güçlüğü ya da duyusal rahatsızlık olduğunda.

Yaşa Göre Uyarı İşaretleri

  • 12. ayda hâlâ agulama, el sallama ya da işaret etme yok.
  • 16. ayda tek bir kelime yok.
  • 24. ayda iki kelimelik anlamlı cümle yok.
  • Herhangi bir yaşta önceden kazanılmış konuşma ya da sosyal becerilerin kaybı.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Yukarıdaki uyarı işaretlerinden biri varsa ya da çocuğunuzun gelişiminden endişeleniyorsanız beklemeden çocuk doktorunuza ya da aile hekiminize başvurun. "Zamanla düzelir" diyerek beklemek değerli süreyi kaybettirebilir. Konuşma ve becerilerde ani kayıp, nöbet geçirme (bilinç kaybı, kasılma, bir noktaya dalıp gitme) ya da kendine ciddi zarar verme davranışı varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna ya da acil servise başvurun.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Otizm için kan testi ya da görüntüleme gibi tek bir tanı testi yoktur. Tanı, çocuğun gelişiminin ve davranışlarının uzman bir ekip tarafından değerlendirilmesiyle konur. Aileler şüphelenip başvurabilir, ancak tanıyı aile değil hekim koyar.

Tarama

Çocuk doktorları rutin kontrollerde gelişimi izler. Genellikle 18. ve 24. aylarda, ebeveynin yanıtladığı M-CHAT-R/F gibi tarama testleri kullanılır. Tarama testi tanı koydurmaz; yalnızca ileri değerlendirme gerekip gerekmediğini gösterir.

Ayrıntılı Değerlendirme

  • Kim yapar: Çocuk ve ergen psikiyatristi, gelişimsel pediatri uzmanı ya da çocuk nörologu; psikolog, konuşma-dil terapisti ve uğraşı terapisti gibi uzmanlar ekipte yer alabilir.
  • Nasıl yapılır: Aileyle ayrıntılı görüşme, çocuğun doğrudan gözlemi ve yapılandırılmış ölçekler (ör. ADOS-2, ADI-R) kullanılır.
  • Ek tetkikler: İşitme testi her zaman yapılmalıdır, çünkü işitme kaybı da konuşma gecikmesine yol açar. Gerektiğinde genetik testler, EEG (nöbet şüphesinde) ve kan tetkikleri istenebilir.

Otizmle Karışabilen Durumlar

İşitme kaybı, dil gelişim bozukluğu, zihinsel yetersizlik, DEHB, anksiyete ve ağır sosyal yoksunluk gibi durumlar otizme benzer belirtiler verebilir. Bazen bunlar otizmle birlikte de bulunur. Bu nedenle ayrıntılı değerlendirme önemlidir.

Yetişkinlerde Tanı

Çocuklukta fark edilmemiş hafif belirtili kişilere yetişkinlikte de tanı konabilir. Süregelen sosyal güçlük, değişime uyum zorluğu ve duyusal hassasiyet yaşıyorsanız bir psikiyatri uzmanından değerlendirme isteyebilirsiniz.

Risk Faktörleri

Aşağıdaki durumlar otizm olasılığını artırabilir. Risk faktörü bulunması otizm olacağı anlamına gelmez; birçok otizmli çocukta hiçbiri yoktur.

  • Cinsiyet: Erkek çocuklarda tanı daha sık konur. Kız çocuklarında belirtiler daha ince olabildiği için tanı geç kalabilir.
  • Ailede otizm öyküsü: Kardeşte otizm olması olasılığı artırır. Ailede iletişim ya da öğrenme güçlüğü, psikiyatrik hastalık öyküsü de ilişkili olabilir.
  • Genetik sendromlar: Frajil X sendromu, tüberoz skleroz, Down sendromu gibi bazı durumlarda otizm daha sık görülür.
  • Doğum öncesi ve doğum çevresi: Gebelikte valproat kullanımı, çok erken doğum ve düşük doğum ağırlığı riski artırır.
  • İleri anne ve baba yaşı: Anne babanın yaşı arttıkça risk hafifçe yükselir. Düşük anne yaşının riski artırdığına dair güçlü kanıt yoktur.

Aşılar, annenin gebelik sırasındaki beslenme biçimi ve ebeveynlik tarzı otizm için risk faktörü değildir.

Komplikasyonları

Otizmin kendisi hayatı tehdit etmez, ancak desteğin eksik kaldığı durumlarda ya da eşlik eden sorunlar yönetilmediğinde yaşam kalitesini etkileyen sorunlar ortaya çıkabilir.

  • Öğrenme ve okul sorunları: Uygun eğitim desteği alınmazsa akademik ve sosyal uyum güçleşebilir.
  • Anksiyete ve depresyon: Okul çağı ve ergenlikte artar; sosyal ortamlar ve değişimler kaygıyı yükseltebilir.
  • Epilepsi: Nöbetler çocuklukta ve ergenlikte görülebilir ve tedavi gerektirir.
  • Uyku ve beslenme sorunları: Uykuya dalma güçlüğü, seçici yeme, kabızlık ve mide yakınmaları sık görülür; büyümeyi ve ruh halini etkileyebilir.
  • Kendine ya da başkalarına zarar verme: İletişim ve duyusal sorunlar, öfke nöbetleri ve nadiren kendine zarar verme davranışına yol açabilir.
  • Yetişkinlikte bağımsızlık ve istihdam güçlüğü: Erken ve sürekli destek bu riski azaltır.
  • Aile üzerindeki yük: Bakım veren aile üyelerinde yorgunluk ve stres artabilir; destek grupları ve dinlenme olanakları önemlidir.

Hemen Başvurmanız Gereken Durumlar

Nöbet geçirme, kendine ciddi zarar verme, yeme içmeyi tamamen reddetme, ani davranış değişikliği ya da yaşam boyu kazanılmış becerilerin kaybı gibi durumlarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna ya da acil servise başvurun. Ergen ve yetişkinlerde yaşamdan vazgeçme düşüncesi varsa 112’yi arayın.

Nasıl Önlenir

Otizm bilinen bir nedene bağlı olmadığı için tam olarak önlenemez. Bu nedenle önleme yerine erken fark etme ve erken destek ön plandadır.

Erken Fark Etme ve Destek

  • Çocuğun gelişimi çocuk doktoru kontrollerinde düzenli izlenmelidir. 18. ve 24. aylarda tarama yapılması önerilir.
  • Uyarı işaretleri varsa beklemeden değerlendirme istenmeli, tanı kesinleşmese bile konuşma ve oyun desteği başlatılabilir.
  • Tanı sonrası eğitim ve terapi programı erken başlandığında daha yararlıdır.

Gebelikte Genel Önlemler

  • Gebelik öncesi ve sırasında düzenli doktor takibi yapılmalı, kullanılan ilaçlar (özellikle epilepsi ve ruhsal hastalık ilaçları) hekimle gözden geçirilmelidir. Hekime danışmadan ilaç bırakılmamalıdır.
  • Gebelikte folik asit ve dengeli beslenme, enfeksiyonlardan ve alkolden kaçınmak genel gebelik sağlığı için önerilir. Bunların otizmi önlediği kanıtlanmış değildir.
  • Önerilen aşılar çocuğa zamanında yaptırılmalıdır; aşılar otizme neden olmaz.

Otizmi önlemeyi ya da tedavi etmeyi vaat eden ürünlere, özel diyet ve takviye kürlerine temkinli yaklaşın ve uygulamadan önce çocuğunuzun doktoruna danışın.

Tedavi Seçenekleri

İlgili tedaviler

Sık Sorulan Sorular

Otizm nedir?

Otizm (otizm spektrum bozukluğu), sosyal iletişimde ve davranışta farklılıklarla kendini gösteren, ömür boyu süren nörogelişimsel bir durumdur. Belirtilerin türü ve şiddeti kişiden kişiye büyük farklılık gösterir. Bir hastalık ya da ruhsal bozukluk değildir ve çoğunlukla ilk üç yaşta fark edilir.

Otizm doğuştan mı olur?

Otizmin temelinde, doğum öncesi dönemde başlayan genetik ve beyin gelişimiyle ilgili etkenler bulunur. Belirtiler çoğunlukla 2-3 yaşa doğru belirginleşir. Tek bir gen ya da kromozom değil, birçok genin ve bazı çevresel etkenlerin birlikte rolü vardır.

Otizmin nedeni nedir? Aşı otizme neden olur mu?

Otizmin tek bir nedeni yoktur; genetik yatkınlık ve erken beyin gelişimini etkileyen etkenler birlikte rol oynar. Aşıların otizme neden olmadığı, milyonlarca çocuğu kapsayan büyük çalışmalarla gösterilmiştir. Aşı takvimiyle ilgili endişeleriniz varsa çocuk doktorunuzla konuşun.

Otizm kaç yaşında anlaşılır?

Belirtiler çoğunlukla 18-24. aylarda ayırt edilebilir ve bazı çocuklarda daha erken görülür. Tanı bazen okul çağında, hatta yetişkinlikte konur. Otizm için doğum öncesi bir test yoktur; tarama ve tanı çocuk doğduktan sonra davranış gözlemine dayanır.

Otizmin ilk belirtileri nelerdir? Ne zaman doktora gitmeliyim?

İsmine bakmama, göz temasından kaçınma, 12. ayda agulama ve işaret etmenin olmaması, 16. ayda tek kelimenin olmaması, 24. ayda iki kelimelik cümle kurulamaması ve herhangi bir dönemde kazanılmış becerilerin kaybı uyarı işaretleridir. Bunlardan biri varsa vakit kaybetmeden çocuk doktoruna başvurun.

Otizm nasıl teşhis edilir?

Tanı, çocuk ve ergen psikiyatristi, gelişimsel pediatri uzmanı ya da çocuk nörologu tarafından aile görüşmesi, çocuğun gözlemi ve ADOS-2 gibi standart ölçeklerle konur. Kan testi ya da görüntüleme ile otizm tanısı konmaz. İşitme testi ve gerekirse genetik tetkikler ek olarak istenebilir.

Hangi bölüm otizmle ilgilenir?

İlk başvuru çocuk doktoru ya da aile hekimine yapılabilir. Tanı için çocuk ve ergen psikiyatrisi ya da gelişimsel pediatri, nöbet gibi sorunlar için çocuk nörolojisi bölümleri ilgilenir. Tanı sonrasında rehberlik araştırma merkezi ve özel eğitim kurumları eğitim sürecinde yer alır.

Otizm geçer mi, tedavi edilir mi?

Otizm ömür boyu süren bir durumdur ve ortadan kaldıran bir tedavi yoktur. Ancak erken başlayan eğitim, konuşma-dil terapisi ve davranışsal destek, iletişim ve günlük yaşam becerilerini belirgin biçimde artırabilir. Gelişimin hızı çocuktan çocuğa değişir ve kesin bir sonuç vaat etmek doğru değildir.

Otizm önlenebilir mi?

Otizmi tamamen önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Erken tanı otizmi önlemez, ama çocuğun desteğe erken başlamasını ve gelişiminin daha iyi olmasını sağlar. Gebelikte düzenli takip ve hekime danışarak ilaç kullanımı genel sağlığı korur.

Otizmli çocuğun terapi ve eğitime ihtiyacı neden vardır?

Terapi ve özel eğitim, çocuğun iletişim, oyun, öz bakım ve sosyal becerilerini geliştirmesine yardımcı olur. Otizm ruh hastalığı değildir; terapinin amacı otizmi silmek değil, çocuğun potansiyelini en iyi şekilde kullanmasını desteklemektir. Programın içeriği çocuğun ihtiyacına göre uzman ekip tarafından belirlenir.

Otizmli çocuklarda ilaç kullanılır mı?

Otizmin çekirdek belirtilerini düzelten bir ilaç yoktur. İlaçlar öfke nöbeti, ağır huzursuzluk, dikkat eksikliği, anksiyete, uyku sorunu ya da nöbet gibi eşlik eden sorunlarda, çocuk psikiyatristi ya da nörolog kontrolünde kullanılır. İlaç başlamayı, dozu değiştirmeyi ya da bırakmayı doktorunuza danışmadan yapmayın.

Otizmli çocuklara özel diyet uygulanmalı mı?

Glütensiz ya da kazeinsiz diyetin otizm belirtilerini azalttığına dair kanıt zayıftır. Kısıtlı diyetler büyümeyi ve vitamin-mineral dengesini bozabilir. Seçici yeme gibi beslenme sorunları varsa doktor ve diyetisyen eşliğinde dengeli bir plan yapılması en doğrusudur.

Otizmli çocukla nasıl iletişim kurulmalı?

Kısa ve net cümleler kurun, günlük programı görsellerle önceden gösterin ve değişikliklerden önce uyarı verin. Çocuğun duyusal rahatsızlığını (gürültü, parlak ışık) azaltın, tepkisini sabırla bekleyin ve istenen davranışları ödüllendirin. Tek bir yöntem herkese uymaz; çocuğun terapistinden ev için öneri isteyin.

Her otizmli çocuk içe dönük ya da saldırgan mıdır?

Hayır. Otizmli çocukların sosyal ilgi düzeyi çok değişir; bazıları sosyal ilişkiyi ister ama nasıl kuracağını bilemez. Saldırgan davranışlar çoğu zaman iletişim güçlüğü, duyusal rahatsızlık ya da değişikliğe uyumsuzluktan kaynaklanır ve destekle azalır. Otizmli çocukların çoğu saldırgan değildir.

Otizmli çocuklar ne zaman konuşur?

Konuşma gelişimi çok değişkendir. Bazı çocuklar geç ama normal konuşur, bazıları sınırlı kelimeyle iletişim kurar, bir kısmı ise konuşmayabilir ve resimli kartlar ya da cihazlar gibi alternatif yöntemlerle iletişim kurar. Konuşma-dil terapisi ve erken müdahale gelişime katkı sağlar; kesin bir yaş söylemek mümkün değildir.

Otizmli bireylerde zekâ geriliği görülür mü?

Otizmli kişilerin yaklaşık üçte birinde zihinsel yetersizlik eşlik eder; diğerlerinde zekâ düzeyi normal ya da yüksektir. Bazı kişilerin matematik, müzik, resim gibi alanlarda güçlü yetenekleri olabilir. Zekâ düzeyi, otizm tanısı konduktan sonra çocuğun ihtiyaç duyacağı desteğin planlanmasında önemlidir.

Otizm sonradan ortaya çıkabilir mi?

Otizmin temeli doğuştan gelir, ancak belirtiler bazı çocuklarda geç fark edilir. Bazı çocuklarda 1-3 yaş arasında daha önce kazanılan konuşma ya da sosyal becerilerin kaybı (regresyon) görülebilir. Her iki durumda da hemen çocuk doktoruna başvurup değerlendirme istenmelidir.

Yetişkinlerde otizm tanısı konabilir mi?

Evet. Çocuklukta fark edilmemiş hafif belirtili kişilere yetişkinlikte de tanı konabilir. Sosyal ilişkilerde, değişime uyumda ve duyusal hassasiyetlerde süregelen güçlük yaşıyorsanız bir psikiyatri uzmanına başvurabilirsiniz.

Otizmli çocuğun ailesi olarak ilk ne yapmalıyım?

Çocuğunuzun gelişiminden endişe ediyorsanız bekleyip görmek yerine çocuk doktorunuza ya da aile hekiminize başvurun; gerekirse sizi çocuk ve ergen psikiyatrisine yönlendirecektir. Tanı sonrasında özel eğitim, konuşma ve uğraşı terapileri başlatılır. Aile eğitimi ve destek grupları da sürece yardımcı olur.

Otizmli bireyler yetişkin olunca bağımsız yaşayabilir mi?

Bu, kişinin zihinsel becerilerine, dil gelişimine ve aldığı destek düzeyine göre büyük ölçüde değişir. Bazı otizmli yetişkinler çalışabilir ve bağımsız yaşayabilirken bazıları ömür boyu destek ister. Erken başlayan eğitim ve destek, bağımsız yaşam becerilerini artırır.

Kaynaklar

  1. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Autism
  2. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi). Signs of autism in children
  3. MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Autism Spectrum Disorder
  4. Cleveland Clinic. Autism Spectrum Disorder (ASD) Symptoms & Causes
  5. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi (DergiPark). Developmental profile of toddlers with autism spectrum disorder at a tertiary centre in Turkey
İlgili Tedaviler 1İlgili Ameliyatlar 0